ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1 BẠCH TUỘC ( Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển) Giuyn Vec nơ I MỤC TIÊU 1 Kiến thức Tri thức Ngữ văn (Truyện khoa học viễn tưởng, đề tài, sự kiện, tình huống, cốt truyện, n[.]
Trang 1ĐỌC HIỂU VĂN BẢN 1:
BẠCH TUỘC ( Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển) Giuyn Vec- nơ
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức
- Tri thức Ngữ văn (Truyện khoa học viễn tưởng, đề tài, sự kiện, tình huống, cốt truyện, nhân vật
2 Về năng lực
- Nhận biết được một số yếu tố của truyện khoa học viễn tưởng như: đề tài, sự kiện, tình huống, cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian; tóm tắt được văn bản một cách ngắn gọn
- Nhận biết được tính cách nhân vật thể hiện qua: cử chỉ, hành động, lời thoại, ý nghĩ của các nhân vật khác trong truyện, lời người kể chuyện; nhận biết và nêu được tác dụng của việc thay đổi kiểu người kể chuyện (người kể chuyện ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba)
3 Phẩm chất
- Nhân ái, tôn trọng sự khác biệt
II THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
- Máy tính, Máy chiếu hoặc bảng đa phương tiện dùng để chiếu VB mẫu
- Phiếu học tập:
- SGK, SGV
- Một số tranh ảnh liên quan đến bài học
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Hoạt động 1: Hoạt động mở đầu
a) Mục tiêu: Giúp HS
- Kết nối kiến thức từ cuộc sống vào nội dung bài học
b) Nội dung:
GV yêu cầu HS tìm hiểu, sưu tầm, đọc truyện, xem phim về thể loại KHVT và trình bày suy nghĩ của bản thân
- HS quan sát các hình ảnh trên màn chiếu suy nghĩ cá nhân và trả lời
c) Sản phẩm: HS nêu/trình bày được
Trang 2- Nội dung của hình ảnh
- Cảm xúc của cá nhân (định hướng mở)
d) Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ
1 Em có thích đọc hoặc xem những câu chuyên, bộ phim khoa học viễn tưởng không? Hãy chia sẻ với các bạn 1 truyện mà em thích?
2 Em có ấn tượng như thế nào về truyện Khoa học viễn tưởng?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS chia sẻ những suy nghĩ, hiểu biết cá nhân.
GV hướng dẫn HS quan sát.
B3: Báo cáo thảo luận
GV:
- Yêu cầu cá nhân lên trình bày sản phẩm
- Hướng dẫn HS báo cáo (nếu các em còn gặp khó khăn)
HS:
- Theo dõi, nhận xét, bổ sung cho bạn (nếu cần)
B4: Kết luận, nhận định
- Nhận xét (hoạt động nhóm của HS và sản phẩm), chốt kiến thức, chuyển dẫn vào hoạt động đọc
Truyện KHVT là những tác phẩm văn học mà ở đó, tác giả tưởng tượng, hư cấu dựa trên thành tựu của khoa học và công nghệ vì vậy đề tài của thể loại truyện này thường gắn với lĩnh vực khoa học như công nghệ tương lai, du hành vũ trụ, người ngoài hành tinh…
Hôm nay, chúng ta tìm hiểu 1 trong những đoạn trích tiêu biểu của thể loại truyện Khoa học viễn tưởng: “ Bạch tuộc” trích trong tiểu thuyết “ Hai vạn dặm dưới đáy biển.” để hiểu hơn những điều kì thú từ đại dương bao la cũng như những thành tựu KHKT cuối thế kỉ 19
2 Hoạt động 2: Hình thành kiến thức mới
Nhiệm vụ 1: Hướng dẫn học sinh tìm hiểu tác giả tác phẩm
1 Tác giả
a.Mục tiêu: Giúp HS nêu được những nét chính về nhà văn Giuyn Vec- nơ và tác
phẩm “Ba vạn dặm dưới đáy biển” cũng như đoạn trích “Bạch tuộc”
- Biết được những nét chung của văn bản (Xuất xứ, thể loại, ngôi kể, bố cục…)
b.Nội dung: - HS đọc, quan sát SGK và tìm thông tin và làm bài tập ra phiếu học tâp
số 1
Trang 3- GV hướng dẫn HS đọc văn bản và đặt câu hỏi
c Sản phẩm: câu trả lời của học sinh và phiếu học tập đã hoàn thiện.
d Tổ chức thực hiện:
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- Học sinh tìm hiểu ở nhà, hoàn thành phiếu
học tập số 1 và nộp sản phẩm lên Parlet?
1 Tác giả của tiểu
thuyết “ Hai vạn dặm
dưới đáy biển” là ai?
Người nước nào?
1 Văn bản “ Bạch tuộc” được trích từ tiểu thuyết nào?
2 Ông sống vào thời
gian nào?
2 Tiểu thuyết “ Hai vạn dặm dưới đáy biển” thuộc thể loại truyện nào?
3 Vai trò của ông
đối với thể loại
truyện Khoa học
viễn tưởng?
4 Kể tên 1 số tác
phẩm của Giuyn
Vec- nơ ?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
HS tìm hiểu ở nhà, hoàn thành sản phẩm và
nộp bài
B3: Báo cáo, thảo luận
- GV chiếu sản phẩm cá nhân trên Parlet và
nhận xét ý thức làm bài và chất lượng sản
phẩm
HS tham gia trình bày hiểu biết qua trò chơi
trên Quzzi ( Hình thức trực tuyến)
- GV công bố kết quả và chốt đáp án
B4: Kết luận, nhận định (GV)
*Dự kiến sản phẩm
- GV công bố kết quả cuộc thi Quzzi và chốt
kiến thức trọng tâm về tác giả, tác phẩm
A.Tìm hiểu chung
1 Tác giả.
- Giuyn Véc-nơ (1828- 1905), người Pháp, là cha đẻ của thể loại truyện KHVT
2.Tác phẩm
- Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm dưới đáy biển.(1970)
Trang 4- Giuyn Véc-nơ (1828- 1905), Pháp.
- Người đi tiên phong trong thể loại văn học
Khoa học viễn tưởng và được coi là một
trong những "cha đẻ" của thể loại này
- Ông là người có tác phẩm được dịch nhiều
thứ ba trên thế giới, những tác phẩm của
ông cũng được chuyển thể thành phim nhiều
lần
- Tác phẩm: Sáng tác 1970
- Xuất xứ: Trích tiểu thuyết Hai vạn dặm
dưới đáy biển.
- Hoàn cảnh sáng tác: Khi đó, tàu ngầm mới
đang được thử nghiệm ở mức độ sơ khai;
bạch tuộc cũng chỉ mới được một số người
đi biển bắt gặp
Nhiệm vụ 2: Hướng dẫn học sinh đọc tìm hiểu từ
khó
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
- GV đưa câu hỏi
1.Theo bạn nên đọc văn bản „Bạch tuộc“ như thế nào?
Em hãy đọc mẫu 1 đoạn mà em thích?
2 Nhận xét giọng đọc của bạn và rút ra cách đọc kiểu văn
bản truyện Khoa học viễn tưởng?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS trả lời cá nhân các câu hỏi
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- HS trình bày câu trả lời – HS khác góp ý
GV:
- Chỉnh cách đọc cho HS (nếu cần)
B4: Nhận xét, đánh giá
- GV nhận xét và nêu yêu cầu đọc ( có thể đọc mẫu
nếu cần)
- Giọng to, rõ ràng chú ý những đoạn cần nhấn mạnh lời
thoại của các nhân vật.
B.Đọc hiểu văn bản
1 Đọc- chú thích
Trang 5Nhiệm vụ 3: Tìm hiểu kết cấu, bố cục và đặc điểm
thể loại truyện KHVT
B1: Chuyển giao nhiệm vụ
- Phiếu học tập số 2 ( Tổ 1,2) Phiếu học tập số 3 ( Tổ
3,4)
GV đưa câu hỏi trước lên Parlet
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Xác định thể loại của văn bản?
Truyện được kể ở ngôi kể nào?
Kể tên các nhân vật trong văn bản
„ Bạch tuộc?“? Ai là nhân vật
chính?
Đoạn trích „ Bạch tuộc“ kể về sự
kiện gì? Theo em, tình huống nào
trong văn bản được mô tả hấp dẫn
nhất?
Nêu bố cục của văn bản? Cho biết
giới hạn và nội dung từng phần
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: TRÌNH BÀY ĐẶC
ĐIỂM TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG
1.Đề tài.
2.Sự kiện
3.Tình huống
4 Cốt truyện
5 Nhân vật
6 Bối cảnh
B2: Thực hiện nhiệm vụ
- HS làm và nộp sản phẩm
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
- Đại diện nhóm trình bày,
* Dự kiến sản phẩm
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
2.Kết cấu bố cục -Thể loại: truyện khoa học
viễn tưởng
-Ngôi kể: ngôi thứ nhất -Nhân vật chính: Nê –mô
- Bố cục : 2 phần
Trang 6Xác định thể loại
của văn bản?
Truyện khoa học viễn tưởng
Truyện được kể ở
ngôi kể nào?
Ngôi thứ nhất
Kể tên các nhân vật
trong văn bản
„ Bạch tuộc“? Ai là
nhân vật chính?
-Nét Len, Công-xây, Giáo sư A-rôn-nác, Nê- mô
-Nhân vật chính : Nê-mô
Đoạn trích „ Bạch
tuộc“ kể về sự kiện
gì? Theo em, tình
huống nào trong
văn bản được mô tả
hấp dẫn nhất?
Đoạn trích Bạch tuộc kể lại
sự kiện tàu No-ti-lớt gặp và chiến đấu với những con quái vật bạch tuộc khổng lồ
ở quần đảo Lu-cai Tình huống hấp dẫn nhất được mô
tả trong văn bản là tình huống giáp chiến của thủy thủ tàu No-ti-lớt với những con quái vật bạch tuộc
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: TRÌNH BÀY ĐẶC
ĐIỂM TRUYỆN KHOA HỌC VIỄN TƯỞNG
1.Đề tài. Đề tài của truyện KHVT thường gắn với
các lĩnh vực khoa học như: Công nghệ tương lai, du hành vũ trụ,người ngoài hành tinh, khám phá đại dương và lòng trái đất
2.Sự kiện Sự kiện trong truyện KHVT có thể bắt
đầu từ sự kiện có thật; từ đó, nhà văn hình dung, tưởng tượng ra câu chuyện
3.Tình
huống Tình huống trong truyện KHVT thường
đột ngột, bất ngờ, có phần li kì, mạo hiểm
4.Cốt
truyện Cốt truyện trong tác phẩm KHVT
thường gắn với các sự kiện khoa học và
Trang 7
công nghệ; với những sự kiện “ đi trước
thời gian”, những tình huống táo bạo, bất
ngờ,
5.Nhân
vật Nhân vật trong truyện KHVT thường là
những con người thông thái ( nhà khoa
học, nhà phát minh, sáng chế,… trong
các lĩnh vực ( đề tài) mà tác phẩm đề
cập
6.Bối
cảnh Bối cảnh trong truyện KHVT thường gắn
với đề tài của truyện
B4: Nhận xét, đánh giá
- Các nhóm cùng nội dung nhận xét, bổ sung và đặt câu
hỏi cho nhóm bạn phản biện.
* Dự kiến 1 số câu hỏi ( GV hoặc HS hỏi nhóm trình bày
sản phẩm)
1 Tại sao đề tài của truyện KHVT lại thường gắn với các
lĩnh vực khoa học như công nghệ tương lai?
2 Tình huống trong truyện KHVT hấp dẫn thể loại truyện
ngắn ở đặc điểm nào?
- Li kì và mạo hiểm
3 Tại sao nhân vật trong truyện KHVT thường là các nhà
khoa học, phát minh, sáng chế?
4 Hãy tóm tắt lại đoạn trích “ Bach tuộc”?
HD: Đoạn trích Bạch tuộc kể lại sự kiện tàu No-ti-lớt
gặp và chiến đấu với những con quái vật bạch tuộc
khổng lồ ở quần đảo Lu-cai Tình huống hấp dẫn nhất
được mô tả trong văn bản là tình huống giáp chiến
của thủy thủ tàu No-ti-lớt với những con quái vật
bạch tuộc
Hoạt động 3: Phân tích văn bản ( 40 phút)
a Mục tiêu:
+ Gv hướng dẫn Hs đọc và tìm hiểu cụ thể nội dung, nghệ thuật của văn bản
+ Hs nắm được nội dung và nghệ thuật của từng phần trong văn bản
- Nhận biết đặc điểm nhân vật trong tác phẩm và cách xây dựng nhân vật cùng những
Trang 8thông điệp mà nhà văn gửi gắm qua nhân vật
b Nội dung: Hướng dẫn học sinh khám phá nội dung, nghệ thuật của văn bản bằng
hệ thống câu hỏi, các phiếu HT giáo viên đã giao
c Sản phẩm: Câu trả lời của HS, phiếu học tập đã hoàn thiện.
d Tổ chức hoạt động:
GV sử dụng kĩ thuật đặt câu hỏi, phương pháp thảo luận nhóm tổ chức hướng dẫn học sinh thực hiện nhiệm vụ học tập
Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu hình ảnh con bạch tuộc
xuất hiên.
B1: Chuyển giao nhiệm vụ (GV)
Nhóm 1,2: Phiếu học tập 4
Nhóm 3,4: Phiếu học tập số 5
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4:
- Yêu cầu học sinh đọc đoạn 1: từ “ Đúng, ở đây
có nhiều …đến “Rất đúng”, thảo luận nhóm 4,
trả lời câu hỏi sau và hoàn thành vào bảng bên
dưới và chia sẻ lên Parlet
1 Bạch tuộc xuất hiện trong hoàn cảnh nào?
Trong cuộc nói chuyện giữa Nét với Giáo sư
A-rôn-nác, hình ảnh những con bạch tuộc được
miêu tả như thế nào?
2 Nhà văn đã sử dụng nghệ thuật gì để miêu tả
về những con bạch tuộc? Qua đó em biết gì về
những con bạch tuộc?
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 5:
- Yêu cầu học sinh đọc đoạn 1: từ “ Tôi cũng
đưa mắt nhìn …đến “màu nâu đỏ”, thảo luận
nhóm 4, trả lời câu hỏi sau và hoàn thành vào
bảng bên dưới và chia sẻ lên Parlet
3 Phân tích 3.1 Hình ảnh con Bạch tuộc
a Hoàn cảnh xuất hiện:
- Tàu No-ti-lớt lặn xuống biển, và trong cuộc nói chuyện của Nét với
Tìm các chi tiết miêu tả con bạch tuộc
Chi tiết
Nhận xét
Trang 91 Tìm chi tiết trong đoạn truyện miêu tả con
Bạch tuộc cho thấy trí tưởng tượng phong phú
của nhà văn?
2 Nhà văn đã sử dụng nghệ thuật gì để miêu tả
về những con bạch tuộc? Qua đó em biết gì về
những con bạch tuộc?
B2: Thực hiện nhiệm vụ
-Học sinh thảo luận nhóm và hoàn thành phiếu
học tập số 4,5 được phân công và đưa lên Parlet
của nhóm lớp.
B3: Báo cáo, thảo luận
-Hs trả lời câu hỏi, và nhận xét bổ sung cho bạn
* Dự kiến câu trả lời của học sinh
Phiếu học tập số 4:
- Hoàn cảnh xuất hiện:
+ Tàu No-ti-lớt lặn xuống biển, cách mặt biển
một ngàn năm trăm mét
+ Cuộc nói chuyện của Nét với Giáo sư
A-rôn-nác về những con bạch tuộc
=> Qua cuộc nói chuyện giữa Nét và Giáo sư
A-rôn-nác, độc giả có những hình dung ban đầu về
con bạch tuộc Đó là một con vật to lớn, khổng
lồ, rất đáng sợ, bí ẩn dưới đại dương
Phiếu học tập số 5:
- Các chi tiết miêu tả bạch tuộc:
+ Con bạch tuộc dài chừng tám mét
+ Nó bơi lùi rất nhanh
+ Mắt nó màu xanh xám, nhìn thẳng không động
đậy
+ Tám chân từ đầu mọc ra, dài gấp đôi thân và
luôn luôn uốn cong
Giáo sư A-rôn-nác
b Con bạch tuộc khổng lồ xuất hiện:
- Đó là một con vật rất to lớn, khổng lồ như một con quái vật dưới biển sâu
=> miêu tả rất cụ thể, chi tiết, rõ ràng vừa giống với đặc điểm thực
tế của loài bạch tuộc vừa kết hợp với trí tưởng tượng rất phong phú Tìm các chi tiết miêu tả con bạch tuộc
Chi tiết
Nhận xét
Trang 10+ Có hai trăm rưỡi cái giác ở trong vòi.
+ Hàm răng giống cái mỏ vẹt bằng sừng, luôn
luôn mở ra, khép lại
+ Lưỡi nó cũng bằng chất sừng, hàm răng nhọn,
rung lên bần bật mỗi khi thò ra khỏi mồm
+ Thân hình thoi
+ Nặng chừng hai mươi, hai lăm tấn
+ Màu sắc thay đổi từ xám chỉ sang nâu đỏ
+ Vòi bạch tuộc có khả năng mọc lại
Nhận xét: Con bạch tuộc được miêu tả rất cụ thể,
chi tiết, rõ ràng Đây là một con vật rất to lớn,
như một con quái vật dưới biển sâu
B4: Kết luận, nhận định (GV)
- Nhận xét thái độ và kết quả làm việc của từng
nhóm, chỉ ra những ưu điểm và hạn chế trong
HĐ nhóm của HS
*Trình bày chia sẻ luyện tập
-Nhớ lại đoạn phim xem lúc đầu và phần phân tích hình ảnh con bạch tuộc hay miêu tả lại hình ảnh con bạch tuộc trong tưởng tượng của em?
? Đắc trưng của truyện khoa học viễn tưởng được thể hiện ở đoạn đầu của truyện như thế nào?
*Về nhà:
Bài tập 1: Hãy sắp xếp các chi tiết, sự kiện sau theo trình tự xuất hiện trong đoạn
trích Bạch tuộc.
1 Lũ bạch tuộc thất bại, lặn xuống biển sâu
2 Cuộc chiến giữa đoàn thủy thủ với những con bạch tuộc khổng lồ.
3 Những con bạch tuộc khổng lồ xuất hiện
4 Đoàn tàu No-ti-lớt lặn giữa biển
5 Cuộc nói chuyện giữa "tôi" và Nét về những con bạch tuộc khổng lồ
Dựa vào việc sắp xếp các chi tiết sự kiện học sinh kể lại câu chuyện
Trang 11* Bài mới: tiếp tục soạn bài chuẩn bị tiết sau học tiết 2
Trả lời các phiếu học tập trên padlet
? Tìm những chi tiết miêu tả cuộc chiến đấu của thủy thủ đoàn với những con bạch tuộc