Bài 30 Bài tập vận dụng quy tắc nắm tay phải và quy tắc bàn tay trái Bài 1 (trang 82 SGK Vật Lý 9) Treo thanh nam châm gần một ống dây (hình 30 1) Đóng mạch điện a Có hiện tượng gì xảy ra với thanh na[.]
Trang 1Bài 30: Bài tập vận dụng quy tắc nắm tay phải và quy tắc bàn tay trái
Bài 1 (trang 82 SGK Vật Lý 9): Treo thanh nam châm gần một ống dây (hình
30.1) Đóng mạch điện
a Có hiện tượng gì xảy ra với thanh nam châm?
b Đổi chiều dòng điện chạy qua các vòng dây, hiện tượng sẽ xảy ra như thế nào?
c Hãy làm thí nghiệm kiểm tra xem các câu trả lời trên của em có đúng không?
Lời giải:
a Nam châm bị hút vào ống dây Vì khi đóng mạch điện, dòng điện chạy qua cuộn dây theo chiều từ trong ra ngoài mặt phẳng, sử dụng quy tắc nắm bàn tay phải, ta xác định được chiều từ trường do ống dây gây ra có chiều đi ra từ đầu B, nên B là cực Bắc, sẽ hút cực nam S của nam châm bên ngoài
b Lúc đầu nam châm bị đẩy ra xa, sau đó nó xoay đi và khi cực Bắc của nam châm hướng về phía đầu B của ống dây thì nam châm bị hút vào ống dây
Vì khi đổi chiều dòng điện chạy qua các vòng dây thì từ cực tại B sẽ đổi thành cực Nam, cùng cực với nam châm ngoài nên sẽ đẩy ra xa, sau đó nam châm bên ngoài
bị xoay đi và cực Bắc của nam châm ngoài sẽ gần đầu B (cực Nam) của ống dây nên bị hút vào
c Dụng cụ thí nghiệm: 1 ống dây, 1 thanh nam châm và 1 mạch điện Tiến hành thí nghiệm theo hình vẽ và kiểm tra kết quả
Trang 2Bài 2 (trang 83 SGK Vật Lý 9): Xác định chiều của lực điện từ, chiều của dòng
điện, chiều đường sức từ và tên từ cực trong các trường hợp được biểu diễn trên hình 30.2a, b, c Cho biết kí hiệu (+) chỉ dòng điện có phương vuông góc với mặt phẳng trang giấy và chiều đi từ phía trước ra phía sau, kí hiệu (•) chỉ dòng điện có phương vuông góc với mặt phẳng trang giấy và có chiều đi từ phía sau ra phía trước
Lời giải:
Sử dụng quy tắc bàn tay trái ta xác định được định chiều của lực điện từ, chiều của dòng điện, chiều đường sức từ và tên từ cực như hình vẽ:
Bài 3 (trang 84 SGK Vật Lý 9): Hình 30.3 mô tả khung dây dẫn ABCD (có thể
quay quanh trục OO') có dòng điện chạy qua đặt trong từ trường, chiều của dòng điện và tên các cực của nam châm đã chỉ rõ trên hình
a) Hãy vẽ lực F1tác dụng lên đoạn dây dẫn AB và lực F2 tác dụng lên đoạn dây dẫn CD
Trang 3b) Các cặp lực F1, F2 làm cho khung quay theo chiều nào?
c) Để cho khung dây ABCD quay theo chiều ngược lại thì phải làm thế nào?
Lời giải:
a) Các lực tác dụng lên dây dẫn AB và CD được biểu diễn như trên hình 30.3a
b) Khung dây quay ngược chiều kim đồng hồ
c) Muốn khung dây quay theo chiều ngược lại thì hai lực F1, F2phải có chiều ngược lại Do vậy phải đổi chiều dòng điện trong khung hoặc đổi chiều từ trường