X a \)ti f)oc tf)Uc ngf)tf m xahoi hoc so''''i(io9), 2010 39 PHUC LOl XA H O I TRONG PHAT TRIEN GIAO DUC 6 VIET NAM TRINH HOA BINH* NGUY&N VAN CHIEN" 1 Dan n h a p Binh dang xa bdi trong giao due la mdt[.]
Trang 1X a \)ti f)oc tf)Uc ngf)tf m xahoi hoc so'i(io9), 2010 39
PHUC LOl XA H O I TRONG
PHAT TRIEN GIAO DUC 6 VIET NAM
TRINH HOA BINH*
NGUY&N VAN CHIEN"
1 D a n n h a p
Binh dang xa bdi trong giao due la mdt v l n de dfldc quan tam dac biet la khi nen kinh te ed nhflng bie'n ddi ldn Sfl phan hda xa hdi va bat binh dang trong nhieu linh vflc ed xu hfldng gia tang Khi thu nhap gifla eae nhdm xa hdi chenh lech se anh hfldng de'n kha nang tiep can eae dieh vu xa hdi, trong dd cd giao due Mat khac, giao due lai trd thanh nhan td' quan trgng quye't dinh kha nang phat trien, thu nhap va hda nhap cua mdi ca nhan trong xa hdi Vai trd eua nha nfldc trong nen kinh te' thi trfldng la khdng the phu nhan dfldc Nha nfldc thflc Men eae ehfnh saeh xa hdi, phan phdi lai thu nhap thdng qua danh thud' va eung d p eae dieh vu edng edng nham giam thie'u sfl b i t binh dang va each biet xa hdi
Theo quan diem eua d e td chflc phat trien qud'c te thi tang trfldng ehfla phai la mue dfch cud'i eung eua ele qud'c gia ma c i n phai gan ele muc tieu tang trfldng vdi phue ldi va edng bang xa hdi Viee dfla ra ehi sd' HDI (ehi sd' p h i t trien eon ngfldi) ben canh chi sd' GDP (thu nhap qud'c ndi) phan anh sfl phat trien eua mdt qud'c gia d dd ed hdi tu du d e ye'u td've kinh te, giao due, sflc khde va la nhflng phfldng dien trong phat trien xa hdi ben vflng
Bai vie't nay tap trung tim hieu thflc trang eua chinh sleh phue ldi xa hgi trong linh vflc giao due d Viet Nam nhflng nam qua; phan tfch anh hfldng eua phuc ldi xa hdi den phat trieii giao due va de xuat nhflng gdi y ve eae giai phap ehfnh saeh
2 Thi^c t r a n g phiic ldi xa h o i t r o n g giao d u e d Viet N a m
2.1 K h a i n i e m phiic ldi xa h o i
Phue ldi xa hdi la mdt khai niem dfldc sxi dung d Viet Nam ehfla lau Theo cac
hge gia qud'c te, phuc ldi xa hdi la: (1) mdt he thd'ng qud'c gia ve eae chfldng trinh, ldi ieh va dieh vu giup dd mgi ngfldi dap flng nhflng nhu e l u thie't ye'u nham duy tri phat trien xa hdi, dd la nhflng nhu e l u ve van hda, xa hdi, kinh te, giao due va sflc khde; (2) hinh thflc nha nfldc ve sfl phat trien phuc ldi ehung eho ea edng ddng hay ea xa
* Tieh si, Vien Xd hgi hgc, Vien Khoa hgc Xd hgi Viet Nam
" ThS, Vien Khoa hgc Gido due Viet Nam, Bg Gido due vd Ddo tgo
Trang 240 Phuc lgi xd hgi trong phdt triin gido due d Viet Nam
hdi\ Mdt xa hdi hay qud'c gia mud'n duy tri sfl phat trien cua minh e i n phai ed mdt he thd'ng an sinh xa hdi thflc Men edng t i e eung d p cae phuc ldi xa hgi de'n vdi ngfldi dan Ngudn gd'c eua phue ldi xa hdi ehfnh la thue eua cac ea nhan, doanh nghiep dfldc
nha nfldc gifl va sxi dung khi cd nhu c l u d n thie't Vf du, Mdng hUu, bao Mem y te,
trd elp tha't nghiep, deu la phue ldi xa hdi ma ngUdi dan nhan dUde thdng qua eae
he thd'ng an sinh xa hdi NhU vay, phue ldi xa hdi eung dUde xem la mdt khoan thu nhap cua ngfldi dan ben eanh boat ddng san xult, dieh vu trflc tie'p khac
2.2 He t h o n g p h u c l d i d Viet N a m
Cae nghien cflu ve an sinh xa hdi va phue ldi xa hdi d Viet Nam dfldc bat d i u vao nhflng nam 80 cua the ky 20 De'n nay, eae nghien cflu ve phuc ldi xa hdi d Viet Nam xoay quanh 5 true ed ban sau^:
(1) Xay dflng ba khu vflc ehinh eua he thd'ng phue ldi xa hgi (bao gdm flu dai xa hdi, bao Mem xa hdi, bao Mem y t e v a cflu trd xa hdi);
(2) Hinh thanh eae quan he lao ddng (Luat Doanh nghiep, Luat Lao ddng ); (3) Phue ldi che eae nhdm xa hdi ye'u the (tre em, phu nfl, ngfldi eao tud'i, ngfldi tan tat, ngfldi ngheo, ngfldi ed hoan eanh khd khan );
(4) Xda ddi giam ngheo;
(5) Khudn khd' boat ddng eua eae ehu the trong linh vflc phuc ldi xa hdi (Nha nfldc, doan the xa hdi, td' chflc chinh phu, doanh nghiep, nhdm boat ddng )
Cd the xem phue ldi xa hdi nhfl mdt "chie'c dem" n h i m giam nhe nhflng cu sd'c do bie'n ddi xa hdi xay ra dd'i vdi cac nhdm xa hdi cd "sflc de khang" ban ehe Phue ldi xa hdi ehu ye'u dfldc phan phd'i ngoai thu nhap theo lao ddng Trong linh vflc giao due, phue ldi xa hdi bao gom nhflng khoan ehi phf nhfl hge bdng, ehi phf hgc tap khdng mat tien, he thd'ng nha tre, m l u giao, trd d p giac due nham giam bdt khd khan, nang eao kha nang va ed hdi tie'p can giao due eua ngfldi dan Tuy theo mfle do phat trien eua kinh te' - xa hdi, quy phflc ldi xa hdi thfldng ed ba nhdm ed ban: quy tap trung cua nha nfldc quan ly; quy phue ldi eua ele doanh nghiep, ddn vi san x u l t va quy phuc ldi tap the ciia eae ed quan, hdp tae xa, tap doan Cac quy phflc ldi boat ddng dfldi hai hinh thflc: tra b i n g tien nhfl tien Ifldng, tien trd d p , hge bdng va cac hinh thflc flu dai thdng qua cle dieh vu khdng m i t tien nham thda man nhflng nhu eau bflc thie't khdng phai tra tien
Chfl de eua bai vie't nay bao ham true thfl (3), (4) va mdt p h i n eua true (1) Ndi
ve phue ldi xa hdi la ndi de'n mdt bd phan thu nhap qud'c dan eua xa hdi dfldc sfl dung nham thda man nhu eau vat chit va tinh t h i n eiia cle thanh vien trong xa hdi
2.3 P h i i c Igfi x a h o i t r o n g giao d u e d Viet N a m
Nhfl da de cap ben tren, phue ldi xa hdi trong giao due dfldc the hien qua n h i i u
* Social Work Dictionary, NASWPress, 4th Edition, New York
^ Biii The Cudng Nghien cdu chinh sach xd hgi: Nhin lgi mgt chdng dUdng Tgp chiXd hgi hgc sd4, 2005
Trang 3Trinh Hoa Binh - Nguyin Vdn Chii'n 41
hinh thflc khae nhau: bang tien hoae hien vat hoac qua cac dich vu khdng phai tra tien Thdng qua phue ldi xa hdi, nha nfldc n h i m nang dd va giup cae nhdm xa hdi khd khan/yeu the ed dieu kien va ed hdi tie'p can vdi giao due Phuc ldi xa hdi trong giao due ed vai trd thue day giao due phat trien, dae biet la giao due ed ban dd'i vdi tre em Td'ng ehi eho giao due g i n 4,8 ti USD vao nam 2006, trong dd 3,45 ti USD la tfl ngan, saeh nha nfldc (con sd'chfnh thflc) va 1,3 ti USD do nhan dan ddng gdp them, dfla theo fldc doan la 21 trieu hgc sinh binh quan ddng 63\USD hay 1 trieu ddng mdt nam (sinh vien dai hgc 150USD/nam, m l u giao lOOUSD/nam, phd thdng 50USD/nam) Dudi day la nhflng sd' lieu nam 1998 va 2002 ve ehi phf trung binh cho hge sinh d cac d p hgc theo gia Men hanh So vdi thdi diem nay tbi ngan saeh Men nay chi eho giao due theo dau hge sinh da tang manh
Bang 1: Chi phi tren ddu hpc sinh (nghin ddng) Cdp hpc
Tieu hoc
Trung hpc co sd
Trung hpc phd thdng
Cdp hpc
Tiiu hpc
Trung hpc co sd
Trung hpc phd thdng
1998 Gid hifn hdnh
408
465
739
1998 Gid hifn hanh
408
465
739
2002 Gid hien hdnh
721
609
876
Gid ndm 1998
620
524
753
2002 Gid hi^n hanh
721
609
876
Gid mm 1998
620
524
753
Nguon: Bd Tdi Chinh
O bae dai hgc, chi phi eho mdt sinh vien edn eao hdn rat nhieu, trong dd khoan ngan saeh nha nfldc tham gia vao qua trinh dao tao chie'm da so' Cang d cae vflng khd khan, ngan saeh nha nfldc cang ed vai trd ldn trong viee duy tri va phat trien sd' sinh vien dai hge nhap hge Dieu nay eung ed nghia la rat nhieu dd'i tfldng dfldc hfldng cac ehinh saeh phuc ldi xa hdi tfl pMa nha nfldc trong tiep can giao due d bae eao
Bdng 2: Chi phi ddo tqo tren ddu sinh vien d cdc co sd ddo tqo dqi hpc
(Trieu dong)
Co sd ddo tqo
Dqi hpc qudc gia
Dqi hpc thudc Bd, ngdnh
Dqi hpc vung
Dqi hpc tinh
Ngon sdeh nhd nudc 7.60 2.25 3.22 4.31
Sinh vien trang trdi
2.36 1.96 1.85 0.85
Tdng 9.96 4.21 5.07 5.16
Nguon: Khdo sdt ddo tgo vd tdi chinh cdc trddng dgi hgc ndm 2000 Bd GD-DT
Ve ehi ngan sach nha nfldc eho giao due, ty le nay da len tdi 6% GDP nam 2006 Khdng ke dan ddng them, Nha nfldc ta da chi cho giao due vdi mdt tf le ed the' so sanh
Trang 442 Phuc lgi xd hgi trong phdt trien gido due d Viet Nam
vdi ti le trung binh cua eae nfldc phat trie'n cao tren the gidi Chi phf ngan saeh cho giao due eua ta lai tang ra't nhanh, nam 2007 bang hdn bd'n l l n nam 2001, vi mdi nam binh quan tang 27% Ben eanh dd la ngudn trd d p xa hdi, trong dd ed mdt sd Ifldng tfldng dd'i ldn hge sinh dfldc hfldng tfl ngudn nay
Bdng 3: Chi ngdn sdeh nhd nudc cho gido due hdng ndm Nam
2000
2001
2002
2003
2004
2005
Chl gido due
2.2 2.5
2.6
2.8
2.9 3.5
Chi trp cdp xa hpi 2.4
2.8 2.5 2.7
2.4
2.8
Ngudn: Bdo cdo Phdt trien Viet Nam 2007: Hddng den tdm cao mdi
Ben eanh cac ngudn ehi trflc tie'p cho giao due tfl ngan sach nha nfldc, ngfldi dan cdn dfldc hfldng cle khoan flu dai, phue ldi xa hdi thdng qua eae chfldng trinh mue tieu qud'c gia ve giio due Day la mdt trong nhflng ngudn quan trgng giup cho giao due d cae vung khd khan phat trien Cd the ndi rang, trong giai doan vfla qua, nha nfldc da d i u tfl mdt khdi Ifldng ldn thdng qua cac boat ddng cu the (xem bang)
ma ngfldi hfldng ldi trflc tie'p hay gian tie'p la ngfldi dan
Bang 4: Chi tieu cua cde ehuong trinh muc tieu qudc gio sijr dung ngdn sdeh nhd nude phdn theo vung (1997 - 2004) (%)
Cdnudc
Vungi
Vung li
Vung iii
Vung IV
VungV
Vung Vi
Vung Vii
Vung Vlll
Phan theo vung
100
14.8 21.7 7.1 15.0 8.7 7.3 8.7 16.8
Xoa mu, phd c d p THCS
6.5
11.8 21.3 8.9 9.8 7.2 9.7 10.8 20.5
Tang cudng
GD mien nui
18.5
7.4 22.2 7.7 12.4 9.4 9.2 8.7 22.9
Bdi dudng
GV, tang cudng CSVC trudng su phqm
21.7
18.2 18.0 6.1 12.2 9.3 6.3 11.7 18.2
Tang cudng CSVC trudng phd thdng
24.9
17.1 21.7 6,7 15.3 9.4 5.9 10.2 13.9
SGK, ddi moi chuong trinh
26.0
15.8 24.7 7.6 20.5 7.2 7.4 3.9 12.8
Ddo too cdn bp tin hpc, dua tin hpc vdo nhd trudng
2.2
15.4 19.2 6.1 12.7 8.9 8.7 1.3 18.7
, Ghi chu: Vung I: Ddng bdng Sdng Hdng; Vung II: Ddng Bdc; Vung III: Tdy Bae; Viing TV: Bae Trung Bg; Vung V: Duyen hdi Nam Trung Bd; Vung VI: Tdy Nguyen; Viing VII: Ddng Nam Bd; Vung VIII: Ddng bang sdng Citu Long
Ngudn: Viet Nam: qudn ly chi tieu cdng detdng trUdng vd gidm ngheo Bdo cdo ciia Chinh phu Viet Nam vd Ngdn hdng The'gidi vdi sU hd trg cua cdc nhd tdi trg, thdng 4/2004 Tap 2: cdc vdn di chuyen ngdnh
Trang 5Trinh Hoa Binh - Nguyin Vdn Chie'n 43
Trong khudn khd eae chfldng trinh mue tieu, hd nghec thudc cac vung muc tieu dfldc miin hge pM mdt p h i n hoac toan bd Nam 2002, ed 1.5% hge sinh tfl 6 - 14 tudi dfldc giam bgc pM va 15.2% dfldc miin bgc pM Dieu dang quan tam d day la, nhflng gia dinh ngheo dfldc hfldng cMnb saeh nay chie'm de'n 26.37%, nhdm can ngheo 19.97%
Bdng 5: Miin gidm hpc phi phdn theo nhdm thu nhqp (%)
Ndm 1998
Gidm mdt phdn
Mien todn bd
Tong
Ndm 2002
Gidm mpt phdn
Mien todn bd
Tdng
Ngheo nhdt
8.9 11.6
20.5
2.21 24.16
26.37
Cdn ngheo
10.7 6.5
17.2
1.77 18.2
19.97
Trung binh
13.4 3.6
17
1.42 15.02
16.44
Can gidu
9.9 3.6
13.6
1.34 11.81
13.15
Gidu nhdt
8.6
0.9 9.5
0.89 7.39
8.28
Cd nudc
10.4 5.8
16.2
1.52 15.2
16.72
Ngudn: Diiu tra thu nhdp hd gia dinh 1998, 2002
Tfl nam 2001 - 2002, nha nfldc da d i u tfl 120 ty ddng ngan saeh de ho trd giao due Dfl tinh khoang 3 trieu tre em ngheo da dfldc hfldng mdt hinh thflc hd trd nao
dd, 5.5% hd gia dinh dfldc mien hoae giam hgc phf va g i n 20% hd ngheo dfldc hfldng tfl chfldng trinh Dfldi day la bang sd' lieu the hien mfle do bao phfl va ngan saeh eho cac nam tfl 1999 - 2002^
Bdng 6: Trp edp gido due vd hpc bdng tiit ede ehuong trinh muc tieu
Sd tinh thom gia
Hpe phi
So hpc sinh hudng Ipi (nghin ngudi)
Ngdn sdeh (ty ddng)
Sdeh vd dung eg hpc tdp
So hpc sinh hudng lpi (nghin ngudi)
Ngdn sdeh (ty ddng)
Phfduytu, bdodaong
Sd hpc sinh hudng ipi (nghin ngudi)
Ngdn sdeh (ty ddng)
Hpc bdng
Sd hpe sinh hudng lpi (nghin ngudi)
Ngdn sdeh (ty ddng)
1999-2000
38
2660
95
1640 37.8
1880 47.5
-2001
50
2004'
39
1650 6.7
600
20
20
5
2002
39
851
42
720 3.1
342 8.3
12.5 3.1
* Bao gdm 730.000 hgc sinh ngheo dugc miin hgc phi
** Bao gdm 1.35 trieu tre em ngheo dugc tdng sdeh miin phi
Ngudn: UNDP, 2004
' Rdt tiec, cho den nay, cdc sdiieu mdi han tdc gid chiia tie'p can dugc
Trang 644 Phuc ldi xd hgi trong phdt trien gido due d Viet Nam
Qua nhflng sd' lieu va phan tieh tren cd the thay ring, nhflng hd trd tfl phia nha nfldc ve giao due ddi vdi ngfldi dan trong nhflng nam qua la khdng nhd thdng qua d i u tfl trflc tie'p va cac chfldng trinh muc tieu khae nhau kha da dang NhQng boat ddng nay it nhieu da giup eho mdt ty le ldn tre em dfldc de'n trfldng va tie'p can vdi giao due cd ban Mae dfl viee danh gia tinh hieu qua eua phue ldi xa bdi dd'i vdi chat Ifldng giao due eho de'n nay ehfla ed mdt thdng tin cMnb thd'ng dfldc kiem dinh, song ve mat dinh tfnh ma ndi tM ngfldi dan da dfldc hfldng nhieu flu dai thdng qua phflc ldi xa hdi trong giao due
de nang cao trinh do giao due eua minh Phan tie'p theo eua bai vie't se di sau ve vai trd eua phue ldi xa hdi ddi vdi sfl phat trien giao due d nfldc ta trong thdi gian qua
3 Anh hifdng cua phiic Itfi xa hoi tdi si^ phat t r i e n giao due
Sfl nghiep giao due la cua toan Dang, toan dan Ben eanh sfl tham gia cua ngfldi dan, Nha nfldc eung da hd trd va nd lfle giflp giao due phat trien thdng qua he thd'ng ehinh saeh va phue ldi xa hdi Chinh dieu nay da giup eho giao due cd ban eua Viet Nam trong nhflng nam qua nhanh chdng dat dfldc eae mue tieu de ra, trong dd phai ke de'n cae mue tieu Thien nien ky ve giao due Ve ed ban, chflng ta da xda mu chfl cho ngfldi dan va dat phd' cap tieu hge
Bdng 7: Ty If ngudi ddn biet chired nude vd theo vung Vung
Todn qude
Odng bdng Sdng Hdng
Oong Bde
l a y Bde
Bde Trung Bp
Duyen Hdi Nam Trung Bp
Tdy Nguyen
Odng Nam Bd
Odng bdng sdng Cdu Long
Tong sd 94.4
97.2 92.8
84.1
95.5 94.9 90.3 96.0 92.7
Thdnh thi 97.2
98.8 98.3 97.5 97.7 97.1 96.7 97.2 94.8
Nong thon 93.3
96.7
91.4 81.8
95.2 93.9 87.6
94.5
92.1
Ngudn: Diiu tra bie'n ddng ddn sd'vd ke hogch hda gia dinh, 2006
Cd dfldc thanh edng ke tren khdng the phu nhan dfldc nhflng hd trd eua nha nfldc thdng qua cle chfldng trinh phat trien giao due, eae chfldng trinh xda ddi giam ngheo, phat trien xa hdi
^' Bdng 8: Tiep cdn Ipi ieh tur phue lpi xa hpi trong gido due
Gidy chiing
nhdn hp
ngheo
%gia
dinh
eo id
3.8
% nhOng n g u o i thu
h u d n g la Khdng
ngheo
2 7 ^
Ngheo
72.6
Ngheo thdnh
t h j
36.9
% n g a d i n g h e o
d u g c t h u h u d n g Trong
nhung ngudi ngheo
9.5
Trong nhung ngudi ngheo thdnh thj 12.8
Phan b d t h u h u o n g t h e o
n g u vj p h a n Ngheo
nhdt
58.5
Ngheo
24.7
Trung binh
9.1
Gidu
6.5
Gidu nindt
1.1
Trang 7Trinh Hoa Binh - Nguyin Vdn Chie'n 45
Thd bdo
hiem y te
Tiep cdn
vd'n tin
dyng uu dai
Mien gidm
hpe phi
Sd'ng trong
x a e u a
Chuang
trinh 135
4.0
2.2
5.5
14.8
28.6
25.1
30.2
44.8
71.4
74.9
69.8
55.2
42.0
37.9
39.8
30.1
9.9
5.8
13.2
28.2
15.5
7.1
20.0
41.0
57.8
60.2
56.9
43.5
20.8
20.4
23.3
22.6
13.6
13.7
11.6
15.1
4.6
4.4
6.5
13.6
1.3
1.3
1.9
5.3
Nguon: Bdo cdo vi binh ddng cua Viet Nam: Ddnh gid vd nhdng lUa chgn chinh sdeh, 8/2005
Nhin vao bang sd' lieu tren ed the thay rang, mien giam hge phi la phflc ldi xa hdi nhin thay ro rang nhat ma ngfldi dan ed the hfldng ldi Tuy nhien, eae Chfldng trinh 135 bay dfldc la gia dinh hg ngheo, tie'p can vdi tfn dung flu dai de phat trien kinh te deu ed tae ddng de'n giao due Nhflng hge sinh gia dinh ngheo dfldc mien giam hgc phi, dfldc cung d p saeh giao khoa, bao hiem y te mien phf
Khi nen kinh te Viet Nam ehuyen dd'i theo dinh hfldng thi trfldng ed sfl quan ly eua nha nfldc va dae biet sii kien g i n day Viet Nam ra nhap WTO se ed nhflng tae ddng ldn de'n ddi sd'ng ciia ngfldi dan, nhat la nhflng ngfldi vd'n da gap khd khan ve kinh te Tuy nhien, nhd he thd'ng phue ldi xa hdi, ngfldi dan da p h i n nao "chd'ng dd" dfldc vdi nhflng tae ddng r i t manh me va diy rui ro eiia xa hdi
Theo nghien cflu eua nhdm ele nha khoa hge thudc Trung tam Phan tfch chfnh saeh xa hdi, Dai hge Bath, Anh, ve chinh saeh an sinh xa hdi eua Viet Nam, ty le ngheo ed the tang 4,6% ne'u khdng ed khoan trd d p an sinh xa hdi Day la eon sd' tae ddng eu the nhat dfldc tuyen bd'trong nghien cflu vdi do chae chan va tin cay cao
Cung theo nghien cflu nay, xet ve ty le dfldc hfldng an sinh xa hdi d nhdm 20% dan so' giau nhat trong xa hdi Viet Nam eao gip 6 l l n nhdm ngfldi ngheo Va nhdm lien ke nhdm giau gap 4 l l n nhdm ngfldi ngheo Mfle hfldng an sinh xa hdi eua nhdm ngfldi cd thu nhap eao r a t ldn trong khi ngfldi ed thu nhap t h i p , d ndng thdn, mien nui chie'm ty le r i t ban che Trong cae khoan thu nhap tfl an sinh xa hdi d Viet Nam nam 2004, bao hiem xa bdi - Ifldng hflu chiem 61,8%, trd d p y te 22,6%, ehi phi phue ldi 9,2%, trd d p giao due 4,8% va bao Mem xa hdi eho ngfldi dang lam viee la 1,6% Mdt nghien cflu eiia Chfldng trinh phat trien Lien bdp qud'c tai Viet Nam da dfla ra mdt sd' lieu dang ehu y, dd la ty le nhan trd giup giao due eua nhdm giau nha't va ngheo nha't tfldng flng la 35% va 15%^ Dieu nay ed nghia la ban than phue ldi xa hdi eiing da ehfla dflng b i t binh dang ve ddi tfldng hfldng ldi
* An sinh xd hgi d Viet Nam Idy tie'n nhU the ndo? Bdo cdo cua Chuang trinh Phdt trien Lien hop qudc tgi
Viet Nam, 2005
Trang 846 Phuc lgi xd hgi trong phdt trien gido due d Viet Nam
Bdng 9: Phqm vi lpi ich ed dupe tCt ehi cho gido due (%)
Tieu hpe
THCS
THPT
1998
2002
1998
2002
1998
2002
Ngheo nhdt
26
31
13
20
4
9
Can ngheo
25
23
19
23
11
16
Trung binh
21
18
23
23
17
22
Can giau
16
15
24
20
30
28
Giau nhdt
12
13
21
14
38
26
Tdng
100
100
100
100
100
100
Ngudn: Viet Nam: qudn ly chi tieu cong de tdng trUdng vd gidm ngheo Bdo edo ciia Chinh phu Viet Nam vd Ngdn hdng The'gidi vdi sU hd trg cua cdc nhd tdi trg, thdng
4 /2004 Tap 2: edc vdn di chuyen ngdnh
De dang ed the nhan t h i y ldi ieh tfl ebi tieu eua nha nfldc cho giao due ed md'i quan
he gifla v l n de ngheo ddi vdi elp hge O d p hge dfldi (giao due ed ban) thi hd trd eua nha nfldc dd'i vdi cac nhdm ngheo cao hdn eae nhdm khae Tuy nhien, d cac bae hgc eao hdn thi nhdm ngheo ed xu hfldng nhan dfldc phuc ldi xa hdi thap hdn eae nhdm
k h i gia va giau ed
Cae nghien cflu ve kinh te hge giao due da chi ra rang, sua't sinh ldi cua met nam
di hge dd'i vdi giio due ed ban se tang khoang g i n 11% thu nhap^ Sd' nam di hgc trung binh eua Viet Nam da tang d i n g ke tfl nam 2002 trung binh 7.3 nam, nhflng de'n 2006 eon s d n a y la 9.6 nam He thd'ng giao due phd thdng eua nfldc ta thflc hidn hge 12 nam dai tra eho ea nfldc ke tfl nam 1976 Tuy nhien, so vdi ke't qua dieu tra ke tren mac dfl da ed nhieu ed' ging va tie'n bd, song edn t h i p so vdi eae qud'c gia phat trien d Chau A nhfl Nhat Ban la 13,7, Singapore 11.1, Han Qud'c 12.1 nam ^
Bdng
Tong sd
Odng bdng sdng Hdng
Odng Bde
Tay Bde
Bde Trung Bp
Duyen hdi Nam Trung Bd
Toy Nguyen
Odng Nam Bp
Odng bdng sdng CCiu Long
10:Sdndmdi Tdng sd
9.6
11.1
9,4 8.1
10.0 10.0
8.6
10.1
7.8
hpe binh qudn < :ua ngudi ddn (%)
Thdnh thi Nam
11.2 13.0 12.5
11.7 12.3
11.4
10.3 10.9 9.2
NQ 11.5
13,1 12,6 12,0 12,7
11,8
10.9 11.2
9.3
Nong thon Nam
9.0
10.6 8.9 8.0 9.7 9.3 7.8 8.7 7.6
Nu 8.7
10.2 8.6 7,0 9.4 9.1 7.6 8.8 7.3
Ngudn: Diiu tra bie'n ddng ddn sdvd KHHGD, 2006
* Sudt sinh lgi la ty xudt tinh todn gida gid tri bo ra vd thu nhap mang lgi O day diidc tinh todn gida
thu nhdp ciia ngudi ddn mang lgi neu nhU tdng them 1 ndm hgc
^ Sdiieu cua UNESCO, 2002
Trang 9Trinh Hoa Binh - Nguyin Vdn Chie'n 47
Cae ehi so' thay dd'i hang nam v^ sd' nam di hge, so' hge sinh dfldc tie'p can vdi giao due, ty le ngheo ddi giam din, cac muc tieu ve giao due dfldc thflc Men trong cac bao eao qud'c gia va qud'c te la nhflng minh chflng rd n b l t ve hieu qua eua cae chinh saeh giao due d Viet Nam, trong dd phai ke de'n hieu qua eua he thd'ng an sinh xa hgi
va phflc ldi xa bdi trong giao due Trd lai vdi nen tang ly thuye't ve vai trd eua phuc ldi xa hdi trong viee duy tri va phat trien xa hdi cd the thay rang, giao due la mdt trong linh vflc dfldc Dang va Nha nfldc flu tien hang diu Cac ehfnh sach phat trien giao due dfldc thflc thi nham giflp cho eae nhdm xa hdi thiet thdi/khd khan cd the tie'p can vdi giao due ed ban va giao due bae cao Day la mdt trong nhflng efl huych quan trgng giflp eho ke hoach xda ddi giam ngheo va hdi nhap cua Viet Nam thanh cdng
4 Ket l u a n
NhQng nghien cflu ehfnh sleh, d i n h gii t i c ddng eua ehfnh saeh giao due, trong
dd ed ehfnh saeh phue ldi xa hdi ve giao due d n thie't dfldc quan tam hdn nfla trong thdi gian tdi de ed the ke't Man v^ tfnh hieu qua dd'i vdi c h i t Ifldng giio due va hieu qua kinh te xa hdi eua d i u tfl Mae dfl bai vie't dfla tren cac ngudn sd' lieu dfldc edng bd' trong nhflng nam g i n day eua Viet Nam va cae td chflc qud'c te, song cung p h i n nao cd the dfla ra mdt sd' nhan dinh ve mdt khu vflc "ft dfldc nhac de'n" song lai cd
"tlm quan trgng dac biet" trong viee "nang dd" eae nhdm xa hdi ye'u the tie'p can vdi giao due, dd la phue ldi xa hdi trong giao due
Thfl nha't, phuc ldi xa hdi trong giao due dfldc Dang va Chfnh phfl Viet Nam trong nhflng nam qua ra't quan tam va thflc Men tfldng dd'i Meu qua giflp eho ngfldi dan dfldc hge tap va nang eao kie'n thflc Dieu nay rat phfl hdp vdi truyen thd'ng va van hda "la lanh dum 11 rach" eua ngfldi Viet Nam
Thfl hai, hieu qua eua phue ldi xa bdi trong giao due da keo g i n khoang each chenh lech gifla thanh thi - ndng thdn, gifla cae nhdm xa hdi thu nhap eao va ngheo ddi trong tie'p can giao due ed ban^
Thfl ba, phue ldi xa hdi trong giao due dfldc thflc hien tfldng dd'i da dang tfl ngudn ehi trflc tie'p ngan sleh nha nfldc eho giao due, thdng qua chfldng trinh mue tieu, d e dfl an phat trien giao due thdng qua cac kenh nhfl hge phf, hge bdng, eung
d p miin phf dd dung hge tap, saeh giao khoa va xay dflng trfldng ldp dfldc thflc Men
d eae d p hge khac nhau
Thfl tfl, mac du ngfldi dan da tie'p can vdi phue ldi xa hdi trong giao due, song cac danh gia ban dau eho thay sfl chenh lech va hfldng ldi gifla eae nhdm ed sfl d e h biet Nhdm ed dieu kidn ve kinh te ed xu hfldng dfldc hfldng ldi nhieu hdn nhdm ngheo
d eae bae bgc eao hdn Dieu nay eung anh hfldng de'n kha nang tie'p can giio due bae eao va gay ra nhflng each biet xa bdi ve ky nang va trinh do lao ddng
Tren ed sd cac ke't Man va phan tfch, mdt sd' gdi y ve ehfnh saeh phue ldi xa hdi
ma bai viet neu ra eu the sau:
« Bdo cdo Phdt trien Viet Nam 2007: Hudng den tdm cao mdi
Trang 1048 Phdc lgi xd hgi trong phdt trien gido due d Viet Nam
Mdt la, hoat ddng d i u tfl ngan saeh thdng qua cac chfldng trinh muc tieu e i n xem xet khfa eanh kinh te cua ngfldi dan, tranh khuynh hfldng "thien vi" cac nhdm
xa hdi ed dieu kien
Hai la, ed ehe giam sat, minh bach treng viee trien khai cac ehinh saeh va phan phd'i phue ldi xa bdi d n dfldc eci trgng dam bao tinb bieu qua va dem lai niem tin eho ngfldi dan
Ba la, tie'p tuc duy tri va phat huy, keu ggi eae ngudn hd trd tfl ben ngoai, eae td' chflc tin dung qud'c te eho giao due Mae dfl r i t khd ed the do dem dfldc hieu qua kinh te', song d i u tfl eho p h i t trien eon ngfldi, ngudn nhan lfle van dfldc xem la cd hieu qua
va lau dai
Tai lieu tham khao
1 Bui The Cfldng Nghien cflu phuc ldi xa hdi: Nhin lai mdt chang dfldng Tap ehi
Xa hdi hge sd' 4, 2005
2 Trinh Duy Luan Gdp p h i n xay dflng he thd'ng an sinh xa hdi td'ng the d nfldc ta Men nay Tap chf Xa hdi hgc sd' 1, 2006
3 An sinh xa bdi d Viet Nam luy tie'n de'n mfle nao? Tai lieu eua Chfldng trinh Phat trien Lien hdp qud'c tai Viet Nam, 2006
4 Bao cao ke't qua ban d i u "Dieu tra bie'n ddng dan sd' va ke hoach hda gia dinh" cua Td'ng cue Thd'ng ke, 2006
5 Viet Nam quan ly chi tieu edng de tang trfldng va giam nghee Bao d o ehung eua Chfnh phu Viet Nam va Ngan hang The gidi vdi sfl hd trd eua nhdm eae nha tai trd cflng mue dfch Nxb Tai Chfnh, 2005
6 Social Work Dictionary, NASW Press, 4th Edition, New York
^V^\} -.y