Bài 44 Thấu kính phân kì A – HỌC THEO SGK I ĐẶC ĐIỂM CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ 1 Quan sát và tìm cách nhận biết C1 Có thể nhận biết thấu kính hội tụ trong hai loại thấu kính có ở phòng thí nghiệm như sau[.]
Trang 1Bài 44 Thấu kính phân kì
A – HỌC THEO SGK
I - ĐẶC ĐIỂM CỦA THẤU KÍNH PHÂN KÌ
1 Quan sát và tìm cách nhận biết
C1 Có thể nhận biết thấu kính hội tụ trong hai loại thấu kính có ở phòng thí nghiệm
như sau:
- Đưa thấu kính lại gần trang sách Nếu nhìn qua thấu kính thấy hình ảnh dòng chữ to hơn so với dòng chữ khi không dùng thấu kính thì đó là thấu kính hội
tụ
Dùng tay nhận biết độ dày phần rìa so với độ dày phần giữa của thấu kính Nếu thấu kính có phần rìa mỏng hơn thì đó là thấu kính hội tụ
C2 Thấu kính phân kì có độ dày phần rìa lớn hơn phần giữa (ngược với thấu kính hội tụ)
C3 Chùm tia tới song song cho chùm tia ló là chùm phân kì nên ta gọi thấu kính đó là thấu kính phân kì
II - TRỤC CHÍNH, QUANG TÂM, TIÊU ĐIỂM, TIÊU CỰ CỦA THẤU KÍNH HỘI TỤ
1 Trục chính
C4 Quan sát: Tia ở giữa khi qua quang tâm của thấu kính phân kì tiếp tục truyền thẳng
Cách kiểm tra: Dùng thước thẳng để kiểm tra dự đoán
Trục chính của thấu kính phân kì là: trong các tia tới vuông góc với mặt thấu kính hội tụ có một tia cho tia ló truyền thẳng không đổi hướng là trục chính của thấu kính
2 Quang tâm
Quang tâm của thấu kính là: điểm mà mọi tia sáng đi qua nó đều truyền thẳng
3 Tiêu điểm
Trang 2C5 Dự đoán: Nếu kéo dài chùm tia ló ở thấu kính phân kì thì chúng sẽ gặp nhau tại một điểm trên trục chính, cùng phía với chùm tia tới
Cách kiểm tra dự đoán: Dùng thước thẳng để kiểm tra dự đoán
C6 Như hình 44.1 biểu diễn chùm tia tới và chùm tia ló:
Tiêu điểm của thấu kính là: chùm tia tới song song với trục chính của thấu kính phân kì cho tia ló kéo dài qua một điểm đó là tiêu điểm
4 Tiêu cự
Tiêu cự của thấu kính là: khoảng cách từ quang tâm tới mỗi tiêu điểm
III - VẬN DỤNG
C7 Vẽ tia ló (hình 44.2)
+ Tia tới (1) là tia đi song song với trục chính nên cho tia ló có đường kéo dài
đi qua tiêu điểm F
+ Tia tới (2) là tia đi quang tâm O nên cho tia ló đi thẳng
Trang 3C8 Để biết kính đó là thấu kính hội tụ hay phân kì ta làm như sau:
Dùng tay để sờ xem phần rìa của thấu kính này có dày hơn phần giữa hay không Nếu có thì đó là thấu kính phân kì Còn ngược lại nếu thấu kính có phần rìa dày mỏng phần giữa thì đó là thấu kính hội tụ
C9 Thấu kính phân kì có những đặc điểm trái ngược với thấu kính hội tụ
- Phần rìa của thấu kính phân kì dày hơn phần giữa
- Chùm sáng tới song song với trục chính của thấu kính phân kì, cho chùm tia
ló phân kì
- Khi để thấu kính phân kì vào gần dòng chữ trên trang sách, nhìn qua thấu kính ta thấy hình ảnh dòng chữ bé đi so với khi nhìn trực tiếp
B – GIẢI BÀI TẬP
BÀI TẬP BỔ SUNG
Câu 44a trang 123 VBT Vật Lí 9: Hãy ghép mỗi nội dung ở bên trái với nội dung
ở cột bên phải để thành một câu đúng
1 Chùm tia tới song song với
trục chính của thấu kính phân
kì
a) cho tia ló truyền thẳng
2 Đường kéo dài của các tia
ló
b) cho tia ló tiếp tục truyền thẳng theo hướng của tia tới
3 Tia tới đến quang tâm c) cho chùm tia ló phân kì
d) cắt nhau tại điểm F trên trục chính Đó là tiêu điểm của thấu kính phân kì, nó nằm cùng phía với chùm tia tới
Hướng dẫn giải:
1 - c 2 - d 3 – a
Trang 4Câu 44b trang 124 VBT Vật Lí 9: Vẽ đường đi của các tia sáng đã cho trên hình
44.3
Hướng dẫn giải: