Bài 35 Các tác dụng của dòng điện xoay chiều – Đo cường độ và hiệu điện thế xoay chiều A HỌC THEO SGK I TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU C1 Dòng điện xoay chiều Có tác dụng nhiệt Cắm phích cắm của bó[.]
Trang 1Bài 35 Các tác dụng của dòng điện xoay chiều – Đo cường độ và hiệu điện thế
xoay chiều
A HỌC THEO SGK
I - TÁC DỤNG CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
C1 Dòng điện xoay chiều:
- Có tác dụng nhiệt: Cắm phích cắm của bóng đèn vào ổ điện thì đèn dây tóc nóng sáng
- Có tác dụng quang gây ra hiện tượng: bóng đèn dây tóc sáng, bút thử điện khi cắm vào ổ điện làm sáng đèn
- Có tác dụng từ gây ra hiện tượng: Nam châm điện hút được đinh sắt
II - TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU
1 Thí nghiệm
C2 Theo hình 35.2 SGK, khi cho dòng điện một chiều vào nam châm điện thì lúc đầu cực N của thanh nam châm bị hút thì khi đổi chiều nó sẽ bị đẩy và ngược lại
- Theo hình 35.3 SGK, khi cho dòng điện xoay chiều vào nam châm điện thì cực N của nam châm lần lượt bị hút, đẩy tùy theo chiều dòng điện vào thời điểm đó Nhưng do quán tính nên thanh nam châm nằm dưới có thể dao động (rung) Nguyên nhân là do dòng điện luân phiên đổi chiều nên đầu dưới của nam châm điện luân phiên đổi từ cực
2 Kết luận
Khi dòng điện đổi chiều thì lực từ của dòng điện tác dụng lên nam châm cũng đổi chiều
III - ĐO CƯỜNG ĐỘ DÒNG ĐIỆN VÀ HIỆU ĐIỆN THẾ CỦA MẠCH ĐIỆN XOAY CHIỀU
1 Quan sát GV làm thí nghiệm
a) Nếu ta đổi chiều dòng điện thì các kim quay ngược chiều
Trang 2b) Thay nguồn điện một chiều bằng nguồn điện xoay chiều có hiệu điện thế 3V
thì ampe kế và vôn kế chỉ 0
c) Thay vôn kế và ampe kế một chiều bằng vôn kế và ampe kế xoay chiều thì kim của ampe kế và vôn kế xoay chiều có quay
2 Kết luận
+ Đo hiệu điện thế và cường độ của dòng điện xoay chiều bằng vôn kế và ampe
kế xoay chiều
+ Khi đổi chỗ hai chốt của phích cắm vào ổ lấy điện xoay chiều thì kết quả đo không thay đổi
+ Ampe kế và vôn kế xoay chiều đo cường độ dòng điện hiệu dụng và hiệu điện thế hiệu dụng
IV - VẬN DỤNG
C3 Sáng như nhau Vì hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều tương đương với hiệu điện thế của dòng điện một chiều có cùng giá trị
C4 Có Vì dòng điện xoay chiều chạy vào cuộn dây của nam châm điện tạo ra một từ trường biến đổi Các đường sức từ của từ trường trên xuyên qua tiết diện S của cuộn dây B biến đổi Do đó trong cuộn dây B xuất hiện dòng điện cảm ứng
B GIẢI BÀI TẬP
I – BÀI TẬP TRONG SBT
Câu 35.1 trang 98 VBT Vật Lí 9:
Hướng dẫn giải:
Đáp án đúng là: C
Khi ta đổi chiều dòng điện chạy vào nam châm điện thì kim nam châm quay ngược trở lại
Câu 35.2 trang 98 VBT Vật Lí 9:
Hướng dẫn giải:
Trang 3Đáp án đúng là: A
Khi K đóng: nam châm điện có từ tính nên tác dụng lực từ hút đinh sắt Khi đổi chiều dòng điện chạy vào nam châm thì nam châm điện vẫn có từ tính nên vẫn hút đinh sắt
Câu 35.3 trang 99 VBT Vật Lí 9:
Hướng dẫn giải:
Đáp án đúng là: D
Khi cho dòng điện xoay chiều chạy trong nam châm điện thì mỗi khi dòng điện đổi chiều thì nam châm đổi từ cực Do đó miếng nam châm liên tục bị nam châm điện hút, đẩy (dao động)
Câu 35.4 trang 99 VBT Vật Lí 9:
Hướng dẫn giải:
Khi cho dòng điện xoay chiều lấy từ lưới điện quốc gia (có tần số 50Hz) chạy qua dây dẫn thì:
- Kim nam châm vẫn đứng yên như cũ
- Giải thích: thực ra lực từ tác dụng vào mỗi cực của kim nam châm luân phiên đổi chiều theo sự đổi chiều của dòng điện Nhưng vì kim nam châm có quán tính, dòng điện xoay chiều trên lưới điện quốc gia có tần số lớn (50Hz) cho nên kim không kịp đổi chiều quay và đứng yên
Câu 35.5 trang 99 VBT Vật Lí 9:
Hướng dẫn giải:
Sơ đồ bố trí thí nghiệm (hình 35.1):
Trang 4Dây dẫn có dòng điện cần kiểm tra được đem quấn xung quanh một ống cách điện,
ta tạo được một nam châm điện rồi lắp vào sơ đồ như hình vẽ
+ Nếu miếng nam châm gắn vào lá thép đàn hồi mà bị hút, đẩy liên tục (dao động)
→ dòng điện chạy qua dây là dòng điện xoay chiều
+ Nếu miếng nam châm gắn vào lá thép đàn hồi mà chỉ bị hút hoặc chỉ bị đẩy → dòng điện chạy qua dây là dòng điện một chiều
II - BÀI TẬP BỔ SUNG
Câu 35a trang 99 VBT Vật Lí 9: Hãy vẽ sơ đồ bố trí một mạch điện có bóng đèn
LED để chứng tỏ tác dụng quang của dòng điện xoay chiều không phụ thuộc vào chiều dòng điện vào hình 35.2
Hướng dẫn giải:
Học sinh tự làm
Câu 35b trang 100 VBT Vật Lí 9: Khi cho dòng điện chạy vào nam châm điện
như hình 35.3, thì hiện tượng xảy ra với miếng sắt và nam châm vĩnh cửu có khác nhau không? Vì sao?
Trang 5Hướng dẫn giải:
Hiện tượng xảy ra với miếng sắt và nam châm vĩnh cửu có khác nhau vì miếng sắt
bị hút chặt còn nam châm vĩnh cửu thì luân phiên bị đẩy hút