Khoa hoc Gido due Ngh am • tr M O I Q U R N H f G I U R C H A T L U O N G G I R O D U C 6 N H A T R U O N G V f l O G I R D I N H T R O N G VI*€C G I R O D U C T R € M f l M N O N • PGS TS TRAN THI BI[.]
Trang 1Khoa hoc Gido due- Ngh am • tr
M O I Q U R N H f G I U R C H A T L U O N G G I R O D U C
6 N H A T R U O N G V f l O G I R D I N H T R O N G VI*€C
G I R O D U C T R € M f l M N O N
• PGS TS TRAN THI BICH TRA
Vien Khoa hoc Giao due Viet nam
1 Chat luting giao due
Giao due gan lien su" ton tai, phat trien cua
xa hoi Trong mot y nghTa nhat dinh, muc tieu
cua giao due tap trung vao nhdng yeu cau, doi
hoi ma xa hoi dat ra, hudng tdi nhung gia trj xa
hoi tich cut can dat dupe d ddi tupng giao due
-ngUdi hpc - nham nhan thUc va cai tao the gidi
mpt each tich cue, khoa hpc khong chi trong hien
tai ma ca trong tUdng lai Theo hudng dd, giao
due la mpt qua trinh hinh thanh va phat then nhieu mat cua ca nhan trong sutac dpng qua lai gida ban than va moi trudng de hinh thanh va phat then nhan each, md rpng nhdng kha nang van hda, xa hpi, nhung kinh nghiem song cua ca nhan Nhu vay, npi ham cua giao due va theo
dd la chat lupng giao due gan vdi nhdng npi dung xac dinh luon la tam diem dupe quan tam nghien cUu
Hinh 1: Cac ndi dung chat luong giao due dupe phan loai theo muc dp y nghia
( T.Leuders.2001)
1 Gia thanh thap
4 Thanh tich
6 Qua trinh hoc
8 To chdc
10.SU djnh hudng
5 Sir hai long cua khach hang
7 S?hai long cua cac nha giao due
9 Ca the hoa viec hoc tap
11.Tir chu- Phan cap quan ly 12.Nh0mg dieu kien trong khudn kho'
Y nghia hien tai: Y nghia tuong lai:
Trang 2Vdi nhCrng quan niem ve chat Idpng khac
nhau, co the co nhurng noi dung khac nhau lien
quan chat luong giao due Chat Iddng co the gan
vdi su phu hop vdi nhdng yeu cau, ddi hoi dddc
xa hoi dat ra; the hien sd thdng nhat gida trang
thai hien tai va trang thai mong mudn; lien quan
den mdc do dat dddc nhdng tieu chi xac dinh
Tdng hdp nhieu quan niem khac nhau ve chat
lddng giao due, T.Leuders da the hien sd phong
phu ve npi dung chat lddng giao due ddpc phan
loai theo mdc dp y nghTa gan lien vdi thdi gian
qua hinh 1
Hinh 1 cho thay, chat Iddng giao due cd the
ham chda trong dd nhieu npi dung can dddc
quan tam cung mpt luc, nhd: gia thanh thap, sd
hpp tac, sd ddi mdi, thanh tich, sd hai long cua
khach hang ( ngddi hpc, phu huynh, xa hpi), cac
qua trinh hpc tap, sd hai long cua cac nha giao
due, cong tac td chdc, ca the hoa viec hpc tap,
sd dinh hddng, van de td chu - phan cap quan li
va nhdng dieu kien trong khudn khd giao due cd
lien quan Dong thdi, hinh tren cung cho thay
mdi quan he gida cac cap npi dung cd lien quan
dac biet chat che vdi nhau, vi du gida gia thanh
thap va nhdng dieu kien trong khudn khd; sd hpp
tac va td chu - phan cap quan li hay sd ddi mdi
va sd dinh hddng Ngoai ra, cac Idp (1; 2 va 3)
cung chi ra sd khac nhau gida trang thai hien tai
va tddng lai ve cac mdc dp can dat ddpc ddi vdi
moi npi dung trong chat Iddng da neu, vi du d
giai doan hien nay: gia thanh thap, thanh tich va
sd dinh hddng (d Idp thd 2; trong dd gia thanh
thap dddc doi hdi d mdc cao nhat) ddpc doi hdi
d mdc dp cao hdn cac npi dung khac (chi d Idp
thd nhat), song trong tddng lai toan bp cac npi
dung deu doi hdi phai dat dddc d mdc dp cao
hon (Idp thd 2 va 3), trong dd npi dung lien quan
gia thanh thap, sd hdp tac, thanh tich va cac qua
trinh hpc tap ddpc doi hdi d mdc dp cao nhat (Idp
thd 3)
Td nhang phan tich tren co the rut ra mot so
diem sau:
- Chat lupng khong phai la bat bien Sir
nang cao ve chat lUdng luon la van de mang tinh
thdi sd d moi gdc dp npi ham cd lien quan
- Noi ham cua chat Iddng luon mang tinh da
dang, nhieu npi dung phong phu khac nhau Tuy
vao dac diem ddi tddng chu the lien quan trong
tdng bdi canh cu the khac nhau, nhdng npi dung
thd bac Uu tien trong cau true tdng the cua chat
Khoa hoc Gido due
lupng cd the khac nhau song gida nhdng npi dung cua chat Idpng luon cd mdi quan he chat che vdi nhau, anh hddng qua lai lan nhau
- Chat Iddng giao due chiu anh hddng ddng
bp cua nhieu yeu to, cua sd phoi hpp, tac dpng qua lai gida he thdng tac dpng vT mo - vi mo trong he thdng giao due cung nhd gida he thdng giao due va cac he thdng chinh tri - kinh te, van hda - xa hpi cd lien quan
- Chat Idpng giao due dac biet chu trong tdi
sd phat then nhan each toan dien cua ngddi hpc, ddng thdi dac biet quan tam tdi sd lien quan, gan
bd chat che gida sd phat trien ca nhan cua ngddi hpc d thdi diem hien tai vdi xu hddng tddng lai phat then nhan each cua ca nhan sau nay
- Gida chat Iddng hien tai va tddng lai hddng tdi luon theo sd van dpng vddn len theo chieu hddng tich cdc, cai thien, nang cao
- Chat Idpng giao due luon ddpc dat tren nen cua mdi quan he chat che, anh hddng qua lai bien chdng gida sd tac dpng cua gia dinh -nha trddng - xa hpi, trong dd, gia dinh - hat -nhan
xa hpi - ddng mpt vai trd nen tang
2 Giao due tre do tuoi mam non Qua trinh giao due - phat then tie mam non ddpc the hien thong qua nhdng dac diem va dieu kien - yeu cau cd ban sau:
- Sd phat then cua tre ddpc hieu nhd qua trinh tac dpng qua lai gida tre va moi trddng dien
ra tren nen giao tiep
- Sd phat then d tre dddc mo ta nhd qua trinh hoat dpng chuyen hda: tre tham gia vao qua trinh xa hpi hda vdi nhdng dac diem ca nhan, cam nhan ve mdi trddng va "tra Idi" tac
dpng moi trddng Phat then ddpc hieu theo quan
diem hoat dpng chuyen hda nay tao kha nang hieu biet tot hdn toan bp nhdng yeu cau, dieu kien can thiet ddi vc i sd phat trien the chat, tri tue, tinh cam, xa hpi cua tre cung nhd nhdng yeu
to cd the anh hddng bat Idi, nhCrng can trd ddi vdi
sd phat then va giao due tre
- Giao due tre mam non cd the dddc hieu
nhd qua trinh cung kien tao, thong qua giao tiep
ma d dd tre va ngddi Idn cung tham gia Khi tre
va nhdng ngddi cd quan he gan gui dau tien vdi tre cd mdi quan he tot dep, ngddi Idn hieu dddc nhu cau, hdng thu, kha nang cua tre va dap lai mpt each phu hop se tao kha nang thuc day sd phat then tiem nSng cua tre, hinh thanh bddc dau d tre nhdng kha nang ve nhan thdc ngdn
Trang 3Khoa hpc Gido due
ngd, tinh cam va xa hpi
- Moi trudng da dang xung quanh - moi
trudng van hoa vat chat va xa hpi - thuc day tre
kham pha, tao dieu kien cho tre co cd hpi dupe
phat trien Theo Montada (2002), trong khi tiep
xuc vdi the gidi tre luon song vdi nhdng mau
thuan gida kha nang nhan thUc con han che cua
ban than vdi nhdng dieu ma tre mong mudn
dupe hieu dupe giai thich Qua trinh giao due
dac biet cd gia tri d day vi viec trao ddi, tac dpng
qua lai gida hai phia khdng chi giup tre hieu ma
con nuoi dddng, phat then d tre kha nang nhan
ra, tim toi, kham pha the gidi, tdng budc cam
nhan dupe y nghia cua the gidi xa hpi va the gidi
vat chat xung quanh
- Nhdng cdng trinh nghien cUu gan day ve
qua trinh giao due tre mam non cho thay su phat
then cua tre trong giai doan nay chiu anh hudng
ddng thdi cua hai mat tac dpng qua lai lan nhau:
ve mat chu the, sd phat then cua tre trong giai
doan nay ddpc bpc Ip ro ret khi tre tham gia vao
cac mdi quan he, tre hpc va tiep thu, tich luy bddc
dau nhdng kinh nghiem, nhan thUc mdi trudng
song xung quanh ve mat khach quan, sd thu
dpng cua tre trong giai doan nay cung dddc the
hien ro net nhat: tdng phUdng dien trong qua
trinh giao due - phat then cua tre deu phu thupc
vao moi trddng cupc song gan lien vdi nhdng
ngddi cd quan he gan gui dau tien ddi vdi tre
- Gia dinh la ndi quan trong nhat, dat nen
mong cho sd bat dau qua trinh giao due ddi vdi
tre Gia dinh khong chi la "chiec noi" cham sdc
- nuoi dddng dau tien va quan trong nhat ddi vdi
tre td khi sinh ra va gan lien sd trddng thanh,
phat trien cua ca nhan ma con la moi trddng
cupc song didn ra nhdng qua trinh giao due dau
tien va cd y nghia dinh hddng cd ban nhat tdi sd
hinh thanh va phat then nhan each sau nay cua
tre Do dd, d mdc dp nhat dinh, gia dinh phai
dddc thuc day, tao dieu kien de hieu biet ve
nhdng dac diem tam - sinh li cd ban cua tre qua
tdng giai doan tudi, nhan ra nhdng net dac thu
mang tinh ca biet cua tre de td dd cd nhdng
bien phap giao due mang tinh thuc day, phu hdp
sd phat then cua tre
- Ket qua cua nhdng cdng trinh nghien cdu
ve li luan, nhdng nghien cdu dieu tra ve qua trinh
giao due - phat then d tre cung nhd nhdng yeu
cau xa hpi dat ra cho thay, ben canh moi trddng
giao due cua gia dinh, tre cung can cd nhdng cd
hpi giao due dddc bd sung, md rpng td moi
trddng xa hpi va nha trddng Sd hieu biet ve dieu kien phat trien cua tre, nhdng yeu cau can dat ra cung nhd nhdng yeu to bat Ipi anh hddng den sd phat then nay doi hdi mpt sd giao thoa va phoi hop trach nhiem chat che gida gia dinh, nha trddng va xa hpi theo muc dich giao due dddc thdng nhat cung nhd sd khuyen khich, thuc day, tao dieu kien de cd sd ddng thuan tich cdc gida cac hddng trong qua trinh giao due tre
3 Anh hddng qua lai gida chat Idpng giao due d trddng mam non va d gia dinh trong viec giao due tre mam non
3.1 Chat luong giao due d trudng mam non
Theo W Tietze (2001), chat Iddng giao due
d trddng mam non gan lien vdi viec thuc day sd phat then lanh manh ve the chat, tinh cam, xa hpi va tri tue cua tre trong hien tai va tddng lai ddng thdi nang cao hieu qua viec cham sdc -giao due tre cua gia dinh Chat Iddng the hien chat Iddng toan dien chung cua trddng ,do dd, chat Idpng nay khong chi chu y tdi nhdng yeu to trong pham vi nha trddng ma con quan tam tdi mdi quan he chat che gida nha trddng - gia dinh
- xa hpi ddng thdi con phan anh ca xu hddng van dpng phat trien cua tre trong tddng lai Theo dd, chat Iddng giao due d trddng mam non bao gdm:
- Chat luong djnh huOng giao due: Hddng
tdi hinh anh ve dda tre can dat dddc lien quan tdi quan niem ve su* phat trien cua tre, ve muc dich giao due, bien phap giao due, nhiem vu cua gia dinh va nha trddng cung nhd nhdng dieu kien trong pham vi nhat dinh cd lien quan tdi giao due tre
- Chat luong cau true giao due: gan chu yeu
vdi:
+ Nhdng dieu kien ve mat cd sd vat chat lien quan thdc tien cong tac giao due tre va ddpc quy dinh mpt each cu the nhd do dung day hpc, dp rpng cua Idp, so m7 tre
+ Nhdng dac diem ve dpi ngu giao vien nhd trinh dp dao tao, viec chuan bi giao an, ;
+ Mpt so dac diem ve mat xa hpi cua Idp hpc nhd dp tudi cua tre trong Idp, so tre/ Idp, ti le giao vien/ tre
- Cr?a'f lupng qua trinh giao_ due: Lien quan tdi
cac hoat dpng giao due tre diln ra trong Idp tren nen giao tiep gida cd va tre va gida tre vdi nhau
3.2 Chat luong giao due tre dp tudi mam non d gia dinh
Hddng tdi sd phat trien toan dien cua tre, ddi
Trang 4Nghier curu 'Khoa hoc Gido due
hoi chat Idong giao due phai dong bp, thdng nhat
gida nha trddng va gia dinh, xa hpi Do dd, phu
hdp vdi quan niem tren cua W Tietze ve chat
Idpng giao due d trddng mau giao, cd the hieu
chat Iddng giao due tre dp tudi mam non d gia
dinh gan lien vdi viec thuc day sd phat then lanh
manh ve the chat, tinh cam, xa hpi va tri tue cua
tre trong hien tai va tddng lai ddng thdi nang cao
hieu qua viec cham sdc - giao due tre cua gia dinh trong sd lien ket chat che gida gia dinh- nha trddng- xa hpi
Ba mat chat Idpng tren trong pham vi nha trddng va gia dinh ve ban chat deu can phai ddpc thdng nhat vdi nhau Tuy nhien, mac du cung hddng tdi muc tieu chung ve giao due tre song vi dien ra d hai moi trddng khac nhau nen gida chat Bang: Chat Idpng giao due tre mam non d nha trddng va gia dinh
Chat Iddng giao due
mam non
- Muc tieu cua giao due mam non "giup tre em phat then ve the chat, tinh cam, tri tue, tham my, hinh thanh nhdng yeu to dau tien cua nhan each, chuan bi cho tre em vao Idp 1"
- Nang cao hieu qua viec cham sdc - giao due tre cua gia dinh Chat Idpng giao due tre
6 trddng mam non Chat Idpng giao due tre 0 gia dinh
Chat lupng
dinh
hudng
giao due
Hinh anh ve tre can dat ddpc lien quan tdi quan diem ve sd phat then cua tre the hien cd ban qua:
- Muc tieu giao due
- Noi dung giao due
- Phddng phap giao due
- Phddng tien giao due
- Niem tin va thai dp
- Sd ket hdp cung gia dinh
Hinh anh ve tre can dat ddpc lien quan tdi quan diem ve sd phat then cua tre the hien ca ban qua:
- Muc tieu giao due
- Npi dung giao due
- Phddng phap giao due
- Phddng tien giao due
- Niem tin va thai dp
- Sd ket hop cung nha trddng
NOI
DUNG
Chat lupng
cau true
giao due
Dieu kien ve ca sa vat chat, trang thiet bi
Dieu kien phong hpc: dien tich,
sd m7/ tre; do sang cua Idp
Trinh dp cua dpi ngu lanh dao, giao vien ?
Trinh dp nghiep vu sd pham Dac diem xa hpi cua Idp: so tre/ Idp,
dp tudi cua tre trong Idp, ti le giao vien/ tre
Khong khi Idp hpc
- Dieu kien ve ca sa vat chat, trang thiet bi
- Dieu kien nha d: dien tich, phong rieng cho tre? so m2 danh rieng cho tre? dp sang cua phong?
- Trinh dp dao tao cua cha me, thanh vien gia dinh ?
- Kien thdc ve khoa hpc giao due tre
- Dac diem xa hpi cua gia dinh:
so con dp tudi cac con, so thanh vien gD dinh
- Khong khi gia dinh
Chat lupng
qua trinh
giao due
Hien thdc hoa qua trinh giao_ due thong qua hoat dpng cua tre dien ra tren nen giao tiep gida giao vien - tre, gida tre vdi nhau hddng tdi muc tieu giao due, the hien qua:
- Npi dung giao due
- Phddng phap giao due
- Phddng tien giao due
- Sd ket hpp cung gia dinh
- Kiem tra - danh gia sd phat then cua tre
Hien thdc hoa qua trinh giao due thong qua hoat dpng cua tre dien
ra tren nen giao tiep gida cac thanh vien gia dinh - tre hddng tdi muc tieu giao due the hien qua:
- Npi dung giao due
- Phddng phap giao due
- Phdong tien giao due
- Sd ket hop cung nha trddng
- Kiem tra - danh gia sd phat then cua tre
Trang 5Khoa hoc Gido due • Nghien c
Idpng giao due tre mam non d trudng va d gia
dinh cd nhung diem tudng Ung khac nhau (xem
bang trang 43)
3.3 Anh hudng tac dong quan lai giua
chat luong giao due d trudng mam non va gia
dinh tdi su phat then cua tre
TAI LIEU THAM KHAO CHINH
1 Fried! & Roux S.(2006) Paedagogik der fruehen Kindheit Beltz Verlag Weinheim und Basel
2 LeudersJ ( 2001) Qualitaet im Mathematikunterricht der Sekundarstufe I und II Cornelsen Verlag Scriptor & Hinh 2 Anh hudng cua chat luong (CL) giao due 6 trudng mam non va
0 gia dinh ddi vdi si/phat then cua tre (Phdng theo W Tietze 811; 4)
He thdng vimo Nhung dieu kien moi truong
CL dinh hudng Quan diem vl phat trien, giao due
CL cau true
ST so Idp, trinh do GV
TrWdng MN (H£ thong vi mo)
CL dinh hudng
'Quan diem ve phat trien, giao due
CL qua trinh Thuc day phit trien ngon ngur, tinh sang tao
Gia dinh
I Hp thong vi md)
Thue day hoat dong cua tro
Trang thai phat trien cua tre
ve the chat, tinh cam,
tn tuc, tham my
Ba mat chat Idpng dinh hudng, chat Iddng
cau true va chat lddng qua trinh giao due d
trddng va d gia dinh cung nhd mdi quan he gida
chung ddi vdi sd phat then cua tre dddc the hien
qua hinh 2
Hinh 2 cho thay nhdng tddng ddng ve cac
mat noi dung chat Iddng cung nhd anh hddng
tac dong qua lai gida chat Iddng giao due d
trddng mam non va d gia dinh tdi sd phat then
cua tre Tre se cd kha nang dddc phat trien tot
khi mdi quan he nay dddc ddng thuan, bd trd,
thuc day tan nhau Ddng thdi qua dd cung cho
thay, ben canh mdi quan he, tac dpng anh hddng
qua lai gida chat Idpng giao due mam non d
trddng va gia dinh, cac dieu kien cua he thdng vi
md nhd he thdng chinh tri - kinh te, Van hoa - xa
hpi cua moi qudc gia deu cd anh hddng dac biet
quan trong tdi chat Iddng cac he thdng vi md
trong qua trinh giao due tre mam non
Co.KG, Berlin
3 Quoc hpi nude cpng hoa XHCN Viet Nam (2005) Luat Giao due NXB Chinh tri quoc gia, Ha Npi
4 Tietze, W (2001) Entwicklungsfoerdernde Bedingungen in Familie und Kindergarten In: Schlippe,
A.v., Loesche,G.&Hawellek,C.(Hg,) Fruehkindliche Lebenswelten und Beziehungsberatung Beltz Verlag Weinheim, Basel, Berlin
5 Le Thi Anh Tuyet (3.2004) Kinh nghiem nang cao chat luong giao due mam non d Viet Nam Tap chi Phat then
Giao due SUMMARY
The article presents the issue of education quality in general and preschool education quality in particular The author analyses the interaction between education quality
in school and at home in educating the children and con-cludes that children will be best developed when this inter-action is coherent, supporting each other