Khoa hoc Gido due T H U C T R A N G C O SGf, N G A N H D A O T A O K I S U L A M N G H I E P V A M O T S O V A N D E D O I M O I D A O T A O K I S U L A M N G H I E P V l t T N A M • ThS NGUYEN XUAN B[.]
Trang 1Khoa hoc Gido due
T H U C T R A N G C O SGf, N G A N H D A O T A O K I S U L A M N G H I E P V A
M O T S O V A N D E D O I M O I D A O T A O K I S U L A M N G H I E P V l t T N A M
• ThS NGUYEN XUAN BAO
Vien Khoa hoc Giao due Viet Nam
1 Tong quan ve nganh Lam nghiep Viet
Nam
Viet Nam co tdng dien tich td nhien la 33,12
trieu ha, trong dd 12,61 trieu ha dien tich cd rung
va 6,16 trieu ha dat trdng ddi nui troc la ddi tddng
cua san xuat lam ndng nghiep Nhd vay, nganh
Lam nghiep da va dang thdc hien hoat dpng
quan li va san xuat tren dien tich dat Idn nhat
trong cac nganh kinh te qudc dan Dien tich dat
lam nghiep phan bd chu yed tren cac vung ddi
nui cua ca nddc Day cung la ndi sinh song cua
25 trieu ngddi vdi nhieu dan tpc thieu so cd trinh
dp dan tri thap, phddng thdc canh tac lac hau,
kinh te cham phat trien va ddi song con nhieu
khd khan Day la mpt trong nhdng nganh dac
biet khd khan gan vdi ngddi dan song d mien
nui, xa xdi, ddi song thap, vi vay khd thu hut
dddc ngddi di hpc va lao dpng kT thuat cd trinh dd
chuyen mdn va tay nghe cao
Nghe rdng khong nhdng tao ra cac san
pham hang hda va dich vu ddng gdp cho nen
kinh te qudc dan ma con cd vai tro quan trong
trong bao ve moi trddng nhd phdng hp dau
nguon, gid dat, gid nddc, dieu hoa khi hau , gdp
phan bao ve an ninh qudc gia, dac biet ddi vdi
bao ve bien gidi, hai dao; gdp phan quan trong
trong viec cai thien ddi song, xda ddi, giam
ngheo cho ngddi dan ndng thdn va mien nui
Muc tieu cua Chien Idpc phat then nganh
Lam nghiep Viet Nam 2006-2011 la: Thiet lap,
quan li, bao ve, phat then va sd dung ben vdng
16,24 trieu ha dat ddpc quy hoach cho lam
nghiep; nang ti le dat cd rdng len 42 - 43% vao
nam 2010 va 47% vao nam 2020; dam bao cd
sd tham gia rpng rai hon cda cac thanh phan
kinh te va td chdc xa hpi vao cac hoat dpng lam
nghiep nham dong gdp ngay cang tang vao qua
trinh phat then kinh te - xa hpi, bao ve mdi trddng
sinh thai, bao ton da dang sinh hpc, cung cap
cac d|ch vu mdi trddng, xda doi giam ngheo,
nang cao mdc song cho ngddi dan nong thdn mien nui va gdp phan gid vdng an ninh qudc phong
Trddc yeu cau to Idn cua viec phat then nguon nhan Idc kT thuat nham thdc hien sd nghiep cong nghiep hda, hien dai hda nganh Lam nghiep, thi giao due dao tao ndi chung, giao due dai hpc ndi rieng gid mpt vai tro quan trong
De dap dng viec chuyen ddi cd cad kinh te lam nghiep, cdng tac dao tao nhan Idc kT thuat lam nghiep can phai dddc da'y manh ca ve so Iddng
va chat Iddng; cd cau nganh nghe phai phu hpp vdi nhu cau sd dung lao dpng cua cac doanh nghiep, ngddi sd dung lao dpng cua nganh Lam nghiep nhd: cac tdng cdng ty, cdng ty; nong lam trddng; nha may, xi nghiep; cac hpp tac xa; chu trang trai; hp gia dinh
2 Thdc trang cd sd va nganh dao tao kT
sd lam nghiep d Viet Nam
2.1 Cac co so dao tao kisulam nghiep d Viet Nam
Hien nay, d Viet Nam cd 7 co sd dao tao kT
sd lam nghiep (KSLN) (xem bang 1) vdi 15 nganh hpc, trong dd Trddng Dai hpc Lam nghiep Viet Nam la trddng dao tao hang dau ve so Iddng nganh hpc cung nhd qui mo tuyen sinh Cac trddng dai hpc khac phan Idn la mdi dao tao hoac dao tao KSLN chi la mpt khoa trong trddng dai hoc da nganh
2.2 Cac nganh dao tao ki sulam nghiep
d Viet Nam
Hien nay, 7 cd sd dao tao KSLN dang dao tao 15 nganh hpc, tuyen sinh td khdi A, B (xem bang 2)
Tai Quyet dinh so 38/2009/QD-TTg ngay 9/3/2009 cua Thu tddng Chinh phu ve viec ban hanh Bang danh muc giao due, dao tao cua he thdng giao due qudc dan, ban hanh kem theo Quyet dinh nay Bang danh muc giao due, dao tao cua he thdng giao due qudc dan quy dinh:
Trang 2Khoa hoc Gido due Nghien curu hien
cur-Bang f: Cac co so dao tao kT sulam nghiep o Viet Nam
TT Ten trudng dai hoc Dja chi nganh dao SdlUdng
tao KSLN
Ddn vj chu quan
1 Dai hpc Lam nghiep
Viet Nam
Thi tran Xuan Mai, ChUdng My
-TP Ha Npi
- Cd sd 2: Tri tran Trang Bom, tinh Dong Nai
15 Bo Nong nghiep
va PTNT
2 Dai hpc Nong lam
Thai Nguyen TP Thai Nguyen PhUdng Md Bach,
4 Dai hpc Thai
Nguyen
3 Dai hoc Tay Bac PhUdng Quyet Tam, Thanh phd
Sdn La, tinh Sdn La 3 Dao tao Bp Giao due va
4 Dai hpc Hong Ddc Thanh phd Thanh Hoa, tinh Thanh
5 Dai hoc Nong Lam
Hue tinh Thda Thien - Hue 102 Phung Hdng, thanh phd Hue, 5 Bp Giao due va Dao tao
6 Dai hpc Tay Nguyen 567 dudng Le Duan- Tp Budn Ma
Thupt, tinh Dac Lak 2 Bp Giao due va Dao tao
7 Dai hoc Nong Lam
TP Hd Chi Minh PhUdng Linh Trung, quan Thu Ddc, Tp Hd Chi Minh 2 Dao tao Bp Giao due va
Bang 2: Cac nganh hoc dang duoc dao tao tai 7 co sd dao tao KSLN
2 Thiet ke che tao san pham moc & noi that 104 A
8 " Quan li bao ve tai nguyen rung va moi trddng 302 A, B
Cap I Trinh dp giao due, dao tao; Cap II LTnh
vue giao due, dao tao; Cap III Nhdm chUdng
trinh, nhom nganh nhdm nghe giao due dao tao
Trong do: Cap I Dai hpc ma 52 Cap II
Nong, lam nghiep, thuy san ma 5262 Cap III:
Lam nghiep ma 526202 gdm cac nganh sau: KT
thuat lam sinh; Di truyen va chpn gidng cay lam
nghiep; Dieu tra va quy hoach rdng; Dat lam nghiep; Quan li bao ve tai nguyen rUng; Che bien lam san;
Theo dd thao kem theo cdng van sd 6438/BGDDT-GDDH ngay 31/7/ 2009 cua Bp Giao due va Dao tao thi 52602 - Lam nghiep gdm 6 nganh: 52620201 - Lam nghiep;
Trang 352620202 - Lam nghiep dd thi; 52620203 - Lam
nghiep xa hpi; 52620204 Hoa vien; 52620205
-Lam sinh; 52620210 - Nong lam nghiep
Ngoai ra, theo dd thao, ma 525403 gom 2
nganh: 52540301 - Cong nghe che bien lam
san; 52540303 - Cong nghe che bien go
Nhu vay, nganh dao tao KSLN hien nay co
15 nganh, nhung trong dd thao cua Bp GD va
OT chi co 8 nganh, nhung ten gpi cua cac nganh
nay cung rat khac nhau, vi vay cac co sd dao tao
KSLN can xem xet, de xuat, dieu chinh danh
muc dao tao nay nham dap dng nhu cau cua
Chien lupc phat then Nganh Lam nghiep den
2020 va nhung nam tiep theo
3 De xuat muc tieu, nguyen tac, phat
trien KSLN d Viet Nam trong tien trinh hoi
nhap qudc te
Trong bdi canh dat nUdc chu dpng, tich cue
hpi nhap qudc te va la thanh vien cua WTO,
trudc xu the toan cau hda, nen kinh te van hanh
theo cd che thi trudng djnh hudng XHCN, mpi
ITnh vUc trong dd cd giao due cung phai van
dpng va phai chju nhieu tac dpng td hpi nhap, td
cd che thj trddng va tU qua trinh xa hpi hda, toan
cau hda dang dien ra ngay cang sau rpng
Trong budi ddi thoai trdc tuyen "Giao due
Dao tao Viet Nam trudc them nam hpc mdi", Phd
ThCi tudng Chinh phd, Bp trudng Bp GD-DT
Nguyen Thien Nhan da bay td: "Dieu tran trd cua
toi luc nay la yeu cau hpi nhap qudc te rat quyet
liet, neu nganh giao due khong cd phuong phap
vUa dot pha, vUa phat then theo chien lupc ddng
bp thi chung ta cd the lam Id cO hpi phat then cua
dat nude." Nhu vay, hpi nhap qudc te la tat yeu,
giao due dai hpc ndi chung, dac biet la dao tao
nguon nhan Idc trinh dp dai hpc ndi rieng la vd
cung quan trong, trong dd cd dao tao kT sU lam
nghiep dap Ung yeu cau phat then cua nganh
Lam nghiep trong tien trinh hpi nhap qudc te
Xuat phat tU yeu cau nhan Idc cua Chien
lupc phat then nganh Lam nghiep den nam 2020
va thuc trang co sd, nganh dao tao KSLN hien
nay, chung tdi de xua't muc tieu, nguyen tac phat
then nhan Idc KSLN Viet Nam trong tien trinh hpi
nhap qudc te nhu sau:
3.1 Muc tieu phat trien kT su lam nghiep
CO cau, nganh nghe lao dpng trong nganh
lam nghiep nUdc ta dang thay ddi, doi hdi cac co
sd dao tao nhan Idc lam nghiep phai thay ddi de dap Ung day du va kjp thdi, cd cau phu hpp nguon nhan Idc, dac biet la nguon nhan Idc lam nghiep trinh dp dai hpc cho cac doanh nghiep, td chUc lam nghiep Nhu cau KSLN the hien tren ca
ba mat: quy md, co cau va chat lupng, vi vay muc tieu phat then nguon nhan Idc nay phai dap dng dupe nhu cau thj trudng lao dpng lam nghiep ve ca ba mat dd trong tdng giai doan phat then Cu the:
- Ve qui md: Tang nhanh Idc lupng KSLN
phu hdp vdi tdng nganh, nghe cu the cua tUng ITnh vUc lam nghiep nhu: qui hoach, phat then lam nghiep; kT thuat lam sinh; kT thuat tao gidng;
kT thuat mdi trudng rdng; quan li, bao ve rdng; lam nghiep xa hpi; ndng lam ket hpp; phat then nong thon, mien nui; khai thac, che bien lam san
- Ve cd cau nganh nghe: Hddng tdi dat ti le
phu hpp gida KSLN vdi kT thuat vien/ cdng nhan
kT thuat/ nhan vien lam nghiep cd ti le cac loai nghe chuyen mdn va cd ti le dp tudi cung nhd gidi tinh phu hpp vdi dieu kien lam viec cua tdng nhdm nganh, nghe trong nganh lam nghiep Dac biet, can xem xet, trinh Bp GD va OT ban hanh trong nam 2010 cac nganh dao tao KSLN can thiet, phu hpp vdi sd phat then cua cac ITnh vdc trong nganh Lam nghiep Viet Nam;
- Ve chat lupng:
+ KSLN phai cd kien thdc, kT nang va thai dp
nghe nghiep can thiet, phu hpp Kien thdc phai ddpc cap nhat, kT nang phai ddpc chu trong dao tao, bdi dddng thddng xuyen va nang cao trong thdc tiln; tac phong cong nghiep, dao ddc nghe nghiep can dddc lien tuc khuyen khich, ren dua, phat trien gan vdi tdng ITnh vdc lam nghiep + TU nam 2009 can xem xet, dieu chinh, bd sung lai muc tieu, npi dung cac chddng trinh khung, chddng trinh dao tao KSLN theo hudng chuyen ddi td phUdng thdc dao tao nien che sang dao tao theo he thdng tin chi, dao tao theo nang Idc thdc hien Thdi gian dao tao chuan cd the rut ngan xudng con 3 - 4 nam, lien thdng vdi
he thdng GDNN va sau dai hpc
3.2 Nguyen fad phat then dao tao kT su lam nghiep
Trang 4Viec phat then dao tao KSLN can tuan thu
cac nguyen tac sau day:
* Xuat phat td nhu cau thi trudng lao dong
lam nghiep va cung dng thong qua thj trudng lao
dpng:
Viec cung dng nguon nhan luc lam nghiep
can dupe van hanh theo cd che cua thj trddng
lao dpng, bao gdm cd che tien Iddng, cd che
cung cau va cd che canh tranh
Oe cd nguon KSLN sin sang cung dng thi
thi trudng lao dpng lam nghiep can phai phat
trien cac loai hinh djch vu dao tao trong va
ngoai cac cd sd dao tao kT sd lam nghiep Nhd
vay, day chuyen sd dung - cung dng - dao tao
phai van hanh can ddi va nhjp nhang thi mdi dat
hieu qua cao, tao dieu kien phat then nganh lam
nghiep ma khong gay bat on xa hpi (that
nghiep) Thj trddng lao dpng cung nhd thj trddng
lao dpng lam nghiep la thj trddng md ra ca nddc,
qudc te trong bdi canh toan cau hoa, va ddi hdi
phai nhanh chdng nang cao nang Idc canh
tranh gan vdi nong thon, mien nui, cd cd che
khuyen khich thu hut dao dao nguon nhan Idc
dap dng nhu cau phat then nganh Lam nghiep
trong bdi canh hpi nhap qudc te
* Dam bao cdng bang XH trong tdng giai
doan phat then cua Nganh lam nghiep:
Viec sd dung va cung Ung nguon KSLN neu
chi ddn thuan theo cd che thj trddng, thi do dieu
kien lam viec thddng d cac vung mien nui, xa
xdi, nganh lam nghiep se khd thu hut ddpc nhan
tai vao dao tao va lam viec Vi vay, can cd sd can
thiep cua Chinh phu de khac phuc cac khd khan
dd cua thj trddng lao dpng lam nghiep, thong
qua mpt loat chinh sach ve tuyen dung, dao tao,
tien Iddng va ve cac loai bao hiem, ke ca that
nghiep Nddc ta la nddc dang phat then, do dd
cang can cham lo dam bao cong bang xa hpi
khong chi ve mat chinh sach ma quan trong hdn,
la ve td chdc thdc hien cac chinh sach dd, tdc la
phai xay ddng the che va nang Idc thdc thi the
che ndi chung va trong ITnh vdc lao dpng lam
nghiep ndi rieng
* Xay ddng dpng Idc lam viec cao cho kT sd
lam nghiep
Nguon nhan Idc lam nghiep ndi chung va
KSLN ndi rieng la nguon nhan Idc lao dpng quan
trong, trdc tiep trong cac doanh nghiep, td chdc
lam nghiep cua cac thanh phan kinh te de lam ra san pham cua cai cho xa hpi, cho dat nddc Vi vay, can phai tao cho nguon nhan Idc nay dpng Idc lam viec cao, cd nhd vay mdi phat then manh
me dddc nganh Lam nghiep Viet Nam Dpng Idc lam viec cao the hien trong lao dpng td nguyen,
cd ki luat, chu dpng va sang tao, khong dao dpng trddc cac thach thdc, khd khan cua Nganh Lam nghiep Mudn tao ddpc dpng Idc lam viec cao cho KSLN, can cd chinh sach:
- Thu lao thda dang, bao gdm tien Iddng, tien thddng va cac che dp bao hiem, di ddi vdi viec danh gia va khen thddng kip thdi;
- Tao cO hpi thang tien nghe nghiep thdng qua dao tao lien tuc, dao tao nang cao, tuyen chpn cong bang;
- Tap hpp nguon nhan Idc vao cac td chdc nghe nghiep nhd cong doan, hpi lam nghiep va cac td chdc quan chung khac nham mpt mat bao
ve quyen Ipi chinh dang, cham lo nang cao trinh
dp va dao ddc nghe nghiep, mat khac xay ddng
y thdc tap the niem td hao nghe nghiep va tinh yeu To qudc;
- Trong dung nhan tai, cac nha khoa hpc dau nganh, kTsd trddng, kT thuat vien lanh nghe
va cdng nhan kT thuat cd tay nghe cao Cd chinh sach thu hut cac nha khoa hpc, cong nghe lam nghiep gidi d trong nddc va qudc te
3.3 Nguyen tSc dao tao kT sit lam nghiep
Trong kinh te thj trddng, cdng tac dao tao KSLN can tuan thu hai nguyen tac quan trong sau:
* Dao tao phai sat hpp vdi nhu cau ciia thi trddng sd dung nhan Idc
Thdc hien ddpc nguyen tac dao tao sat hpp nhu cau khong phai la dieu d l dang Vi, ai se ddc tinh ddpc nhu cau dd? Ai se phan bd nhu cau dd cho cac cd sd dao tao?
Nhu cau ve KSLN bao gdm nhu cau ve sd Idpng, ve ITnh vdc, nganh, vay mdi nganh, ITnh vdc lam nghiep tai mdi thdi diem can dao tao bao nhieu KSLN va yeu cau chat Idpng ra sao? Trong dieu kien hien nay, de cd the dap Ung linh hoat nhu cau sd dung lao dpng tdong lai thi npi dung dao tao KSLN phai co ban va da nang hon, vdi nganh nghe rpng hon Cac phan nganh dao tao hep nhd hien nay nen ddpc dieu chinh tren cd sd tham khao kinh nghiem dao tao cua
Trang 5O T t o
Nghien curu •
cac nude co thi trddng phat trien Mat khac, cac
doanh nghiep lam nghiep trudc day vdn theo
chuyen nganh hep, ngay nay cung dang chuyen
sang da nang, linh hoat hdn, vi vay cang can
den loai kT su lam nghiep chuyen nganh thich
hdp hdn
Cac du bao ve nguon nhan luc cua cac CO
quan quan li Nha nude du sao cung chi giup dieu
tiet vT md cdng tac dao tao Dao tao KSLN sat
hdp nhat vdi thi trddng la dao tao theo dat hang
cua ngddi sddung lao dong Chinh vi vay, mudn
thdc hien nguyen tac dao tao sat hdp thi trddng
thi cdng tac dao tao KSLN phai dddc xa hoi hda
de cd sd dao tao cd dieu kien va cd dong Idc
nam bat kip thdi cac nhu cau dao tao da dang va
thudng xuyen bien dong cua thi trudng
* Xa hoi hoa dao tao kT sU lam nghiep
Luat Giao due 2005 (Dieu 12) cua nUdc ta
da tao khudn khd phap li cho viec xa hoi hda dao
tao nguon nhan luc Tuy vay, cac co sd sd dao
tao KSLN van con de dat va gap nhdng khd
khan nhat djnh trong djnh hudng nay Vi cac hoat
dong dao tao cung nhu cac hoat dpng khac deu
phai tuan theo phap luat du la vdi muc dich nhat
djnh, nen chua cd che tai bat bupc cac doanh
nghiep lam nghiep phai chi tra cac chi phi dao
tao cho co sd dao tao khi hp sd dung lao dpng
da qua dao tao Mat khac, hoat dpng thj trudng
la phai cd Idi nhuan, ddi vdi thj trddng djch vu
dao tao cung vay, tuy rang cd luc Idi nhuan
khdng xuat hien ngay va ro rang Hien nay, phan
Idn cac doanh nghiep lam nghiep con khd khan
nen chda chu trong den dao tao, bdi dddng
KSLN va phan Idn Idi nhuan khong tinh chi tra
cho dao tao bdi dddng Vi vay, Nha nddc can cd
chinh sach hd trp, dieu tiet xa hpi hoa trong dao
tao gan vdi sd dung, viec lam cho cac cd sd dao
tao vdi doanh nghiep lam nghiep, khuyen khich
cac doanh nghiep lam nghiep phd'i hdp vdi cac
cd sd dao tao kT sd lam nghiep de dao tao cd
chat Idpng nguon nhan Idc dang sd dung cho
doanh nghiep va xa hpi
Nganh Lam nghiep va mpt bp phan quan
trong cua he thdng kinh te - xa hpi cua dat nddc
Dao tao, phat then KSLN la nhan to quyet djnh
phat then nganh Lam nghiep Viet Nam trong tien
trinh hpi nhap qudc te De phat trien ddpc nguon
Khoa hoc Gido due
nhan Idc nay thi can den sd phd'i hpp va phan cdng chat che gida cac cO quan nha nddc, cac doanh nghiep, cac cd sd dao tao va cac td chdc
xa hpi nghe nghiep trong va ngoai nganh Lam nghiep Cd nhd vay cac nd Idc phat then nguon nhan Idc lam nghiep trinh dp dai hpc mdi dung hddng va dat hieu qua cao
TAl Ll£U THAM KHAO
1 Dang Cpng san Viet Nam Van kien Dai hoi dai bieu toan quoc lan MX NXB Chinh trj quoc gia Ha Npi, 2005
2 Qudc hpi nude Cpng hoa XHCN Viet Nam Luat Giao due NXB Chinh tri qudc gia Ha Npi, 2005
3 Chien Iwgc phat then Lam nghiep Viet Nam giai doan
2006 - 2020 NXB Ndng nghiep Ha Npi, 2007
4 Bp GD&DT Sao cao Hoi toao quoc gia "Dao tao theo nhu cau xa hpi" TP Ho Chi Minh, thang 2/2007
5 Phan Van Kha Phat then giao due trong nen kinh te thi truong dmh hudng XHCN lap chi khoa hpc giao due,
so 14, 2007,
6 Chu Mien Chu ddng hop tac, hdi nhap ve giao due va dao tao Bao VOV News, 14/5/2009
7 Pham DP Nhat Tien Wet Nam trudc yeu cau hdi nhap quoc te: Mpt chien lupc, hai kich ban Tap chi Tia Sang
19/8/2009
8 Nguyen Ddc Tri Mpt so van de ve dieu chinh co cau he thdng giao due nghe nghiep Viet Nam trong qua trinh hdi nhap qudc te lap chi Giao due so ki 1 thang
9/2008
9 Nguyen Xuan Bao Giao due nghe nghiep thupc Bd Ndng nghiep va PTNT: Thuc trang va mpt so de xuat dieu chinh Tap chi khoa hpc giao due, sd 42, 2009
SUMMARY
Forestry is an important part of the socioeconomic system Training of forestry engineers is the decisive factor for the development of this sector in the globalization This article discusses the status of basis, professions in forestry engineering training and suggests some innovation for forestry engineers training in the new era