UBND TỈNH BÌNH DƢƠNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT NGÔ THỊ THU HIỀN HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHI THƢỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI SỞ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƢỜNG BÌNH DƢƠNG CHUYÊN NGÀNH KẾ TOÁN MÃ SỐ 8[.]
Trang 1UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
NGÔ THỊ THU HIỀN
HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI SỞ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI
TRƯỜNG BÌNH DƯƠNG
CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN
MÃ SỐ : 8340301
LUẬN VĂN THẠC SĨ
BÌNH DƯƠNG - 2018
Trang 2UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
NGÔ THỊ THU HIỀN
HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI SỞ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI
TRƯỜNG BÌNH DƯƠNG
CHUYÊN NGÀNH: KẾ TOÁN
MÃ SỐ : 8340301
LUẬN VĂN THẠC SĨ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS VÕ VĂN NHỊ
BÌNH DƯƠNG - 2018
Trang 3LỜI CAM ĐOAN Luận văn “Hoàn thiện kiểm soát nội bộ chi thường xuyên ngân sách nhà
nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương” Tác giả xin cam đoan luận văn này là công trình nghiên cứu của cá nhân, được thực hiện trên cơ sở thu thập từ nguồn tài liệu được trình bày ở phần danh mục tài liệu tham khảo và thông tin trình bày trong luận văn qua nghiên cứu lý thuyết, khảo sát, thu thập thực tế tại Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương
Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình
Bình Dương, ngày tháng năm 2018
Tác giả luận văn
Ngô Thị Thu Hiền
Trang 4LỜI CÁM ƠN
Trong quá trình thực hiện và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ tận tình, sự đóng góp quý báu của nhiều cá nhân và tập thể
Trước tiên, tôi xin trân trọng gửi lời cám ơn tới Ban giám hiệu, phòng sau đại học Trường đại học Thủ Dầu Một đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập tích lũy kiến thức, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này
Với lòng biết ơn và kính trọng sâu sắc, tôi xin gửi lời cám ơn chân thành và sâu sắc đến PGS.TS Võ Văn Nhị đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ và chỉ bảo trong suốt quá trình thực hiện luận văn
Bên cạnh đó để có thể thực hiện luận văn cao học này, tôi xin trân trọng cám
ơn Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương và phòng Kế hoạch – Tài chính
đã tạo mọi điều kiện thuận lợi trong việc cung cấp số liệu hữu ích phục vụ quá trình thực hiện luận văn
Mặc dù đã có nhiều cố gắng song luận văn không tránh khỏi thiếu sót và hạn chế Rất mong được sự đóng góp ý kiến của quý thầy, cô để luận văn được hoàn thiện hơn
Xin chân thành cám ơn!
Bình Dương, ngày tháng năm 2018
Tác giả
Ngô Thị Thu Hiền
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CÁM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT viii
TÓM TẮT LUẬN VĂN ix
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI 1
2 CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 2
3 MỤC TIÊU VÀ CÂU HỎI NGHIÊN CỨU 5
4 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 5
5 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 5
6 Ý NGHĨA THỰC TIỄN CỦA LUẬN VĂN 6
7 KẾT CẤU LUẬN VĂN 6
Chương 1:Cơ sở lý thuyết về kiểm soát nội bộ khu vực công 7
1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của kiểm soát nội bộ 7
1.1.1 Kiểm soát nội bộ trong khu vực công 7
1.1.2 Mục tiêu, vai trò của kiểm soát nội bộ trong khu vực công 10
1.1.2.1 Mục tiêu của kiểm soát nội bộ: 10
1.1.2.2 Vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ: 10
1.1.2.3 Đặc điểm của hệ thống Kiểm soát nội bộ 10
1.2 Các bộ phận cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ lĩnh vực công 11
1.2.1 Môi trường kiểm soát 11
1.2.1.1 Sự liêm chính và giá trị đạo đức 11
1.2.1.2 Năng lực nhân viên 12
1.2.1.3 Triết lý quản lý và phong cách lãnh đạo 12
1.2.1.4 Cơ cấu tổ chức 13
1.2.1.5 Chính sách nhân sự 13
Trang 61.2.2 Đánh giá rủi ro 13
1.2.2.1 Nhận diện rủi ro 13
1.2.2.2 Đánh giá rủi ro 14
1.2.2.3 Phát triển các biện pháp đối phó 14
1.2.3 Hoạt động kiểm soát 14
1.2.3.1 Thủ tục phân quyền và xét duyệt 15
1.2.3.2 Phân chia trách nhiệm 15
1.2.3.3 Kiểm soát việc tiếp cận tài sản và sổ sách 15
1.2.3.4 Kiểm tra 16
1.2.3.5 Đối chiếu 16
1.2.3.6 Rà soát sự điều hành, xử lý và hoạt động 16
1.2.3.7 Giám sát nhân viên 16
1.2.4 Thông tin và truyền thông 16
1.2.4.1 Thông tin 16
1.2.4.2 Truyền thông 17
1.2.5 Giám sát 17
1.2.5.1 Giám sát thường xuyên: 17
1.2.5.2 Giám sát định kỳ: 17
1.3 Đặc điểm chi thường xuyên ngân sách nhà nước 18
1.3.1 Khái niệm về Ngân sách nhà nước 18
1.3.2 Khái niệm về chi ngân sách nhà nước 18
1.3.3 Đặc điểm của chi ngân sách nhà nước 18
1.3.4 Vai trò của chi ngân sách nhà nước 19
1.3.5 Chi thường xuyên ngân sách nhà nước 19
1.3.5.1 Đặc điểm và vai trò của chi thường xuyên ngân sách nhà nước 19
1.3.5.2 Vai trò của chi thường xuyên ngân sách nhà nước 19
1.3.5.3 Nội dung chi thường xuyên ngân sách nhà nước 20
1.4 Quy trình quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước 21
1.4.1 Lập dự toán chi thường xuyên 21
1.4.2 Chấp hành dự toán chi thường xuyên 21
Trang 71.4.3 Quyết toán ngân sách nhà nước 21
1.5 Kiểm soát nội bộ chi ngân sách nhà nước 22
1.5.1 Sự cần thiết phải kiểm soát nội bộ chi ngân sách nhà nước 22
1.5.2 Đặc điểm hoạt động chi ngân sách ảnh hưởng đến kiểm soát nội bộ chi ngân sách nhà nước 23
1.5.3 Yêu cầu đối với công tác kiểm soát nội bộ chi ngân sách nhà nước 24
Kết luận chương 1 26
Chương 2: Thực trạng kiểm soát nội bộ chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Sở Tài nguyên và môi trường Bình Dương 27
2.1 Giới thiệu tổng quát về Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương 27
2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương 27
2.1.2 Chức năng nhiêm vụ và cơ cấu tổ chức của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Dương 27
2.1.2.1 Chức năng nhiệm vụ: 27
2.1.2.2 Cơ cấu tổ chức 30
2.1.3 Tình hình tổ chức công tác kế toán tại Tài nguyên và Môi trường 30
2.1.3.1 Trưởng phòng kiêm kế toán trưởng 30
2.1.3.2 Kế toán tổng hợp 31
2.1.3.3 Kế toán thanh toán 31
2.1.3.4 Kế toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản 31
2.2 Chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương 32
2.2.1 Tình hình chi ngân sách nhà nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương 32
2.2.2 Tình hình lập dự toán chi thường xuyên tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương 35
2.2.2.1 Đối với lập dự toán kinh phí quản lý nhà nước (kinh phí tự chủ) 35
2.2.2.2 Công tác lập dự toán kinh phí sự nghiệp 36
2.2.2.3 Điều chỉnh dự toán 37
Trang 82.2.3 Công tác thực hiện dự toán 38
2.2.3.1 Kinh phí quản lý nhà nước (kinh phí tự chủ) 38
2.2.3.2 Chi kinh phí sự nghiệp (Kinh phí không tự chủ) 39
2.2.4 Công tác quyết toán ngân sách 40
2.3 Thực trạng kiểm soát nội bộ chi thường xuyên tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương 41
2.3.1 Mục tiêu khảo sát 41
2.3.2 Đối tượng khảo sát Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương 41
2.3.3 Nội dung khảo sát 41
2.3.4 Phương pháp xử lý 42
2.3.5 Khảo sát thực trạng kiểm soát nội bộ đối với quy trình kiểm soát nội bộ tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương 43
2.3.5.1 Thực trạng môi trường kiểm soát 43
2.3.5.2 Thực trạng đánh giá rủi ro 45
2.3.5.3 Thực trạng hoạt động kiểm soát 46
2 3.5.4 Thực trạng thông tin truyền thông 50
2.3.5.5 Thực trạng công tác giám sát 52
2.4.3 Đánh giá trực trạng kiểm soát nội bộ chi thường xuyên 53
2.3.3.1 Môi trường kiểm soát 53
2.3.3.2 Đánh giá rủi ro 55
2.3.3.3 Hoạt động kiểm soát 55
2.3.3.4 Thông tin truyền thông 58
2.3.3.5 Giám sát 59
Kết luận chương 2 61
Chương 3:Một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện kiểm soát nội bộ chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường 62
Bình Dương 62
3.1 Định hướng hoàn thiện 62
3.1.1 Phù hợp quy định pháp lý về quản lý Ngân sách nhà nước 62
3.1.2 Phù hợp với đặc điểm hoạt động của Sở Tài nguyên và Môi trường 62
Trang 93.1.3 Phù hợp cơ sở lý thuyết INTOSAI 63
3.2 Giải pháp cụ thể 63
3.2.1 Giải pháp hoàn thiện về môi trường kiểm soát: 63
3.2.2 Giải pháp hoàn thiện về đánh giá rủi ro 64
3.2.3 Giải pháp hoàn thiện về hoạt động kiểm soát 65
3.2.4 Giải pháp hoàn thiện về hoạt động truyền thông 67
3.2.5 Giải pháp hoàn thiện về công tác giám sát 67
3.3 Kiến nghị 68
3.3.1 Đối với Ban giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường 68
3.3.2 Đối với các phòng ban có liên quan 70
3.3.2.1 Phòng Kế hoạch tài chính – Sở Tài nguyên và Môi trường 70
3.3.2.2 Đối với các phòng ban đơn vị trực thuộc Sở- Sở Tài nguyên và Môi trường71 3.4 Giới hạn và hướng đề xuất trong tương lai 71
Kết luận chương 3 73
Kết luận chung 74
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 76
PHỤ LỤC 1 78
PHỤ LỤC 2 84
PHỤ LỤC 3 90
Trang 10DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
COCO The Committee of Sponsoring
Organization of the Treadway Commission (Hội đồng các tổ chức hỗ trợ thuộc Uỷ ban Treadway)
GCNQSĐ Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất HTKSNB Hệ thống kiểm soát nội bộ
IMAX 8.0 Phần mềm kế toán IMAX 8.0
INTOSAI The Internation Organisation of Supreme
Audit Institutions (Tổ chức các viện kiểm toán tối cao quốc tế)
Trang 11TÓM TẮT LUẬN VĂN
Trong chương 1 của luận văn đã trình tác giả đã trình bày cơ sở lý luận hệ thống kiểm soát nội bộ khu vực công theo hướng dẫn INTOSAI 1992, 2001, 2004,
2013 trong đó gồm 5 thành phần cấu thành KSNB gồm: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin truyền thông và giám sát
Trong chương 2 tác giả đã khái quát lịch sử hình thành và phát triển của Sở Tài nguyên và môi trường Bình Dương cũng như chức năng nhiệm vụ chính của Sở như: quản lý về tài nguyên đất, tài nguyên nước, tài nguyên khoán sản, môi trường, khí tượng thủy văn, đo đạc bản đồ và giới thiệu về cơ cấu tổ chức của Sở Bên cạnh
đó khái quát tình hình chi thường xuyên NSNN tại Sở Tài nguyên và Môi trường trong 2 năm 2016 và 2017 từ công tác lập dự toán, điều chỉnh dự toán, thực hiện dự toán và thanh quyết toán Tác giả mô tả quá trình khảo sát nội bộ chi thường xuyên tại Sở như mục đích khảo sát qua bảng câu hỏi nhằm thu thập thông tin từ nhiều người từ đó có cái nhìn khách quan, trung thực nhằm phân tích đánh giá Với đối tượng khảo sát là lãnh đạo Sở, lãnh đạo các trường phòng và đơn vị trực thuộc và CBCC trong Sở với 60 phiếu khảo sát dựa trên 5 thành phần cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ đó là: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát Trên cơ sở kết quả kháo sát và quan sát thực tế của tác giả trong quá trình công tác tại Sở Tác giả đã phân tích ưu điểm, nhựợc điểm và nguyên nhân hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ chi thường xuyên tại
Sở tài nguyên và môi trường Bình Dương
Chương 3 của luận văn tác giả đưa ra một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ chi thường xuyên tại Sở Tài nguyên và Môi trường theo định hướng phù hợp với đặc điểm của Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương trong thời gian tới và các giải pháp cụ thể nhằm khắc phục còn hạn chế của hệ thống kiểm soát nội bộ đưa ra giải pháp hoàn thiện 5 thành phần của hệ thống kiểm soát nội bộ như: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát; kiến nghị đối với ban giám đốc, đối với phòng kế hoạch tài chính và đối với các phòng, ban đơn vị trực thuộc Sở và giới hạn
đề xuất trong tương lai
Trang 12PHẦN MỞ ĐẦU
1 SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
Bình Dương nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, có tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, phát triển công nghiệp năng động của cả nước Với vị trí thuận lợi, Bình Dương có điều kiện giao lưu kinh tế, văn hóa với các tỉnh và cả nước, thu hút đầu tư, tiếp nhận các thông tin và công nghệ tiên tiến để hình thành các khu công nghiệp và đô thị lớn, có tiềm năng lớn và nhiều lợi thế để tham gia vào quá trình liên kết, hợp tác và phát triển với các địa phương trong nước quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ Bên cạnh đó làm tăng nhu cầu khai thác sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên từ đó nảy sinh hàng loạt các vấn đề về môi trường Vì lý do trên ngân sách nhà nước bố trí kinh phí chi thường xuyên hàng năm cho Sở Tài nguyên và Môi trường luôn được quan tâm thể hiện kinh phí năm nay được giao cao hơn năm trước phục vụ cho sự phát triển của nền kinh tế và bảo vệ môi trường
Tuy nhiên công tác quản lý và điều hành quản lý chi ngân sách nhà nước của
Sở Tài nguyên và Môi trường cũng còn một số hạn chế nhất định Theo Thông báo duyệt quyết toán 2016 và 2017 thì quản lý chi thường xuyên ngân sách nhà nước còn nhiểu hạn chế như: phải điều chỉnh dự toán nhiều lần, hủy dự toán, chi sai chế
độ, chi sai nguồn kinh phí… Quy trình kiểm soát chi theo TCVN ISO 9001:2008 của Sở còn nhiều hạn chế và chưa thực sự hiệu quả Vì vậy việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ chi thường xuyên ngân sách nhà nước có vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng công tác lập dự toán, điều hành dự toán và thanh quyết toán nhằm ngăn chặn rủi ro, sai sót là vấn đề đặt ra cho Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương vừa hoàn thành nhiệm vụ chính trị về bảo vệ môi trường và điều hành kinh phí vừa tiết kiệm và hiệu quả
Xuất phát từ những vấn đề trên việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương với mong muốn nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý chi ngân sách từ lập dự toán, thực hiện dự toán và thanh quyết toán kinh phí ngân sách nhà nước tiết kiệm,
hiệu qua, đúng mục đích và đúng chế độ Do đó tôi chọn vấn đề “Hoàn thiện kiểm
Trang 13soát nội bộ chi thường xuyên ngân sách nhà nước tại Sở Tài nguyên và Môi trường Bình Dương” làm đề tài luận văn Thạc sĩ ngành kế toán của mình
2 CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
Trong quá trình điều hành ngân sách nhà nước thì việc kiểm soát nội bộ trong đơn vị công nhằm mục đích kiểm tra, kiểm soát các khoản chi tiêu ngân sách nhà nước theo đúng chế độ, đúng tiêu chuẩn, định mức quy định nhằm phát hiện những sai sót gian lận trong quá trình hoạt động của đơn vị do đó kiểm soát nội bộ được rất nhiều tác giả nghiên cứu về lĩnh vực kiểm soát nội bộ Sau đây là các công trình nghiên cứu mà tác gia thu thập được trong quá trình thực hiện luận văn
Nguyễn Thị Thu Hậu (2014) “ Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại
trường Đại học Bạc Liêu” Tác giả đã khái quát cơ sở lý luận về KSNB của
INTOSAI khu vực công và năm thành phần cầu thành HTKSNB gồm môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, giám sát Tác giả đã sử dụng phương pháp khảo sát để đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát tại trường những mặt chưa làm được và tìm ra nguyên nhân và giải pháp cụ thể
áp dụng thực tế tại trường
Huỳnh Quang Minh (2015) “ Hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ chi ngân
sách tại huyện Trảng Bom “ Tác giả đã khái quát cơ sở lý luận về KSNB của
INTOSAI năm 1992 cập nhật COCO (2013) và năm thành phần cầu thành HTKSNB gồm môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, giám sát và nội dung của chi NSNN và KSNN chi NSNN Tác giả khảo sát 2 đối tượng là đơn vị quản lý ngân sách và đơn vị sử dụng ngân sách về năm thành phần cầu thành HTKSNB gồm môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, Hoạt động kiểm soát, Thông tin và truyền thông, giám sát với phương pháp thống
kê mô nhằm xử lý số liệu Trên cơ sở đó đánh giá ưu điểm và hạn chế của HTKSNB tại huyện Trảng Bom từ đó đưa ra giải pháp hoàn thiện công tác KSNN chi NSNN tại địa phương
Nguyễn Đức Thọ (2015)” Đổi mới hoạt động kiểm soát nội bộ về sử dụng
ngân sách, tài sản nhà nước tại cơ quan hành chính sự nghiệp thuộc Bộ tài chính”
tác giả khái quát nội dung, phương pháp, tiêu chí đánh giá, nhân tố ảnh hưởng hoạt