UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT NGUYỄN THỊ LỆ HẰNG TÊN ĐỀ TÀI QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁ[.]
Trang 1UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
NGUYỄN THỊ LỆ HẰNG
TÊN ĐỀ TÀI
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG
MÃ SỐ: 8140114
N V N THẠ
BÌNH DƯƠNG – 2018
Trang 2UBND TỈNH BÌNH DƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦ DẦU MỘT
NGUYỄN THỊ LỆ HẰNG
TÊN ĐỀ TÀI
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG
MÃ SỐ: 8140114
N V N THẠ NGƯỜI HƯ NG D N H HỌ T TRẦN THỊ TUYẾT MAI
-
BÌNH DƯƠNG – 2018
Trang 3ỜI M Đ N
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu
và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, trích dẫn đầy đủ và chưa từng công bố trong bất kỳ công trình nào khác
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Lệ Hằng
Trang 4ỜI ẢM ƠN
Trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn, tác giả
đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình của Nhà trường, Thầy/Cô và bạn
bè Với tình cảm chân thành, tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến:
- Ban Giám hiệu Trường Đại học Thủ Dầu Một, các Thầy/Cô phòng Đào tạo sau Đại học, Thầy/Cô Khoa Quản lý giáo dục đã tạo điều kiện và giúp đỡ trong suốt quá trình tác giả nghiên cứu và hoàn thành luận văn
- Đặc biệt, tác giả xin chân thành cảm ơn sâu sắc đến TS Trần Thị Tuyết Mai – người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn
- Lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo thị xã Tân Uyên, Ban giám hiệu, quý Thầy/Cô và các em học sinh tại các trường THCS trên địa bàn thị xã Tân Uyên đã tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả khảo sát thu thập số liệu
- Xin bày tỏ lòng biết ơn đến gia đình, anh/chị em đồng nghiệp và tập thể lớp Cao học Quản lý giáo dục Khóa 2 đã luôn bên cạnh, động viên và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thiện luận văn
Bản thân đã có nhiều cố gắng trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn song không thể tránh khỏi những thiếu sót Kính mong quý Thầy/Cô chỉ dẫn để luận văn được hoàn thiện hơn
Trân trọng cảm ơn!
Tác giả
Nguyễn Thị Lệ Hằng
Trang 5TÓM TẮT
Trong nhà trường, thư viện đóng vai trò quan trọng hỗ trợ cho giáo viên
và học sinh trong việc giảng dạy và học tập Nó là “linh hồn”, là trung tâm sinh hoạt, học tập và nghiên cứu khoa học của nhà trường Thư viện góp phần giúp giáo viên thực hiện quá trình dạy học đạt kết quả cao, là nơi bồi dưỡng kiến thức
cơ bản về khoa học, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu của giáo viên, đọc sách của học sinh và xây dựng tác phong làm việc khoa học cho các thành viên trong nhà trường Thư viện giúp học sinh hình thành tri thức lý thuyết và khả năng thực hành đạt hiệu quả cao trong học tập Có thể khẳng định việc sử dụng thư viện có hiệu quả sẽ góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục
Theo đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo, một trong những tiêu chuẩn
để đánh giá trường phổ thông đạt chuẩn là thư viện của trường đó phải đạt chuẩn Thư viện ở một trường phổ thông đạt chuẩn không phải chỉ xét về điều kiện cơ
sở vật chất, về số lượng đầu sách báo … mà vấn đề quan trọng là thư viện đó được tổ chức và hoạt động như thế nào? Một thư viện trường học hoạt động tốt hay không phụ thuộc phần lớn vào công tác quản lý hoạt động thư viện ở trường
đó Thực tế cho thấy vai trò của hiệu trưởng rất quan trọng trong vấn đề quản lý, chỉ đạo, kiểm tra hoạt động thư viện trong một nhà trường Phải quản lý như thế nào để nâng cao chất lượng hoạt động thư viện, phát huy vai trò tích cực của thư
viện đối với công tác dạy học và giáo dục trong nhà trường?
Cùng với cả nước, tỉnh Bình Dương rất quan tâm, chú trọng công tác phát triển thư viện với mong muốn người dân tăng cường các kỹ năng đọc sách báo,
với phương châm “Học thường xuyên, suốt đời” và “Học tập để hoàn thiện nhân
cách, phát triển bản thân” làm nền móng, dựa trên các mục tiêu tổng quát của
việc học là “học để biết, học để làm, học để cùng sống với nhau và học để làm
người”
Là một thị xã phía Bắc của tỉnh Bình Dương, trong những năm qua, ngành giáo dục thị xã Tân Uyên cũng đã góp phần xây dựng được nhiều trường đạt
Trang 6chuẩn quốc gia, nhiều thư viện đạt thư viện tiên tiến Tuy nhiên, trên thực tế hiện nay một số trường THCS trên địa bàn vẫn còn xem nhẹ công tác thư viện, chưa
có sự quan tâm đúng mức về các hoạt động của thư viện nhà trường Cán bộ thư viện có nơi chỉ làm công tác kiêm nhiệm, cán bộ quản lý còn thiếu sự chỉ đạo và quản lý chặt chẽ về công tác này, hoặc quản lý còn lỏng lẻo dẫn đến hiệu quả hoạt động thư viện chưa cao Do đó để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục như hiện nay đòi hỏi việc quản lý hoạt động thư viện ở các trường phải có những thay đổi nhằm phát huy nội lực sẵn có của nhà trường và khắc phục những hạn chế nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của thư viện, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường
Quản lý hoạt động thư viện ở trường trung học cơ sở là quản lý mục tiêu hoạt động thư viện, quản lý cán bộ thư viện, quản lý cơ sở vật chất – thiết bị kỹ thuật, quản lý vốn tài liệu, quản lý việc phục vụ bạn đọc và quản lý việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thư viện Để quản lý hoạt động thư viện
có hiệu quả cần có những biện pháp quản lý thiết thực và hợp lý của Hiệu trưởng
để cán bộ thư viện, giáo viên và học sinh ngày càng hứng thú hơn trong việc thường xuyên đến thư viện nghiên cứu, tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao kiến thức
Kết quả nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động thư viện tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên cho thấy: quản lý cơ sở vật chất – thiết bị kỹ thuật, quản lý cán bộ thư viện, quản lý vốn tài liệu được thực hiện ở mức khá Tuy nhiên, trong công tác quản lý mục tiêu; quản lý việc phục vụ bạn đọc và quản lý việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động thư viện cũng như việc kiểm tra hoạt động thư viện còn nhiều hạn chế, …
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận của công tác quản lý hoạt động thư viện và thực trạng quản lý hoạt động thư viện tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên, tác giả đề xuất 5 biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý hoạt động thư viện, đó là: Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, cán bộ thư viện, giáo viên và học sinh; Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; Tăng cường đầu tư, xây dựng cải tạo cơ sở vật chất, trang bị cơ sở hạ tầng công nghệ thông
Trang 7tin; Đẩy mạnh chỉ đạo xây dựng thư viện thân thiện ở các trường trung học cơ sở; Tăng cường kiểm tra hoạt động của thư viện
Kết quả khảo nghiệm cho thấy các biện pháp được đề xuất có tính cần thiết và khả thi cao Do đó, các trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên và các địa bàn khác có thể nghiên cứu, vận dụng linh hoạt, sáng tạo những biện pháp này để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý hoạt động thư viện trong các nhà trường, nhằm nâng cao vị thế, phát huy vai trò của thư viện trong việc giáo dục thế hệ trẻ, góp phần thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo
Trang 8MỤ Ụ
LỜI M Đ N i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
MỤC LỤC vi
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT x
DANH MỤC CÁC BẢNG xi
DANH MỤ Á Ơ ĐỒ, BIỂ ĐỒ xiv
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3
3.1 Khách thể nghiên cứu 3
3.2 Đối tượng nghiên cứu 3
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4
6 Phạm vi nghiên cứu 4
7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4
7.1 Phương pháp luận 4
7.1.1 Quan điểm hệ thống - cấu trúc 4
7.1.2 Quan điểm lịch sử - logic 5
7.1.3 Quan điểm thực tiễn 5
7.2 ác phương pháp nghiên cứu 5
7.2.1 Phương pháp nghiên cứu lý luận 5
7.2.2 Các phương pháp thực tiễn 5
7.2.3 Phương pháp thống kê toán học 6
8 Bố cục của đề tài 6
Chương 1 Ơ Ở LÝ LU N VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌ Ơ Ở 7
1.1 Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề 7
1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 13
1.2.1 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường trung học cơ sở 13
1.2.2 Thư viện, hoạt động thư viện 16
Trang 91.2.3 Quản lý hoạt động thư viện trường trung học cơ sở 21
1.3 Hoạt động thư viện trường trung học cơ sở 22
1.3.1 Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của hoạt động thư viện trường trung học cơ sở
22
1.3.2 Mục tiêu hoạt động thư viện trường trung học cơ sở 26
1.3.3 Nội dung hoạt động thư viện trường trung học cơ sở 29
1.3.4 Hình thức tổ chức hoạt động thư viện trường trung học cơ sở 32
1.4 Lý luận về quản lý hoạt động thư viện trường trung học cơ sở 34
1.4.1 Tầm quan trọng của quản lý hoạt động thư viện trường trung học cơ sở
34
1.4.2 Chức năng quản lý hoạt động thư viện trường trung học cơ sở 35
1.4.3 Nội dung quản lý hoạt động thư viện trường trung học cơ sở 38
1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thư viện trường trung học cơ sở 44
Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌ Ơ Ở TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG 49
2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, giáo dục của thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 49
2.1.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội địa phương 49
2.1.2 Tình hình giáo dục trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 51
2.2 Tổ chức nghiên cứu thực trạng hoạt động thư viện và quản lý hoạt động thư viện 55
2.2.1 Nội dung khảo sát 55
2.2.2 Công cụ điều tra, khảo sát thực trạng 55
2.2.3 Kiểm tra độ tin cậy của thang đo 56
2.2.4 Tổ chức điều tra, khảo sát 56
2.2.5 Qui ước thang đo 60
2.3 Thực trạng hoạt động thư viện ở trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 61
2.3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, cán bộ thư viện, giáo viên và học sinh về tầm quan trọng của thư viện 61
2.3.2 Thực trạng về vốn tài liệu của thư viện 62
2.3.3 Thực trạng về cơ sở vật chất – thiết bị kỹ thuật của thư viện 64
Trang 102.3.4 Thực trạng về cán bộ thư viện 66
2.3.5 Thực trạng về hoạt động thư viện 70
2.4 Kết quả khảo sát thực trạng quản lý hoạt động thư viện ở trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 76
2.4.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, cán bộ thư viện và giáo viên về quản lý hoạt động thư viện 76
2.4.2 Thực trạng quản lý mục tiêu hoạt động thư viện 79
2.4.3 Thực trạng quản lý cơ sở vật chất – thiết bị kỹ thuật của thư viện 81
2.4.4 Thực trạng quản lý cán bộ thư viện 84
2.4.5 Thực trạng quản lý vốn tài liệu 86
2.4.6 Thực trạng quản lý hoạt động phục vụ bạn đọc 89
2.4.7 Thực trạng quản lý việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động thư viện 91
2.4.8 Thực trạng kiểm tra hoạt động của thư viện 94
2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thư viện ở trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 96
2.5.1 Các yếu tố khách quan ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thư viện 96
2.5.2 Các yếu tố chủ quan ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thư viện 99
2.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động thư viện của hiệu trưởng trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 102
2.6.1 Ưu điểm 102
2.6.2 Hạn chế 103
2.6.3 Nguyên nhân của thực trạng 105
Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG THƯ VIỆN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌ Ơ Ở TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ TÂN UYÊN, TỈNH BÌNH DƯƠNG 108
3.1 Những cơ sở đề xuất các biện pháp 108
3.1.1 Căn cứ vào cơ sở lý luận về quản lý hoạt động thư viện trung học cơ sở 108
3.1.2 Căn cứ vào cơ sở pháp lý về quản lý hoạt động thư viện trung học cơ sở 108
3.1.3 Căn cứ vào thực trạng công tác quản lý hoạt động thư viện trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 110
3.2 Nguyên tắc đề xuất biện pháp 110
Trang 113.2.1 Đảm bảo tính kế thừa 110
3.2.2 Đảm bảo tính hệ thống - cấu trúc 111
3.2.3 Đảm bảo tính thực tiễn 111
3.2.4 Đảm bảo tính khả thi 111
3.3 Biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động thư viện ở trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên, tỉnh Bình Dương 112
3.3.1 Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, cán bộ thư viện, giáo viên và học sinh 112
3.3.2 Biện pháp 2: Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực 115
3.3.3 Biện pháp 3: Tăng cường đầu tư, xây dựng cải tạo cơ sở vật chất, trang bị cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin 119
3.3.4 Biện pháp 4: Đẩy mạnh chỉ đạo xây dựng thư viện thân thiện ở các trường trung học cơ sở 122
3.3.5 Biện pháp 5: Tăng cường kiểm tra hoạt động của thư viện 128
3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp 130
3.5 Khảo sát tính cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 132
3.5.1 Mục đích khảo nghiệm 132
3.5.2 Công cụ và khách thể khảo sát 132
3.5.3 Quy định các mức độ đánh giá 132
3.5.4 Kết quả khảo sát 133
KẾT LU N 146
1 Kết luận 146
2 Khuyến nghị 148
2.1 Đối với Bộ Giáo dục và Đào tạo 148
2.2 Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo 149
2.3 Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo 149
2.4 Đối với các trường trung học cơ sở trên địa bàn thị xã Tân Uyên 149
2.4.1 Đối với hiệu trưởng 149
2.4.2 Đối với cán bộ thư viện 150
DANH MỤ Á ÔNG TRÌNH ĐÃ ÔNG BỐ 152
TÀI LIỆU THAM KHẢO 153
PHỤ LỤC
Trang 12D NH MỤ Á HỮ VIẾT TẮT
1 Bộ VHTTDL Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
9 CSVC-TBKT Cơ sở vật chất – thiết bị kỹ thuật
Trang 13D NH MỤ Á BẢNG
1 Bảng 2.1 Tình hình thư viện các trường THCS trên địa
2 Bảng 2.2 Tình hình nhân sự thư viện và một số HĐTV
các trường THCS trên địa bàn thị xã Tân Uyên 54
3 Bảng 2.3 Độ tin cậy của thang đo được xác định bằng hệ
4 Bảng 2.4 Phân bố số lượng và đặc điểm đối tượng khảo
5 Bảng 2.5 Phân bố số lượng và đặc điểm học sinh được
8 Bảng 2.8 Ý kiến của CBQL, CBTV, GV và HS về thực
9 Bảng 2.9 Ý kiến của CBQL, CBTV, GV và HS về thực
trạng hoạt động nghiệp vụ thư viện 70
10 Bảng 2.10 Ý kiến của CBQL, CBTV, GV và HS về thực
trạng hoạt động phục vụ bạn đọc 72
11 Bảng 2.11 So sánh thực trạng HĐTV theo các nhóm khách
nhận thức tầm quan trọng của quản lý HĐTV 76
13 Bảng 2.13 So sánh nhận thức về tầm quan trọng của quản
quản lý mục tiêu hoạt động thư viện 79
Trang 14STT Ý HIỆ TÊN BẢNG Trang
15 Bảng 2.15 So sánh đánh giá về QL mục tiêu HĐTV theo
quản lý cơ sở vật chất – thiết bị kỹ thuật của TV 82
So sánh đánh giá về quản lý cơ sở vật chất – thiết bị kỹ thuật của thư viện theo các nhóm khách thể
83
18 Bảng 2.18 Ý kiến của CBQL, CBTV và GV về thực trạng
19 Bảng 2.19 So sánh đánh giá về quản lý CBTV theo các
21 Bảng 2.21 So sánh đánh giá về quản lý vốn tài liệu theo các
quản lý hoạt động phục vụ bạn đọc 89
23 Bảng 2.23 So sánh đánh giá về quản lý hoạt động phục vụ
bạn đọc theo các nhóm khách thể 91
quản lý việc ứng dụng CNTT trong HĐTV 92
25 Bảng 2.25 So sánh đánh giá về quản lý ứng dụng CNTT
trong HĐTV theo các nhóm khách thể 93
kiểm tra hoạt động của thư viện 94
27 Bảng 2.27 So sánh đánh giá về kiểm tra HĐTV theo các