BÀI 19 MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG I MỐI QUAN HỆ GIỮA ARN VÀ PRÔTÊIN 1 Quá trình tổng hợp chuỗi axit amin Sơ đồ hình thành chuỗi axit amin mARN sau khi được hoàn thành rời khỏi nhân ra tế bào đ[.]
Trang 1BÀI 19: MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG
I MỐI QUAN HỆ GIỮA ARN VÀ PRÔTÊIN
1 Quá trình tổng hợp chuỗi axit amin
Sơ đồ hình thành chuỗi axit amin
mARN sau khi được hoàn thành rời khỏi nhân ra tế bào để làm khuôn tổng hợp chuỗi axit amin theo cơ chế:
- Các tARN một đầu gắn với 1 axit amin, đầu kia mang bộ ba đối mã tiến vào ribôxôm
- Khi có sự ăn khớp theo nguyên tắc bổ sung (A – U, X – G) giữa bộ ba đối mã và
bộ ba mã sao thì một axit amin được đặt vào đúng vị trí
- Sau đó, axit min này hình thành liên kết với axit amin đã được tổng hợp liền trước
nó
- Ribôxôm lại dịch chuyển đi 1 bộ ba rồi cứ như vậy đến cuối mARN
- Khi ribôxôm dịch chuyển hết chiều dài của mARN thì chuỗi axit amin được tổng hợp xong
2 Mối quan hệ giữa ARN và prôtêin
Quá trình tổng hợp chuỗi axit amin được diễn ra theo 2 nguyên tắc:
Trang 2- Nguyên tắc khuôn mẫu: Quá trình tổng hợp chuỗi axit amin dựa trên khuôn mẫu là phần tử mARN
- Nguyên tắc bổ sung: Bộ ba đối mã khớp với mARN theo nguyên tắc bổ sung A –
U, G – X thì axit amin mới được đặt đúng vào vị trí
→ Mối quan hệ giữa ARN và prôtêin: Trình tự các nuclêôtit trên mARN quy định trình tự sắp xếp các axit amin trong prôtêin
II MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG
- Mối quan hệ giữa gen và tính trạng được biểu thị theo sơ đồ sau: Gen → mARN
→ Prôtêin → Tính trạng
Sơ đồ mối quan hệ giữa gen và prôtêin
- Phân tích mối quan hệ giữa gen và tính trạng:
+ Sự tổng hợp mARN được diễn ra dựa trên mạch khuôn là mạch gốc của gen theo nguyên tắc bổ sung: Agen liên kết với Utự do, Tgen liên kết với Atự do, Xgen liên kết với
Gtự do, Ggen liên kết với Xtự do → Trình tự nuclêôtit trên gen quy định trình tự các nuclêôtit trên mARN
+ Sự tổng hợp prôtêin được diễn ra dựa trên mạch khuôn là mARN theo nguyên tắc
bổ sung: Khi 1 bộ ba trên mARN khớp bổ sung với 1 bộ ba trên tARN (A liên kết
Trang 3với U, G liên kết với X) thì 1 axit amin sẽ được đặt đúng vào vị trí → Trình tự nuclêôtit trên mARN quy định trình tự các axit amin trong chuỗi axit amin
+ Chuỗi axit amin trải qua biến đổi tạo ra prôtêin trực tiếp tham gia vào cấu trúc và hoạt động sinh lí của tế bào, từ đó biểu hiện thành tính trạng của cơ thể
→ Mối liên hệ giữa gen và tính trạng: Trình tự các nuclêôtit trên ADN (gen) quy định trình tự các nuclêôtit trong mARN, thông qua đó ADN quy định trình tự các axit amin trong chuỗi axit amin cấu thành prôtêin và biểu hiện thành tính trạng Như vậy, giữa gen và tính trạng có mối quan hệ mật thiết với nhau, cụ thể là gen quy định tính trạng