Bài 1 menđen và di truyền học I DI TRUYỀN HỌC 1 Khái niệm di truyền và biến dị Di truyền là hiện tượng truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu Biến dị là hiện tượng con si[.]
Trang 1Bài 1: menđen và di truyền học
I DI TRUYỀN HỌC
1 Khái niệm di truyền và biến dị
- Di truyền là hiện tượng truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu
- Biến dị là hiện tượng con sinh ra khác bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết
→ Di truyền và biến dị là hai hiện tượng song song và gắn liền với quá trình sinh sản
2 Đối tượng nghiên cứu của di truyền học
- Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế và tính quy luật của hiện tượng di truyền và biến dị
3 Ý nghĩa của di truyền học
- Là nghành mũi nhọn trong di truyền học hiện đại
- Là cơ sở lí thuyết của khoa học chọn giống
- Có vai trò lớn lao trong Y học
- Có tầm quan trọng trong Công nghệ sinh học hiện đại
II MENĐEN – NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO DI TRUYỀN HỌC
Grêgo Menđen (1822 – 1884) là người đầu tiên vận dụng phương pháp khoa học vào việc nghiên cứu di truyền
1 Đối tượng nghiên cứu của Menđen
Trang 2- Menđen đã tiến hành thí nghiệm trên nhiều loại đối tượng nhưng công phu và hoàn chỉnh nhất là trên đậu Hà Lan
- Những đặc điểm thuận lợi của đậu Hà Lan:
+ Thụ phấn nghiêm ngặt → dễ tạo dòng thuần và thực hiện các phép lai theo ý muốn + Các tính trạng biểu hiện có sự tương phản → dễ theo dõi
+ Vòng đời ngắn → nhanh có kết quả, ít chi phí
+ Số lượng đời con lớn → các kiểu hình có cơ hội biểu hiện
- 7 cặp tính trạng trong thí nghiệm của Menđen:
2 Phương pháp nghiên cứu của Menđen
Menđen đã sử dụng phương pháp phân tích các thế hệ lai, có nội dung cơ bản như sau:
- Lai các cặp bố mẹ khác nhau về một hoặc một số tính trạng thuần chủng tương phản
- Theo dõi sự di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng trên con cháu của từng cặp
bố mẹ
- Dùng toán thống kê để phân tích số liệu thu được
- Rút ra quy luật di truyền các tính trạng
→ Bằng phương pháp phân tích các thế hệ lai, Menđen đã phát minh ra các quy luật
di truyền từ thực nghiệm, đặt nền móng cho Di truyền học
III MỘT SỐ THUẬT NGỮ VÀ KÍ HIỆU CƠ BẢN CỦA DI TRUYỀN HỌC
Trang 31 Một số thuật ngữ
- Tính trạng: là những đặc điểm về hình thái, cấu tạo, sinh lí của một cơ thể Ví dụ: cây đậu có các tính trạng: thân cao, quả lục, hạt vàng, khả năng chịu hạn tốt,…
- Cặp tính trạng tương phản: là hai trạng thái biểu hiện trái ngược nhau của cùng một loại tính trạng Ví dụ: hạt trơn và hạt nhăn, thân cao và thân thấp,…
- Nhân tố di truyền: quy định các tính trạng của sinh vật Ví dụ: nhân tố di truyền quy định tính trạng màu sắc hoa hoặc màu sắc hạt đậu
- Giống (dòng) thuần chủng: là giống có đặc tính di truyền đồng nhất, các thế hệ sau giống thế hệ trước Trên thực tế, khi nói giống thuần chủng là nói tới sự thuần chủng
về một hoặc một vài tính trạng nào đó đang được nghiên cứu
- Kiểu hình: là tổ hợp toàn bộ các tính trạng của cơ thể Trên thực tế, khi nói đến kiểu hình của một cơ thể, người ta chỉ xét một vài tính trạng đang được quan tâm
- Kiểu gen: là tổ hợp toàn bộ các gen trong tế bào của cơ thể Thông thường, khi nói đến kiểu gen của một cơ thể, người ta chỉ xét một vài cặp gen liên quan tới tính trạng đang được quan tâm
3.2 Một số kí hiệu
- P: cặp bố mẹ xuất phát
- : kí hiệu phép lai
- G: giao tử
+ : giao tử đực hoặc cơ thể đực
+ : giao tử cái hoặc cơ thể cái
- F: thế hệ con Quy ước F1 là thế hệ thứ nhất, con của cặp P; F2 là thế hệ thứ 2 được sinh ra từ F1 do sự tự thụ phấn hoặc giao phấn giữa các F1;…