HOA HỌC CONRNGHỆ THựC PHẨM KHẢO SÁT NHẬN THỨC VỀ PHÂN LOẠI CHẤT THẢI RAN SINH HOẠT TẠI NGUồN ở THỊ XÃ DUYÊN HẢI, TỈNH TRÃ VINH • NGUYỄN THÀNH Tựu TÓM TẮT Việt Nam đang đối mặt với những thách thức lớn[.]
Trang 1HOA HỌC CONRNGHỆ THựC PHẨM
KHẢO SÁT NHẬN THỨC
VỀ PHÂN LOẠI CHẤT THẢI RAN
SINH HOẠT TẠI NGUồN
ở THỊ XÃ DUYÊN HẢI, TỈNH TRÃ VINH
• NGUYỄN THÀNH Tựu
TÓM TẮT:
ViệtNam đang đối mặt với những thách thức lớn trong quản lý chất thải rắn,trong đó có sự thiếunhậnthức của cộng đồngvề quản lý chất thải rắn, sự ra đời và sử dụng của vậtliệu không thânthiện với môi trường Trong nghiêncứunày,thị xã Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh được chọnđể đánh giá nhận thức của người dân về nhận thức về phân loạichất thải rắnsinh hoạt cũng như hệ thống quản lý chấtthảirắn trên địabànthịxã Kết quả nghiên cứusẽ là cơsở giúp các nhà quản lý địaphương ra quyết định phù hợp
Từ khóa:thị xã Duyênhải,chất thảirắn sinh hoạt, phân loại tại nguồn
1 Đặt vân đề
Thực trạng dân số ngày càng tăng kéo theo
vấn đề đô thị hóa và công nghiệp hóa ở Đồng
bằng sông cửu Long Tại tỉnh Trà Vinh, thị xã
DuyênHải làmột trong những đô thị được đầutư
phát triển cao cả về đô thị và công nghiệp Thị
xã Duyên Hải được thành lập vào tháng 8/2015
và xác địnhlà trung tâmkinh tế, thương mạivà
du lịch của khu vực theo Nghị quyết số
934/NQ-BTVQH13 ngày 15/5/2015 của ủy ban Thường
vụ Quốc hội [1] Việc quy hoạch và quản lý tốt
nguồnphát sinh chất thải rắn sinh hoạt là vấn đề đáng quantâm nhằm phát triểnđô thị bền vững Tác động tích cực của việc phân loại chất thải rắn tại nguồn giúp cho sảnphẩm tái chế có chất lượng tốt hơn và ít chi phí xử lý hơn so với việc phân loại tại các bãi chôn lấp rácvới nhiều thành phần trộn lẫn với nhau [2] Việc tái chế sẽ dễ dàng hơn nếu chátthải rắn được phân loại vàđặt vào đúngthùng có chứa cùngthành phần từ các
hộ gia đình 131 Như vậy,việc phân loạichất thải rắn tại hộ gia đìnhđã góp phầnhạn chếchất thải
SỐ 15 - Tháng Ó/2022 137
Trang 2TẠP CHÍ CÔNG THƯƠNG
rắn trước khi được đưa đến các khu xử lý Trong
GÓị môi phần chấtthải rắn cóthể tái chê hoặc tái
sử dụng được giữ lại giúp giảm thiêu khôi ỉượng
và thể tích chấtthảirắn tại khu xử lý, tăngtuôi thọ
của bãi chôn lấp chất thải rắn
Việt Nam đô'i mặt với những thách thức lớn
trong quản lý chất thải rắn,trongđó, sựthiếu nhận
thức của cộng đồng về quảnlý chất thải rắn, sựra
đời và sửdụng của vậtliệu không thân thiệnvới
môi trường [4], Trong nghiên cứu này, thị xã
DuyênHảiđược chọn để đánh giá nhận thức của
người dân về hệ thông quản lý chất thải rắn trên
địa bàn thịxã làm cơ sở cho cácnhà quản lý địa
phương ra quyết định phù hợp
Thị xã Duyên Hải là một trong những đô thị
phát triển vượt bật trong những năm gần đây
Việc phát triển đô thị và công nghiệp nhanh
chóng dẫn đến sự phát sinh chất thải rắn lớn Dữ
liệu hiện trạng thu gom, phân loại chất thải rắn
sinh hoạt tạinguồn được thuthập từ các hộ dân ở
khu vực đô thị như phường 1 vàphường 2; và khu
vực nông thôn như các xã Dân Thành, Hiệp
Thạnh, Long Toàn, Long Hữu và Trường Long
Hòa Kết quả cho thấy ý thức của người dân trong
việc phân loại chátthải rắn tại nguồnngày càng
được nâng cao mặc dù ý thức của người dânnông
thônvẫncònthấp
Tỷ lệ người dân đánh giá việc phân loại chất
thải rắn sinh hoạt tại nguôn là rất quan trọng là
tương đương nhau (26%ởnông thôn và27%ở đô
thị) Điều này chứng tỏ người dân nhận thức được
tầmquan trọng của việc phân loại rác tại nguồn
Tuy nhiên, việc quảnlý phân loại rácchưa hợp lý
nên việc thực hiện phân loại rác tại nguồn chưa
đạt hiệuquả cao.Các nhà quảnlýđịa phươngcần
tăng cường tuyêntruyềnviệc phân loại chất thải
rắn sinh hoạt tại nguồn đếnkhu vựcnôngthôn; và
đơnvị xử lý chấtthải rắncầntăng cườngtần suất
thu gom để phù hợp với yêu cầu thực tế của
địaphương
2. Phương pháp nghiên cứu
Nghiêncứu sử dụng phương pháp thu thập sô'
liệu sơ cấp từcác hộ gia đình trên địa bàn thị xã
Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh Trong đó, phường 1 và
phường 2 được chọn là Mu vực đ« thị; 5 xã còn lại
bao gồm xã Dân Thành, Hiệp Thạnh, Long Toàn,
Long Hữu và Trường Long Hòa được chọn là khu vựcnông thôn Phương pháp thống kê số liệu [5] đượcáp dụng đểtínhtoán sô' liệu:
N
n = -— -(Ỉ-N.e2
Trong đó:
nlà sô'phiếu điều tra;
N là tổngsô'hộtrênđịabàn thị xã;
elàmức độ sailệch cho phép
Như vậy,tổng số hộ dân cần thu thập thông tin tạiđô thị là 50 và nông thôn là 108 hộ Ngoài ra, các sô' liệu thứ cấp từcác cơ quanđịa phương cũng đượcthuthập nhằm phụcvụcông tác nghiêncứu Thời gian thực hiện nghiên cứu là từ tháng
11 - 12/2020 Đối tượng nghiên cứu là chất thải rắn sinh hoạt tại các hộ gia đình cá nhân, nông dân, sản xuất, dịch vụ và buônbán trên địabànthị
xã Duyên Hải, tỉnh TràVinh
3 Kết quả nghiên cứu
3.1 Nhận biết thành phần chất thải rắn
Thành phần chất thải rắn được xác định trong phiếu điều tra gồm có: (1) thức ăn thừa; (2) phụ phẩm nôngnghiệp; (3) chất hữu cơ khác; (4) nhựa, nylon; (5) thủy tinh;(ố) kim loại; (7) rácxây dựng; (8)chấtthải rắn công nghiệp; và (9)bao bì thuốc bảo vệthực vật Kết quả cho thấy, phầnlớn người dân (theo tỷ lệ phần trăm) nhận ra các loạichất thảirắn phát sinh hàng ngày tronghộ gia đình là thức ănthừa (100%);nhựa, nylon(93%); kim loại (66%); thủy tinh (43%); phụ phẩm nông nghiệp (30%); và cácthành phầnkhác chiếm từ 9% đến 16% Rõràng,rác thải nhựa(đặc biệt là túi nylon) phát sinh tronghầu hết các hộ gia đình là vấn đề đáng quan tâmtrong việc tái chê'chất thải rắnsinh hoạt Điều đáng kể là người dân nhậnra được chất thải rắncó thểtái chê' vàchất hữu cơ trong lượng chấtthảirắn phát sinhhàng ngày
138 SỐ 15 - Tháng Ó/2022
Trang 3HÕfiHỌC-CÓW6H6HỆ ĨIỊlC PHẨM
3.2 Hiện trạng phân loại chất thải rắn sinh
hoạt tại nguồn
Trong nghiên cứu về thực hiệnphân loạichất
thải rắn tạihộ gia đình, kết quảđượcchia ra 2khu
vực để đánh giá Nghiên cứucho thấy, có 48% số
hộ dân thành thị đượcphỏng vấncó phânloạichât
thải rắn sinh hoạttại nguồn, trong Khi con số này
lằ 42% đối vớikhu vực nông thôn.Như vậy, tỷ lệ
người dân tại nông thôn có ý thức về phân loại
chấtthảirắn sinh hoạt tại nguồn tháphơn khu vực
thành thịtrongđịa bàn thị xã Việc phân loại chủ
yếu nhằm thu lại những vật dụng có thể tái chế,
tái sửdụng Điều này có thể giải thích làdo người
dân ởnông thôn thường có khu vực sân vườn rộng
để đốt chấtthải rắn thayvì phân loạichúng Khu
vực đôthị ítkhônggian, nên việc phân loại và bán
phế liệu làbiện pháphiệu quả hơn
3.3 Nhận thức về tầm quan trọng của việc
phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn
Kết quả nghiêncứu cho thấy,người dân thị xã
Duyên Hải nhận thức cao về tầm quan trọng của
việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn
với tỷ lệ đánh giá là “Quan trọng” trở lên chiếm
từ26% đến 54% (Bảng 1) Cụ thể, khu vực đô thị
và nông thôn đánh giá việc phân loại chất thải rắn
sinh hoạt tại nguồn là “Rất quantrọng” chiếm tỷ
lệ lần lượt là 27% và 26%, tức là hơn 1/4 số hộ
được phỏng vấn Đặc biệt, người dân đánh giá
việcphân loại chất thảirắnsinh hoạttạinguồn là
“Quan trọng”chiếm tỷ lệ khá cao ở khu vực nông
thôn (54%) cho thấy, sựnhận thức cao hơnở khu
vựcđô thị Bên cạnh đó, số người cho rằng việc phân loại là không quan trọng ở thành thị lại cao hơn ở nông thôn
3.4 Hiện trạng thu gom chất thải rắn sinh hoạt
Việc thu gom chất thải rắn Sinh hoại do Công
ty Môi trường và Dịch vụ đô thị Nguyễn Gia thực hiện cho toàn thị xã Duyên Hải Quy trình thu gom, vận chuyển và xử lý như sau: chất thải rắn sinh hoạt đượctập kếttạicác địa điểm nhát định, sau đó được xe ép rác chuyên dụngchở đến bãi chôn lấp chất thải rắn Việc thu gom được chia thành 2 nhóm: (1) quét dọn theo các tuyến đường thực hiện theo ca, cụ thể là 24 giờ/3 ca/ngày; (2) thu gomchất thải rắn sinh hoạt từng hộ gia đình 1 lầntrong ngàyvàolúc 16 giờbằng xe đẩy tay400 lít để tập kết chát thải rắn sinh hoạt ra địa điểm nhất định để xe ép rác đến vận chuyển về bãi chôn lấp
Theo đánh giá của ngườidân, tần suất thu gom
là chưa hợp lý Cụ thể, có 34%số hộ dân đôthịvà 31% số hộ dânnông thôn đánh giá là tần suất thu gom là hợp lý Khảo sát cho thấy, còn tình trạng chất thải rắn sinhhoạtvẫn chưa được đặt đúng nơi quy định gây mấtmỹ quan đô thị Các kiến nghị của người dân địa phương là tăng tầnsuất thugom lên 2 lần/ngày
3.5 Hiện trạng xử lý chất thải rắn sinh hoạt
sau khi phân loại tại hộ gia đình
Ngoài việc thải bỏ vào thùng rác hoặc các
Bảng 1 Nhận thức của người dân về mức độ quan trọng của việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn
Khu vực
Nhận thúc mức độ quan trọng của việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn
Rất quan trọng Quan trọng Bình thưởng Không quan trọng
số 15 - Tháng Ó/2022 139
Trang 4TẠP CHÍ CONG ỈHlB
■
điểm tập kết rác, các biện pháp xử lý chât thải
rắn sinh hoạt sau khi phânloại được liệt kê như
sau: (1) đốtở sân vườn; (2) tựtái chếhoặc táisử
dụng; (3) bán phếliệu; và (4) chôn ở sân vườn
Có ÍỈ1ỂCÓỉllliềlỉsưlựa chọn biện pháp xử lý khác
nhau trong cùng một hộ gia đình Đốì với cả khu
vực đô thị và nông thôn, phần lớn người dân lựa
chọn phương án bán phế liệu Lựa chọn thứ 2 là
tự tái chế hoặc tái sử dụng đôi với người dân đô
thị, trong khi người dân nông thôn lựa chọn giải
pháp đốt ởsân vườn.(Bảng 2)
Bảng 2 Câc biện pháp xử lý chất thải rắn
sinh hoạt sau khi phân loại tại hộ gia đình
khu vực đô thị và nông thôn
Biện pháp xử lý
Ty lệ %
Đôth| Nông thôn
4 Kết luận
Người dân thị xã DuyênHải có nhận thức cao
về thành phần chất thải rắn sinh hoạt, cụ thể là thành phần có thể tái chế và thành phần hữu cơ Việcthực hiện phân loại chất thải rắnsinhhoạt tại nguồn đượcthực hỉện bời hgừđl dnn đo [ÍIỊ ỉlhicu hơn so vớingười dân nông thôn Tuynhiên, người dân nông thôn lại có ý thức cao hơn trong việc nhận ra tầm quan trọng của việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt.Người dânnông thônlựa chọn giải pháp đốt rác ở sân vườn nhiều hơn dẫn đến thựchiện phânloại chát thải rắnsinh hoạt ít hơn so với người dân đô thị, khu vực chủ yếu chọn tự tái chếvà bán phế liệu Như vậy, cácnhà quản lý cần có các chiếnlược tuyên truyền vận động phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại hộgia đìnhvà có biệnpháp kết hợp với các cơ sở thu muaphế liệu tăng cường tiếp cận đến khu vực nông thôn Ngoài ra, côngty thu gom và xử lýchất thải rắn cần tăng tần suất thu gom để tránh tình trạng quá tải chất thải rắn sinh hoạt phát sinh ngày càng nhiều nhưhiện nay■
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1 ủy ban Thường vụ Quốc hội (2015) Nghị Quyết số 934/NQ-BTVQH13 ngày 15/5/2015 về điều chỉnh địa giới hành chính huyện Trà Cú, huyện Duyên Hải để thành lập thị xã Duyên Hải và 2 phường thuộc thị xã Duyên Hải, tỉnh Trà Vinh.
source separation? Evidence from Ghana Resources, Conservation and Recycling, 78,115-123.
3 Y Moh and L Abd Manaf (2017) Solid waste management transformation and future challenges of source separation and recycling practice in Malaysia Resources, Conservation and Recycling, 116,1-14.
4 T T Phan Hoang and T Kato (2016) Measuring the effect of environmental education for sustainable development at elementary schools: A case study in Da Nang city, Vietnam Sustainable Environment Research, 26(6), 274-286.
5 T Yamane (1973) Statistics: an introductory analysis 3rd Edition, New York: Harper and Row.
140 So 15 - Tháng Ó/2022
Trang 5HÓA HỌC-CÔNG NGHỆ THựC PHẨM
Ngày nhận bài: 25/4/2022
Ngày phản biện đánh giá và sửa chữa: 18/5/2022
Ngày chấp nhận đăng bài: 8/6/2022
Thông tin tác giả:
NGUYỄN THÀNH Tựu
Trường Đại học Trà Vinh
ASSESSING THE PEOPLE’S AWARENESS
OF THE SOURCE SEPARATION OF DOMESTIC SOLID WASTE
IN DUYEN HAI TOWN, TRA VINH PROVINCE
• NGUYEN THANH TUU
Tra Vinh University
ABSTRACT:
Vietnam is facing major challenges in solid waste management, including a lack ofpublic awareness on solid wastemanagement,and theintroduction and use of envừonmentally unfriendly materials This study asesses the awareness of people living in Duyen Hai town (Tra Vinh province) of the source separation of domestic solid waste This study also assesses thetown’s solid waste management system This study’s resuls are expected to help local managers make appropriate solidwaste management decisions
Keywords: Duyen Hai town, domestic solidwaste, source separation
SỐ 15-Tháng 6/2022 141