TIỂU LUẬN tác ĐỘNG của THÂM hụt NGÂN SÁCH đối với nền KINH tế lý THUYẾT và THỰC TIỄN tại VIỆT NAM (GIAI đoạn 2006 – 2010)

0 TIỂU LUẬN TÁC ĐỘNG CỦA THÂM HỤT NGÂN SÁCH ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN 2006 – 2010) TIỂU LUẬN GVHD GS – TS NGUYỄN VĂN LUÂN 1 MỤC LỤC Lời mở đầu 1 Chương 1 Cơ sở[.]

TIỂU LUẬN

TÁC ĐỘNG CỦA THÂM HỤT NGÂN SÁCH ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ - LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN TẠI

VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN 2006 – 2010)  

TIỂU LUẬN

GVHD: GS – TS NGUYỄN VĂN LUÂN

MỤC LỤC

Lời mở đầu……… 1

Chương 1: Cơ sở lý luận……… 2

1.1 Ngân sách Nhà nước và thâm hụt ngân sách……… 2

1.1.1 Ngân sách Nhà nước……… 2

1.1.2 Thâm hụt ngân sách – Một số khái niệm liên quan………3

1.2 Tác động của thâm hụt ngân sách đối với nền kinh tế……….5

1.2.1 Tác động ngắn hạn của thâm hụt ngân sách đối với nền kinh tế - Sự thoái giảm của đầu tư tư nhân……….5

1.2.2 Tác động dài hạn của thâm hụt ngân sách đối với nền kinh tế - gánh nặng nợ nần và tăng trưởng kinh tế………7

Chương 2: Thâm hụt ngân sách ở Việt Nam giai đoạn 2006 – 2010………9

2.1 Thực trạng thâm hụt ngân sách ở VN giai đoạn 2006 – 2010……… 9

2.2.1 Vài nét về tình hình kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2006 – 2010 và những động thái của Chính phủ………9

2.1.2 Thực trạng và nguyên nhân của thâm hụt ngân sách Việt Nam giai đoạn 2006 – 2010 ……….10

2.2 Tác động của thâm hụt ngân sách đến nền kinh tế Việt Nam giai đoạn 2006 – 2010 ……… 14

2.2.1 Tác động ngắn hạn của thâm hụt ngân sách giai đoạn 2006 – 2010……….14

2.2.2 Tác động dài hạn của thâm hụt ngân sách giai đoạn 2006 – 2010……… 17

Chương 3: Một số kiến nghị……… 21

Kết luận………22

LỜI MỞ ĐẦU

Trong thời gian gần đây, vấn đề thâm hụt ngân sách của Chính phủ ở Việt Nam

đã và đang là vấn đề gây nhiều bàn tán sôi nổi cả trong và ngoài nghị trường Có nhiều luồng ý kiến trái chiều về thâm hụt ngân sách cũng như tác động của nó đối với nền kinh tế Xét ở góc độ khoa học, bản chất của thâm hụt ngân sách là gì? Tác động của

nó như thế nào đối với nền kinh tế trong ngắn hạn và trong dài hạn? Thực tiễn ở Việt Nam có gì giống và khác so với lý thuyết về thâm hụt ngân sách?

Với mong muốn trả lời cho các câu hỏi trên, tác giả quyết định thực hiện đề tài

“Tác động của thâm hụt ngân sách đối với nền kinh tế – lý thuyết và thực tiễn tại

Việt Nam giai đoạn 2006 – 2010” Nội dung của đề tài bao gồm 3 chương chính

Chương 1 nêu những quan điểm lý thuyết về thâm hụt ngân sách cũng như tác động của nó đối với nền kinh tế Chương 2 nêu thực tiễn của vấn đề thâm hụt ngân sách của Việt Nam và một số tác động của nó đối với nền kinh tế Chương 3 nêu lên một số kiến nghị đối với vấn đề thâm hụt ngân sách hiện nay

TÁC ĐỘNG CỦA THÂM HỤT NGÂN SÁCH ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ

LÝ THUYẾT VÀ THỰC TIỄN TẠI VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN 2006 – 2010)

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN 1.1 Ngân sách Nhà nước và thâm hụt ngân sách

1.1.1 Ngân sách Nhà nước

Ngân sách Nhà nước là dự toán (kế hoạch) thu – chi bằng tiền của Nhà nước (hay Chính phủ) trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm) Ngân sách thường bao gồm một danh mục các chương trình cụ thể (giáo dục, phúc lợi, quốc phòng…) cũng như các nguồn thuế (thuế thu nhập cá nhân, thuế tiêu thụ đặc biệt…)

Theo P A Samuelson, ngân sách Chính phủ phục vụ ba chức năng kinh tế chính Thứ nhất, ngân sách Chính phủ là một công cụ theo đó sản lượng quốc gia được phân chia giữa tiêu dùng và đầu tư tư nhân và công cộng Thứ hai, thông qua chi tiêu trực tiếp và các khuyến khích gián tiếp về thuế, ngân sách của Chính phủ tác động đến các cung đầu vào như lao động, vốn và tác động đến đầu ra của hầu hết các khu vực trong nền kinh tế Thứ ba, chính sách tài khóa hay ngân sách của Chính phủ có vai trò trong việc tác động đến những mục tiêu vĩ mô then chốt Chính sách tài khóa hay Ngân sách của Chính phủ chính là quá trình xây dựng thuế khóa và chi tiêu công cộng nhằm hạn chế những dao động của chu kỳ kinh doanh và góp phần duy trì một nền kinh tế tăng trưởng, có mức hữu nghiệp cao, tránh được lạm phát lớn hay lạm phát không ổn định Chính phủ có thể điều chỉnh ngân sách hay chính sách tài khóa bằng cách thay đổi thuế suất hoặc các chương trình chi tiêu, còn được gọi là chính sách tài khóa tùy biến Bên cạnh đó, bản thân hệ thống tài khóa hiện đại còn có những tính chất

ổn định tự động Cơ chế ổn định tự động chủ yếu là những thay đổi tự động trong doanh thu thuế và thanh toán chuyển nhượng trước những biến động của nền kinh tế Quan điểm của các nhà kinh tế học trường phái Keynes rất xem trọng vai trò của chính sách tài khóa đối với nền kinh tế, đặc biệt trong thời kỳ khủng hoảng hay trì trệ Lý thuyết của trường phái Keynes nhấn mạnh đến vai trò của chi tiêu Chính phủ nhằm kích cầu, thông qua hiệu ứng số nhân đưa nền kinh tế thoát khỏi khủng hoảng

tốt như trong lý thuyết và không phải lúc nào cũng có thể hạn chế những tác động tiêu cực của chu kỳ kinh doanh Hơn nữa, chính sách tiền tệ đã trở thành một công cụ được

ưa thích hơn để điều hòa những dao động của nền kinh tế hiện đại Mặc dù vậy, bất cứ công cụ chính sách nào cũng có những ưu điểm và hạn chế nhất định của nó, bao gồm

cả chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ Do vậy, các giáo trình kinh tế học hiện đại đều quan tâm đến sự kết hợp hiệu quả của các chính sách để thực hiện các mục tiêu vĩ

mô của nền kinh tế

1.1.2 Thâm hụt ngân sách – Một số khái niệm liên quan

Một ngân sách Chính phủ trong một năm cho biết các khoản chi theo kế hoạch của các chương trình Chính phủ và thu dự kiến từ hệ thống thuế Khi tất cả các loại thuế và nguồn thu khác lớn hơn chi tiêu của Chính phủ trong một năm thì Chính phủ đang có thặng dư ngân sách Ngược lại, khi tất cả các loại thuế và nguồn thu khác nhỏ hơn chi tiêu của Chính phủ trong một năm thì Chính phủ đang bị thâm hụt ngân sách Còn khi thu và chi bằng nhau trong một giai đoạn nhất định thì Chính phủ có ngân sách cân bằng

Khi lâm vào thâm hụt ngân sách, Chính phủ phải đi vay từ công chúng để trả cho những khoản nợ của mình bằng việc phát hành trái phiếu Chính phủ Nợ Chính phủ là tổng những khoản vay hay vay tích lại của Chính phủ, nó là tổng giá trị bằng tiền của các trái phiếu Chính phủ do công chúng sở hữu Như vậy, thâm hụt ngân sách

sẽ dẫn đến nợ Chính phủ

Quan điểm tài chính công hiện đại chia thâm hụt ngân sách Chính phủ thành hai dạng: thâm hụt ngân sách cơ cấu và thâm hụt ngân sách chu kỳ Phần thâm hụt ngân sách cơ cấu đề cập đến thâm hụt ngân sách một cách “chủ động” của Chính phủ, được quyết định bởi những chính sách tài khóa tùy biến như quy định thuế suất, trợ cấp bảo hiểm xã hội, quy mô chi tiêu quốc phòng… Ngược lại, phần thâm hụt ngân sách chu

kỳ được quyết định một cách thụ động bởi tình trạng của chu kỳ kinh doanh, tức là bởi mức độ cao hay thấp của sản lượng và thu nhập quốc dân

Về mặt định lượng, các nhà kinh tế định nghĩa ngân sách cơ cấu và ngân sách chu kỳ như sau:

KẾT LUẬN

Rõ ràng vấn đề thâm hụt ngân sách cũng như tác động của nó đối với nền kinh

tế là hết sức phức tạp Với vốn kiến thức, thời gian cũng như kinh nghiệm nghiên cứu còn hạn hẹp, chắc hẳn đề tài vẫn chưa thể phản ánh một cách trọn vẹn vấn đề nói trên Tuy nhiên, với nỗ lực của mình, tác giả rất hi vọng đã cung cấp cho độc giả một cái nhìn tổng quan nhất về thâm hụt ngân sách trên lý thuyết cũng như tác động của nó trên thực tiễn kinh tế Việt Nam Để thấy rằng, từ lý thuyết đến thực tiễn vẫn còn một khoảng cách nhất định Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể bắt đầu từ việc lý giải vì sao lại có sự khác biệt nói trên, “hiệu ứng thế chỗ” trên lý thuyết liệu có thể xảy ra ở Việt Nam hay không… Lời cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến các thầy cô và các bạn đã hết sức giúp đỡ và gợi mở để tác giả có thể hoàn thành đề tài này

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 PGS – TS Nguyễn Văn Luân, Giáo trình Kinh tế vĩ mô, Đại học Kinh tế - Luật

2 P A Samuelson, Kinh tế học, NXB Tài chính

3 TS Dương Tấn Diệp, Kinh tế vĩ mô, NXB Thống kê

4 WB, Điểm lại – cập nhật tình hình phát triển kinh tế Việt Nam, Báo cáo của Ngân

hàng thế giới – Hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam (tháng 12 – 2009)

5 WB, Điểm lại – cập nhật tình hình phát triển kinh tế Việt Nam, Báo cáo của Ngân

hàng thế giới – Hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ cho Việt Nam (tháng 12 – 2010)

6 Michael Todaro (1998), “Kinh Tế Học cho Thế Giới Thứ Ba”, NXB Giáo Dục

7 Bộ Tài Chính Nước CHXHCN Việt Nam (2009), “Bản tin nợ nước ngoài Số 4”

8 Bộ Tài Chính Nước CHXHCN Việt Nam (2010), “Bản tin nợ nước ngoài Số 5”

Số liệu từ các website

1 www.gso.gov.vn

2 www sbv.gov.vn

3 www.mof.gov.vn