Cảm nhận về tắc phẩm kịch Bắc Sơn – Ngữ văn 9 Dàn ý 1 Mở bài Giới thiệu về tác giả, tác phẩm – Nguyễn Huy Tưởng là một nhà văn nổi tiếng của nền cách mạng văn học – Tác phẩm được sáng tác vào đầu năm[.]
Trang 1Cảm nhận về tắc phẩm kịch Bắc Sơn – Ngữ văn 9
Dàn ý
1 Mở bài
Giới thiệu về tác giả, tác phẩm:
– Nguyễn Huy Tưởng là một nhà văn nổi tiếng của nền cách mạng văn học
– Tác phẩm được sáng tác vào đầu năm 1946
2 Thân bài
– Cuộc truy lùng ráo riết của Ngọc đối với hai cán bộ cách mạng:
– Thái, Cửu chạy nhầm vào chính nhà của Ngọc
Thơm hoảng sợ, lo lắng và bối rối
Thái trấn an Thơm, bày tỏ lòng tin vào truyền thống và bản chất tốt đẹp của gia đình Thơm
Ngọc dẫn lính về gần đến nhà, Thơm giấu Thái và Cửu vào buồng rồi đánh lạc hướng Ngọc cứu thoát hai người
Bằng hành động của mình Thơm đã thấy tội ác của chồng và đứng về phía cách mạng
– Xung đột được đẩy tới đỉnh điểm
Mâu thuẫn giữa tên ngọc việt gian, tay sai của thực dân Phápvới các cán bộ cách mạng
Mâu thuẫn giữa Thơm và Ngọc – kẻ can tâm bán nước, hại đất nước nên vừa căm ghét vừa ghê tởm nhưng cũng khó xử vì là chồng
– Giải quyết xung đột hợp tình và hợp lý
– Lòng thương người ý thức trách nhiệm của công dân được tỉnh dậy trong Thơm – Sự yêu mến cán bộ cách mạng, mối thù giết cha và em Khiến Thơm có hành động sáng suốt và cứu thoát hai chiến sĩ
Trang 2người ấy cùng với vở kịch Bắc Sơn đã mở đầu cho nền văn học kịch cách mạng của nước nhà Đó là nhà văn Nguyễn Huy Tưởng, người luôn đề cao tinh thần dân tộc và cảm hứng lịch sử mà đoạn trích vở kịch Bắc Sơn với diễn biến nội tâm của nhân vật Thơm khi đứng trước những lựa chọn là một minh chứng tiêu biểu Quả đúng như nhận định: "Ai cũng phải đối diện với lựa chọn khó khăn ít nhất một lần trong đời Nhưng khi đã vượt qua sự lựa chọn, người ta sẽ hiểu mình là ai và có được sự thanh thản"
Cuộc sống luôn đặt chúng ta giữa nhiều lựa chọn và không dễ gì đưa ra quyết định đúng đắn Đó là quá trình của sự đấu tranh nội tâm gian khổ nhưng khi đưa ra lựa chọn, con người không chỉ hiểu về bản thân mình mà còn có được niềm vui sống,
sự yên tĩnh trong tầm hồn Nhân vật Thơm - nhân vật trung tâm của đoạn trích, là con gái của cụ Phương và là chị của Sáng - hai người chiến sĩ cách mạng đã chiến đấu và hi sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Nhưng Thơm cũng là vợ của Ngọc - một tên Việt gian, tay sai đớn hèn dẫn Pháp về tấn công làng Vũ Lăng, gây đau thương cho chính đồng bào mình, gây thiệt hại nặng nề cho cách mạng Thái
và Cửu, hai chiến sĩ cách mạng trong khi bị Ngọc lùng bắt đã chạy nhầm vào nhà hắn, may thay chỉ có Thơm ở nhà Chính lúc này, chúng ta được chứng kiến sự chuyển biến mạnh mẽ, dứt khoát về cả tâm trạng và hành động của nhân vật Thơm Thơm, từ chỗ thờ ơ, sợ liên lụy, đến sự ân hận khi cha và em hi sinh cho cách mạng Và rồi, cô càng bị giày vò khi chổng làm tay sai cho giặc Chính lúc ấy, nhân vật được đặt vào tình huống vô cùng gay cấn, căng thẳng Thái và Cửu, hai chiến sĩ cách mạng bị Pháp truy lùng gắt gao chạy thẳng đến trước cửa nhà của cô, trong khi Ngọc - chồng cô lại đang lùng bắt các anh và có thể trở về nhà bất cứ lúc nào Tình huống ấy yêu cầu Thơm phải nhanh chóng suy tính và đưa ra lựa chọn dứt khoát Hai lựa chọn trước mắt cô lúc này là đứng về phía cách mạng, cứu hai người chiến sĩ hay tiếp tục đứng ngoài mà để mặc Thái và Cửu bị bắt Sau này cô
sẽ sống trong sự day dứt lương tâm Đây quả thực là "lựa chọn khó khăn" trong cuộc đời Thơm
Trang 3Đứng trước lựa chọn ấy, Thơm luống cuống, hốt hoảng: "Chết nỗi, hai ông bị chúng nó đuổi phải không? Làm thế nào bây giờ? Ngọc nó vừa mới đi, chắc Tôi không báo hai ông đâu Tôi chết thì chết, chứ tôi không báo hai ông ý đâu Nhưng làm thế nào hai ông đi được bây giờ?" Vậy là cô đã đưa ra quyết định sẽ đứng về phía cách mạng, sẽ cứu Thái và Cửu Nhưng một cô gái vốn yếu đuối, quen sống
an nhàn như Thơm khi đưa ra lựa chọn này cũng chưa nghĩ ra cách giúp hai chiến
sĩ cách mạng trốn thoát, vì thế cô càng hoảng loạn và lo lắng
Ngay lúc ấy, Ngọc lại về, tình huống càng cam go, nguy hiểm Chính lúc này, Thơm quyết định hành động "chỉ vào buồng" và nói: "Hai ông đừng đi đâu, hãy tạm vào đây, may ra " Mặc dù lối xưng hô vẫn đầy xa cách nhưng ta đã thấy có
sự thân quen, gần gũi hơn "ngoan ngoãn và mau lẹ, thân mật như một người em gái" với hai anh trong gia đình
Cùng với lựa chọn này, Thơm thoát khỏi tình trạng day dứt để đứng hẳn về phía hàng ngũ quần chúng có cảm tình với cách mạng Đây không phải lựa chọn ngẫu nhiên, may rủi Nguyễn Huy Tưởng cũng không xây dựng tâm lí nhân vật gò ép, gượng gạo mà có sự biến chuyển dần dần và có những tác nhân thúc đẩy Quyết định đứng về phía cách mạng không chỉ từ sự ăn năn, hối hận vê' sự hi sinh anh dũng của cha và em, nối tiếp truyền thống của gia đình mà còn bởi lòng thương người, sự kính phục đối với Thái Nếu như trước đầy, Thơm chỉ biết đến Thái qua lời kể thì ngay từ lần gặp đầu tiên này, sự dũng cảm, sáng suốt, bình tĩnh của Thái
đã cảm hóa, thức tỉnh Thơm Cũng như các chiến sĩ cách mạng khác, đặt niềm tin nơi nhân dân, Thái tin tưởng Thơm, tin vào dòng máu cụ Phương Mà cũng nhờ niềm tin ấy, Thơm mới đưa ra lựa chọn và quyết định dứt khoát, mau lẹ và đúng đắn như vậy
Quyết định ấy càng được khẳng định khi Ngọc trở về Để che giấu, bằng sự thông minh, nhanh nhạy của mình, Thơm nói chuyện với Ngọc hết sức thân mật, dịu dàng để đánh lạc hướng Trong cuộc hội thoại với Ngọc, Thơm càng nhận rõ bộ mặt gian xảo, tham quyền chức địa vị, lòng thâm thù của chồng Từ chỗ khéo léo:
"Chỉ thương anh thẳng Sáng vất vả" đến chỗ tài trí, nói to: "Đẳng sau nhà! Ở chỗ
Trang 4buồng đi ra đấy à" như một cách báo tin cho hai người chiến sĩ, cũng thể hiện sự lo lắng thực sự của cô, lo lắng đến cuống quýt: "Sao lại đợi ở đấy? Sao không mời các ông ấy lên chơi cả cho vui có được không?" Nhận ra bộ mặt thật của Ngọc, Thơm càng hiểu rằng lựa chọn của mình là đúng đắn Ngay cả trong gian nguy, khó khăn, bị kẻ thù đàn áp khốc liệt thì tình cảm cách mạng vẫn nhen nhóm trong lòng mỗi người như một ngọn lửa, chỉ đợi gió vể là cháy sáng rực rỡ Cách mạng không thể bị tiêu diệt bởi nó luôn tiềm tàng khả năng cảm hóa, thức tỉnh quần chúng nhân dân và luôn được nuôi dưỡng bởi tinh thần đoàn kết, tình quân dân cá nước
Thể hiện nhân vật Thơm trong sự chuyển biến tâm lí tài tình, hợp lí và bước ngoặt quan trọng khi đưa ra lựa chọn là nghệ thuật viết kịch tài tình của Nguyễn Huy Tưởng Xây dựng mâu thuẫn, xung đột kịch trong chính nội tâm Thơm, tổ chức đối thoại khắc họa rõ nét tính cách nổi bật của từng nhân vật: Cửu anh dũng, quả cảm, kiên quyết loại trừ Việt gian nhưng nóng nảy, bộc trực; Thái bình tĩnh, sáng suốt, luôn đặt niềm tin ở quần chúng nhân dân, có sức mạnh cảm hóa con người; Ngọc gian xảo, thâm thù, tham lam quyền thế Qua đó, tính cách nhân vật Thơm càng nổi bật là một người phụ nữ Tày được cách mạng cảm hóa, soi đường, vượt qua những đau thương trong quá khứ đến với cách mạng và hết lòng vì cách mạng Người phụ
nữ can trường ngay trước khi bị xử bắn vẫn dõng dạc: "Tôi đố anh phá nổi quân du kích, tôi thách thằng Tây phá nổi quân du kích" Đó là niềm tin mãnh liệt và tình cảm của nhân dân với cách mạng Ở Thơm là vẻ đẹp của quần chúng nhân dân và cũng là vẻ đẹp của người phụ nữ, là một hình tượng "vô cùng chói lọi, một thành công đặc sắc của Nguyễn Huy Tưởng khi viết về cách mạng và người phụ nữ Việt Nam"
Cuộc kháng chiến bi tráng, hào hùng của dân tộc đã qua đi, nhưng trong từng câu văn, trang viết, ta vẫn thấy thấm đượm tình người, sâu sắc tình quân dân Đó là những người dân áo vải "không ai nhớ mặt đặt tên Nhưng họ đã làm nên Đất nước" là đồng bào Tây Nguyên đã quật cường, mạnh mẽ chống Pháp được khắc họa qua nhân vật Núp trong Đất nước đứng lên; những con người "mang theo tên làng, tên xã trong mỗi chuyến di dân" bằng tình cảm và niềm tin vào cách mạng
Trang 5như ông Hai trong truyện ngắn Làng hay những cảnh đời nghèo khổ, bị nạn đói bủa vây đã nhìn thấy hình ảnh lá cờ đỏ sao vàng bay phấp phới trong Vợ nhặt Là những "bát cơm nuôi quân em giấu giữa rừng", là người phụ nữ "dịu con lên rẫy bẻ từng bắp ngô", những người mẹ Việt Nam anh hùng, bà mẹ Vệ quốc quân "yêu con, yêu luôn đồng chí/ Bầm quý con, Bấm quý anh em" Nền văn học kháng chiến với những tượng đài bằng chữ về nhân dân, về cội nguồn cách mạng đã phản ánh hiện thực đấu tranh của một thời với nhiều khó khăn, nguy hiểm nhưng ấm áp tình đời, mạnh mẽ tinh thần đại đoàn kết toàn dân
Những lời đối thoại cuối cùng của hai lớp kịch hồi bốn vở Bắc Sơn có thể khép lại, nhưng sự kiện cách mạng và những nhân vật mới của thời đại là quần chúng và người chiến sĩ cách mạng còn sống mãi trong lòng ta Nhân vật Thơm là đại diện cho cả một cộng đồng đang chuyển mình mạnh mẽ, dứt khoát đi theo con đường cách mạng, giành lấy sự an yên trong tâm hồn, tiếp nối và phát huy truyền thống yêu nước của mỗi gia đình, mỗi vùng miền, góp phần làm nên chiến thắng của cả một dân tộc anh dũng, kiên cường
Cảm nhận về kịch Bắc Sơn (mẫu 2)
Chủ đề cách mạng in đậm trong “Kịch Bắc Sơn" của Nguyễn Huy Tưởng Xung đột kịch thể hiện tập trung trong hồi 4 đã dựng nên một hình tượng bi tráng về người phụ nữ dân tộc Tày, tiêu biểu cho hàng nghìn, hàng vạn quần chúng được giác ngộ trong đấu tranh, trong mất mát đau thương đã đứng hẳn về phía cách mạng
Ta có thể lấy câu nói này của Thơm để làm nhan đề cho hồi IV kịch "Bắc Sơn”: Tôi chết thì chết, chứ tôi không bảo hại ông đâu” Sự việc diễn ra, xung đột kịch nổ
ra tại nhà vợ chồng Ngọc, có đủ bốn nhân vật : Ngọc, Thơm, Thái, Cửu
Ngọc dẫn Tây truy đuổi sắp bắt được hai cán bộ cách mạng là anh Cửu và giáo Thái Bị dồn nguy kịch Cửu dẫn Thái chạy trốn vào nhà anh Điếc người quen, ai ngờ đó là nhà Ngọc mới tậu được Cửu rút súng toan bắn Thơm vì anh cho rằng:
Vợ Việt gian thì cũng là Việt gian Nhưng Thái đã giữ tay lại và bảo: “đừng bắn ”,
vì anh tin rằng Thơm mang "dòng máu cụ Phương", đó là dòng máu yêu nước, cách mạng Khi tiếng chó sủa râm ran, tiếng người chạy rầm rập, Cửu vừa thất vọng vừa hối hận, lo lắng thì Thơm đã nói như thề: "Chết nỗi, hai ông bị chúng nó
Trang 6đuổi phải không? Làm thế nào bây giờ? Tôi không báo hai ông đâu Tôi chết thì chết, chứ tôi không báo hai ông đâu Ngọc dẫn Tây đi khám nhà bà Lục, nhà bác Chui Tiếng chân đi, tiếng gậy lộc cộc càng gần Thái và Cửu định chạy ra thì Thơm đã ngăn lại, đẩy hai cán bộ vào buồng và nói: “ có lối thông ra ngoài đấy, khép cửa buồng lại”
Tình huống này đầy kịch tính, căng thẳng, hồi hộp Vợ Việt gian đã che giấu, bảo
vệ cán bộ cách mạng Thơm đã đứng hẳn về phía cách mạng Đó là sự thật để thấy được tấm lòng của nhân dân đối với cách mạng
Bình diện thứ hai là xung đột giữa Thơm và Ngọc Ngọc mỗi ngày một lộ nguyên bản là một con chó săn đắc lực cho bọn Tây Đêm nào hắn cũng đi suốt đêm, tay cầm đèn pin và gậy gộc để lùng bắt cán bộ Lời đồn đến tai Thơm: "anh thằng Sáng dắt Tây vào Linh Vũ Lăng Ngọc có nhiều tiền Hắn mơ cái hàm cửu phẩm Ông Thái đối với Thơm là một người rất tốt: "bỏ cả cửa nhà để làm cách mạng ”,
"cả vùng này, có ai ghét ông ấy
Trái lại lúc thì Ngọc bịa đặt vu khống ông Thái là mật thám cho Tây đấy ”, lúc thì lại bảo anh Cửu và ông Thái là “hai cái thằng tướng cướp Bắt được hai thằng ấy thì cũng được vài ngàn đồng Hắn đi suốt đêm, hắn đi lùng sục bắt ông Thái, bắt anh Cửu nộp cho Tây là để đựơc thưởng nhiều tiền mà mua nhà, mà tậu mấy mẫu ruộng nữa, mà chạy cái hàm cửu phẩm, mà ăn khao một chuyến “ ấy thể mới
thích"!
Trong lúc ông Thái, anh Cửu đang trốn trong buồng nhà Thơm thì ở dưới chân cầu thang lại có lí trưởng, bọn tay sai, bọn lính Tây đang lùng sục, đang chờ Ngọc Ngọc đi đi về về Hắn cứ ngồi nán lại mải nói với Thơm đủ chuyện, hắn đếm tiền, hay tính toán, hắn cười, ngắm vợ Có lúc nó thốt lên: “Chắc là nó còn ở đấy, nhất định là nó còn ở đấy! Thơm nhìn trộm chồng, vô cùng sốt ruột nhưng chị đã khéo dấu kín tâm trạng lo lắng của mình Thơm ăn nói nhẹ nhàng, tình cảm lúc thì nhắc chồng: “Mai thà ở nhà mà ngủ cho nó lại sức", lúc thì giục giã: “Thế nào có
đi không? Lúc Ngọc nghe tiếng quan gọi, chạy ra khỏi nhà thì Thơm thở dài,
khoan khoái nhìn theo phía Ngọc ra, mỉm cười, thầm nghĩ: "May thế!” Đúng là Thơm đóng kịch giỏi, đã qua mắt được tên Việt gian, mà tên Việt gian ấy lại là chồng mình Nguyễn Huy Tưởng đã thể hiện một tính cách tinh tế tâm trạng nhân vật Thơm đầy tính kịch - tính kịch của một tâm trạng bi kịch
Nhân vật Thơm là một hình tượng bi tráng về người phụ nữ Tầy hơn 60 năm về trước Vượt qua mọi cảnh ngộ đau thương, Thơm đã đến với cách mạng, sẵn sàng
xả thân vì cách mạng Tinh thần của các chiến sĩ trong cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn đời đời bất tử Hình tượng nhân vật Thơm trong kịch "Bắc Sơn " vô cùng chói lọi,
Trang 7một thành công đặc sắc của Nguyễn Huy Tưởng khi viết về cách mạng và người phụ nữ Việt Nam
Cũng cần nhắc lại, nghe lại lời của Thơm vạch mặt Ngọc trước khi chị bị tên Việt gian này bắn:
“Thôi, đến lúc này tôi cũng chẳng cần úp mở làm gì nữa Tôi biết anh lắm rồi Tôi biết anh từ khi em tôi chết, chú tôi chết, từ hôm mé lởi dà người Anh giấu ai, chứ giấu tôi thế nào được? Ba tháng nay, tôi ăn chung, ở chung với anh, tôi khổ sở biết là chừng nào! Anh giết chú tôi, anh giết em tôi, anh làm tan cửa nát nhà tôi, anh làm hại bao nhiêu người, anh tưởng tôi không biết nhục à? Vợ một thằng chó săn ! ( ) Tôi đố anh phá nổi quân du kích, tôi thách thằng Tây phá nổi quân du kích! Mở mắt ra: Nó sai như con chó, nó khinh như con chó, mà không biết đời à? Các ông đồng chí đâu! Bắt lấy nó! Nó đây rồi! Bắt cả tôi nữa, mà báo thù cho các đồng chí Bắc Sơn Nó đây rồi, đừng thương nó! "
Cảm nhận về kịch Bắc Sơn (mẫu 3)
Nguyễn Huy Tưởng (1912 – 1960) quê ở Dục Tú, Từ Sơn, Bắc Ninh, nay thuộc huyện Đông Anh, Hà Nội Ông là gương mặt tiêu biểu của nền Văn học Việt Nam hiện đại Cảm hứng lịch sử, cảm hứng cách mạng in đậm trong tiểu thuyết và tác phẩm kịch của ông Về tiểu thuyết có: Đêm hội Long Trì, An Tư công chúa, Sống mãi với Thủ đô, Truyện Anh Lục,…Về kịch có: Vũ Như Tô, Cột đồng Mã Viện, Bắc Sơn, Những người ở lại… Về truyện viết cho thiếu nhi: An Dương Vương xây thành Ốc, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, Kể chuyện Quang Trung…
Nguyễn Huy Tưởng viết kịch Bắc Sơn vào cuối năm 1945 – đầu năm 1946 Vở kịch được công diễn lần đầu vào đêm 6 – 4 – 1946 tại Nhà hát lớn Hà Nội Bắc Sơn thuộc tỉnh Lạng Sơn Cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn đã nổ ra vào cuối năm 1940 đầu năm 1941, là một trang sử oanh liệt của nhân dân ta và Đảng ta Vở kịch của Nguyễn Huy Tưởng đã nói về cuộc khởi nghĩa này
Kịch Bắc Sơn có năm hồi Có thể tóm tắt như sau:
Ở Vũ Lăng bùng nổ khởi nghĩa Nhiều Tây và quan lại bị bắt và bị giết Nhân dân rầm rập kéo đi mít tính, đem bò, lợn, gạo ủng hộ quân cách mạng Cụ Phương, cậu con trai tên là Sáng nhiệt liệt hưởng ứng Bà cụ Phương, con gái là Thơm, nho
Trang 8Ngọc (chàng rể) thì sợ hãi, lừng chừng, lẩn tránh Cừu, một nông dân 24 tuổi, người Tày trở thành cốt cán của phong trào
Sau đó, cấp trên cử giáo Thái về Vũ Lăng để lãnh đạo Các hiện tượng lệch lạc về quân sự, về chính trị, về tổ chức… được uốn nắn, để xốc phong trào lên
Ngọc là một tên Việt gian bị bắt, sắp bị xử tử thì bà cụ Phương “nói khó với thằng Cam”, cháu nể tình cô ruột nên đã tha cho nó! Ngọc dẫn Tây về đàn áp cuộc khởi nghĩa Nhiều người bị bắt, bị bắn giết dã man Sáng bị giặc bắn Cụ Phương trúng đạn giặc mà hi sinh Bà cụ Phương sợ, bỏ nhà đi đâu mất
Ngọc được thưởng nhiều tiền, may áo mua vàng cho vợ Hắn dẫn Tây đi lùng bắt cán bộ, bắt anh Thái và Cửu Hắn đi suốt đêm Hắn được quan cho nhiều bạc để mua nhà mới, tậu mấy mẫu ruộng, mơ hàm cửu phẩm và ăn khao Nửa đêm, Ngọc,
lí trưởng, quan, bọn Tây truy đuổi theo anh Thái và anh Cửu, hai người chạy đến nhà Ngọc Thơm đã giấu hai cán bộ cách mạng vào buồng và cứu thoát họ Khâu súng lục của cụ Phương để lại đã được Thơm tặng cho giáo Thái
Quân khởi nghĩa rút vào rừng Biết được Ngọc ngày mai sẽ dẫn Tây vào đánh úp, Thơm đã băng rừng giữa đêm khuya vào tận căn cứ tiếp tế muối, chăn và báo cho quân cách mạng kịp thời ứng phó Thơm quay về gặp Ngọc, bị hắn bắn trọng
thương Còn Ngọc thì lại trúng đạn lũ quan thầy mà chết Cuộc vây quét của Tây bị thất bại, quân cách mạng thu được nhiều súng đạn Thái và Cửu cứu chữa cho Thơm Trong cơn mê sảng, cô nói: “Trường Vũ Lăng ta lại chiếm được kia kìa Đi mau lên, các ông! Các ông cố lên nhớ! Mau lên! Có phải cờ ta đấy không? Được thật rồi!” Trong lúc đó, tiếng hát của du kích quân cất lên vang lừng, hùng dũng, văng vẳng…
Bắc Sơn là vở kịch nói đầu tiên biểu hiện thành công chủ đề cách mạng Nó ca ngợi tinh thần chiến đấu và vai trò lãnh đạo của cán bộ cách mạng, biểu dương tình yêu nước và chí khí chiến đấu sôi sục của nhân dân, nó nói lên một cách chân thực cảm động quá trình giác ngộ và đứng hẳn về phía cách mạng của người phụ nữ, của quần chúng Đồng thời kịch Bắc Sơn đã căm thù vạch trần tội ác vô cùng dã
Trang 9man của thực dân Pháp, vạch mặt lên án bọn Việt gian bán nước cầu vinh Cảm nhận về hồi IV kịch Bắc Sơn
Ta có thể lấy câu nói này của Thơm để làm nhan đề cho hồi IV kịch Bắc Sơn “Tôi chết thì chết, chứ tôi không báo hai ông đâu “ Sự việc diễn ra tại nhà vợ chồng Ngọc, có đủ bốn nhân vật: Ngọc, Thơm, Thái, Cửu
Ngọc dẫn Tây truy đuổi sắp bắt được hai cán bộ cách mạng là anh Cửu và giáo Thái Bị dồn vào tình thế nguy kịch, Cửu dẫn Thái chạy trốn vào nhà anh Điếc người quen, ai ngờ đó là nhà Ngọc mới tậu được Cửu rút súng toan bắn Thơm vì anh cho rằng: Vợ Việt gian thì cũng là Việt gian Nhưng Thái đã giữ tay lại và bảo:
“đừng bắn “, vì anh tin rằng Thơm mang “dòng máu cụ Phương”, đó là dòng máu yêu nước, cách mạng Khi tiếng chó sủa râm ran, tiếng người chạy rầm rập, Cửu vừa thất vọng vừa hối hận, lo lắng thì Thơm đã nói : “Chết nỗi, hai ông bị chúng
nó đuổi phải không? Làm thế nào bây giờ?… Tôi không báo hai ông đâu Tôi chết thì chết, chứ tôi không báo hai ông đâu” Ngọc dẫn Tây đi khám nhà bà Lục, nhà bác Chui Tiếng chân đi, tiếng gây lộc cộc càng gần Thái và Cửu định chạy ra thì Thơm đã ngăn lại, đẩy hai cán bộ vào buồng và nói: “Có lối thông ra ngoài đây, khép cửa buồng lại”
Tình huống này đầy kịch tính, căng thẳng, hồi hộp Vợ Việt gian đã che giấu, bảo
vệ cán bộ cách mạng Thơm đã đứng hẳn về phía cách mạng Đó là sự thật thể hiện tấm lòng của nhân dân đối với cách mạng
Bình diện thứ hai là xung đột giữa Thơm và Ngọc Ngọc mỗi ngày một lộ nguyên hình một con chó săn đắc lực cho bọn Tây Đêm nào hắn cũng đi suốt đêm, tay cầm đèn bấm và gậy gộc để lùng bắt cán bộ Lời đồn đến tai Thơm: “anh thằng Sáng dắt Tây vào đánh Vũ Lăng” Ngọc có nhiều tiền Hắn mơ cái hàm cửu phẩm Hắn tự than thân: “Chỉ mình là đen, không có danh phận gì, lép vế trong làng quá!” Ông Thái đối với Thơm là một người rất tốt: “bỏ cả cửa nhà đi làm cách mạng, cả vùng này, có ai ghét ông ấy đâu!” Trái lại, lúc thì Ngọc bịa đặt vu khống ông Thái là: “mật thám cho Tây đây”, lúc thì lại bảo, anh Cửu và ông Thái là “hai cái thằng tướng cướp… Bắt được hai thằng ấy thì cũng được vài ngàn đồng”…
Trang 10Hắn đi suốt đêm, hắn đi lùng sục bắt ông Thái, bắt anh Cửu nộp cho Tây là để được thưởng nhiều tiền mà mua nhà, mà tậu mấy mẫu ruộng nữa, mà chạy cái hàm cửu phẩm, mà ăn khao một chuyến “thế mới thích”!
Trong lúc ông Thái, anh Cửu đang trốn trong buồng nhà Thơm thì ở dưới chân cầu thang lại có lí trưởng, bọn tay sai, bọn lính Tây đang lùng sục, đang chờ Ngọc Ngọc đi đi về về Hắn cứ ngồi nán lại mải nói với Thơm đủ chuyện, hắn đếm tiền, hay tính toán, hắn cười, ngắm vợ Có lúc nó thốt lên: “Chắc là nó còn ở đấy,… nhất định là nó còn ở đấy!…” Thơm nhìn trộm chồng, vô cùng sốt ruột nhưng chị
đã khéo giấu kín tâm trạng lo lắng của mình Thơm ăn nói nhẹ nhàng, tình cảm lúc thì nhắc chồng: “Mai thì ở nhà mà ngủ cho nó lại sức”, lúc thì giục giã: ” Thế nào
có đi không?” Lúc Ngọc nghe tiếng quan gọi, chạy ra khỏi nhà thì Thơm thở dài, khoan khoái nhìn theo phía Ngọc ra, mỉm cười, thầm nghĩ: “May thế!” Đúng là Thơm đóng kịch giỏi, đã qua mắt được tên Việt gian, mà tên Việt gian ấy lại là chồng mình Nguyễn Huy Tưởng đã thể hiện một tính cách tinh tế tâm trạng nhân vật Thơm đầy tính kịch – tính kịch của một tâm trạng bi kịch
Nhân vật Thơm là một hình tượng bi tráng về người phụ nữ Tày hơn 60 năm về trước Vượt qua mọi cảnh ngộ đau thương, Thơm đã đến với cách mạng, sẵn sàng
xả thân vì cách mạng Tinh thần của các chiến sĩ trong cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn đời đời bất tử Hình tượng nhân vật Thơm trong kịch Bắc Sơn vô cùng chói lọi, một thành công đặc sắc của Nguyễn Huy Tưởng khi viết về cách mạng và người phụ nữ Việt Nam
Cũng cần nhắc lại, nghe lại lời của Thơm vạch mặt Ngọc trước khi chị bị tên Việt gian này bắn:
” Thôi, đến lúc này tôi cũng chẳng cần úp mở làm gì nữa Tôi biết anh lắm rồi Tôi biết anh từ khi em tôi chết, chú tôi chết, từ hôm mé tôi dở người Anh giấu ai, chứ giấu tôi thế nào được? Ba tháng nay, tôi ăn chung, ở chung với anh, tôi khổ sở biết
là chừng nào! Anh giết chú tôi, anh giết em tôi, anh làm tan cửa nát nhà tôi, anh làm hại bao nhiêu người, anh tưởng tôi không biết nhục à? Vợ một thằng chó săn! (…) Tôi đố anh phá nổi quân du kích, tôi thách thằng Tây phá nổi quân du kích!
Trang 11Mở mắt ra: Nó sai như con chó, nó khinh như con chó, mà không biết đời à ?… Các ông đồng chí đâu! Bắt lấy nó! Nó đây rồi! Bắt cả tôi nữa, mà báo thù cho các đồng chí Bắc Sơn Nó đây rồi, đừng thương nó
Cảm nhận về kịch Bắc Sơn (mẫu 4)
Nguyễn Huy Tưởng (1912 – 1960) quê ở Dục Tú, Từ Sơn, Bắc Ninh, nay là huyện Đông Anh, Hà Nội Đó là một gương mặt tiêu biểu của nền văn học Việt Nam hiện đại Cảm hứng lịch sử, cảm hứng cách mạng in đậm trong các tiểu thuyết và vở kịch của ông Về tiểu thuyết thì có: Lễ hội Long Trì, Công chúa An Tư, Sống mãi với Kinh đô, Chuyện anh Lực, v.v Về phần tuồng, đó là: Vũ Như Tô, Cột đồng
Mã Viện, Bắc Sơn, Những người ở lại… Trên các truyện viết cho thiếu nhi: An Dương Vương xây thành Ốc, Lá cờ thêu sáu chữ vàng, Kể chuyện Quang Trung …
Nguyễn Huy Tưởng viết vở Bắc Sơn vào cuối năm 1945, đầu năm 1946 Vở kịch được công diễn lần đầu tiên vào đêm 6/4/1946 tại Nhà hát Lớn Hà Nội Bắc Sơn thuộc tỉnh Lạng Sơn Cuối năm 1940, đầu năm 1941, khởi nghĩa Bắc Sơn bùng nổ,
là một trang vẻ vang trong lịch sử của dân tộc ta và của Đảng ta Tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng đề cập đến cuộc khởi nghĩa này
Tuồng Bắc Sơn gồm năm màn Nó có thể được tóm tắt như sau:
Ở Vũ Lăng nổ ra cuộc khởi nghĩa Nhiều người Tày và quan lại bị bắt và bị giết Người dân đến mít tinh, mang theo bò, lợn, gạo để ủng hộ bộ đội cách mạng Anh Phương, con trai ông Sang nhiệt tình hưởng ứng Bà Phương, con gái chị Thơm và cháu Nho Ngọc (bạn trai) sợ hãi, lưỡng lự, lảng tránh Sheep, một nông dân 24 tuổi, Tây trở thành nòng cốt của phong trào
Sau đó, bề trên cử Thái sư Vũ Lăng lãnh đạo Những hiện tượng lệch lạc đã được chấn chỉnh trong các lĩnh vực quân sự, chính trị, tổ chức … để làm lung lay phong trào
Trang 12Ngọc là kẻ lừa đảo Việt bị bắt quả tang, sắp bị xử tử, bà Phương “nói nhiều về Cám”, nể tình dì ruột nên tha cho hắn! Ngọc đã lãnh đạo phương Tây trong việc đàn áp cuộc nổi dậy Nhiều người bị bắt và bị giết một cách dã man Buổi sáng, kẻ thù bị bắn Bác Phương bị trúng đạn của địch và hy sinh Bà Phương hoảng sợ bỏ chạy khỏi nhà
Ngọc được thưởng nhiều tiền, anh may quần áo mua vàng cho vợ Anh ta dẫn Tây truy lùng bọn đao phủ, bắt anh Thái và anh Cửu Anh ấy đã ở ngoài cả đêm Anh được cho nhiều tiền để mua nhà mới, mấy sào ruộng, ước mơ chín sản vật, ăn là thèm Nửa đêm, Ngọc, ông chủ, bọn quan lại, bọn Tây đuổi theo ông Thái và ông Cửu, cả hai cùng chạy về phía Ngọc Thơm đã giấu hai người thi hành cách mạng trong phòng và giải cứu họ Khẩu súng Phương bỏ lại được Thơm đưa cho Thái
Quân nổi dậy rút vào rừng Biết ngày mai Ngọc sẽ dẫn Tây tấn công, nửa đêm Thơm đạp xe xuyên rừng vào căn cứ để giao muối, chăn và cảnh báo các đồng chí cách mạng phản ứng nhanh Thơm gặp lại Ngọc cũng bị bắn trọng thương Còn Ngọc thì trúng đạn của sĩ quan và chết Cuộc vây bắt miền Tây thất bại, quân cách mạng thu được rất nhiều vũ khí Thái và Cửu cứu Thơm Trong cơn mê sảng, anh
ta nói: “Chúng ta đã bắt được Trương Vũ Lăng một lần nữa Nhanh tay lên nào các quý ông! Các bạn nam cố gắng ghi nhớ nhé! Nhanh lên! Đây là lá cờ của chúng ta? Rất tốt!” Trong khi đó, bài hát của du kích rất to, mạnh mẽ và vang xa …
Bắc Sơn là tác phẩm truyền khẩu đầu tiên thể hiện thành công chủ đề cách mạng
Nó ca ngợi tinh thần chiến đấu và khả năng lãnh đạo của các cán bộ cách mạng, thể hiện lòng yêu nước của quần chúng và tinh thần đấu tranh sôi sục cách mạng của phụ nữ, của quần chúng nhân dân Đồng thời, vở tuồng Bắc Sơn căm thù đã vạch trần tội ác vô cùng man rợ của thực dân Pháp, vạch trần và lên án bọn Việt gian bán nước cầu vinh Cảm nhận về vở tuồng Bắc Sơn IV
Ta có thể lấy câu nói này của Thơm làm tiêu đề cho màn thứ tư của vở tuồng Bắc Sơn “Có chết tôi cũng chết, nhưng tôi không nói với hai người” Sự việc diễn ra trong ngôi nhà của vợ chồng Ngọc, với 4 nhân vật: Ngọc, Thơm, Thái và Cửu
Trang 13Ngọc dẫn Tây vào cuộc tìm kiếm hai người điều hành động thổ là ông Cửu và một ông thầy Thái Bị dồn vào đường cùng, Cửu dẫn Thái chạy đến nhà một người quen khiếm thính, nơi anh ta hy vọng đó là ngôi nhà mới mua của Ngọc Cửu rút súng định bắn Thơm vì cho rằng vợ Việt gian dối cũng là vợ Việt gian dối Nhưng Thái đã nắm lấy tay anh ta và nói: “Đừng bắn” vì anh ta cho rằng Thơm có “dòng máu của bố Phương”, nghĩa là có dòng máu yêu nước và cách mạng Khi tiếng chó sủa, tiếng người chạy, Cửu thất vọng, đầy ân hận, đồng thời lo lắng, Thơm nói:
“Chết tiệt, hai người bị chúng đuổi theo à? Làm gì? … Tao thắng rồi” t nói cho hai người biết Có chết thì tôi chết, nhưng tôi sẽ không nói cho hai người biết ” Ngọc đưa Tây đến thăm nhà bà Lực và nhà bác Chui Tiếng bước chân, tiếng rượu ngày càng gần Thái và Cửu định bỏ chạy nhưng Thơm đã ngăn lại, đẩy hai cán bộ vào phòng và nói: “Ở đây có đường ra, đóng cửa lại”
Tình huống này đầy kịch tính, căng thẳng, hồi hộp Người vợ Việt gian dối đã che giấu, che chở cho cán bộ cách mạng Thơm đứng về phía cách mạng Đó là sự thật thể hiện tấm lòng của nhân dân đối với cách mạng
Khía cạnh thứ hai là mâu thuẫn giữa Thơm và Ngọc Ngọc lộ nguyên hình là giống chó săn đắc lực của dân miền Tây ngày nào Mỗi đêm, ông đi bộ suốt đêm, tay cầm đèn pin, gậy gộc để đi tìm cán bộ Tin đồn đến tai Thơm: “Anh của Sâm dẫn Tây đánh Vũ Lăng” Ngọc có rất nhiều tiền Anh mơ về một bộ hàm hoàn hảo Hắn than thở: “Ta chỉ là muội muội, không có chức tước, trong thôn có chút quyền thế!” Ông Thái là người rất tốt với Thơm: “Nó bỏ cả nhà đi làm cách mạng, cả vùng này, không ai ghét nó!” Ngược lại, có lúc Ngọc bịa đặt, vu khống ông Thái rằng “ông là mật vụ của Tây”, lúc khác lại cho rằng ông Cửu và ông Thái là “hai tướng cướp… chúng, mày ‘Sẽ kiếm được vài nghìn ruộng “… Nó thức trắng đêm,
đi săn bắt được ông Thái, bắt ông Cửu gửi về miền Tây lấy nhiều tiền mua nhà, mua thêm ít mẫu ruộng, mổ hàm chín phẩm, ăn nhiều
Trong lúc ông Thái và ông Cửu trốn trong phòng Thơm thì dưới chân cầu thang là tên cầm đầu, tay sai và bọn Tây truy lùng ráo riết chờ Ngọc về nhà Anh nán lại nói với Thơm đủ thứ chuyện, tính tiền hay tính toán, tủm tỉm cười, nhìn vợ Đôi khi anh ấy thốt lên: “Nó phải ở đó, nó phải ở đó! …” Thơm nhìn chồng vô cùng sốt
Trang 14ruột nhưng cũng khéo giấu đi sự lo lắng Thơm, ăn nói nhỏ nhẹ, quan tâm, có lúc chị nhắc chồng: “Mai anh ở nhà ngủ đi cho em lấy lại sức”, có khi chị giục: “Làm sao mà đi được” Ngọc nghe tiếng Quan gọi liền chạy ra khỏi nhà, Thơm thở dài, vui vẻ nhìn theo hướng Ngọc, mỉm cười và nghĩ thầm: “May quá!” Đúng là Thơm diễn giỏi và gây được sự chú ý của tên lừa đảo Việt, nhưng tên Việt giả này là chồng của chị Nguyễn Huy Tưởng đã thể hiện một cách tinh tế, tâm trạng nhân vật Thơm đầy kịch tính, tâm trạng bi kịch
Nhân vật Thơm là hình ảnh bi thương của người phụ nữ dân tộc Tày cách đây hơn
60 năm Vượt qua mọi hoàn cảnh đau thương, Thơm đến với cách mạng, sẵn sàng
hy sinh thân mình cho cách mạng Tinh thần của các chiến sĩ Khởi nghĩa Bắc Sơn đời đời bất diệt Hình tượng nhân vật Thơm trong vở tuồng Bắc Sơn vô cùng tươi sáng là một thành công đặc sắc của Nguyễn Huy Tưởng khi viết về cách mạng và phụ nữ Việt Nam
Chúng ta cũng phải nhắc lại, hãy nghe những lời của Thơm kể về Ngọc trước khi anh bị tên trộm Việt Nam này bắn:
“Chà, đến thời điểm này, tôi không cần nói thêm gì nữa Tôi đã biết anh rồi Tôi biết anh từ khi anh trai tôi mất, từ khi chú tôi mất, kể từ ngày mẹ tôi mất Anh đang giấu ai, nhưng làm sao mà trốn? “Mày giấu nó với tao hả? Tao ăn ở với nó ba tháng rồi, tao khốn nạn làm sao! Mày giết chú tao, mày giết anh tao, mày phá cửa nhà tao , bao nhiêu người? mà tôi không xấu hổ ?, đàn bà chó! (…) Tôi thách bạn đánh du kích, tôi thách Tây đánh du kích Mở mắt: Xấu như chó, nó khinh như chó
mà chả biết đời à? … Các đồng chí đâu rồi! Các đồng chí Bắc Sơn Nó ở đây, tôi không thích
Cảm nhận về kịch Bắc Sơn (mẫu 5)
Nhà văn Nguyễn Huy Tưởng (1912-1960) quê ở xã Dục Tú, huyện Đông Anh – Hà Nội Ông bắt đầu viết văn từ trước 1945 Sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng đề cao tinh thần dân tộc và giàu cảm hứng lịch sử Từ sau Cách mạng tháng Tám, Nguyễn Huy Tưởng là một trong những nhà văn chủ chốt của nền văn học cách mạng Văn bản Bắc Sơn được trích từ vở kịch cùng tên của Nguyễn Huy Tưởng, viết về cuộc
Trang 15đấu tranh giữa những người dân yêu nước, ủng hộ cách mạng với những kẻ phản động, bán rẻ lương tâm, sẵn sàng quỳ gối làm tay sai cho giặc thời cách mạng Việt Nam còn trong trứng nước
Các sự việc trong đoạn trích này diễn ra chủ yếu ở gia đình Thơm – Ngọc Trước cái chết của cha, Thơm dần dần nhận ra bộ mặt phản bội của Ngọc Cô vô cùng đau xót, ân hận Thái và Cửu bị giặc truy bắt đã chạy nhầm vào nhà Thơm, được Thơm che giấu và cứu thoát
Trong một vở kịch, tình huống đóng vai trò hết sức quan trọng Nó thúc đẩy nhanh diễn biến sự việc, buộc các nhân vật phải hành động, qua đó bộc lộ tính cách, phẩm chất cũng như tư tưởng, quan điểm… Xung đột kịch trong hồi bốn được bộc lộ qua tình huống hết sức căng thẳng Ngọc dẫn bọn lính đi lùng bắt cán bộ và du kích Thái và Cửu bị Ngọc và đồng bọn đuổi bắt lại chạy đúng vào nhà Ngọc Tình
huống ấy buộc Thơm phải có sự lựa chọn dứt khoát: hoặc là để cho Ngọc bắt cán
bộ thì được yên thân, hoặc là che giấu họ ngay trong nhà mình thì sẽ vô cùng nguy hiểm Bằng việc che giấu cho hai người, Thơm đã đứng hẳn về phía cách mạng
Sự xuất hiện của hai người cán bộ cách mạng ở Lớp II đã đẩy mâu thuẫn kịch phát triển theo một chiều hướng khác Trong hoàn cảnh bị địch truy bắt, lòng tin của những người cán bộ cách mạng đối với quần chúng nhân dân có ý nghĩa vô cùng quan trọng, liên quan đến sinh mệnh của mỗi người, rộng hơn nữa là liên quan đến
sự thành bại của cách mạng
Trong lớp kịch này, sức hấp dẫn từ nhân vật Thơm không phải là cuộc đấu tranh giữa cái sống và cái chết, cũng không ở sự đắn đo nên che giấu hay khai báo việc hai người cán bộ đang ở trong nhà mình Khi Cửu và Thái mới xuất hiện, Thơm có hoảng hốt nhưng chủ yếu là do bị bất ngờ Qua phút hốt hoảng ban đầu, Thơm đã quyết bảo vệ hai người cán bộ Cô không băn khoăn đến mối nguy hiểm khi cả gan che giấu cán bộ cách mạng mà chỉ lo lắng vì không biết bảo vệ họ như thế nào Hoàn cảnh bức bách đã làm bật lên hành động cao đẹp của một quần chúng yêu nước Cô nhanh trí đẩy họ vào buồng trong (theo phong tục của nhiều dân tộc thiểu
số, gian buồng là nơi cấm kị đối với người lạ) Bằng cách táo bạo ấy, cô đã khiến cho Ngọc không mảy may nghi ngờ
Ở Lớp III, tính chất khốc liệt và éo le của hoàn cảnh đã đẩy mâu thuẫn kịch phát triển đến đỉnh cao Một bên là Thơm, người đã cả gan vượt khỏi tập tục, chống lại chồng, che giấu cán bộ cách mạng ngay trong buồng nhà mình Một bên là Ngọc, đang trong cuộc vây bắt cán bộ để lập công với kẻ thù Ngọc hoàn toàn không biết
Trang 16những người cán bộ mà hắn rắp tâm truy bắt để lập công lại đang ở ngay trong buồng nhà mình Hắn nấn ná ở lại, không chịu đi ngay chỉ vì ham quấn quýt với người vợ trẻ đẹp của mình
Hoàn cảnh trớ trêu đó đã làm cho tính kịch được tô đậm Ngọc chỉ vô tình nhưng hắn càng nấn ná thì Thơm lại càng sốt ruột Diễn biến tâm lí của nhân vật diễn ra khá phức tạp, có thể hình dung theo các giai đoạn: Ban đầu, Thơm giả bộ ngọt ngào với chồng, lại còn tỏ ra ân hận về những lời nói không phải với chồng trước
đó, mục đích để Ngọc không nghi ngờ gì Khi biết lối ra vườn đã vô tình bị chặn (do đồng bọn của Ngọc đợi hắn ngoài đó), Thơm cố tình nói to lên để cán bộ biết
mà đề phòng, không ra theo lối ấy Thơm tìm cách đẩy chồng đi để nhanh chóng giải thoát cho hai người cán bộ Điều này hoàn toàn mâu thuẫn với thái độ của Thơm ban đầu (cố giữ chồng ở nhà) Mặc dù tỏ vẻ ngạc nhiên nhưng rất may là Ngọc không nhận thấy sự bất thường đó có nghĩa gì
Trong lớp này, mọi lời nói, hành động của Ngọc chỉ vô tình nhưng sự vô tình đó lại làm cho vở kịch thêm hấp dẫn Người nghe, người xem hồi hộp theo dõi mọi lời nói, hành động của nhân vật Thơm Thơm ở trong tình cảnh rất khó xử: nếu đẩy chồng đi lộ liễu quá sẽ làm cho hắn nghi ngờ Nếu giữ chồng lại như ban đầu, biết đâu hắn chẳng ở lại thật, như thế hai người cán bộ sẽ gặp phải nguy hiểm Bởi vậy, một mặt Thơm phải khéo nói dựa theo những lời của chồng khiến hắn không nghi ngờ gì, mặt khác lại phải tìm cách đẩy hắn đi thật nhanh Lòng tin và quyết tâm bảo vệ Đảng, bảo vệ cách mạng đã khiến Thơm trở nên nhanh trí, chính xác trong lời nói cũng như việc làm Cô không những đã cứu cho hai người cán bộ khỏi bị địch bắt mà còn mang đến cho họ lòng tin vào sức mạnh của quần chúng
Trong hồi bốn, Ngọc đã bộc lộ đầy đủ bản chất cua một tên Việt gian bán nước Vốn chỉ là một anh nho lại có địa vị thấp kém, Ngọc nuôi tham vọng ngoi lên để thoảm mãn lòng ham muốn địa vị và tiền bạc Khi cuộc khởi nghĩa nổ ra, Ngọc đã rắp tâm làm tay sai cho giặc Hắn dẫn quân Pháp về đánh Vũ Lăng – căn cứ của lực lượng khởi nghĩa, sau đó lại ra sức truy lùng những người cách mạng, đặc biệt
là Thái và Cửu Tuy Ngọc cố che giấu nhưng dần dần bản chất xấu xa của Ngọc đã
bị lộ ra, điều đó càng thúc đẩy Thơm dứt khoát đứng về phía cách mạng
Trong hổi bốn, Thái và Cửu chỉ là những nhân vật phụ, xuất hiện trong chốc lát Bị giặc truy đuổi, lại chạy nhầm vào chính nhà tên Ngọc nhưng Thái đã hết sức bình tĩnh, sáng suốt, đồng thời rất tin tưởng vào sự ủng hộ của quần chúng, ngay cả khi
đó là vợ cua rmột tên Việt gian Khác với Thái, Cửu có phần nôn nóng, thiếu chín chắn Anh nghi ngờ Thơm, thậm chí còn định bắn cô…Việc tác giả xây dựng