i BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN NGUYỄN THÀNH KỈNH PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG DẠY HỌC HỢP TÁC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ Chuyên ngành Lý luận và Lịch sử giáo dục Mã số 62 14 01 01 LUẬN ÁN TIẾN[.]
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
NGUYỄN THÀNH KỈNH
PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG DẠY HỌC HỢP TÁC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
Chuyên ngành: Lý luận và Lịch sử giáo dục
Mã số: 62.14.01.01
LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC
1 PGS.TS PHẠM HỒNG QUANG
2 GS.TSKH NGUYỄN VĂN HỘ
THÁI NGUYÊN - 2010
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Tất cả các nguồn số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực và chưa được sử
dụng để bảo vệ một học vị nào Các thông tin trích dẫn trong luận án đều đã được chỉ rõ nguồn gốc
Tác giả luận án
Nguyễn Thành Kỉnh
Trang 3NHỮNG TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN
CBQL Cán bộ quản lý CĐSP Cao đẳng sư phạm DHHT N Dạy học hợp tác nhóm ĐDDH Đồ dùng dạy học GDPT Giáo dục phổ thông
HTHT Học tập hợp tác
PPDH Phương pháp dạy học
TBDH Thiết bị dạy học TCGD Tạp chí Giáo dục
TSKH Tiến sĩ khoa học THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông
Trang 4MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 2
3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2
3.1 Khách thể nghiên cứu 2
3.2 Đối tượng nghiên cứu 2
4 Giả thuyết khoa học 3
5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5.1 Xác định cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát triển các kỹ năng DHHT của GVTHCS 3
5.2 Xác định hệ thống kỹ năng DHHT của GV THCS dựa trên những nguyên tắc và yêu cầu DHHT 3
5.3 Đề xuất các biện pháp phát triển kỹ năng DHHT cho GV THCS trong quá trình bồi dưỡng GV 3
5.4 Tổ chức thực nghiệm bồi dưỡng kỹ năng DHHT cho GV THCS tại một số trường ở tỉnh Tây Ninh 3
6 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu 3
6.1 Hệ thống kỹ năng DHHT được giới hạn ở những kỹ năng chung cho các môn học, không dành riêng cho từng môn học 3
6.2 Biện pháp phát triển kỹ năng DHHT được giới hạn trong phạm vi hoạt động bồi dưỡng chuyên môn cho GV 3
6.3 Thực nghiệm được giới hạn ở một số trường THCS của tỉnh Tây Ninh, phạm vi khảo sát thực trạng giáo dục được giới hạn ở một số tỉnh miền Đông Nam Bộ 3
7 Phương pháp nghiên cứu 3
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 3
7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn 3
7.3 Các phương pháp nghiên cứu khác 4
8 Những luận điểm cần bảo vệ 4
9 Đóng góp mới của luận án 5
9.1 Về mặt lý luận 5
9.2 Về mặt thực tiễn 5
10 Cấu trúc luận án 5
Trang 5Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN KỸ
NĂNG DẠY HỌC HỢP TÁC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC
CƠ SỞ 6
1.1 Cơ sở lý luận về phát triển kỹ năng dạy học hợp tác 6
1.1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu có liên quan đến đề tài 6
1.1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài 6
1.1.1.2 Nghiên cứu trong nước 9
1.1.2 Cơ sở khoa học của dạy học hợp tác 11
1.1.2.1 Cơ sở triết học 11
1.1.2.2 Cơ sở tâm lý học 12
1.1.2.3 Cơ sở xã hội học 13
1.1.2.4 Cơ sở lý luận dạy học 14
1.1.3 Các khái niệm công cụ 15
1.1.3.1 Khái niệm hợp tác 15
1.1.3.2 Khái niệm học tập hợp tác 15
1.1.3.3 Khái niệm dạy học hợp tác 16
1.1.3.4 Khái niệm phát triển 17
1.1.3.5 Khái niệm bồi dưỡng 18
1.1.3.6 Khái niệm kỹ năng 18
1.1.4 Bản chất, cấu trúc, tác dụng của DHHT N 20
1.1.4.1 Bản chất của DHHT N 20
1.1.4.2 Cấu trúc dạy học hợp tác nhóm 21
1.1.4.3 Tác dụng của DHHT đối với cấp học THCS 23
1.1.5 Phát triển kỹ năng dạy học hợp tác cho GV THCS 25
1.1.5.1 Mục đích của việc phát triển kỹ năng DHHT cho GV THCS 26
1.1.5.2 Nội dung phát triển kỹ năng DHHT cho GV THCS 26
1.1.5.3 Hình thức phát triển kỹ năng DHHT cho GV THCS 26
1.2 Cơ sở thực tiễn của việc phát triển kỹ năng DHHT cho GV trung học cơ sở 27
1.2.1 Thực trạng sử dụng các PPDH và đổi mới PPDH, sự hiểu biết về DHHT, HTHT và hoạt động bồi dưỡng phát triển kỹ năng DHHT cho GV THCS qua khảo sát 27
1.2.1.1 Tổ chức khảo sát 27
1.2.1.2 Kết quả khảo sát 28
1.2.2 Kết luận chung về thực trạng qua khảo sát 40
1.3 Kết luận chương 1 40
Trang 6Hoạt động của GV và HS Nội dung
b Cho biết các dân tộc ít người phân bố
chủ yếu ở đâu và những khu vực này có
đặc điểm về địa lý tự nhiên, kinh tế - xã hội
như thế nào?
c Dựa vào SGK và bản đồ phân bố , hãy
cho biết địa bàn cư trú cụ thể của các dân
tộc ít người?
d Hãy cho biết cùng với sự phát triển của
nền kinh tế, sự phân bố và đời sống của
đồng bào các dân tộc có những thay đổi
lớn như thế nào?
- Giáo viên giao nhiệm vụ: hợp tác nhóm
5 phút, 6 nhóm học tập hợp tác
(1,2,3,4,5,6) Nhóm 1,2,3 thực hiện câu a,b
Nhóm 4,5,6 thực hiện câu c,d Phân công
nhóm trưởng, thư ký, nhắc nhở các nhóm
thực hành kỹ năng học tập hợp tác nhóm
2 Họat động của học sinh:
- Ổn định nhóm
- Tiếp nhận sự phân công của giáo viên
- Tiếp nhận vấn đề đặt ra và giải quyết theo
yêu cầu bài học
- Trao đổi thảo luận với nhóm
- Chia sẻ kết quả Hoàn thành đáp án
II Hoạt động học tập hợp tác lớp
1 Họat động của giáo viên
- Giáo viên yêu cầu đại diện nhóm trình
bày kết quả
- Dân tộc ít người: miền núi và cao nguyên là địa bàn cư trú chính của các dân tộc ít người Đặc trưng tiềm năng tài nguyên lớn, vị trí quan trọng, địa hình hiểm trở, giao thông và kinh tế chưa phát triển,
- Trung du và miền núi phía Bắc có các dân tộc: Tày, Nùng, Thái, Mường, Dao, Mông,…
- Khu vực Trường Sơn- Tây Nguyên: có Ê-
đê, Gia- rai, Ba- Na, Co- ho,
- Người Chăm, Hoa Khơme sống ở cực Nam Trung Bộ và Nam Bộ,
Định canh, định cư, xóa đói, giảm nghèo, nhà
nước đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng đường, trường, trạm, công trình thủy điện, khai thác
tiềm năng du lịch,
Trang 7Hoạt động của GV và HS Nội dung
- Giáo viên gọi các nhóm khác thảo luận
bổ sung ý kiến
- Giáo viên đánh giá, nhận xét kết quả và
đưa ra đáp án
2 Họat động của học sinh
- Tham gia đóng góp ý kiến, tranh luận
- Điều chỉnh bổ sung kết quả
- Rút kinh nghiệm
3 Củng cố và luyện tập (giáo viên phát phiếu học tập có nội dung trắc nghiệm):
Vì sao các dân tộc ít người ở miền núi thường sống trong nhà sàn?
Đua voi và lễ hội đâm trâu là của các dân tộc sống ở đâu?
Chợ “ tình” là một phiên chợ độc đáo của một số dân tộc ít người sống ở miền núi phía Bắc nước ta, mọi người biết đến chợ “ tình” để làm gì?
5 Hướng dẫn tự học
Làm câu hỏi, bài tập SGK Tập bản đồ
Chuẩn bị bài 2: Dân số và gia tăng dân số: phân tích H2.1, bảng 2.1, 2.2
V NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ, RÚT KINH NGHIỆM
- Cần chú ý kỹ năng đọc và xác định trên bản đồ
- Trong học tập hợp tác, quan tâm đến việc chia sẻ tài liệu, trao đổi giúp đỡ khi bạn yêu cầu, phát biểu trong nhóm vừa đủ nghe