49 ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VẬN DỤNG, PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO HỌC THUYẾT MÁC ■ LÊNIN VÊ BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN ★ ThS BUI VAN HAI Viện Xây dựng Đáng, Học viện Chinh trị quốc gia Hồ Chi[.]
Trang 1ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM VẬN DỤNG, PHÁT TRIỂN SÁNG TẠO HỌC THUYẾT MÁC ■ LÊNIN VÊ BẢN CHẤT GIAI CẤP CÔNG NHÂN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN
★ ThS BUI VAN HAI
Viện Xây dựng Đáng, Học viện Chinh trị quốc gia Hồ Chi Minh
• Tóm tắt: Bản chất giai cấp công nhân (GCCN) của đảng cộng sản là nội dung cốt lõi của đảng cộng sản, nên cũng là một trong những nguyên lý cơ bản của học thuyết Mác - Lênin về đảng cộng sản Từ thực tiễn dân tộc và cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hổ Chí Minh và Đảng Cộng sản VỉệtNam đã kế thừa và phát triển sáng tạo học thuyết Mác - Lênin về bản chất GCCN của đảng cộng sản Bài viết phân tích một số sự kế thừa và phát triển sáng tạo đó của Đảng ta.
• Từkhóa: đảngcộngsản; bản chất giai cấp côngnhân của Đảng; ĐảngCộngsản Việt Nam.
Trong quá trình chuẩn bị về tư tưởng, chính trị
và tổchứcchosựthành lập Đảng Cộngsản Việt Nam, từ khá sớm lãnh tụ NguyênÁi Quốcđã luôn ý thức việctiếp thu,vận dụng sáng tạo chủ nghĩaMác - Lênin, Ngườiviết: “Dùsao thì cũng khôngthể cấm bổ sung “cơsở lịchsử” của chủ nghĩa Mác bàng cáchđưa thêm vào đó những tư liệumà Mác ở thời mình không thể cóđược Mác
đãxâydựng học thuyết của mìnhtrên một triết
lý nhất định của lịch sử,nhưng lịch sửnào? Lịch
sử châu Âu Mà châu Âu là gì? Đó chưa phải là toàn thểnhân loại Xem xét lại chủ nghĩa Mác về
cơ sở lịch sử của nó,củng cố nó bàng dân tộc học phương Đông Đó chính là nhiệm vụ màcác Xô viết đảm nhiệm"®, Ngườikhảng định, đối vói các nướcphương Đông:“Chủnghĩa dân tộc làđộng lựclớn của đất nước”(4)
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Số 524 (10/2021)
1 Bổ sung phong trào yêu nước vào các
yếu tố ra đòi của Đảng Cộng sản Việt Nam
Theo học thuyết Mác- Lênin, các đảngcộng
sản ra đờiđều do sự kếthọp củachủ nghĩaxâ hội
khoa học với phong ữào côngnhân.TuyC.Mácvà
PhÃngghenchưakhái quát thành“công thức”
này, nhưng đã thểhiện tưtưởng này trongnhiều
tác phẩm.Sau này, V.I.Lênin đãbiểu thị sự đồng
tìnhvới c.Cauxky: “Cau-xky đãhoàn toàncó lý
khinóiràng phong ưào dân chủ xã hội là sự kết
hợp phong ưào công nhân vớichủ nghĩaxãhội”(1)
Đồngthòi, Người đãtổngkếtvàlàm rõ quyluật ra
đòi của các đảng Cộng sản: “Đảng dân chủ -xãhội
là sự kếthợp phong ưào công nhânvới chủ nghĩa
xã hội”(2) Điều đó hoàn toàn phù họp vói thực tế
các nước tư bảnvàphong ưàocông nhân ở các
nước tư bảncuối thếkỷ XIX, đầu thế kỷ XX
Trang 2Chú tịch Hồ Chỉ Minh với công nhân ngành đường săt _ Anh: TL
Trên thực tế, sự ra đời của Đảng Cộng sảnViệt
Nam là sự vận dụng độc đáo và sáng tạo học
thuyết Mác - Lênin về đảng cộng sản Chủ tịch
HồChí Minhđả tổng kết vàchỉ rõcácyếutốtạo
thành Đảng Cộng sản Việt Nam: Chủ nghĩa
Mác - Lênin kếthọp với phongtrào công nhân
vàphong trào yêunướcđã dảntới việc thành lập
Đảng Cộng sản Đông Dương vào đầu năm
1930”(5) Sự kếthọpnhữngyếu tố nêuưênvừakế
thừa học thuyết Mác - Lênin hai yếu tố (chủ
nghĩa Mác - Lênin; phongtrào côngnhân), đồng
thời bổsung yếu tốphong trào yêu nướccủa dân
tộc Việt Nam Việc khảng định hai yếutố chủ
nghĩaMác - Lêninvà phong trào công nhânthể
hiện lập trường trung thành với học thuyết Mác
- Lênin về bảnchất GCCN củađảng cộng sản;
việcbổsung yếutố phong trào yêu nước là đặc
biệt cần thiết, phù họpvớithựctế GCCN,phong
tràocông nhânở một nước thuộc địa nửaphong kiến như Việt Nam và thực tế các phong ưào yêu nước củanông dân, cácsĩ phu đứng lên chống xâm lược trước khi Đảng đượcthànhlập
2 Bổ sung cách diễn đạt về bản chất cùa Đảng Cộng sản Việt Nam khi trở thành Đảng cầm quyền
Từ khithành lập cho đến trước Đạihội II của Đảng (1930 - 1951), Đảng Cộngsản ViệtNam được xác định làĐảng của giaicấp vô sản; là đội tiềnphong (hay độitiền phong duy nhất) của giai cấp vô sản; là hìnhthứctổ chức cao nhất của giai cấp vô sản; làbộ phậngiácngộ nhất, kiên quyết nhất vàcótính chiếnđấucao nhất của giai cấp vô sản, V.V
Đạihội II của Đảng (tháng 2-1951)đánhđấu
sự kiện quan trọng trong công tác xây dựng
Đảng: một là, Đảng Cộng sản Đông Dưong đổi
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Số 524 (10/2021)
Trang 3tênthành Đảng Lao độngViệt Nam; hai là, Chú
tịch Hồ Chí Minh vàĐảngta đã nêu ra quan
điểm mới về Đảng: “Trong giaiđoạn này, quyền
lọi của giaicấp công nhân và nhân dânlao động
và củadântộc là một Chính vì Đảng Lao động
Việt Nam là Đảng của giai cấp côngnhân và
nhândân lao động,chonênnó phải là Đảng của
dân tộcViệtNam”(6) Quan điểm này củng đã
đượcthểhiện trongLuận cương cảch mạng Việt
Namdo Tổng Bí thư Trường Chinh trình bày
trước Đại hội:“ĐảngLaođộng Việt Namkhông
phải chỉ là đội tiền phongvà Bộtham mưu của
giaicấp công nhân màthôi Nó cũnglàđội tiền
phong, bộ tham mưu của nhândân lao động,
mà chính vìthế, nó là đội tiền phong của cả dân
tộc Việt Nam nửa”(7) Cách định nghĩa mớivề
Đảng (Đảng Lao động Việt Nam là Đảng của
GCCN, nhân dân lao động và cả dân tộc Việt
Nam) đã giúp “tất cả các tầng lóp nhân dân lao
độngthànhthịvà thônquê, chân tayvà trí óc ở
Việt Nam đều nhận Đảng Lao độngViệt Namlà
đảng của mình’’®
Theoquanđiểmmácxít, thìđảng cộng sản chỉ
cóthể là đảngcủamột giaicấp, chứ khôngthể
có đảngchung của nhiều giai cấp, càng không
thể có đảng chung của cả dân tộc, bao gồm
nhiềugiai cấp, tầng lóp xãhộikhác nhau Vìvậy,
quan điểm Đảng Laođộng Việt Namlà Đảng của
GCCN, nhân dânlaođộngvà dân tộc ViệtNam
được nhiều đạibiểutranh luận ở Đạihội Cuối
cùng, Đạihộiđãđiđếnthốngnhất ý kiếnvàghi
vàoĐiềulệ: “ĐẢNG LAO ĐỌNG VIỆT NAM là
Đảngcủagiai cấpcông nhânvà nhân dânlao
động ViệtNam’’® Luận điểm là sự phát triển
quan trọng so với quan điểm mácxítvề Đảng của
một giai cấp
Tuy khảng định Đảng là Đảng củaGCCN và
nhân dân lao động, nhưng Đại hội vẫn khảng
định:Đảngthựcchất làchínhđảng của GCCN
Điều này đã được trìnhbày trongLuận cương
cách mạng Việt Nam vàtrong Báo cáo bế mạc Đại hội:
“Nhưng về thực chất, nó vẫn là một chính đáng cách mạng của giai cấp công nhân Việt
Nam.Vìnócóđủ những điều kiện cốt yếucủa mộtĐảng như thế:
1 Lấychủ nghĩa Mác - Lêninlàm nền tảng
tư tưởng
2 Lấy dân chủtập trunglàm nguyêntác tổ chức
3 Lấy phê bìnhvàtựphê bình làm quy luật phát triển,V.V
Một Đảngcó những điều kiệncốt yếuvề nền tảng tư tưởng, nguyên tắc tổ chức và quy luật phát triểnnhư trên thì thựctế là chính đảng cách mạngkiểu mói của giai cấpcông nhân, là đảng mácxít lêninnít”(10)
Việc Hồ Chí Minh và Đảng ta nhấn mạnh Đảng Cộng sảnViệt Nam còn phải là Đảng của dân tộc, đồng thời làĐảngcủa dân tộc, hay đồng thời là đội tiềnphong củanhân dânlao động và của cảdân tộcchínhlàsự nhất quánvới quan điểm về mối quanhệ giai cấp vàdân tộc, dân tộc
vàgiai cấp ởViệtNam đã được HồChíMinh kết họp nhuần nhuyễn trongviệc xác định đường lối cách mạng Việt Nam và cả trong vấn đề xâydựng ĐảngCộng sản Việt Nam
Sau này, do có sự thống nhất của Hộinghị các đảng cộngsản và công nhân quốc tế,từ Đại hội III của Đảng năm1960 đến trước Đại hội Xcủa Đảng năm 2006, cách diễn đạt về Đảngtrở lại nhưquan điểm của Quốc tế Cộng sản TừĐại hội X của Đảng đến nay, cách diễn đạtvề Đảng lạitrở về đúng tinh thần Đại hội II của Đảng:
“Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của
giai cấp công nhàn, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam;
đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công
nhàn, nhân dân lao động và của dân tộc" (I1)
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - số 524 (10/2021)
Trang 4Diễnđạt vềĐảng như tiên hoàntoànkhông
hạ thấpbản chất GCCN của Đảng, củng không
chuyển sang quan điểm đảng toàn dân”, mà
chínhlà hiểu bản chất giaicấp của Đảng một
cách sâu sáchơn.Cách diễnđạt đó phản ánh sự
thốngnhấtvềlợi ích củacác giai cấp, tầng lóp
nhândân và toàn dân tộc trong sự nghiệp xây
dụng CNXH và bảo vệ Tổ quốc Mặt khác,việc
diễn đạt này hoàn toàn không trái ngược học
thuyết Mác- Lênin về đảngcộngsản, bởingay
trong Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, C.Mácvà
PhĂngghen đã chỉdẫn tiong khi đấutranhgiành
chính quyền “giai cấp vôsảnmỗi nướctrước hết
phải giành lấychính quyền, phải tựvươn lên
thành giai cấp dân tộc”(12) (Trongbảntiếng Anh
xuất bản năm 1888thaychonhữngchữ “tự vươn
lên thành giai cấp dân tộc” là những chữ “tự
vươn lên thành giai cấp chủ đạo ưong dân tộc”)
Khi đã cóchínhquyền, GCCNvànhândân lao
động đã làđại diện của dântộc, là chủnhân của
dân tộc, thì Đảng đương nhiên đồng thời là đội
tiên phong của GCCN, đồng thời là đội tiên
phong của nhân dân lao động và của dân tộc.
3 Giải quyết đúng đắn, sáng tạo về thành
phần giai cấp của đội ngũ đảng viên
Đốivới Đảng Cộng sản ViệtNam- mộtĐảng
hình thành và phát triển ở một nước nông
nghiệp lạc hậu, thuộc địa nửa phong kiến,
GCCN còn nhỏ bé, giaicấp nông dân và các giai
cấp,tầng lóp xã hội khác chiếm phần lớnưong
dân cư - đảng viênxuất thân là GCCN đương
nhiên chiếm tỷlệ nhỏtrong tổng sốđảng viên
của Đảng Tính đến ngày 31-12-2020, đảng viên
là công nhân, lao động trực tiếp sản xuất là
192.807 tiong tổng số 5.224.156 đảng viên
(chiếm tỷ lệ 3,69%)
TạiĐại hội IV củaĐảng, Đảng ta chỉ rõ: “Thành
phầnxãhộixuất thâncủađội ngũ cán bộ, đảng
viên tuy không phải là yếu tốduynhấthoặclà yếu
tố chủ yếu, nhưng rất quan trọng, vì nó góp phần bảođảmtính chất giai cấp công nhân củaĐảng Không có ý thức đầy đủ và biện phápmạnh mẽ tăng cườngthành phần cơbản, nhất là thành phần công nhân tiong đội ngũcán bộ,đảng viên
là một thiên hướngsai lầm, thường đi liềnvới những lệch lạc hữu khuynh khác trong công tác xây dựng Đảng.Ngược lại, cường điệu quá mứcý nghĩa của thành phầnxãhội xuất thân, cho ràng đường lốigiai cấp trong công táctổ chức,công tác cánbộchủ yếu làphương hướng lựa chọn cán bộ, đảng viênvề mặt thànhphần xã hội, coi nhẹ cải tạo của việcgiáo dục chính trị,tư tưởng vàrèn luyện cán bộ, đảngviên qua phongtrào quần chúng cũnglàmộtthiên hướng sailầm dẫn đến biệt phái,hẹphòi”(13) Đảng ta cũngkhảngđịnh rõ:“Khẳng địnhlập trường ấy, phân biệt ranh giới dứt khoát vói lập trường của tiểu tư sản và tưsản
là điều rấtquan trọng đối với Đảng Cộng sảnViệt Nam, một đảng mà số đôngđảng viên xuất thân
từ nôngdân, tiểutư sản và giácngộ cáchmạng bátđầu từ chủ nghĩa yêu nước Nhấnmạnhtính chất giai cấp công nhân của Đảng hoàn toàn không dẫn tớisự phân cách giữaĐảng, giai cấp vói dân tộc, mà trái lạichính là làm cho Đảng Cộngsản Việt Nam một khi đứngvững ưên lập trườnggiai cấpcôngnhân,có thể liên hệ chặt chẽ vói nhân dân, phục vụ có hiệu quảnhất sự nghiệp cáchmạng của nhân dân,của dân tộc”(14) Hiện nay,trong chủ trương phát triển độingũ đảng viên của Đảng, Đảngta không chỉ kết nạp những lựclượng ưu tú nhất trong GCCN, mà kết nạp cả những người ưu tú khác tiong xã hội, đặc biệtlà đội ngũ doanh nhân.Đảng đang thực hiện
chủ trưong thí điểm kết nạp chủ doanh nghiệp
(doanh nhân) vào Đảng ưên nguyên tắc tuân
theo pháp luật và các quy định của Đảng theoKết luận số 80-KL/TW ngày 29-7-2010củaBanBí thư khóa X vềtiếptụcđẩy mạnh thực hiện Chỉthị số
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - số 524 (10/2021)
Trang 507-CT/TW của BộChínhtrị(khóa VIII)ưongtình
hình móivà Hướng dẫn số 17-HD/TW ngày 30-
01-2013 về thí điểm việc kết nạpnhững người ỉà
chủ doanhnghiệp tư nhân đủ tiêu chuẩnvào
Đảng Đến nay, Đảng đã có6.652 đảng viên là
chủ doanh nghiệp tư nhân(15) Hầu hết những
đảng viên này đều chấp hành tốt đường lối,
chính sách của Đảng, chính sách và pháp luật
của Nhà nước, nhất là chính sách thuế và ưắch
nhiệm tạo việc làm, chăm lo đời sống công nhân
và các hoạt động xã hội khác.
Câu hỏi đặt ra là: chủ trưong này có ưái vói lý
luận của chủ nghĩa Mác - Lênin về đảng cộng sản?
c Mác chưa có điều kiện thục tiễn để tổng kết vấn
đề này, đến V.LLênin, trong điều kiện xây dựng
chính đảng kiểu mới của GCCN, đặc biệt là xây
dựng Đảng ữong điều kiện đảng cầm quyền, tại
Đại hội II Quốc tế Cộng sản(nãm 1921), Người
đưa racáctiêu chí đặc biệt quanưọngđểxem xét,
đánh giá một đảng cóthực sựlàđảngcủa GCCN,
mang bản chất GCCN, một đảng mácxít chân
chính: “Dĩ nhiên, đại bộ phận Công đảng là công
nhân.Nhưng nó có thực sự là một chính đảng của
công nhân haykhông, điềuđó không phảichỉ
phụ thuộcvào chỗ đảng đó có bao gồm công
nhânhaykhông, mà củng còn phụ thuộc vàochỗ
ailãnh đạo nó,và ở tính chấtcủahànhđộng và
củasáchlược chính trị củađảngđó ra sao nữa
Chỉ có những yếutốnói sau mới làm cho chúng
tathấy làđảngđó có phải làmột chính đảng thực
sự của giai cấpvô sản hay không”(16) Như vậy,số
lượngđàng viên làcông nhân là rất quan trọng
đối vớibảnchất GCCN của Đảng, song tiêuchí
này khôngquyết địnhbản chất GCCN của Đảng,
chỉ tiêu chí sau mới quyết địnhbản chất GCCN
củaĐảng đó là: lãnh đạocủa Đảnglà những
người như thế nào; chất lượng của đội ngũ cánbộ
chiến lượccủaĐảng ra sao;đườnglối của Đảng
có đúng đán khôngvàđặc biệt là hành động (việc
làm) của Đảng Đó là những chỉ dẫn lý luận rất giá trịvề thànhphần giaicấp trong Đảng của các đảng cộngsản được thành lập ởmột nước thuộc địanửa phong kiến như ở nước ta Đồng thời, nhữngchỉ dẫn củaV.I.Lênin đãgóp phần khảng định những chủtrưong đúng đắn, sáng tạo của Đảng ta vềthànhphầngiai cấp của đội ngũ đảng viên, ưong điều kiện Đảngduynhất cầm quyền lãnh đạoNhànước và xãhộithựchiệnquá độđi lênCNXH hiện nay□
Ngày nhận bài: 14-8-2021; Ngày phản biện: 25-9-
2021; Ngày duyệt đăng: 22-10-2021.
(1) V.I.Lênin: Toàn tập, t.l, Nxb Chính trị quốc gia
Sự thật, Hà Nội,2005,ư.410
(2) V.I Lênin: Toàn tập,t.4, Nxb Chính trị quốc gia
Sựthật, Hà Nội, 2005, ữ.470
(3), (4) Hồ Chí Minh: Toàn tập,t.l, Nxb Chính trị quốc giaSựthật, HàNội,2011, tr.509-510,511 (5):Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.12, Nxb Chínhtrịquốc giaSự thật, Hà Nội, 2011, tr.406
(6), (7), (8), (9), (10) ĐCSVN: Văn kiện Đảng Toàn
tập,t.12, Nxb Chính trị quốc gia Sựthật,Hà Nội,
2001,Ừ.38,160,490,444,159-160
(11): ĐCSVN: Vần kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứXI, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật,Hà Nội,
2011,ữ.88
(12): C.Mác và Ph.Ángghen: Toàn tập, t.4, Nxb ChínhtrịquốcgiaSựthật, Hà Nội, 1995, ư.624 (13), (14) ĐCSVN: Vẫn kiện Đảng Toàn tập, t.37, Nxb Chính trịquốc gia Sự thật, Hà Nội, 2004,tr.780- 781,773
(15) ĐCSVN: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứXII, t.II,Nxb Chính ưị quốc gia Sựthật,Hà Nội, 2021,tr.l89
(16) V.I.Lênin:Toàn tập,t.41,Nxb Chínhtrịquốc gia
Sựthật, Hà Nội, 2005, tr.312-313
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - Số 524 (10/2021)