NGHIÊN cứu TRAO BÓI MỘT SỐ VÂN ĐỂ LÝ LUẬN VỂ NHÀ Nước PHÁP QUYẾN XÃ HỘI CHỦ NGHĨA KIÊN TẠO PHÁT TRIỂN, LIÊM CHÍNH, HÀNH ĐỘNG ở VIỆT NAM HIỆN NAY Đỗ THỊ THANH HẢI Công ty Luật Minh Nghĩa ĐƯỜNG NGỌC HÃN[.]
Trang 1NGHIÊN cứu TRAO BÓI
MỘT SỐ VÂN ĐỂ LÝ LUẬN VỂ NHÀ Nước PHÁP QUYẾN
XÃ HỘI CHỦ NGHĨA KIÊN TẠO PHÁT TRIỂN, LIÊM CHÍNH,
HÀNH ĐỘNG ở VIỆT NAM HIỆN NAY
Đỗ THỊ THANH HẢI Công ty Luật Minh Nghĩa ĐƯỜNG NGỌC HÃN Công ty Luật hợp danh Đông Nam A
Nhận bài ngày 09/01/2022 Sửa chữa xong 20/01/2022 Duyệt đăng 09/02/2022.
Abstract
After nearly ten years ofcompleting the Constitution in 2013, building a socialist rule of law state in our country has achieved certain results In the context of implementing the Resolution of the 13th Party Congress, the article discusses some theoretical issues about the socialist rule of law state that creates development, integrity and action in Vietnam today.
Keywords: Socialist rule of law, development facilitation, integrity, action, Vietnam.
1 Đặt vấn đề
Trong Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII, một trong những nhiệm vụ, giải pháp quan trọng được đặt lên hàng đầu là "Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyển xã hội chủ nghĩa vờ hệ thống chỉnh trị trong sạch, vững mạnh" để thực hiện thắng lợi mục tiêu chiến lược phát triển đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 Đây là nhiệm vụ, giải pháp được kế thừa từ Văn kiện Đại hội Đảng lẩn thứ XII Đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền trong bối cảnh hiện nay cần dựa trên kinh nghiệm quốc tế và tình hình thực tế của Việt Nam, theo đó xây dựng Nhà nước pháp quyển Việt Nam hiện nay ngoài các giá trị phổ biến thì phải nghiên cứu, học hỏi
và vận dụng các giá trị mới Do vậy, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa (XHCN) Việt Nam hiện nay nên được xây dựng theo hướng là Nhà nước pháp quyền XHCN kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động Nhằm hình thành cơ sở lý luận nển tảng và các giải pháp pháp lý thực tiễn cho việc đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay, "Một số vấn đề lý luận về Nhà nước pháp
quyển XHCN kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động"được lựa chọn để phân tích, luận giải
2 Khái quát về Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động
Lý thuyết về Nhà nước pháp quyền là giá trị quý báu của nhân loại được kết tinh từ thời kì cổ đại (Platon, Aristote) đến thời kì cận và hiện đại, được bàn luận từTây sang Đòng Mỗi học giả trong phạm vi nghiên cứu vể các khía cạnh khác nhau của Nhà nước và pháp luật đã đưa ra triết lý làm giàu lý luận vể nhà nước pháp quyền Là sản phẩm chính trị - pháp lý của tập thể bộ óc vĩ đại, xây dựng Nhà nước pháp quyền được đông đảo các quốc gia trên thế giới vận dụng Từ Hội nghị lẩn thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII (ngày 29/11/1991) đến Hiến pháp năm 2013, nội hàm khái niệm Nhà nước pháp quyển XHCN Việt Nam được đề cập và chứa đựng bốn khía cạnh lớn: (i) Quyển lực Nhà nước là thống nhất, có sự phân công, phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan Nhà nước trong việc thực hiện các quyển lập pháp, hành pháp và tư pháp; (ii) Thượng tôn Hiến pháp và
Email: thanhhai84 ll@gmail.com
©XÃ HỘI Tháng 02/2022
144
Trang 2pháp luật, mọi chủ thể trong xã hội đểu phải tôn trọng và nghiêm chỉnh thực hiện pháp luật mà Hiến pháp là đạo luật tối cao, bộ luật gốc mang tính nển tảng; (iii) Khẳng định và bảo vệ quyển con người, quyển công dân, tôn trọng sự bình đẳng của mọi cá nhân trong thụ hưởng và phát triển quyền, không có sự phân biệt đối xử, trước tiên và chủ yếu trong việc tham gia vào công tác quản
lý nhà nước và xã hội; (iv) Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo Nhà nước và xã hội, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật1
2.1. Để thực hiện mục tiêu đề ra trong Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước công nghiệp phát triển, thu nhập bình quân đẩu người đạt mức thu nhập cao (khoảng 18.000 USD) thì ngoài việc bảo đảm các yếu tố cốt lõi của Nhà nước pháp quyền, Nhà nước Việt Nam cẩn tăng cường vai trò hoạch định chính sách phát triển kinh tế gắn với ổn định xã hội
và bảo vệ tốt nhất môi trường sống Khi Nhà nước hoạch định chính sách phát triển kinh tế, Nhà nước không làm thay thị trường nhưng Nhà nước cũng không đứng ngoài thị trường, Nhà nước thực hiện can thiệp vào thị trường bằng các công cụ kinh tế vĩ mô hợp lý với từng giai đoạn phát triển đất nước (tài khoá - thuế, chi tiêu, tiền tệ - cung tiền, lãi suất) Với vai trò của Nhà nước như
vậy sẽ tạo ra nền kinh tế, một mặt, tôn trọng và tuân theo các quy luật khách quan của kinh tê' thị
trường; nghĩa là sản xuất và kinh doanh phải thu được lợi nhuận, phải chấp nhận cạnh tranh theo pháp luật để thúc đẩy sản xuất, kinh doanh phát triển; mặt khác, quan trọng hơn là nền kinh tế ấy phải tạo được một lực lượng sản xuất ngày càng phát triển, trong đó con người vừa phải là động lực,
vừa phải là mục tiêu của sự phát triển Đồng thời, nền kinh tế thị trường phải được hướng dẫn bởi các nguyên tắc thuộc bản chất của chủ nghĩa xã hội về quyền sở hữu vể cách thức tổ chức sản xuất
và về phương thức phân phối thành quả lao động2 Đây là những biểu hiện của Nhà nước kiến tạo phát triển, đó là "một Nhà nước có cam kết trách nhiệm và có uy tín với sự phát triển, trong đó uy tín của Nhà nước là từ mong đợi của công dân và các bên liên quan khác, vì Nhà nước có thể thực hiện các cam kết và trách nhiệm đối với phát triển"3 Tiếp cận theo hướng này thì Nhà nước kiến tạo phát triển là cách thức vận hành của Nhà nước trong mối tương quan với thị trường, xã hội (cơ chế quản trị công) nhằm đảm bảo vai trò kiến tạo phát triển của Nhà nước đối với tiến trình phát triển kinh tế - xã hội; nghĩa là Nhà nước chủ động, tích cực tham gia, dẫn dắt, tạo lập, khuyến khích, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bằng cam kết trách nhiệm và uy tín với sự phát triển của mình4 Nhà nước Việt Nam kiến tạo phát triển phải thực hiện đồng thời các chiến lược sau:5
(i) Nhà nước kiến tạo phát triển phải hoạch định đường lối phát triển cho đất nước (đặc biệt là đường lối công nghiệp hóa; chương trình đổi mới và nâng cao chất lượng y tế, giáo dục; chương trình xóa đói giảm nghèo ) và thúc đẩy việc hiện thực hóa đường lối đó Thúc đẩy việc hiện thực hóa thì không có nghĩa là làm thay người dân và các doanh nghiệp, mà tối thiểu Nhà nước phải làm được những việc sau đây:
Trước hết, Nhà nước phải tạo ra được hệ thống khuyến khích để các nguồn lực của xã hội được
1) Phan Trung Lý, Nguyễn Trung Thành, Nhà nước pháp quyền xã hội chù nghĩa Việt Nam và những vấn đề đặt ra đối với việc thực hiện
ngày 16 tháng 4 năm 2021.
http://lapphap.vn/Pages/tintuc/tinchitiet.aspx?tintucid=210628
2) Nguyễn Trọng Chuẩn, Nen kinh tế thị trường định hướng xã hội chú nghĩa và vấn đề con người - tiếp cận từ mục tiêu và động ỉ ực cùa sự
huong-xa-hoi-chu-nghia-va-van-de-con-nguoi-tiep-can-tu-muc-tieu-va-dong-luc-cua-su-phat-trien, truy cập lúc 16hl5’ ngày 23 tháng 4 năm 2021.
https://www.tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK3
3) David Levi-Faur (2012), "States Making & Market Building for the Global South: The Developmental State vs The Regulatory State?",
Jerusalem Papers in Regulation & Governance, Working Paper No.44, July Người dịch: Ngô Hương, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội
hiệu đính: Vũ Công Giao, Bùi Tiến Đạt, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội Trong sách: Mô hình nhà nước kiến tạo phát triển qua nghiên
cứu của các học già nước ngoài, NXB Đại học Quốc gia, Hà Nội, 2017, tr 135; 137.
4) Nguyễn Thị Tố Uyên, Xây dựng nhà nước kiến tạo phát triên ớ Việt Nam Nguồn:
, truy cập lúc 9hl5’ ngày 28 tháng 4 năm 2021.
https://tcnn.vn/news/detail/43299/Xay-dung-nha-nuoc- kien-tao-phat-trien-o-Viet-Nam.html
5) Nguyễn Sỹ Dũng, Nhà nước kiến tạo phát triền Nguồn:
, truy cập lúc 9h30’ ngày 28 tháng 4 năm 2021.
https://nhandan.com.vn/chinh-tri-hangthang/nha-nuoc-kien-tao-phat- trien-283294/
GIÁO DỤC
Tháng 02/2022 QxAHOI 145
Trang 3NGHIÊN cứu TRAO ĐỔI
tập trung đầu tư cho các mục tiêu phát triển Hệ thống khuyến khích đó có thể là chi tiêu công, là thuế, là tín dụng, là thương quyền Ngoài ra, Nhà nước còn cần phải phát huy thế mạnh của Nhà nước điều chỉnh là tạo ra khuôn khổ thể chế và mọi điểu kiện cần thiết khác để từng người dân có thể dễ dàng làm ăn và mưu cẩu hạnh phúc6 Khi và chỉ khi hàng triệu người dân Việt Nam có điểu kiện làm ăn dễ dàng, có năng lực làm chủ cuộc sống và sáng tạo tương lai thì sự giàu có và thịnh vượng bển lâu mới đến với đất nước ta Và đó cũng mới chính là sự phát triển thực chất nhất Điểu quan trọng là phải xây dựng cho được những khuôn khổ thể chế cần thiết để cho công việc làm ăn của người dân ngày một dễ dàng hơn Quan trọng nhất ở đây là quyền tựdo kinh doanh, quyền tự do tài sản, quyển tự do khế ước phải được bảo đảm; sự minh bạch phải được tăng cường; các hợp đổng phải được tôn trọng và bảo vệ; các tranh chấp phải được giải quyết nhanh chóng và hiệu quả Ngoài
ra, một điều kiện không thể thiếu ở đây là việc bảo đảm sự ổn định kinh tế vĩ mô Vì thiếu sự ổn định kinh tế vĩ mô, không doanh nghiệp cũng như một người dân nào có thể làm ăn dễ dàng được Đây vì vậy là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đẩu của nhà nước kiến tạo phát triển
6) Cao Minh Công, Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính trong thực thi công vụ, Tạp chi Tổ chức Nhà nước, ngày 18/3/2018, đường dẫn: https://tcnn.vn/news/detail/39538/Xay_dung_Chinh_phu_kien_tao_phat_trien_liem_chinh_hanh_dong_quyet_liet_phuc_vu_ nhan_danall.html, truy cập lúc 16h 12’ ngày 29 tháng 4 năm 2021.
(ii) Nhà nước cẩn tìm mọi cách để cung cấp các dịch vụ công chất lượng, giá rẻ cán thiết cho sự phát triển năng lực người dân và bảo đảm điều kiện cho việc làm ăn của các doanh nghiệp Muốn làm được điểu này, phải xây dựng được một bộ máy hành chính-công vụ hết sức chuyên nghiệp, hiệu quả và liêm chính Bộ máy này phải được tuyển dụng, bổ nhiệm dựa vào sự nghiêm ngặt trên
cơ sở của trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, phẩm chất đạo đức
(iii) Nhà nước phải biết tạo ra cạnh tranh lành mạnh để tất cả mọi chủ thể trong xã hội đểu phải vươn lên và để thu hút được người tài Tiêu chí để cạnh tranh trong đời sống kinh tế là chất lượng hơn và giá rẻ hơn Tiêu chí để cạnh tranh trong đời sống chính trị là tài giỏi hơn và đạo đức hơn Trong đời sống kinh tế, thúc đẩy cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước và kiểm soát gắt gao những doanh nghiệp còn chiếm giữ vị thế độc quyền là rất quan trọng Độc quyển không chỉ dẫn đến lạm quyền, mà còn làm cho hoạt động kinh tế kém hiệu quả, và xã hội kém năng động Một cơ chế để người tài được tuyển chọn cũng hết sức quan trọng Một phẩn của cơ chế này là áp đặt chế độ trách nhiệm rất rõ ràng, để những người đứng đầu bắt buộc phải chọn cho được người tài (không chọn được người tài không thể hoàn thành được công việc) Tất nhiên, chúng ta cũng phải trao quyển tuyển chọn cho những quan chức này
2.2. Hiện nay, khi để cập đến Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, cả trên phương diện nhà nước và giới khoa học đểu tích hợp thêm yếu tố liêm chính, hành động trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyến Liêm chính là trong sạch, công minh, chính đại, đặt việc công lên trên hết,
có thái độ ngay thẳng, đúng mực; không tham ô, tham nhũng, tư túng; không làm điểu mờ ám Hành động là sự quyết liệt, khẩn trương, thôi thúc trong chỉ đạo, điều hành bằng trách nhiệm chính trị cao cả và nghĩa vụ đạo đức thiêng liêng; thấy nhiệm vụ chưa hoàn thành thì hổ thẹn, thấy bất hạnh của Nhân dân thì day dứt lương tâm; lấy hiệu quả thực tiễn làm căn cứ thẩm định tính đúng đắn và sáng suốt của mọi quyết định quản lý Như vậy, liêm chính, hành động dân là những phẩm chất, năng lực, thuộc tính cơ bản phản ánh bản chất nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân Đồng thời liêm chính, hành động là những nội dung bảo đảm cho việc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam
Nhà nước pháp quyển XHCN liêm chính và hành động có những biểu hiện cụ thể sau đây:
(i) Liêm chính là phẩm chất của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong bộ máy Nhà nước Chủ tịch Hồ Chí Minh là nhà tư tưởng và lãnh tụ đặc biệt đề cao các giá trị đạo đức và liêm chính, coi đó là hai phẩm chất đạo đức cơ bản của người cán bộ cách mạng Người nói rõ: Đã là người cách mạng thì ai cũng phải liêm nhưng cán bộ, công chức - "những người trong công sở phải lấy
GIÁODUC-,
©XÃ HỘI
Trang 4chữ//êm làm đẩu"7 Lần đầu tiên Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp để cập một cách hệ thống toàn diện đến đức liêm, chính của cán bộ, công chức là trong tác phẩm Đời sống mới (tháng 3-1947) Trong tác phẩm Đường Kách mệnh, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn người cách mạng phải "ít lòng ham muốn
về vật chất" Không đơn thuần là của cải, người cán bộ phải chế ngự lòng tham về mọi phương diện, tức "không tham địa vị Không tham tiền tài Không tham sung sướng Không ham người tâng bốc mình"8 Người có đức chính là người chính trực, đúng mực, công tâm nên họ không chỉ hành động theo nguyên tắc "việc phải thì dù nhỏ cũng làm, việc trái thì dù nhỏ cũng tránh", mà còn kiên quyết bảo vệ lẽ phải và đấu tranh quyết liệt với cái xấu Thực hành đức chỉnh rất khó bởi nó đòi hỏi ở con người sự dũng cảm, tinh thần trọng nghĩa và trách nhiệm cộng đồng Do đó, liêm là tiền đề, điều kiện của chính nhưng người có đức chính mới là "người hoàn toàn", tức là đạt tới sự hoàn thiện về nhân cách
7) Họ Chí Minh (2011), Toàn tập (tập 5), NXB Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr 123
8) Hồ Chí Minh (2011), Tọàn tập, Sđd, t.5, tr 292
9) Thào Anh, Phòng, chống đại dịch: Trách nhiệm cùa nhà nước, bổn phận cùa người dân Nguồn: https://pbgdpl.moj.gov.vn/qt/tintuc/
Pages/trao-doi-kinh-nghiem.aspx?ItemID=112, truy cập lúc 14h45’ ngày 28 tháng 4 nâm 2021.
(ii) Trong quản lý điều hành, Nhà nước phải xử lý có hiệu quả các tình huống đặt ra, thích nghi
và chống chịu tốt với các thách thức, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cẩu chính đáng và hợp pháp của Nhân dân Với vai trò là chủ thể quản lý xã hội, nhà nước thường xuyên gặp phải các tình huống trong đời sống (thiên tai, dịch bệnh, môi trường ) nên phẳi có các phương án giải quyết các tình huống đó
Hiện nay, đại bệnh COVID-19 đang diễn ra trên phạm vi toàn cẩu với diễn biến hết sức phức tạp, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển kinh tế và đời sóng của các tầng lớp Nhân dân Đảng, Nhà nước đều xác định phòng, chống dịch bệnh COVID-19 là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, huy động
sự tham gia tích cực, quyết liệt của các bộ, ngành, địa phương và toàn thể Nhân dân Do đó, việc phòng, chống bệnh truyền nhiễm không chỉ là trách nhiệm của riêng Nhà nước hay cá nhân, tổ chức nào mà là trách nhiệm chung của cả cộng đổng và điếu này cũng được quy định rõ trong Luật phòng, chống bệnh truyền nhiễm năm 2007
Trong công cuộc phòng, chống đại dịch COVID-19 vừa qua, nước ta đã chứng minh được với thế giới về tính ưu việt của chế độ XHCN, sự chỉ đạo đúng đắn, kịp thời của Đảng và khả năng hành động của Nhà nước ta Thành công đó xuất phát từ đường lối, chủ trương, chính sách và khả năng ứng phó thách thức của Đảng, Nhà nước ta, cùng những đặc điểm riêng có về truyền thống đoàn kết sức mạnh dân tộc đã giúp Việt Nam vượt qua Đại dịch toàn cẩu Đây chính những yếu tố mang tính then chốt để nước ta chiến thắng đại dịch COVID-19
Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, căn cứ thực tiễn của đất nước, Chính phù đã vận dụng nhuần nhuyễn lý thuyết nhà nước hành động nhanh và quyết liệt trong công tác phòng, chống đại dịch COVID-19, thể hiện ở các tiêu chí sau9:
- Huy động mọi nguồn lực và cả hệ thống chính trị vào cuộc chiến phòng, chống đại dịch
CO VID-19;
- Tạo khuôn khổ hành lang pháp lý và thể chế đối phó với dịch bệnh, đồng thời nhấn mạnh bảo
vệ quyển con người;
- Mọi thông tin liên quan đến dịch COVID-19 và hoạt động phòng, chống dịch của Chính phủ được công bố, cập nhật đáy đủ, nhanh chóng, dê hiểu đối với mọi người dân;
- Ban hành nhiều quyết sách nhanh chóng, kịp thời và quyết liệt, hiệu quả và tạo sự công bằng trong xã hội;
- Tạo sự đông thuận cao trong xã hội;
- Trách nhiệm giải trình
147
Trang 5NGHIÊN cứu TRAO ĐỔI
3 Vai trò của kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động đối với xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCNViệt Nam hiện nay
Để xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam vừa đáp ứng các đặc trưng chung của Nhà nước pháp quyền vừa phù hợp với đặc thù của Việt Nam hiện nay, vai trò của các nhân tố kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động thể hiện ở một số nội dung sau:
3.1 Kiến tạo phát triển
Kiến tạo và phát triển thể hiện tính định hướng phát triển, tạo môi trường và điều kiện cho mọi chủ thể đặc biệt là các chủ thể kinh tế trong xã hội phát huy nội lực trong môi trường cạnh tranh bình đẳng, tăng cường giám sát để phát hiện các mất cân đối có thể xảy ra, bảo đảm ổn định kinh
tế vĩ mô và nâng cao mức sống cho người dân Với tính chất như vậy, kiến tạo phát triển là nhân tố giúp cho Nhà nước pháp quyển XHCN Việt Nam giữ vai trò chủ đạo trong quá trình phát triển kinh
tế - xã hội của đất nước; xử lý hợp lý mối quan hệ Nhà nước - thị trường - doanh nghiệp; thiết lập và phát triển nền hành chính công phục vụ quá trình phát triển Trong giai đoạn đổi mới, một thông điệp thường được nhắc đi nhắc lại là Nhà nước phải có "vai trò lãnh đạo" trong nềp kinh tế, với các cách hiểu mâu thuẫn, và khác nhau về hàm ý "vai trò lãnh đạo" Cuộc tranh luận này được một số người dùng để biện minh cho việc giữ lại vai trò chủ đạo của Nhà nước trong các hoạt động kinh doanh Sự mơ hổ hiện tại về vai trò của Nhà nước dẫn đến sự nhầm lẫn, bất định và bất ổn chính sách, và đem đến những cơ hội tiêu cực cho tham nhũng và khuyến khích hành vi "trục lợi" và làm chậm phát triển kinh tế xã hội Các nhà hoạch định chính sách và chuyên gia kinh tế nhận thức được rằng Nhà nước có vai trò nòng cốt trong nển kinh tế thị trường cạnh tranh, với vai trò là một chủ thể với chức năng điều tiết và tạo thuận lợi có hiệu quả, khắc phục sự thất bại của thị trường, tạo một sân chơi bình đẳng cho tất cả các doanh nghiệp và cá nhân và tạo thuận lợi cho việc cung cấp những dịch vụ và cơ sở hạ tầng công thiết yếu Thành công trong tương lai của Việt Nam trong việc chuyển đổi nhanh chóng thành quốc gia có thu nhập cao sẽ phụ thuộc vào việc tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế xã hội tại Việt Nam một cách có hiệu quả Vấn đề không phải là Nhà nước hay thị trường tốt hơn, mà vấn đề là ở chỗ thiết kê sắp xếp thể chê như thế nào cho tốt nhất để đảm bảo rằng Nhà nước và thị trường bổ sung cho nhau nhằm đạt được các mục tiêu cốt lõi của Chính phủ Việt Nam10
Về vai trò của kiến tạo phát triển đối với xây dựng Nhà nước pháp quyền trong thiết lập nền hành chính công phục vụ thể hiện rõ ở mục đích công của nền hành chính Nhà nước Cốt lõi của mục đích công chính là thực hiện lợi ích công, và trên mức độ rất lớn, việc thực hiện lợi ích công như thế nào được thể hiện qua hoạt động phục vụ công của Chính phủ Do đó, tính chất quan trọng nhất của hành chính công là tính chất phục vụ Tinh thần phục vụ có nghĩa là, quản trị của Chính phủ phải thống nhất với nguyện vọng của công dân, nền hành chính và cơ quan hành chính phải cung ứng dịch vụ công đảm bảo về số lượng và chất lượng cho người dân11
3.2 Liêm chỉnh, hành động và phục vụ Nhân dân
Liêm chính, hành động và phục vụ Nhân dân là những phẩm chất, năng lực, thuộc tính cơ bản phản ánh bản chất Nhà nước của Nhân dân, do Nhân dân và vì Nhân dân Nhân tố liêm chính góp phẩn xây dựng nền tảng đạo đức quản lý của cán bộ, công chức, viên chức trong bộ máy Nhà nước Không đủ năng lực hành động với tốc độ bứt phá và hiệu quả, chúng ta không thể hiện thực hóa các mục tiêu, lý tưởng tốt đẹp, lỡ nhịp trong phát triển Thiếu khát vọng phát triển, chúng ta dễ thỏa mãn với cái hiện có, dễ nản chí khi gặp khó khăn, có tâm lý an phận, không tìm được giải pháp
10) The World Bank, Vai trò cùa nhà nước trong phát triển kinh tể Việt Nam - Chương trình nghị sự nhằm xây dựng một nhà nước kiến tạo
đề thúc đấy một nền kinh tế cạnh tranh và hiệu quá Nguồn:
of%20State_O verview_VN.pdf, tr.8
https://www.economica.vn/Content/files/PUBL%20%26%20REP/Role%20
11) Nguyễn Trọng Bình, Đặc trưng của nền hành chính phục vụ, Tạp chí Tồ chức Nhà nước Nguồn:
Dac_trung_cua_nen_hanh_chinh_phuc_vuall.html, truy cập lúc 9h26’ ngày 06 tháng 5 năm 2021.
https://tcnn.vn/news/detail/37838/
148
Trang 6cho tương lai Không làm tròn trách nhiệm phục vụ Nhân dân, chính quyền sẽ mất đi tính chính đáng, thành quả phát triển bị thao túng bởi các "nhóm lợi ích"
Như vậy, kiến tạo phát triển, liêm chính và hành động là những nhân tố góp phẩn hoàn thiện thêm cho Nhà nước pháp quyển XHCN Việt Nam hiện nay Các nhân tố này không loại trừ nhau cũng như loại trừ các khía cạnh vốn có của Nhà nước pháp quyền XHCN mà còn bổ trợ, làm đậm nét hơn nữa lý thuyết vể Nhà nước pháp quyển
4 Giải pháp thúc đẩy xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động
Trong thời gian tới cần thực hiện đồng bộ và hiệu quả các giải pháp sau nhằm thúc đẩy việc xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam kiến tạo phát triển, liêm chính hành động:
4.1. Cần xây dựng một đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính là vấn để cốt tử để hướng tới một nền công vụ trong sạch, phục vụ Nhân dân và dân tộc Công chức có vị trí càng cao càng phải nêu gương vể liêm chính Cán bộ, công chức liêm chính thì sẽ không tham nhũng và chống tham nhũng Cán bộ, công chức giữ liêm chính là luôn ngay thẳng, trung thực:"Người có "liêm"có "sỉ" mới biết khiêm tốn mà thoái nhường; chọn lấy hay bỏ đi cái gì, đều vì đại cuộc".Tiếp nối quan điểm này, nguyên Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã nêu một quyết tâm mà Nhân dân luôn mong đợi, xây dựng đội ngũ cán bộ công chức, xây dựng một Chính phủ liêm chính, minh bạch, hiệu quả,
vì người dân và doanh nghiệp: "Chính phủ thống nhất hành động với quyết tâm cao nhất, kiên quyết đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý, điểu hành, loại bỏ dẩn biện pháp mệnh lệnh - hành chính, xây dựng Chính phủ trong sạch, liêm chính, Chính phủ kiến tạo phát triển Khẳng định Chính phủ là công bộc của dân, gắn bó với Nhân dân, phục vụ Nhân dân" 12
4.2. Nhà nước cần có các biện pháp thúc đẩy năng lực phát triển đất nước Bên cạnh việc "bắt kịp" về kinh tế, Việt Nam cần xây dựng các thể chế hiện đại và pháp quyển; một xã hội khoẻ mạnh,
an toàn, được học tập, sáng tạo và công bằng; và một nhà nước hiệu quả, có trách nhiệm giải trình đối với vật chất, phúc lợi xã hội của người dân Việt Nam cũng đã cam kết với các Mục tiêu Phát triển Bền vững của Liên hợp quốc (SDGs) Cẩn có các hình thức đẩy mạnh xã hội học tập, nâng cao trình độ dân trí, tạo lập môi trường để rèn luyện ý thức và bản lĩnh chính trị của công dân Quyết tâm thực hiện các cơ chế mở rộng dân chủ, đặc biệt là yêu cầu công khai, minh bạch và quyển được thông tin để người dân thực sự được sống, được tham gia vào đời sống chính trị, được biết và cho
ý kiến về những quyết sách có liên quan Có các cơ chế thúc đẩy kinh tế, văn hóa phát triển, vì đời sống vật chất, tinh thẩn của người dân có thực sự được cải thiện theo hướng đầy đủ và văn minh thì ý thức, niểm tin, thái độ và hành động của họ mới tốt lên được
13
4.3. Đảng cầm quyền lãnh đạo xây dựng Nhà nước phải giữ vững nguyên tắc Đảng lãnh đạo bằng quan điểm, đường lối chính trị và cầm quyền lãnh đạo bằng pháp luật Cách mạng XHCN Việt Nam thể hiện đặc thù của bản chất, nội dung, phương thức cám quyển của Đảng Cộng sản Việt Nam và đó cũng là đặc điểm của mối quan hệ giữa Đảng cẩm quyển và Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam Tuy nhiên, những vấn để có tính bản chất, tính nguyên tắc, cả về nội dung, phương thức, cách thức của Nhà nước pháp quyền, mối quan hệ giữa đảng cầm quyền và xây dựng Nhà nước pháp quyền vẫn phải bảo đảm tính chung, tính phổ quát Do đó, cẩn gắn kết chặt chẽ bản chất giai cấp của Nhà nước với tính dân tộc, tính nhân dân, thể hiện sâu sắc ý chí, nguyện vọng của Nhân dân, bởi lợi ích căn bản của giai cấp công nhân, của dân tộc và của Nhân dân là thống nhất
4.4. Tập trung xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, hiện đại với tính công khai,
12) Cao Minh Công, Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức liêm chinh trong thực thi công vụ Nguồn: https://www.quanlynhanuoc
vn/2020/11/03/xay-dung-doi-ngu-can-bo-cong-chuc-liem-chinh-trong-thuc-thi-cong-vu/, truy cập lúc 13h43’ ngày 06 tháng 5 năm 2021 13) The World Bank, tlđd, tr.20
ĩhÉngOBBOaa
Trang 7NGHICN CỨU TRAO DỔI
minh bạch cao, phù hợp với điểu kiện phát triển kinh tế-xã hội của đất nước và yêu cầu hội nhập quốc tế sâu rộng Chỉ đạo chặt chẽ quá trình chuẩn bị và thông qua các dự án luật, bảo đảm quán triệt đường lối, quan điểm của Đảng, tổng kết thực tiễn, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm lập pháp tiên tiến của nước ngoài; tập hợp trí tuệ của các nhà khoa học, các chuyên gia, ý kiến đóng góp của nhân dân, nhất là các đối tượng có liên quan đến việc thi hành pháp luật Các bộ luật, luật ban hành cần bảo đảm tính khả thi, dễ hiểu, quy định cụ thể để khắc phục tình trạng phải chờ đợi văn bản hướng dẫn thi hành Tăng cường thông tin, tuyên truyền, giải thích, giáo dục pháp luật để nhân dân hiểu và tự giác chấp hành Tổ chức thực hiện và chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, đấu tranh chống các biểu hiện coi thường pháp luật, kỷ cương, phép nước Bên cạnh đó cẩn đề cao tinh thần
"thượng tôn pháp luật," coi trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, văn hóa, kết hợp sức mạnh của pháp luật với sức mạnh đạo đức, văn hóa và dư luận xã hội Nâng cao vai trò, trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các thành viên trong việc xây dựng, bảo vệ chính quyền, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân, thu hút sự tham gia ngày càng rộng rãi của Nhân dân vào công việc quản lý Nhà nước, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu và các hiện tượng tiêu cực khác trong bộ máy Nhà nước cũng như trong đời sống xã hội
5 Kết luận
Như vậy, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam chẳng những mang tính quy luật mà còn là xu thế quốc tế Xây dựng nhà nước pháp quyển ở Việt Nam hiện nay, bên cạnh các giá trị cốt lõi của Nhà nước pháp quyền mà các nhà tư tưởng trong lịch sử đã chỉ ra thì giai đoạn hiện nay cần
có sự tích hợp các nhân tố thời đại để Việt Nam đạt được mục tiêu kép trong phát triển bao trùm và phát triển bền vững Các nhân tố thời đại được tích hợp trong Nhà nước pháp quyển Việt Nam hiện nay gổm: kiến tạo phát triển, liêm chính, hành động
Tài liệu tham khảo
[1 ] Cao Minh Công (2020), Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức liêm chính trong thực thi công vụ Nguón: https://www.quanlynhanuoc
vn/2020/11 /03/xay-dung-doi-ngu-can-bo-cong-chuc-liem-chinh-trong-thuc-thi-cong-vu/, truy cập ngày 06 tháng 5 năm 2021.
[2] Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, NXB Chính trị Quốc gia - Sự thật, Hà Nội.
[3] Nguyên Trọng Bình (2021), Đặc trưng cùa nền hành chính phục vụ Nguốn:
nen_hanh_chinh_phuc_vuall.html, truy cập ngày 06 tháng 5 năm 2021.
https://tcnn.vn/news/detail/37838/Dac_trung_cua_
[4] Nguyễn Sỹ Dũng (2021), Nhà nước kiến tạo phát triển Nguồn:
, truy cập ngày 28 tháng 4 năm 2021.
https://nhandan.com.vn/chinh-tri-hangthang/nha-nuoc-kien- tao-phat-trien-283294/
[5] Nguyên Thị Tố Uyên 2021), Xây dựng nhà nước kiến tạo phát triền ở Việt Nam Nguổn:
, truy cập lúc 9h15' ngày 28 tháng 4 năm 2021.
https://tcnn.vn/news/detail/43299/Xay- dung-nha-nuoc-kien-tao-phat-trien-o-Viet-Nam.html
[6] Phan Trung Lý, Nguyên Trung Thành (2021), Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam vá những vấn đề đặt ra đói với việc
cập ngày 16 tháng 4 năm 2021.
http://lapphap.vn/Pages/tintuc/tinchitiet.aspx?tintucid=210628
[7] Thảo Anh (2021), Phòng, chống đại dịch: Trách nhiệm cùa nhà nước, bổn phận của người dân Nguốn:
qt/tintuc/Pages/trao-doi-kinh-nghiem.aspx?ltemlD=112, truy cập ngày 28 tháng 4 năm 2021.
https://pbgdpl.moj.gov.vn/
[8] The World Bank, Vai trò của nhà nước trong phát triển kinh tể Việt Nam - Chương trình nghị sự nhăm xây dựng một nhà nước
kiến tạo đề thúc đây một nén kinh tế cạnh tranh và hiệu quà Nguồn: https://www.economica.vn/Content/files/PUBL%20%26%20REP/
Role%20of%20State_Qverview_VN.pdf.
150