NGHIÊN cúu NHÃN TÕ TÁC DỘNG ĐÉN HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT DAI ĐỔI VỚI ĐÓNG DÀO DÂN Tốc THIỂU sô TẠI HUYỆN VÃN CANH, TỈNH BÌNH DỊNH Phạm Thị Hằng1, Bùi Thị Diệu Hiền1, Phan Thị Lệ Thủy1 1 Đại[.]
Trang 1NGHIÊN cúu NHÃN TÕ TÁC DỘNG ĐÉN HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT DAI ĐỔI VỚI ĐÓNG DÀO DÂN Tốc THIỂU sô
TẠI HUYỆN VÃN CANH, TỈNH BÌNH DỊNH
Phạm Thị Hằng1, Bùi Thị Diệu Hiền1, Phan Thị Lệ Thủy1
1 Đại học Quy Nhơn
Email: phamthihang@qnu.edu vn
2 Rừng Cà Thân được coi là đất rừng của đồng bào
dân tộc thiểu số đã khai thác, sử dụng từ rất lâu, sau
đó để lại cho con cháu sử dụng Một diện tích rừng
Cà Thân, sau khi được khai thác, sử dụng, đồng bào
dân tộc theo lối sống du canh, du cư, đã di chuyển
đến vùng đất mới Khi đó Nhà nước thực hiện thu
hồi, giao cho người khác sử dụng, làm phát sinh
tranh chấp giữa người được Nhà nước giao đất và
chủ đất cũ quay lại đòi đất.
TÓM TẮT
Nghiên cứu các yẽu tố ảnh hưởng đẽn hiệu quả giãi quyết tranh chấp đẩt đaí đối với đồng bào dân tộc Chăm và Bana tại huyện vân Canh, tỉnh Bình Định là một trong những cơ sờ khoa học đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quá giãi quyết tranh chấp đất đai, góp phần sử dụng đất hợp lý trong bối cành chuyến đổi sõ, gắn với báo vệ tài nguyên đất.
Bằng phương pháp điều tra thực địa kết hợp với thu thập và xử lý số liệu Kẽt quá nghiên cứu cho thấy: Có hai yếu
tố chính ành hưởng đẽn hiệu quả giải quyẽt tranh chấp đãt đai liên quan đến đồng bào dân tộc thiếu sõ, đó là "luật tục"
và "nghèo" Tranh chấp đãt đai liên quan đến đất "rừng cà thân" là loại tranh chấp chính trong khu vực nghiên cứu.
Từ khóa: Dân tộc thiểu sõ, tranh chấp đất đai, Quy Nhơn.
1 ĐẶT VẤN ĐỂ
Trong quá trình vận động và phát triển của
xã hội, các xung đột xã hội và mâu thuẫn đất
đai xảy ra là điều không thể tránh khỏi trong
công tác quản lý đất đai Khi các xung đột,
tranh chấp đất đai (TCĐĐ) xảy ra ở mức độ
cao, đặc biệt là TCĐĐ liên quan đến đồng bào
dân tộc thiểu số, sẽ gây nên những bất ổn
chính trị đối với xã hội, ảnh hưởng trực tiếp đến
đời sống cộng đồng dân tộc Công tác quản lý,
giải tỏa các xung đột, TCĐĐ liên quan đến
đồng bào dân tộc thiểu số dựa trên hệ thống cơ
sở dữ liệu đất đai được xây dựng, cập nhật, kết
nối liên thông giữa các xã, thị trấn, được xem là
một trong những nhiệm vụ quan trọng trong
công tác quản lý nhà nước về đất đai trong bối
cảnh chuyển đổi số Giai đoạn 2013 - 2020,
trên địa bàn huyện Vân Canh có đến 125 vụ
TCĐĐ liên quan đến đồng bào dân tộc thiểu số,
chiếm 70,8% số vụ TCĐĐ tại địa phương
“Rừng Cà Thân”12 được coi là loại đất phát sinh
tranh chấp lớn nhất trong khu vực nghiên cứu, bên cạnh các TCĐĐ liên quan đến ranh giới thừa đất, tài sản trên đất, tranh chấp về tài nguyên rừng Nghiên cứu được thực hiện nhằm phân tích và làm rõ tác động của yếu tố luật tục và đói nghèo đến công tác giải quyết TCĐĐ Từ đó làm cơ sở để các cơ quan quản
lý nhà nước về đất đai đưa ra những giải pháp
cụ thể liên quan đến việc tích hợp yếu tố luật tục vào hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai, phân bổ tài nguyên đất đai hợp lý cho những hộ đồng bào dân tộc nghèo đang thiếu hụt tư liệu sản xuất, nhằm giải quyết tốt tình trạng TCĐĐ liên quan đến đồng bào dân tộc thiểu số trong bối cảnh chuyển đổi số, đảm bảo một xã hội phát triển bền vững, hướng tới xã hội 5.0
2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN cứu
2.1 Phương pháp chọn vùng nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu vấn đề tranh chấp đất đai (TCĐĐ) liên quan đến đồng bào dân tộc thiểu số Chăm, Bana tại 5/7 đơn vị hành chính Huyện, gồm: Thị trấn Vân Canh, xã Canh Hòa, xã Canh Thuận, xã Canh Hiệp, xã Canh Liên (nơi có số lượng lớn đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống)
2.2 Phương pháp thu thập tài liệu, số liệu
Thông tin về hồ sơ giải quyết TCĐĐ, tài liệu về luật tục, dân tộc thiểu số, tình trạng nghèo cùa dân tộc Chăm, Bana được thu thập
Trang 2từ UBND huyện Vân Canh, Phòng Tài nguyên
Môi trường, Tòa án nhân dân huyện Vân Canh
2.3 Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
Để đưa ra các nhận định khách quan, khoa
học về các nhân tố chính ảnh hưởng đến hiệu
quả giải quyết TCĐĐ, đề tài tiến hành điều tra
phỏng vấn 115 vụ TCĐĐ, tương ứng 230 đối
tượng đã phát sinh TCĐĐ trong giai đoạn 2013 -
2020 tại 5 xã, thị trấn nghiên cứu Cỡ mẫu được xác định dựa vào công thức Slovin với độ chính xác e = 0,05 N = N/(1+N.e2); Trong đó: n: số mẫu phải điều tra; N: Tổng số cá thể (N=125); e: Phương sai (e = 0,05 - 0,1) Từ công thức trên
ta có bảng tính cỡ mẫu số liệu điều tra (n)
Bảng 1. Số vụ TCDĐ tiến hành phỏng vấn
2.4 Phương pháp tổng hợp và phân tích tài
liệu, số liệu
Số liệu sau khi thu thập được lập thành
các bảng biểu, tổng hợp, xử lý bằng phần mềm
Excel, từ đó rút ra những luận cứ khoa học
3 KẾT QUẢ NGHIÊN cứu VÃ THẢO LUẬN
3.1 Thực trạng tranh chấp đất đai tại huyện
Vân Canh, tình Bình Định
Giai đoạn 2013 - 2020, tình trạng tranh
chấp đất đai (TCĐĐ) tại Huyện Vân Canh liên
quan đến đồng bào Chăm, Bana diễn ra khá
phổ biến, chủ yếu là tranh chấp đất “rừng cà thân”; Tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất xuất phát từ lợi ích kinh tế và mâu thuẫn giữa các hộ đồng bào về khu vực sản xuất, và sự ảnh hưởng của lễ giáo, luật tục đến đời sống người dân Theo kết quả nghiên cứu, số vụ tranh chấp liên quan đến đồng bào Chăm, BaNa là 125 vụ, chiếm trên 70% số vụ TCĐĐ tại địa phương Trong đó 77 vụ TCĐĐ đã hòa giải thành công tại UBND cấp xã, 48 vụ phải gởi đơn yêu cầu giải quyết TCĐĐ tại Phòng TNMT và TAND (Bang 2)
Bảng 2 Tranh chấp đất đai liên quan đến đồng bào dân tộc Chăm, BaNa
tại huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định giai đoạn 2013 - 2020
Nguồn: Tổng hợp số liệu tại Phòng TNMT và Tòa án huyện Vân Canh.
tại Phòng TNMT
Giải quyết TCĐĐ tại Tòa án Nhân dân
Nguồn tài nguyên rừng hiện nay đang dần
cạn kiệt, trong khi tranh chấp về quyền sử dụng
tài nguyên rừng chiếm đến 35,4% số vụ TCĐĐ
cần được giải quyết tại Phòng Tài nguyên Môi trường và Tòa án nhân dân huyện Vân Canh Nhằm tạo ra cuộc sống tốt hơn cho người dân
Trang 3và duy trì tăng trưởng kinh tế lành mạnh, vấn
đề tranh chấp cần giải quyết dựa trên cơ sở dữ
liệu, đảm bảo diện tích rừng được giao cho
đúng chủ thể có nhu cầu sử dụng đất, hướng
đến xây dựng một xã hội lấy người dân làm
trung tâm, xã hội 5.0 Công tác quản lý, giải tỏa
các xung đột, TCĐĐ liên quan đến đồng bào
dân tộc thiểu số dựa trên hệ thống cơ sở dữ
liệu đất đai được xây dựng, cập nhật, kết nối
liên thông giữa các xã, thị trấn cùng với việc
chú trọng tuyên truyền pháp luật đất đai cho
đồng bào dân tộc thiểu số qua zalo, facebook,
website góp phần nâng cao hiệu quả phổ biến
giáo dục pháp luật đất đai, hỗ trợ giải quyết
tranh chấp đất đai, hướng đến chuyển đổi số
Tuy nhiên, cơ sờ dữ liệu đất đai chưa được
cập nhật đầy đủ và thường xuyên, là một trong
những khó khăn lớn nhất trong công tác quản
lý, giải quyết TCĐĐ trong bối cảnh chuyển đổi
số tại địa phương Qua kết quâ phỏng vấn điều
tra 50 cán bộ là Trưởng phòng tài nguyên môi
trường huyện Vân Canh, chuyên viên phụ trách
giải quyết tranh chấp đất đai, Chủ tịch, Phó chủ
tịch, cán bộ tư pháp, cán bộ địa chính, chủ tịch
hội phụ nữ, hội nông dân, của UBND thị trấn
Vân Canh, UBND xã Canh Thuận, Canh Hiệp,
Canh Hòa, Canh Liên, Chuyên viên tòa án
nhân dân huyện Vân Canh, kết hợp 230 mẫu
phiếu điều tra các hộ phát sinh tranh chấp tại 5
xã, thị trấn nghiên cứu cho thấy: 90% cán bộ và
100% các hộ phát sinh tranh chấp đều cho rằng
Luật tục và tình trạng đói nghèo là 2 nhóm nhân
tố tác động chủ yếu đến công tác giải quyết
tranh chấp đất đai liên quan đến đồng bào dân
tộc thiểu số
3.2 Thực tiễn tác động của luật tục đến hiệu
quả giải quyết tranh chấp đất đai cho đồng
bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Vân
Canh, tinh Bình Định
ở người Chăm, cứ một mẫu ruộng bị xâm
phạm là đền một con bò1 Luật tục đã in sâu
vào đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số
Chăm, Bana, đất đai khó có thể được chấp
nhận nếu rơi vào tay của người ngoài làng* 2
’ [Kết quả phỏng vấn trưởng làng Canh Tân, xă
Canh Thuận Vãn Canh]
2 Kết quả phỏng vấn người dân thôn Canh Thành, xã
Canh Hòa, huyện Vân Canh
100% đồng bào dân tộc Chăm, Bana liên quan đến TCĐĐ tham gia phỏng vấn đều cho rằng, đất đai của cả huyện Vân Canh là “đất rừng cà thân”, không ai có quyền khai phá Theo quan niệm của người Chăm, Bana mọi người trong Plây đều có quyền sử dụng và chiếm dụng đất đai, có quyền canh tác, săn bắn, chăn nuôi trên phần đất của làng Đất đai là cùa chung của mọi người, mọi nhà, nhưng những vùng đất đai hay cây cối, sản vật đã có đánh dấu sở hữu thì không một ai đụng chạm đến nó bởi vì những thứ đó đã có chủ của nó, thuộc về những người
đã tìm ra nó đầu tiên
Để tranh chấp đất đai được giải quyết một cách hiệu quả, khi luật tục đã in sâu vào đời sống cùa đồng bào dân tộc thiểu số Chăm, Bana thì luật tục cần đồng hành với luật pháp trong quản lý nhà nước về đất đai liên quan đến cộng đồng các dân tộc thiểu số Hệ thống
cơ sở dữ liệu về đất đai đã và đang được xây dựng góp phần hỗ trợ cho việc cung cấp dữ liệu pháp lý, hỗ trợ giải quyết TCĐĐ, tuy nhiên
hệ thống cơ sở dữ liệu tại huyện còn hạn chế trong quá trình chuyền đổi số Bản đồ địa chính cần được xây dựng và cập nhật liên tục, đảm bảo tính công khai, khi người dân có nhu cầu tra cứu thông tin thửa đất, bản đồ sẽ hiện rõ ranh giới thửa đất cũng như chù sừ dụng đất, điều này giúp cán bộ hòa giải, giải quyết TCĐĐ
ra được quyết định nhanh chóng và chính xác hơn nhờ hệ thống luôn được cập nhật những điều này góp phần tăng hiệu quả giải quyết TCĐĐ, hướng đến công tác chuyển đổi số trong công tác quản lý nhà nước về đất đai Theo kết quả điều tra phỏng vấn cán bộ giải quyết tranh chấp đất đai, tại xã Canh Liên, huyện Vân Canh - nơi được cho là “cổng trời”
vì địa hình có độ dốc lớn, nhiều núi cao, vực sâu, tỉ lệ hòa giải thành công đạt kết quả cao nhất, nơi đây, luật tục đã in sâu vào đời sống của người dân Khi hòa giải, giải quyết tranh chấp, cán bộ tập trung chủ yếu giải quyết mâu thuẫn dựa vào “Luật tục” cùa đồng bào dân tộc thiểu số Nếu đồng bào dân tộc thiểu số Chăm, Bana, thấy thuận, thấy cán bộ nói phải, đồng bào sẽ nghe theo Khi có mâu thuẫn về đất đai diễn ra, cách giải quyết của đồng bào dân tộc thiểu số Chăm, Bana theo luật tục rất đơn giản,
Trang 4họ chỉ cần già làng đứng ra giải quyết, vì “lớn
nhất nơi đất bằng có nước biển, lớn nhất trên
trời có mặt trời, lớn nhất trong làng có thủ lĩnh
(già làng)” Mọi việc trong làng từ lớn đến nhỏ
đều do chủ làng giải quyết vì ông là trụ cột
chính, được ví như Yàng Tuy nhiên, cách giải
quyết đơn thuần, không có văn bản, giấy tờ, sẽ
dẫn đến các tranh chấp về sau, một hệ thống
cơ sở dữ liệu đất đai cần được xây dựng dựa
trên kết quả hòa giải đất đai cấp cơ sở, làm căn
cứ giải quyết tranh chấp đất đai Thực tiễn, tại
UBND xã, thị trấn, cán bộ giải quyết TCĐĐ tại
tòa án nhân dân đã phối hợp cùng với Già làng
tuyên truyền về pháp luật đất đai, cũng như quy
trình giải quyết TCĐĐ Các nội dung liên quan
đến quyền và nghĩa vụ sừ dụng đất cũng được
lồng vào hương ước khu dân cư1 Đối với dân
tộc Chăm, cứ một mẫu ruộng bị xâm phạm là
đền một con bò, “Tòa án nhân dân huyện đã
vận dụng và thống nhất với Già làng, trưởng
làng, vẫn duy trì việc đền 1 tài sản (có giá trị
nhỏ) đối với người xâm phạm đất đai của người
khác, tuy nhiên cần kỷ vào biên bản hòa giải
thành về TCĐĐ, và thống nhắt nếu không đồng
ỷ với quyết định của tòa án, thì thực hiện khiếu
nại quyết định giải quyết của tòa theo quy định
pháp luật, không được tự ý chặt cày, xâm phạm
đất của người khác hoặc kéo cả làng đi ăn vạ
như đã làm trước đó" Tuy nhiên, một trong
1 Mỗi thôn làng xây dựng 01 hương ước khu dân cư
Trưởng các hội đoàn thể quần chúng (Mặt trận, Phụ
nữ, Thanh niên, Nông dân, Cựu chiến binh) của làng
phối hợp với trưởng làng, phó làng tổ chức vận động
nhân dân thực hiện tốt nội dung của hương ước khu
những nguyên nhân dẫn đến hiệu quả giải quyết TCĐĐ chưa cao là do cán bộ quản lý đất đai không biết tiếng dân tộc, chưa kết hợp tốt giữa luật tục và thực thi pháp luật đất đai
3.3 Tác động của đói nghèo đến tình trạng tranh chấp đất đai giữa đồng bào dân tộc thiểu số Chăm, Bana tại huyện Vân Canh tình Bình Định
Tại huyện Vân Canh, số hộ nghèo dân tộc Chăm, Bana tập trung chủ yếu tại xã Canh Thuận, Canh Liên và Canh Hiệp Vào cuối năm
2018, huyện Vân Canh có 2.217 hộ nghèo người dân tộc thiểu số, so với 3.420 số hộ nghèo của huyện, chiếm 64,82%2 Tỉ lệ hộ nghèo là dân tộc thiểu số tại xã Canh Liên chiếm tới 100% Xã Canh Hiệp, Canh Thuận có
tỉ lệ hộ nghèo là dân tộc thiểu số cũng chiếm trên 85% số hộ nghèo Lĩnh vực xây dựng chính sách hỗ trợ đồng bào dân tộc liên quan đến an sinh là chính, công nghệ thông tin (CNTT) chưa được đầu tư nhiều nên việc ứng dụng CNTT thực sự rất khó khăn và việc chuyển đổi số lại càng khó khán hơn Trong thời gian tới, huyện Vân Canh cần lập được hệ thống thông tin hỗ trợ đồng bào DTTS tiếp cận chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước
Bảng 3. Tỳ lệ hộ dân tộc Chăm, Bana nghèo tại khu vực nghiên cứu tập trung đông đồng bào
dân tộc thiểu số Chăm, Bana tại huyện Vân Canh năm 2019
STT Đơn vị Tổng số hộ Số hộ nghèo Tỷ lệ nghèo (%) Số hộ nghèo DTTS
Nguồn: UBND huyện Vân Canh, 2019.
Trong tổng số 230 hộ phát sinh tranh
chấp tham gia phỏng vấn với 4 loại tranh chấp
chính, có 25 hộ là dân tộc Kinh (tranh chấp giữa dân tộc Kinh với dân tộc Chăm, Bana), còn lại 205 hộ là đồng bào dân tộc thiểu số Chăm, Bana Đáng chú ý, tỉ lệ hộ nghèo là dân tộc thiểu số Chăm, Bana phát sinh tranh chấp chiếm tới 84,4% (173/205 hộ) trong tổng
Trang 5số hộ đồng bào dân tộc phát sinh tranh chấp
tham gia phỏng vấn Đối với 173 hộ nghèo
dân tộc thiểu số Chàm, Bana tham gia phỏng
vấn, cỏ đến 96,53% sổ hộ (167/173 hộ) cho
rằng, đời sống hiện nay của đồng bào dân tộc
gặp nhiểu khó khăn, chủ yếu xuất phát từ việc
thiếu đất sản xuất
Phỏng vấn người dân làng Ka xiêm, xã
Canh Thuận cho biết “tranh chấp đất đai là
không đúng, chinh quyền không cho phép,
nhưng người đồng bào cũng có lợi, vì khi nảy
sinh tranh chấp với dân tộc Kinh, người Kinh sẽ
thỏa thuận, và họ sẽ nhận được một nguồn lợi
nhỏ từ đó" Nhận thấy rằng, bản chất các vụ
tranh chấp đất đai này, xuất phát từ việc muốn
tìm nguồn lợi để đảm bảo cho cuộc sống, dù là
nhỏ Khi được phỏng vấn về việc nếu được nhà
nước cấp đất sản xuất, người dân có tập trung
làm việc, chăm lo cuộc sống hay không, thì
100% số hộ tham gia phỏng vấn đều trả lời có
“Đất sản xuất gia đình tôi có nhưng ít quá,
không đủ ăn, mong Nhà nước tạo điều kiện cho
chúng tôi"' Bên cạnh việc muốn được nhà
nước cấp đất sản xuất, các hộ dân còn mong
muốn được Nhà nước hỗ trợ, định hướng sản
xuất giống cây trồng, vật nuôi “Chúng tôi không
định hướng được việc sẽ trồng cây gì, nuôi con
gì để có tiền, dàn làng này, người nhà này sẽ
sống tốt hơn nếu được cán bộ chỉ cho cách
trồng cây gi, nuôi con gì” 1 2 Mong muốn được
định hướng canh tác, sàn xuất là nhu cầu cấp
thiết của người dân
1 Phỏng vấn hộ dân làng Ka xiêm, xã Canh Thuận
2 Phỏng vấn hộ dân thôn Canh Thành, xã Canh Hòa 3 Ban Dân tộc tình Binh Định, 2018
Tại huyện Vân Canh, số hộ thiếu đất ở là
334 hộ; Hộ thiếu đất sản xuất 312 hộ; hộ không
có đất sản xuất 277 hộ Trong đó có 112 hộ
chưa có đất ở lẫn đất sản xuất, chiếm tỷ lệ
6,73% trong tổng số các hộ đồng bào dân tộc
thiểu số tại Vân Canh Trong tổng số 230 hộ
dân tham gia khảo sát, có tới 99,0% đồng bào
dân tộc không học hết lớp 12 Nghề nghiệp
chính của đồng bào là trồng rừng, làm nương
rẫy, với cây trồng chủ yếu là cây keo, chuối,
Sắn, việc tiêu thụ và phát triển chợ vùng cao còn gặp nhiều khó khăn Nhóm tác giả cho rằng, giải quyết nghèo, giải quyết tư liệu sản xuất sẽ được coi như giải pháp hạn chế tình trạng TCĐĐ, vì nghèo đói xuất phát từ sinh kế không bền vững, tư liệu sản xuất thiếu thốn, nguy cơ bất ồn xã hội sẽ luôn tiềm ẩn do những xung đột, tranh chấp liên quan đến đất đai tại khu vực nghiên cứu, nơi có số đông đồng bào dân tộc thiểu số cư trú do những xung đột Trên địa bàn tỉnh Bình Định hiện nay đang thực hiện
9 chính sách do ủy ban Dân tộc quản lý; 8 chương trình, chính sách do các Bộ ngành quản lý; 15 chính sách thuộc các chính sách dân tộc riêng của địa phương3 Tuy nhiên theo điều tra hộ dân về tiếp cận với chính sách giảm nghèo thì trên 60% số hộ tham gia phỏng vấn trả lời là chưa tiếp cận được, hoặc không rõ về chính sách Kết quả phỏng vấn cán bộ cho thấy
hệ thống cơ sở dữ liệu về đo đạc và quản lý hồ
sơ địa chính còn hạn chế cũng là một trong những khó khăn trong giải quyết TCĐĐ tại huyện Việc vận hành, khai thác cơ sở dữ liệu đất đai phục vụ công tác quản lý nhà nước về đất đai cần đồng bộ, chính xác và hiệu quả giúp cho cơ quan quản lý nhà nước về đất đai nắm bắt được tình hình sừ dụng, khai thác nguồn tài nguyên đất, làm cơ sở giải quyết TCĐĐ Giúp người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin về thửa đất (tình trạng tranh chấp, giá đất, quy hoạch, )
4 KẾT LUẬN
Trong giai đoạn 2013 - 2020 có đến 38,4% số vụ tranh chấp đất đai không được hòa giải thành tại cấp cơ sở, và buộc ra quyết định giải quyết tại toàn án nhân dân và phòng TNMT TCĐĐ liên quan đến đất rừng chiếm đến 35,4% số vụ TCĐĐ Nguyên nhân phát sinh tranh chấp chủ yếu do tình trạng thiếu đất sản xuất, đói nghèo Việc phân tích, đánh giá
và làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả giải quyết TCĐĐ cho đồng bào dân tộc thiểu
Trang 6số là một trong những cơ sở khoa học cho đề
xuất các giải pháp giải quyết tranh chấp trên
cơ sở xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu tích
hợp luật tục, luật pháp, xây dựng diễn đàn
công tác dân tộc và bộ công cụ trực tuyến
chuyển đổi ngôn ngữ sang tiếng Chăm, Bana
để góp phần nâng cao hiệu quả quản lý của Nhà nước về đất đai cũng như giải quyết tranh chấp đất đai, tăng cường ứng dụng CNTT, hướng đến sử dụng đất hợp lý, bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nguyễn Duy Hình (2010), Người Chăm xưa và
nay, NXB Từ Điển Bách Khoa & Viện Văn Hóa.
2 Lương Thị Thu Hằng, Phan Triều Giang,
Trương Quang Hoàng (2015), “Luật tục của
các dân tộc thiều sổ và chinh sách đất rừng ở
Việt Nam”.
3 Phan Đăng Nhật, Luật tục - Một giá trị văn hóa
phi vật thể, Di sản văn hóa (tr 36 - 42).
4 Phan Đăng Nhật (2007), Luật tục và đời sống.
5 Phan Đăng Nhật (chủ biên, 2010), Luật tục Chăm và Luật tục Raglai, NXB Văn Hóa dân tộc.
6 Đoàn Văn Téo, Nguyễn Xuân Nhân (2011), Hội văn nghệ dân gian Việt Nam, “ Văn hóa người
Chăm H'roi ở huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định",
Nhà xuất bản văn hóa dân tộc, Hà Nội.
7 Lương Thị Trường và Orlando M Genotiva,
Thừa nhận quyền sừ dụng đất truyền thống của dân tộc thiểu số tại Việt Nam”.
SUMMARY Studying factors impacting on efficiency of land dispute settlement for ethnic minorities
in Van Canh district, Binh Dinh province
Pham Thi Hang1, Phan Thi Le Thuy1 , Bui Thi Dieu Hien 1
‘Quy Nhon University
A study on factors affecting the efficiency of land dispute settlement for ethnic minorities of Cham and Bana in Van Canh District, Binh Dinh Province is considered a vital contribution to proposing solutions to improving the efficiency of land disputes related to ethnic minorities, contribute to rational land use in the context of digital transformation, and associated with the protection of land resources By field survey method combined with data collection and processing, the research shows that: There are two key factors affecting the efficiency of land disputes related to ethnic minorities, namely "customary law" and poverty Land disputes related to the land of "Ca Than forest" are the most dispute in the area The Cham and Bana ethnic minorities involved in land disputes are mainly poor ethnic minority households that have no productive land.
Keywords: Ethnic minorities, land disputes, impacting factors, Quy Nhon.
Người phản biện: PGS.TS Lê Thái Bạt
Email: hoikhoahocdatvn@yahoo.com
Ngày nhận bài: 20/4/2022
Ngày thông qua phản biện: 11/6/2022
Ngày duyệt đăng: 15/6/2022