DIỄN ĐÀN GIÁO DỤC VÀ TRAO ĐỔI KINH NGHIỆM PHÁT HUY VAI TRÒ CÚA CỘNG ĐÔNG NGƯỜI VIỆT NAM ở NƯỚC NGOÀI TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI ĐOÀN THANH THỦY NGUYÊN THỊ THƯ * Ngày nhận bài 5/4/2022 Nhận kết quả phan biệ[.]
Trang 1DIỄN ĐÀN GIÁO DỤC VÀ TRAO ĐỔI KINH NGHIỆM
NGƯỜI VIỆT NAM ở NƯỚC NGOÀI TRONG THỜI KỲ ĐỔI MỚI
ĐOÀN THANH THỦY - NGUYÊN THỊ THƯ *
Ngày nhận bài: 5/4/2022 Nhận kết quả phan biện: 16/5/2022 Duyệt đăng: 16/6/2022
Tóm tắt: Cộng đồng người Việt Nam ớ nước ngoài ngày càng trớ thành nguôn lực quan trọng, đóng góp cho sự phát triên cùa đất nước Với quan điếm nhất quán, Đảng và Nhà nước đã khắng định người Việt Nam ờ nước ngoài là bộ phận không tách rời, một nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam, đồng thời từng bước hoàn thiện chủ trưong, chính sách nâng cao hiệu quả công tác về người Việt Nam ở nước ngoài trong thời gian qua Bài viết nêu bật quan điếm bao trùm của Đảng và Nhà nước Việt Nam về người Việt Nam ờ nước ngoài, khang định những kết qua đạt được trong thực hiện chu trương, chính sách cua Đang và Nhà nước đổi với người Việt Nam ở nước ngoài thông qua những đóng góp cùa cộng đồng đoi với đất nước trong thời kỳ đôi mới.
Từ khóa: Cộng đồng người Việt Nam ơnước ngoài; thời kỳ đôi mới;
TA ặt vấn để
Phát huy nguồn lực của cộng đổng
người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN)
là vấn để được Đảng và Nhà nước rất quan
tâm Trong thời kỳ đổi mới, hệ thống chính
sách đối với cộng đổng NVNONN đã dần
được bổ sung và hoàn chỉnh, đáp ứng kịp thời
với yêu cẩu của thực tiễn Nghị quyết Đại hội
Đảng Cộng sản Việt Nam lẩn thứ XIII (năm
2021) yêu cẩu có chính sách thu hút nguổn
lực của NVNONN, đóng góp tích cực cho sự
nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thể hiện
rõ chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà
nước hiện nay để phát huy nguôn lực
NVNONN trong công cuộc đổi mới và xây
dựng đất nước phôn vinh
1 Vai trò của cộng đổng người Việt
Nam ở nước ngoài
“Người Việt Nam định cư ở nước ngoài” là
người có quốc tịch Việt Nam và người gốc
Việt Nam đang cư trú, làm ăn, sinh sống lầu
dài ở nước ngoài Cộng đổng NVNONN đến
nay có khoảng 5,3 triệu người sinh sõng, làm
việc trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong
đó hơn 80% là ở các nước phát triển[5] Đại
bộ phận đổng bào đã có địa vị pháp lý và cuộc
Trường Đại học Lao động xã hội.
sống ổn định, hội nhập sâu rộng vào xã hội sở tại Dù ở bất cứ nơi đầu, đổng bào ta vẫn luôn hướng về Tổ quốc, gắn bó máu thịt với cội nguồn dân tộc, là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam; là nguổn lực quan trọng đóng góp cho sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc
Trong lĩnh vực kinh tế, nhiều doanh nhân Việt kiểu đã thành danh và góp mặt trong danh sách các tỷ phú thế giới Kiểu bào góp phẩn mở rộng thị trường hàng Việt ra thê giới, tham gia giới thiệu, tiêu thụ sản phẩm và phát triển các kênh phần phối hàng Việt Nam
ở nước ngoài Vể chính trị, một số cá nhân gốc Việt đã tham gia chính trường sở tại ở các cấp độ khác nhau, ở độ tuổi rất trẻ Vai trò của các chính trị gia, nhà quản lý, lãnh đạo gốc Việt tại một số nước như Mỹ, Australia, Pháp ngày càng được khẳng định Hiện có khoảng 500.000 chuyên gia, trí thức người Việt, chiếm tỷ lệ 10% trong cộng đổng NVNONN, đang làm việc tại các cơ sở khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học trên thế giới, trong đó rất nhiều người có trình độ, năng lực, có uy tín trong giới khoa học quốc
tế Số sinh viên, học viên người Việt Nam học tập ở các nước ngày càng tăng, lên đến
Trang 2ĐOÀN THAblH THỦY - NGUYỄN THỊ THU Phát huy
trong nước Đầy thực sự là nguồn
170.000 người Số du học sinh này cùng thế
hệ người trẻ Việt Nam ở nước ngoài được
đào tạo bài bản ở các nước phát triển với tư
duy mới, dược tiếp cận công nghệ hiện đại,
đang tạo ra những thay đổi tích cực trong
cách nhíp và quan hệ của cộng đổng
NVNONN đối với đất nước[s]
Hệ thống mạng lưới chuyên gia, trí thức,
doanh nhận Việt kiểu tăng lên vể số lượng, có
khoảng 80 hội doanh nhân, chuyên gia, trí
thức kiều bào tích cực triển khai hoạt động
kết nối với
lực vô cùng quý giá đổi với công cuộc đổi mới
đất nước
2 Một số đóng góp của cộng đống
người Việt Nam ở nước ngoài đối với sự
phát triển của đất nước
Phát húy truyền thống yêu nước, NVN
ONN luôn hướng vê Tô’ quốc
Từ những chủ trương, chính sách đổi mới
của Đảng và Nhà nước, thái độ chính trị
trong cộng đồng NVNONN đối với đất nước
có những chuyển biến theo chiều hướng tích
cực Ngày càng có đông đảo bà con hoan
nghênh, bày tỏ chính kiến ủng hộ công cuộc
đổi mới, ủng hộ chính sách đại đoàn kết dân
tộc của Đảng và Nhà nước Việt Nam Thành
tựu to lớn mà nhàn dần Việt Nam đã đạt
được trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã
hội, giữ vững
Nam trên trường quốc tế không ngừng được
nâng cao là điểu kiện khách quan thuận lợi
cho việc tập hợp, củng cố và thành lập các hội
đoàn hướng về Tổ quốc Các hội đoàn đã
chủ động vậln động kiểu bào tẩy chay các
hoạt động chổng đối, trực diện đấu tranh,
vạch trấn bộ mặt các lực lượng phản động,
chống phá Địều đó thể hiện rõ sự ủng hộ của
NVNONN dối với chủ trương, chính sách
của Đảng và
thần đại đoàn
ổn định chính trị, vị thế của Việt
Nhà nước Việt Nam trên tinh kết dần tộc
Cùng với việc triển khai Nghị quyết Đại hội XIII và Kết luận sỗ 12-KL/TW (2021) của Bộ Chính trị, công tác đối với NVNONN được triển khai mạnh mẽ, toàn diện trên tất
cả các mặt Cho đến nay vể cơ bản đã hình thành một hệ thống tương đối hoàn chỉnh các quy định và chính sách ngày càng thể hiện tốt hơn tinh thần “NVNONN là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dần tộc Việt Nam”, nhờ vậy NVNONN ngày càng quan tâm, gắn bó hơn với đất nước, ủng
hộ và tích cực tham gia vào công cuộc đổi mới đất nước hiện nay
Việc giữ gìn văn hóa truyền thống cũng được cộng đồng NVNONN quan tầm và đẩy mạnh thực hiện nhiều lớp học tiếng Việt cho con em thế hệ thứ hai, thứ ba đã được cộng đổng tổ chức, hoạt động hiệu quả, được chính quyền sở tại đánh giá cao Mặc dù cư trú ở những khu vực địa lý khác nhau với hoàn cảnh khác nhau, nhưng đại
đa số NVNONN có tình cảm gắn bó với quê hương, đất nước, là bộ phận “máu thịt” của cộng đổng dân tộc Việt Nam, góp phán củng cố và phát triển khối đại đoàn kết toàn dân tộc
Cộng đổng NVNONN đóng góp xây dựng
và phát triển đất nước
Cộng đồng NVNONN hiện nay thực sự là nguổn lực quan trọng đóng góp cho sự phát triển của đất nước Các doanh nhân NVNONN trở vể nước làm ăn, tham gia tạo
ra những doanh nghiệp bản địa mạnh, hàng đầu của đất nước như Techcombank, Vpbank, Vingroup, Eurowindow, Masan, Công ty hóa phẩm Mỹ Lan, Sun Group , góp phần tạo công ăn việc làm, đào tạo nghể, chuyển giao công nghệ, phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương và tăng nguổn thu từ thuế cho ngân sách nhà nước
Lượng kiều hối gửi vể nước không ngừng tăng lên, là nguổn vốn đầu tư góp phần thúc
Trang 3ĐOÀN THANH THÚY-NGUYỄN THỊ THU Phát huy
đẩy phát triển kinh tê' - xã hội Theo đánh giá
của Ngân hàng Thế giới, từ năm 2010 đến
nay, Việt Nam luôn là một trong số quốc gia
nhận nhiều kiểu hối nhất Trong năm năm từ
năm 2016-2020, tổng kiểu hối về nước đạt
hơn 71 tỷ USD, với mức tăng trưởng trung
bình 6% hàng năm Trong bối cảnh các nước
chịu ảnh hưởng nặng nể của đại dịch Covid-
19, lượng kiều hối của Việt Nam trong năm
2021 vẫn tăng và ước tính ở mức 18,1 tỷ
USD (theo Ngân hàng Thê' giới), tương
đương gần 5% tổng thu nhập quốc gia[s]
Hàng trăm nghìn doanh nhân NVNONN
đã tích cực tham gia liên kết, thúc đẩy xuất
nhập khẩu Trí thức NVNONN đã được
tập hợp, tham gia “hiến kế” cho nhiều vấn
đề quan trọng trong nước, như công nghệ,
tri tuệ nhân tạo, khởi nghiệp và đổi mới
sáng tạo, phòng chống dịch bệnh, mô hình
phát triển kinh tế
Ngoài ra, nguổn lực “mểm” của cộng đổng
NVNONN đã, đang và sẽ góp phần giúp
nâng cao hình ảnh và vị thê' của đất nước,
thúc dẩy quan hệ giữa Việt Nam và các quốc
gia trên thê' giới Bởi vai trò, vị thê' và ảnh
hưởng của cộng đổng NVNONN ngày càng
được nâng cao và mở rộng, tham gia sâu rộng
vào mọi mặt đời sống ở các nước sở tại, từ
chính trị, kinh tế, khoa học công nghệ, văn
hóa nghệ thuật
Bên cạnh đó, cộng đông NVNONN luôn
dành tình cảm gắn bó với quê hương đất
nước, lan tỏa giá trị, hình ảnh đẹp về truyền
thống đoàn kết, “tương thần tương ái”, “lá
lành đùm lá rách” của dân tộc Những khi đất
nước gặp khó khăn, đổng bào ta ở nước ngoài
luôn sát cánh, hướng về Tổ quốc bằng những
việc làm thiết thực Kiều bào cũng tổ chức các
buổi triển lãm, hội thảo về Biển Đông, quyên
góp tiền và hàng hóa trị giá hàng tỷ đồng ủng
hộ Trường Sa và “Qụỹ vì biển, đảo Việt
Nam”; qua đó góp phần củng cố sức mạnh
khối đại đoàn kết dần tộc trong mặt trận đấu tranh giữ vững hòa bình, ổn định và bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyển, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc Trong bối cảnh đại dịch COVID-19, cộng đông NVN ONN đã rất nhiệt tình hưởng ứng lời kêu gọi của Mặt trận Tổ quốc, đồng bào ta ở nước ngoài đã đổng lòng, sát cánh và chia sẻ với đổng bào trong nước, đã đóng góp rất thiết thực và hiệu quả vào phòng chống dịch COVID-19, ủng hộ tiền mặt, cùng nhiều trang thiết bị, vật phẩm y tế, ủng hộ cho Quỹ vắc-xin và công tác phòng chống dịch trong nước Phát huy truyền thống đoàn kết, tương thân tương ái, NVNONN đã góp phần tích cực củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, nâng cao hình ảnh, uy tín đất nước và vị thê' của Việt Nam trong con mắt bạn bè quốc tế
nước ngoài thời kỳ đổi mới
Nhận thức rõ vể vị trí, vai trò công tác đổi với NVNONN là một nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng, gắn liển với sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhà nước, và sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc Xuất phát
từ những yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể trong từng giai đoạn, Đảng và Nhà nước đã đế ra những chủ trương, chính sách trong công tác đối với NVNONN, nhằm phát huy vai trò của NVNONN đối với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về NVNONN thời kỳ đổi mới được thể hiện ở một số vấn để cơ bản sau:
Thứ nhất, khẳng định NVNONN là “bộ phận không tách rời” và là “nguồn lực” của cộng đồng dân tộc Việt Natn
Ngày 29-11-1993, Bộ chính trị Ban chấp hành Trung ương Đảng đã ra Nghị quyết số
08-NQ/TW về chính sách và công tác đối với NVNONN Nghị quyết nêu rõ: “NVNONN
Trang 4ĐOÀN THANH THỦY-NGUYỄN THỊ THU Phát huy
,6-3-2004, Bộ Chính trị ra Nghị
rNQ/TW về công tác đối với
Tinh thẩn cốt lõi của Nghị quyết
hiện rõ nét ở chủ trương:
ĩ cộng đồng NVNONN ổn định
n bển vững Nghị quyết của Bộ
ý nghĩa chiến lược hết sức to lớn,
quan tâm sầu sắc của Đảng, Nhà
là một bộ phận không tách rời của cộng đồng
dần tộc Việt Nam”
Ngày 2i
quyết 36
NVN0NN
được thể
NVNONN là bộ phận không tách rời và là
một nguồn lực của cộng đổng dân tộc Việt
Nam, là nhân tố quan trọng góp phẩn tăng
cường quan hệ hợp tác, hữu nghị giữa nước ta
với các nước Nhà nước Việt Nam bảo hộ
quyển lợi chính đáng của NVNONN trên cơ
sở pháp luật của Việt Nam, pháp luật của
nước sở tại, pháp luật và tập quán quốc tế
Nhà nước Việt Nam hỗ trợ và tạo điều kiện
thuận lợi để
và phát triểi
Chính trị CC
thể hiện sự
nước đối vớ ĩ công tác này, một lần nữa khẳng
định quan điểm nhất quán của Đảng luôn coi
cộng đổng người Việt Nam sinh sống và làm
việc ở nước ngoài là một bộ phận không tách
rời, một nguổn lực của cộng đồng các dân tộc
Việt Nam
Nhất quán với chủ trương trên, Kết luận
số 12-KL/TW, ngày 12-8-2021, của Bộ
Chính trị về công tác NVNONN trong tình
hình mới tiếp tục khẳng định: “Dù ở bất cứ
nơi đâu, đổng bào ta vẫn luôn hướng vế Tổ
quốc, gắn bó máu thịt với cội nguồn dân tộc,
là bộ phận không tách rời của cộng đổng dần
tộc Việt Nam,- là nguồn lực quan trọng đóng
góp cho sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo
vệ Tổ quốc” [6] thể hiện rõ chủ trương xuyên
suốt của Đảng trong thời kỳ đổi mới
Thứ hai, phát huy tích cực vai trò của
cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài
trong công cuộc đổi mới đất nước
Trong công cuộc đổi mới toàn diện đất
nước, ngay từ Đại hội lần thứ VI của Đảng
năm 1986 đã chủ trương đổi mới công tác
vận động NVNONN Văn kiện Đại hội VI xác định: “Đảng và Nhà nước ta thông cảm và đánh giá cao lòng yêu nước của đổng bào, sẽ tạo thêm những điều kiện thuận lợi để đổng bào xây dựng khối đoàn kết cộng đồng, tiếp xúc với bà con trong nước, đóng góp ngày càng nhiều hơn vào công cuộc xây dựng Tồ quốc”[l, tr.117]
Việc xây dựng cơ chế, chính sách để phát huy cao độ nguồn lực của cộng đổng NVNONN là vấn đế luôn được Đảng và Nhà nước rất quan tầm Ngày 12-3-2003, Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX đã ra Nghị quyết số 23-
NQ/TW về Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh,
xã hội công bằng dân chủ, văn minh Nghị
quyết nêu rõ: “Có chính sách động viên và tạo điếu kiện cho NVNONN hướng về quê hương tham gia xầy dựng đất nước Khuyến khích đổng bào đầu tư vể trong nước, có chính sách thu hút, phát huy sự đóng góp của trí thức Việt kiểu Vận động đổng bào chấp hành tốt pháp luật ở các nước sở tại, đông thời có biện pháp tích cực bảo vệ quyển lợi hợp pháp của đổng bào Làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền về tình hình trong nước và các chủ trương, chính sách của Nhà nước ta trong cộng đông NVNONN Có chính sách khen thưởng NVNONN có nhiếu thành tích đóng góp cho Tổ quốc”[3, tr.85-86]
Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIII (2021) yêu cầu có chính sách thu hút nguồn lực của NVNONN đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, phát triển mạng lưới kết nối nhân tài người Việt, thu hút sự tham gia đóng góp của cộng đổng các nhà khoa học NVNONN, xây dựng, triển khai các chương trình cụ thê’ đê thu hút và phát huy có hiệu quả các nhà khoa học, chuyên gia giỏi là NVNONN, tranh thủ tói
Trang 5ĐOÀN THANH THỦY - NGUYỄN THỊ THU Phát huy
đa nguồn lực NVNONN tham gia đóng góp
phục vụ phát triển đất nước
Như vậy, trong thời kỳ đổi mới đất nưởc,
hệ thống chính sách đối với cộng đông
NVNONN đã dần được bổ sung và hoàn
chỉnh, đáp ứng kịp thời với yêu cầu của thực
tiễn, tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đổng
NVNONN đóng góp vào công cuộc xây
dựng và phát triển đất nước
Thứ ba, chăm lo, hỗ trợ NVNONN ổn
định cuộc sống, phát triển kinh tê'và giữ gìn,
phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
Bảo hộ quyển lợi của NVNONN là một
vấn để cấp thiết được Đảng và Nhà nước
quan tâm Người Việt Nam sống và làm việc
ở nước ngoài trong bất cứ hoàn cảnh nào
cũng cần được Nhà nước Việt Nam bảo hộ
quyền lợi chính đáng của họ trong làm ăn,
sinh sống ở nước sở tại Trong Hiến pháp
năm 1992 của Việt Nam, Điểu 75 cũng đã
quy định: “Nhà nước bảo hộ quyền lợi chính
đáng của người Việt Nam định cư ở nước
ngoài”, “Nhà nước tạo điểu kiện để người
Việt Nam định cư ở nước ngoài giữ quan hệ
gắn bó với gia đình và quê hương, góp phẩn
xây dựng quê hương, đất nước.”
Nghị quyết số 08-NQ/TW về chính sách
và công tác đối với NVNONN năm 1993 cũng
nêu rõ: “Chính sách và công tác vận động
NVNONN phải đáp ứng những yêu cầu
chính là: Bảo vệ quyển lợi chính đáng của
NVNONN Nâng cao ý thức cộng đồng, tăng cường đoàn kết tương trợ, đùm bọc giữa những người Việt Nam cùng sống ở nước ngoài, giúp nhau ồn định cuộc sống và thành đạt trong sự nghiệp ”[2, tr.3]
Kết luận số 12-KL/TW của BCT vể công tác NVNONN trong tình hình mới ngày 12- 8-2021 nhấn mạnh: “Tăng cường phối hợp với các cơ quan chức năng của nước sở tại, triển khai các biện pháp tổng thể chăm lo, hỗ trợ đổng bào, nhất là ở những địa bàn khó khăn để đồng bào có địa vị pháp lý vững chắc,
ổn định cuộc sống, phát triển kinh tế, tuân thủ pháp luật và hội nhập thuận lợi vào xã hội
sở tại Tiếp tục nàng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dần, quản lý lao động, du học sinh ”[6]
Kết luận
Trong bối cảnh đất nước hội nhập quốc tế sâu rộng, cộng đông NVNONN, với vai trò ngày càng tăng và địa vị ngày càng ổn định, thực sự là một bộ phận không tách rời, là nguồn lực của cộng đổng dân tộc Việt Nam Với chủ trương, chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước, tiềm năng và thế mạnh của cộng đông NVNONN đã và đang được phát huy một cách hiệu quả góp phẩn quan trọng vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, giúp cho kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển, vị thế của Việt Nam ngày càng được nàng cao trên trường quốc tê
Tài liệu tham khảo:
[1] Đàng Cộng sản Việt Nam (1986), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần VI, Nxb Sự thật, Hà Nội.
[2] Đảng Cộng sản Việt Nam (2004), Nghị quyết cùa Bộ Chính trị về công tác đổi với người Việt Nam ở nước ngoài,
Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
[3] Đảng Cộng sàn Việt Nam (2005), Văn kiện Đáng thời kỳ đối mới (Đại hội VI, VII, VIII, IX) về đại đoàn kết toàn dân tộc, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
[4] Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Hội.
[5] Lương Thanh Nghị (2022), Nguồn lực người Việt Nam ơnước ngoài, http://mattran.org.vn
[6] Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Kết luận số 12-KL/TW của Bộ Chính trị về Công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới, ngày 12-8-2021.