Đặc trưng lý luận về đường lối đổi mới của đảng cộng sản việt nam

THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG ĐẶC TRƯNG LÝ LUẬN VÊ ĐƯỜNG LỐI ĐỔI MỚI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM GS, TS TRẦN VĂN PHÒNG Học viện Chỉnh trị quốc gia Hồ Chí Minh Ngàynhận 8 4 2021 Ngàythẩmdịn[.]

THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG

ĐẶC TRƯNG LÝ LUẬN VÊ ĐƯỜNG LỐI ĐỔI MỚI

CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

GS, TS TRẦN VĂN PHÒNG

Học viện Chỉnh trị quốc gia Hồ Chí Minh

Ngàynhận:

8-4-2021

Ngàythẩmdịnh, đánhgiá:

15-4-2022

Ngày duyệt đăng:

5-5-2022

Tóm tắt: Sau hơn 35 năm thực hiện đổi mới toàn diện đất nước,

hệ thống lý luận vể đường lối đổi mới, vể CNXH và con đường

đi lên CNXH ở Việt Nam từng bước được hình thành, bổ sung, phát triển Bài viết phân tích, chỉ rõ những đặc trưng của lý luận về đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam, đó là:

thống nhất giữa tính khoa học và tính cách mạng; thông nhất giữa kiên định và bổ sung, phát triển; gắn với thực tiễn đất nước, khu vực và thế giới Những đặc trưng này gắn bó hữu cơ với nhau, bổ sung cho nhau, cùng nhau tạo nên bản chất của

lý luận về đường lối đổi mới của Đảng.

Từ khóa:

Khoa học và cách mạng; đặc trưng; lý luận vể đường lối đổi mới;

kiên định và bổ sung, phát triển

Đại hội định: “HệXIIIthống (2021)lý luận về của Đảng khẳng đườnglối

đổi mới, về chủnghĩa xãhội và con

đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam tiếp

tục được bổ sung, phát triển”1 Vậyhệ thống lý

luận về đường lối đổimớicủa Đảng có những đặc

trưng gì? Từ bản chất của lý luận về đường lối đổi

mới của Đảng-chínhlà sự đổi mớinhậnthức, con

đường, biện pháp xâydựng CNXH và bảo vệTổ

quốcViệtNam XHCN frong điều kiện mới-cho

thấy lý luận về đường lối đổi mới của Đảng có

nhữngđặc trưng chủ yếu sau:

Thứ nhất, thong nhất giữa tính khoa học và

tính cách mạng

Tính khoa học của ỉỷ luận về đường lối đổi mới

của Đảng thểhiệnở chỗ, lý luận về đường lối đổi

mới là kết quả trítuệ tậpthểcủaĐảng, nhândânvà dân tộc,phảnánhđúng đắn những đòi hỏibứcxúc của cuộc sống, của thựctiễn xây dựng và bảo vệ

Tổquốc Việt Nam XHCN bắt đầutừ những năm

80 của thếkỷ XX Nói khác đi, lý luậnvềđường lốiđổi mới của Đảng làkết quả của trí tuệtậpthể của toànĐảng, toàn dân, toànquân và luônđược

bổ sung, hoàn thiệnbằng tổng kết thực tiền,nghiên cứu lý luận, học hỏi kinh nghiệm quốc tế Tinh thần này thể hiện rất rõ trongNghị quyết Đạihội

VI (1986)của Đảng: “Tập trung trítuệ toànĐảng

vàtoàndân,Đại hộichúng ta tổngkếtnhữngkinh nghiệm sáng tạophong phúcủa các ngành, các cấp

và các đơn vịcơ sở,giải quyếtmộtsố vấn đề quan họng về lýluận vàthực tiền, pháttriểnđườnglối và nâng cao năng lực chỉ đạo thựchiện của Đảng”2

Tínhkhoa học còn thể hiện ở chỗ lý luậnvề

đường lối đổi mới dám nhìn thẳng vào sai lầm,

hạnchế trong nhậnthức vàtrongchỉ đạo tố chức

thực hiện để nhận thức lạivàtổchứcthựchiệnlại

cho đúng đường lốixây dựng CNXH và bảovệ Tổ

quốc Việt Nam XHCN Vớitinhthần “nhìn thằng

vào sự thật, đảnh giá đúng sự thật, nói rõ sự thậỉ' 3

tại Đại hộiVI, Đảng đãchỉrõ trong quá trìnhxây

dựng đất nước, bên cạnh những thành tựu đãđạt

được, sựgiảmsút của sản xuất những năm cuối

thập kỷ 70,đầu thập kỷ 80 củathế kỷ XX là do

“những sai làm trong bốtrí cơcấu kinh tế, nhất là

bố tríđầutư và xâydựngcơbảncủa 5 năm

1976-1980,đãđể lại hậuquảnặngnề”4; “việc đánh giá

tình hình cụ thể về cácmặt kinh tế, xã hội củađất

nước, đã có nhiều thiếu sót Do đó,trongmười năm

qua, đã phạmnhiều sai lầm trongviệc xácđịnh mục

tiêu vàbước đi vềxây dựng cơ sởvật chất-kỹ thuật,

cải tạoxã hội chủnghĩa và quản lýkinh tế”5 Với

tình thần khách quan, khoa học, lý luận vềđường

lối đổi mới của Đảng đãnhận thấy rằng chúngta

chưanhậnthức đúng về thòi kỳ quá độlên CNXH,

lại chỉ đạochủquan, nóng vội,muốn bỏ qua những

bước đi cần thiết trong thờikỳ quá độ; đề ranhững

chỉtiêu kế hoạch quácao về các mặtsản xuất; chủ

trươngđẩy mạnh công nghiệphóa trong khichưa

có đủ cáctiền đềcầnthiết; ương chỉ đạothực tiễn

chưa kiên quyết khắc phục tư tưởng chủ quan,

nóng vộivà bảo thủ nhất là trong các chủ trương

về cơ cấu kinhtế, cải tạo XHCN và cơ chế quản lý

kinh tế6, V.V Vớitinh thần khách quan, khoahọc,

lý luận về đường lối đổimới củaĐảng dám nhìn

thẳng vào khuyếtđiểm, cho rằng: “Nhữngsai lầm

nói trên lànhữngsailầmnghiêm trọng và kéo dài

về chủ trương, chính sách, sai lầm về chỉ đạo và to

chức thực hiệrìT Trên cơsở đó, lýluậnvề đường

lối đổi mới phải ngăn ngừa, khắc phụcnhững hạn

chế, nhất là phảikhắc phục “bệnh chủ quan, duy ỷ

chí,lối suy nghĩvà hànhđộnggiản đơn, nóngvội,

chạytheo nguyệnvọng chủquan tưtưởngtiểu

tư sản vừa “tả” khuynh vừa “hữu”khuynh”8

Tính cách mạng của lý luận về đường lồi đối mới thể hiện ởchỗ lýluận chống lại mọi cáibảo thủ, trì hệ, những cái cũ, lạc hậu, dám đổi mói theo hướngtốt đẹp hơn, hiệu quả hơn Ngay từkhi mới bắtđầuđổimới lýluận về đường lối đốimớicủa Đảng đã chỉ rõ: “Đảng ta trước hết phải thay đổi nhận thức, đổi mới tư duy Phải nhận thứcđúng đắn và phù họp vớihệthống quy luật khách quan, ương đó các quy luậtđặcthùcủa chú nghĩa xã hội ngày càngchi phốimạnh mẽ phương hướng phát triểnchung củaxãhội”9 Quán triệt tinh thần này, trongsuốt quá trìnhđổimới, lý luận về đường lối đổi mới của Đảngluônhướng tới cáimới họp quy luật, từngbước hoàn thiện lýluận về đổimới trên từng mặt củađời sống xã hội Nhưng điềuquan trọng là lý luận về đường lối đổi mới của Đảng luôn hàmchứa sự thống nhất giữatính khoa học

và tính cách mạng Bảo đảm tính khoahọc làm cho lý luận ấy luôn bao hàm trong nó tính cách mạng, còn tính cách mạngđòihỏinó phải có tính khoahọc Nói khácđi, lý luậnvềđường lốiđổi mới của Đảng luôn có sựthống nhất giữa tính khoa học và tính cách mạng

Thứ hai, thong nhất giữa kiên định và bo sung, phát triển sảng tạo

Chínhvì có sự thống nhấtgiữatính khoa học

vàtính cáchmạng mà lý luận vềđường lối đổi mới của Đảngcó đặc trưng thốngnhất giữa kiên địnhvàbổ sung, phát triển sáng tạo Kiên định

làvững vàng, không dao động, không thay đổi lập trường, không nhụt chí10, không nản lòng, vữngtin có căn cứ, có cơ sở khoa học và thực tiễn Từ đây cho thấy, kiên định đường lối đổi mớilàvững vàng,khôngdao động, khôngthay đổi lập trường, không nhụt chí,không nản lòng, vững tin có căn cứ, có cơ sởkhoa học và thực tiễn vàođườnglối đổi mới của Đảng.Kiên định

THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG

không cónghĩa là bảo thủ, trìtrệ, cố chấp mà trên

cơ sở hiểu biết đúng đắn về bản chất khoa học,

cách mạng của lý luận về đường lối của Đảng

Khôngphảingẫu nhiên mà trong quan điếm chỉ

đạo công cuộc đồi mới, tiếp tục tinhthần cácđại

hộitrước, Đại hội XIII của Đảngchỉ ramột trong

bốn quan điểm cơ bản, đó là “kiên định đường

lối đổi mớicủa Đảng”11

Bô sung, pháttriển sáng tạo lýluậnvề đường

lối đổi mới nghĩalà cần phải dựatrên cơ sởkiên

định mục tiêu,đường lối đổimới để bổsung,phát

triển sángtạonhữngluậnđiểm cụthểcủa đường

lối đồi mớihoặctoàn bộlý luậnvềđường lối đổi

mới chophù họp với tình hình thực tiễn Lý luận

về đường lối đổi mới ban đàu chi tập trung đổi

mới về tư duy, phong cách, tổ chức vàcán bộ, sau

đó tiến hành đổi mới toàndiện các mặt Đại hội

vn (1991) của Đảng nhận định: “Với tinh thần

độc lập sángtạo, Đảng đã cụ thể hóa nghị quyết

Đại hội VI, bước đầu hình thành hệ thống các

quan diêm và nguyên tắc chỉ đạo sự nghiệp đối

mới ở nước ta"'2 Đồng thời, Đại hội VIIcủa Đảng

rút ra kinhnghiệm quan trọng: “đổimới phải toàn

diện, đông bộ và triệt đê, nhưng phải có bước đi,

hình thức và cách làm phù họp"' 3 Nghĩa là sau 5

năm thực hiệnlýluận vềđườnglốiđổimới.Đảng

đã chuyển từđổimớitưduy, phong cách, tổ chức

và cán bộ sangđổi mới toàn diện đấtnước Đây

làbướcbổsung,phát triểnquan trọngcủalý luận

về đường lối đổi mới của Đảng Chính vì vậy,

nhận thức và thực tiễnxâydựng CNXH đã được

đổi mới toàndiện từ bảnchất, đặctrưng, phương

hướng xây dựng CNXH đến nhận thức về thời

kỳ quá độ “bỏ qua phát triển chế độ tư bản chủ

nghĩa”, xây dựng nhànước pháp quyền XHCN,

phát triển kinh tế thị trường địnhhướng XHCN,

các mốiquan hệlớncần giải quyết,V.V

Trong tất cả cácnộidungcủalýluận về đường

lối đốimới của Đảng luôn dựatrêncơ sở kiênđịnh

những thànhtựuđã đạt được vàbổ sung, phát triển

lý luận về đường lối đổi mới của Đảng Chính vì vậy, lý luậnvề đường lối đổi mới của Đảng một mặt vừa kiên định những nguyên tắc, những thành tựu đã đạt được, vừabổ sung, phát triển lý luận ưên cơ sở tổng kếtthực tiễn, nghiên cứu lý luận, tiếp thu tinh hoacủanhânloại Có điều nàylà bởi

lẽ,giữakiện định và bổ sung, pháttriển sáng tạo

lý luận về đường lối đổi mới của Đảng có quan

hệ biện chứng, tác độnglần nhau Kiên định là cơ

sở để bổ sung, pháttriển sáng tạo đúngđắn Nếu kiên định nhưng không bổ sung, pháttriển sáng tạo đúng đắn sẽ rơi vào bảo thủ, sơcứng, cứng nhắc, trì trệ, giáo điều Ngược lại, bổ sung, phát triển sáng tạo đúng đắn đòi hỏi phải kiên định, nếu không dễ trở thành xét lại, cơ hội

Ba là, gắn với thực tiễn Vỉệt Nam cũng như thực tiễn khu vực và thế giới

Lý luậnvề đường lối đổi mới củaĐảng luôn gắn với thực tiền ViệtNam cũng như thực tiễn khu vực và thời đại được thể hiện ở chồ, Đảng thường xuyên tổng kếtkinhnghiệm thực tiễn, đúc rút những bài học để bảođảmlý luận về đườnglối đồi mới luôn bám sátthựctiễnđấtnước, khu vực

vàthế giới, luôn được bổsung, pháttriển Chínhvì gan vớithực tiễn ViệtNam,thực tiền khu vựcvà thế giới mà lý luận về đường lối đổi mới của Đảng không rơi vào giáo điều, sách vở

Tổng kết 5 năm (1986-1991) thực hiện đường lối đổi mới do Đại hội VI của Đảng đề ra, Đại hội VII của Đảng rút ra 5 bài học kinh nghiệm quý báu Mộttrongnhữngbài học kinhnghiệmđólà:

“giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quả

trình đổi mới, kết họp sự kiênđịnhvề nguyên tắc

và chiến lược cáchmạng với sự linhhoạt trong sách lược, nhạy cảm nam bắt cái mới”14 Đảng khẳng định đi lên CNXH là con đường tấtyếu của Việt Nam, phù họpvớithực tiễn Việt Nam và thời đại Lý luậnvềđường lối đổi mới phê phán

những sai lầm, khuyếtđiểm trong quá trình xây

dựng CNXHnhưng không quan niệm nhữngsai

lầm đó “là khuyết tật củabản thânchếđộ”, không

“coi khuyết điểmlà tất cả, phủ định thành tựu, từ

đó dao động về mục tiêu và con đường đi lên chủ

nghĩaxã hội Đổimớikhông phải là thay đổimục

tiêu xã hộichủnghĩa mà làlàm cho mụctiêu ấy

được thực hiện có kết quả bằng những quan niệm

đúngđắn về chủ nghĩa xã hội, bằng những hình

thức, bướcđi, biệnpháp thích họp”15 Những kết

luận được đúc rút từ tổng kết kinh nghiệm thực

tiễn vô cùng quantrọng, giúp Đảngkiên địnhlý

luận về đườnglối đổi mới: “phai giữ vững tư duy

độc lập và sáng tạo trong việc đề ra đường lối đổi

mới phù hợp vớiđặcđiểm, tình hình nướcta, đáp

ứng đúng lợi ích và nguyện vọng của nhân dân

ta”16 Đây là quanđiềm rất quan trọng, bởi lẽ độc

lậpvàsángtạonhưngphảiphù hợp với đặc điểm,

tình hình đấtnước, phùhọp thực tiễn ViệtNam

Neuđộc lập mà không phùhợp thực tiễn đấtnước

sẽ dẫntới xétlại, sáng tạomà không phù họp thực

tiễn đấtnước sẽ là giáo điều Cả xét lại và giáo

điều đều sẽ gây ra thất bại Thực tế cho thấy lý

luận về đường lối đổi mới của Đảng không rơi

vào xétlại,giáo điều,rập khuôn cácnướckhác Ở

Trung Quốc xây dựng kinh tế thịtrường XHCN,

thì ởViệt Nam làxây dựng nềnkinhtế thị trường

địnhhướng XHCN.Nền kinhtế thịtrường định

hướng XHCN không giống với bất cứ mô hình

kinh tế thị trườngnào đã tồn tạitrên thếgiới Nó là

kếtquả tổngkếtthực tiễn, nghiên cứu lýluận, tiếp

thu tinhhoa nhân loạiphùhọp với thực tiễn Việt

Nam Neu các nước phươngTây xây dựngxã hội

hiệnđạitheomôhình kinh tế thị trường, nhànước

pháp quyền và xã hội dân sự, thìĐảngxây dựng

mô hình CNXH gồm cáctrụcột kinh tế thị trường

địnhhướng XHCN,nhànước pháp quyền XHCN

vànền dânchủXHCN Nghĩa là, cáctrụ cộtcủa

CNXHđều mang nét riêngcủa Việt Nam, gắn bó,

phảnánhthực tiền Việt Nam nhưng không dị biệt

sovớithế giới Ngoàira, chúng ta còn chú ý phát triển văn hóa vớitưcáchlà nền tảng tinh thần của

xã hội mà ở đó chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đóng vaitrò chủ đạo

Xuất phát từ bài học kinh nghiệmcải tố của Liên

Xô - đổi mới chính trị không có sự hậu thuẫncủa kinh tế, Đảng đã nhận thức, giải quyết đúng đắn quan hệ giữađối mới kinh tếvà đổimới chínhtrị Khi bắt đầuđổi mới, xuất phát từ thực tiễn Việt Nam, Đảng nhấn mạnh: “phải tập trung sức đổi mới kinh tế, đápứngnhữngđòi hỏi cấp bách của nhândânvề đờisốngviệc làmvà những nhu cầu xã hội khác,xây dựng cơ sởvật chất- kỳ thuật của chủ nghĩa xã hội, coiđólàđiều kiện quan trọng để tiến hànhthuận lợi đổi mớitrong lĩnh vực vực chính trị Đồng thời vói đổi mới kinh tế, phảitừng bước đổimớitổ chức và phương thức hoạtđộng của hệ thống chínhtrị, pháthuy ngàycàng tốt quyền làm chủvà nănglực sáng tạocủa nhândân hên các lĩnh vực chínhtrị, kinh tế, văn hóa, xã hội Vì chính trị đụng chạm đếncác mối quanhệđặc biệt phức tạp và nhạycảmtrong xã hội, nên việc đôi mới hệ thống chính trị nhấtthiết trên cơsởnghiên cứu và chuẩnbị rất nghiêmtúc, không cho phép gây mất

ổn định chínhtrị, dẫnđến sự rốiloạn Nhungkhông

vì vậy mà tiến hành chậm tre đổi mới hệ thống chính trị, ”17 Kinh nghiệmthànhcông của sựkết họp đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị trong thực hiện Nghị quyết Đại hộiVII của Đảng được Đại hội VIII(1996) của Đảng khẳngđịnh: “Kết hợpchặt chẽ ngay từ đầu đổi mới kinhtế với đổi mới chính trị, lấy đổimớikinh tế làm trọng tâm, đồng thời từng bướcđổi mới chính trị”18 Đó lànhững quan điểmđúng đắn của Đảng, phù họp vớithực tiễn đất nước cũng như nhucầu, nguyện vọng của đại đa số nhân dân lao động Quanđiểm này tiếp tục được khẳng định trong các kỳ Đạihội IX (2001), Đạihội

X (2006) của Đảng ĐạihộiXI(2011) của Đảng

THỰC HIỆN NGHỊ QUYẾT ĐẠI HỘI XIII CỦA ĐẢNG

nhấn mạnh: Đổi mới chính trịphải đồng bộ với

đổi mới kinh tế theo lộ trìnhthích họp, trọng tâm

làhoàn thiệnthể chế kinh tếthịtrường xã hội chủ

nghĩa, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, xây

dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa,mở

rộng dânchủ trong Đảng vàtrong xã hội gắn với

tăng cường kỷluật, kỷ cương”19 Đại hội XII (2016)

của Đảng đánhgiá: “Nhìn tổng thể, qua30 năm đổi

mới,đấtnước ta đã đạt đượcnhững thành tựu to

lớn, có ý nghĩa lịch sử’’20,trong đó có thành tựu về

giảiquyếtquan hệ giữa đổi mới kinh tếvà đổi mới

chính trị Tuy nhiên, Đại hội xn của Đảng cũng

thẳng thắnchỉ ra hạn chế: kinh tếphát triển chưa

bền vừng, chưa tương xứng với tiềm năng, yêu

cầu và thựctếnguồn lực được huyđộng “Đổi mới

chínhtrị chưa đồng bộ với đổi mới kinh tế; năng lực

vàhiệu quảhoạtđộngcủa hệ thống chính trị chưa

ngangtầm nhiệm vụ”21.Tổ chức bộmáy và cơ chế

hoạt động của các thiết chế trongbộ máy nhà nước

còn những điểm chưa thực sựhợp lý, hiệu lực, hiệu

quả Chưa khắcphụcđược sự chồng chéo,vướng

mắcvề chức năng, nhiệm vụ giữa các thiết chế, làm

ảnh hưởng tới sự thống nhất quyền lựcnhà nước và

hiệuquả hoạt động củanhà nước Cải cách hành

chính còn chậm, thiếu đồng bộ, chưa đáp ứng yêu

cầu 22 Những hạn chế từthực tiễn đòi hỏilý luận

về đường lối đổi mới kinh tế và chính trị phảiđược

nânglênmột tầm cao mới, đó là phải đổi mới đồng

bộthể chế kinh tế và thể chế chínhtrị

Đại hội XIII (2021) củaĐảnghêncơ sở đánh

giá những thành tựu của đổi mới kinh tế và đổi

mới chính trị trong nhiệm kỳ ĐạihộiXIIvàxuất

phát từ yêucầumới,đãxácđịnh cần đưa quan hệ

giữa đổimớiđồngbộthể chế kinh tế với thể chế

chínhtrị lênmộtbước mới Đó là: “Tiếp tục đổi

mới mạnh mẽ tư duy, xây dựng, hoàn thiện đồng

bộ thể chế phát triển bền vững về kinh tế, chính

trị, văn hóa, xã hội, môi trường , tháogỡ kịp thời

nhữngkhó khăn, vướngmắc, khơi dậy mọi tiềm

năngvà nguồn lực, tạođộng lực mới cho sự phát triểnnhanh và bềnvững đất nước”23 Đây làmột diêm mới so với Đại hội XII và các đại hội của Đảng trước đó

Tổng kết10 năm(1986-1996) thực hiện lý luận

vềđường lối đối mới, Đại hộiVIII của Đảng đã đánh giárất chính xáctrongquá trình đổi mới, đặc biệt là vào những thời điểm cótính bước ngoặt, xuất phát từ thực tiền, Đảng đã có những quyết sách quan trọng Đó là những nguyên tắc chi đạo công cuộc đổi mới mà HNTƯ6 khóa VI (3-1989) của Đảng đã khẳngđịnh; sự bác bỏ kiênquyết của BanChấp hànhTrung ương khóa VI với những mầm mống đầu tiên về đa nguyênchínhtrị chớm xuất hiện; việc thông qua Cương lĩnh Xây dựng

đất nước trong thời kỳ quả độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991, Điều lệ Đảng sửađổi tại Đại hội VII của Đảng, Hiến pháp năm 1992,v.v Chínhnhững quyết định đúng đắn này làm cho lý luận vềđường lốiđổi mớicủa Đảng gắn vớithực tiễn đấtnướcvà đáp ứng yêucầuthực tiễn24

Đại hội IX của Đảng khẳngđịnh qua 15 năm (1986-2001)đổi mới, những bài học do các Đại hội VI, VII, VIII của Đảngnêu lên vẫngiữ nguyên giá trị, đặc biệtlà bài học:“đổi mới phải dựa vào nhândân, vì lọi ích của nhân dân, phù họp với tiễn, luônluôn sáng tạo”25 ĐạihộiX (2006)của Đảngrút ra 5 bài học kinh nghiệm quýcho công cuộcđổi mới tiếp theo, trong đó có bàihọc: “đổi mới phải vì lợi ích của nhân dân, dựa vào nhân

dân, phát huy vai trò chủ động sảng tạo của

nhân dân, xuất phát từ thực tiễn, nhạy bén với cải mớĩ' 26 Nghĩalà, Đảng tiếp tụckhẳng định đường lối đổi mới phát xuất phát từ thực tiễn, gồm cả thực tiễn Việt Nam, khu vực vàthếgiới.Từthực tiền lãnh đạo, chỉ đạo thựchiện Nghị quyết Đại hội X, Đại hội XI (2011) củaĐảng nhấn mạnh bài học: “Trong côngtác lãnh đạo, chỉ đạo phải rấtnhạy bén, kiên quyết, sáng tạo, bám sát thực

tiền đấtnước,kịp thời đề ra các giải pháp phù hợp

với tình hìnhmới”* 18 * 2427 Đồngthời,trong Cương lĩnh

Xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chù

nghĩa xã hội (bô sung, phát triên năm 2011)được

Đại hội XI của Đảng thông qua cũng chỉrõ: “Mọi

đườnglối,chủ trương của Đảng phải xuất phát từ

thực tế, tôn trọng quy luật khách quan”28

1,11,23,30,31,32,33,34.Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn

kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứXin, Nxb CTỌGST, H,

2021,T.I,tr.74,109,114,96-97,180,115,115,117 2,3,4, 5, 6,7, 8,9 Đàng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện

Đảng Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2006, T 47, ứ 374,346,347, 353,353-354,360,360,363

10 Xem: £>ợ/ từ điển Tiếng Việt, Nxb Vănhóa - Thông tin,

H, 1998, tr 938 12,13,14,15,16,17 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện

Đảng Toàn tập, Nxb CTQG, H, 2007, T 51,ư 76-77,84,82- 83,83,83,83-84

18 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đáng Toàn tập, Nxb CTQG-ST, H, 2015, T 55, tr 312

19,27,28 Đàng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứXI, Nxb CTQG-ST, H, 2011, tr 99-100,

22,66 20,21,22,23,29 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại

hội đại biếu toàn quốc lần thứ xn, Văn phòng Trung ương

Đàng, H, 2016, tr 65,68,173-174,114,69

24 Xem: Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại

biểu toàn quốc lần thứ vm, Nxb CTQG, H, 1996, tr.69-70

25 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biêu

toàn quốc lần Z/1ỈÍ7X NxbCTQG, H,2001,tr 19

26 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu

toàn quốc lần thứx Nxb CTQG, H, 2006, tr.71.

Tổng kết 30 năm (1986-2016)đổi mới, Đại hội

XII của Đảngrút ra 5bài học quý, trong đó có bài

học:“đổimớiphải toàndiện, đồng bộ, có bước đi

phù hợp; tôn trọngquy luậtkhách quan,xuất phát

từthực tiền, bám sát thực tiễn, coi họng tổng kết

thực tiền, nghiên cứu lý luận, tậptrung giải quyết

kịp thời,hiệu quả những vấn đề thực tiễn đặt ra”29

Đại hội XIII (2021) của Đảngtiếp tụcrút ra 5 bài

học, trong đócó nhữngyêu cầu mọi chủ trương,

chính sách phải xuất pháttừ yêu cầu, nguyện vọng,

quyền và lợi ích họp pháp, chính đáng của nhân

dân; coi trọng tổng kết thực tiền, nghiên cứu lý

luận30 Trong nhiệm vụ xây dựng Đảng về chính

trị, Đại hội XIII củaĐảng chỉ rõ: “Nâng cao bản

lĩnh, năng lực dự báo và chấtlượngcông tác hoạch

định đường lối,chính sách phùhợpthực tiền Việt

Namvàxu hướng pháttriên của thờiđại”31.Trong

cácđường lối cụ thể, Đảngluôngắn với thực tiễn

đấtnướcvà xuthếphát triển của thời đại Chẳng

hạnnhư trong 12 định hướng phát triển đấtnước

giai đoạn 2021-2030,Đảng chủ trương:“đẩy mạnh

chuyển đổi số quốc gia; phát triển kinh tế số trên

nền tảngkhoa học và côngnghệ,đổimới sáng tạo;

gắn kếthài hòa,hiệu quả thị trường trong nướcvà

quốc tế”32; “Thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao,

ứng dụng mạnhmẽ thành tựu cùa cuộc Cáchmạng

công nghiệp lần thứ tư vàomọi lĩnh vực của đời

sống xã hội”33; “xây dựng nền kinhtế xanh, kinh tế

tuần hoàn, thânthiệnvới môi trường”34;V.V

Những đặc trưng thống nhất giữa tính khoa

học và tính cách mạng, thống nhất giữa kiênđịnh

vàbổsung,pháttriển, gắn vớithựctiễnđất nước,

khu vực vàthế giới tronglýluận về đườnglốiđối mới của Đảnggắn bó hữu cơ với nhau, bô sung cho nhau, cùng nhautạo nên bảnchất của lý luận

về đường lối đổi mới của Đảng Bởilẽ, khoa học

và cách mạng luôn đòi hỏi phải kiênđịnh và bô sung, phát triển sángtạo.Bổ sung, phát triển sáng tạo phải gắn với thựctiền đất nước, khu vực và thế giới nếu không sẽ rơi vào xétlại hoặc giáo điêu Ngược lại, để gắn bó với thựctiễn đấtnước, khu vực và thế giới đòi hỏi phải luôn giữ được bản chất khoa học và cách mạng;đồng thờivừa phải kiên định và bổ sung, phát triển sángtạo