Tiểu luận môn tâm lý học đại cương đề tài ẢNH HƯỞNG của CHA mẹ đến sự PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH ở mỗi cá NHÂN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI (CSII) KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI  Tiểu luận kết thúc học phần Môn Tâm lý học đại cương TÊN ĐỀ TÀI ẢNH HƯỞNG CỦA CHA MẸ ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH Ở MỖI CÁ NHÂN Giáo.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LAO ĐỘNG – XÃ HỘI (CSII)

KHOA CÔNG TÁC XÃ HỘI 

Tiểu luận kết thúc học phần Môn Tâm lý học đại cương

TÊN ĐỀ TÀI ẢNH HƯỞNG CỦA CHA MẸ ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH Ở MỖI CÁ NHÂN

Giáo viên hướng dẫn: TS Huỳnh Công Du Sinh viên thực hiện: Lê Nguyễn Khánh Vy

Mã sinh viên: 2153104010462 Ngành: Công tác xã hội

Số báo danh: 81

PHIẾU CHẤM ĐIỂM TIỂU LUẬN

STT Tiêu chí chấm Nhận xét Thang điểm Điểm đạt

1 Cấu trúc tiểu

luận

………

………

………

1.0 2 Trình bày nội dung tiểu luận Phần I Mở đầu ………

………

………

1.0 Phần II Nội dung ………

………

………

………

6.0 Phần III Kết luận ………

………

………

1.0 3 Trình bày hình thức tiểu luận ………

………

………

1.0

Tổng

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục tiêu của đề tài 2

3 Phạm vi – Đối tượng nghiên cứu 2

4 Phương pháp nghiên cứu 2

NỘI DUNG 3

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT KHOA HỌC 3

1.1 Khái niệm và đặc điểm của nhân cách 3

1.2 Các thuộc tính tâm lý của nhân cách 4

1.3 Phát triển nhân cách 5

CHƯƠNG 2: ẢNH HƯỞNG CỦA CHA MẸ ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH 9

2.1 Nhân tố di truyền bẩm sinh 9

2.2 Hoàn cảnh sống với cha mẹ 9

2.3 Nhân tố giáo dục của cha mẹ đối với cá nhân 11

2.4 Nhân tố thôi thúc sự hoạt động bởi cha mẹ 12

2.5 Nhân tố giao tiếp với cha mẹ 12

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 14

TÀI LIỆU THAM KHẢO 16

MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài

Ở một tình huống xảy ra tranh chấp có thể là người kia sẽ tức giận mà chửi bới hay nặng hơn là có hành động bạo lực, có người sẽ cảm thấy không quan trọng mà phớt lờ đi hay có người sẽ cảm thấy buồn cười mà cười ngay tình huống đó và chắc chắn là sẽ có ít nhất một người sẽ hòa giải, đa số mọi người khi đánh giá một cá nhân nào đó trong tình huống trên đều xoay quanh yếu tố là do ba mẹ, con hư tại cha mẹ mà con ngoan cũng là nhờ cha mẹ dạy nên người, cái người tức giận kia chắc chắn là do

ba mẹ chiều con hoặc do những nguyên nhân khác nhưng đặc biệt đều xoay quanh cha

mẹ hay cái đứa không quan tâm kia do thiếu tình thương của cha mẹ Và cái thứ xoay quanh để được đánh giá đó là nhân cách bởi sự tác động của cha mẹ

Mỗi người đều có mỗi đặc điểm khác nhau bao gồm về hành vi, nhận thức hay cảm xúc được biểu hiện qua một cá nhân với tư cách là một người tham gia vào xã hội, thông qua điều đó ta có sẽ nhìn thấy nhân cách của mỗi người Trong một mối quan hệ giữa người và người, nhân cách là yếu tố quan trọng trong sự quyết đi ̣nh cái chất và cái lượng trong mối quan hệ từ mối quan hệ gần gũi như gia đình đến những mối quan hệ bạn bè, đồng nghiệp và nó cũng là một cách để xem xét thông qua việc nên kết giao và hợp tác từ đó có thể đánh giá vị thế và vai trò của một cá nhân nào đó

Có thể sẽ rất quen thuộc với câu “Đừng trông mặt mà bắt hình dong”, khi xem xét một người hay một cá nhân bất kì nào cũng không thể nhìn bề ngoài để đánh giá một nhân cách, chưa kể nhân cách được thể hiện qua nhiều khía cạnh của một cá nhân được xen kẽ qua hoạt động ý thức bao gồm ở ý thức tức là hoạt động suy nghĩ hiện tại, tiền ý thức tức hoạt động suy nghĩ bên trong được cá nhân đó có khả năng trở thành ý thức nhưng không nằm trong ý thức hiện tại bởi vì lúc này cá nhân không chú ý về điều đó ví dụ như một cá nhân đang suy nghĩ về quần áo rồi đột ngột suy nghĩ tới đồ

ăn thì ở đây suy nghĩ về quần áo là ý thức hiện tại còn suy nghĩ về đồ ăn là tiền ý thức,

và vô thức là hoạt động ý thức được bộc phát trong một tình huống nhất định và ý thức còn chi phối cả hành vi của mỗi cá nhân Nhân cách là phẩm chất bên trong của mỗi

cá nhân được biểu hiện qua những hoạt động sống thường ngày, không ít người nói rằng nhân cách được hình thành và phát triển chủ yếu dựa trên yếu tố chính xoay quanh cha mẹ của cá nhân đó, ví dụ như tình huống ở trên về một cuộc tranh chấp có

cá nhân thể hiện cảm xúc tức giận, bất cần hay nực cười đã được thể hiện qua nhân cách của cá nhân đó ở cảm xúc hay tính cách, hành động Và dựa vào tiêu chuẩn đánh giá mà nhân cách có vai trò quan trọng nhất định trong cuộc sống thường ngày, người

có nhân cách tốt thì sẽ là người có hảo cảm với mọi người xung quanh, dễ tạo lòng tin, được tôn trọng với những mối quan hệ trong xã hội ngược lại đối với người có nhân cách không tốt hoặc thiếu nhân cách thì lại không được sự tin tưởng, cuộc sống sẽ khó khăn hơn như cá nhân tức giận mà chửi bới hay có hành vi bạo lực sẽ khiến cho người xung quanh sợ hãi mà khó có cơ hội hợp tác nhưng người hòa giải lại là người được đánh giá cao về nhân cách ở tình huống đó

Thông qua đó có thể nói nhân cách là một vai trò hết sức quan trọng của một cá nhân trong cuộc sống hay cuộc đời của một người và cũng đã chứng kiến ở thực tiễn ít

nhiều về tầm quan trọng của cha mẹ đối với phát triển của nhân cách cá nhân hay nói chính xác hơn là con cái của mình Từ đó để nhìn nhận đề tài một cách rõ ràng, chi tiết

và sâu sắc hơn thông qua tìm hiểu, lập luận của bản thân mình đối với phạm vi đề tài nên em xin chọn đề tài: “Ảnh hưởng của cha mẹ đến phát triển nhân cách ở cá nhân”

2 Mục tiêu của đề tài

Dựa qua góc nhìn tâm lý học để tìm hiểu về mặt lý thuyết như khái niệm, đặc điểm, nhân tố cấu thành nhân cách cá nhân song song cũng như tìm hiểu về sự phát triển của nhân cách Từ đó liên hệ về ảnh hưởng của cha mẹ đến phát triển nhân cách ở các cá nhân

3 Phạm vi – Đối tượng nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu chỉ nói về nhân cách và những mặt lý thuyết xoay quanh nhân cách và phân tích ảnh hưởng về sự tác động của cha mẹ đến phát triển nhân cách của

cá nhân, những khía cạnh khác không thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài

4 Phương pháp nghiên cứu

Đây là một bài nghiên cứu dựa trên lý thuyết và có sự kết hợp với thực tiễn chung theo sự đánh giá và đưa ra quan điểm cá nhân dựa trên phương pháp tham khảo , sàng lọc, thống kê, phân tích tài liệu kết hợp cùng phương pháp quan sát của cá nhân người làm

NỘI DUNG

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ THUYẾT KHOA HỌC 1.1 Khái niệm và đặc điểm của nhân cách

Theo các nhà tâm lý học đã cho rằng nhân cách là một phạm trù xã hội có mang

bản chất xã hội – lịch sử, nó nằm trong đặc điểm xã hội ở mỗi cá nhân và được phát triển, hình thành qua lịch sử, nó là một tổ hợp, là một sự tổng hòa những đặc điểm, đặc tính, thuộc tính tâm lý của mỗi cá nhân mà nó quy định bản sắc và giá trị xã hội của con người Nhân cách là một khái niệm rộng rãi, phức tạp và đa số chưa có một định nghĩa nào được chấp nhận một cách có phổ biến và bởi vì những đặc điểm trên mà có không ít những khái niệm sai lầm về nhân cách như nhà phân tâm học Sigmund Freud

đã cho rằng nhân cách con người ở bản năng vô thức, Sheldon lại nói là ở thể trạng quyết định nhân cách và đây cũng là áp đặt quan niệm sinh vật hóa nhân cách và ngoài

ra còn có quan điểm xã hội học hóa nhân cách như lấy các mối quan hệ xã hội cá nhân

để quyết định các thuộc tính cá nhân đó

Những thuộc tính tâm lý tạo thành nhân cách biểu hiện trên ba cấp độ ở cấp độ bên trong cá nhân, cấp độ liên cá nhân và cấp độ siêu cá nhân Nhân cách của một cá nhân được hình thành không dừng lại và liên tục phát triển đến hoàn thiện hoặc suy thoái đi, nó gắn với một thời gian mà cá nhân đó hoạt động, vận động trong xã hội để hình thành lên nhân cách mà không phải một cá nhân vừa sinh ra đã có

Đặc điểm nhân cách được thể hiện ở bốn đăc điểm cơ bản nhất về tính thống

nhất, tính ổn định, tính tích cực, tính giao lưu

Tính thống nhất của nhân cách là một chỉnh thể thống nhất các thuộc tính, đặc

điểm tâm lý xã hội, thống nhất giữa phẩm chất và năng lực, giữa đức và tài Các thuộc tính đó có mối liên hệ và gắn kết với nhau tạo thành một thể hay một hệ thống thống nhất, khi xem xét một nhân cách của một cá nhân nào đó phả xem xét những mặt chung và riêng, những mối liên hệ của các thuộc tính nhân cách và toàn bộ nhân cách của cá nhân đó Ví như một người lính đấu tranh hi sinh cứu nước, cứu dân ở lòng dũng cảm sẽ khác với lòng dũng cảm kẻ giết hoặc làm hại người vì tiền hay lợi ích, ở đây cả hai trường hợp đều có lòng dũng cảm nhưng lại khác nhau về mặt đạo đức

Tính ổn định của nhân cách, mặc dù nhân cách có sự hình thành và phát triển có

thể được biến đổi do cuộc sống hay môi trường, giáo dục tác động nhưng trong một thời gian nhất định cấu trúc tâm lý – xã hội nhân cách lại tương đối ổn định và cấu trúc nhân cách này được tổng thể từ những thuộc tính của nhân cách và nhờ tính ổn định tương đối đó mà ta có thể đánh giá, dự kiến được giá trị, hành vi của một cá nhân ở hiện tại hoặc ở tương lai trong một tình huống nhất định

Tính tích cực của nhân cách, hoạt động là phương pháp tồn tại của con người và

nhân cách là chủ thể của sự hoạt động đó và cả giao tiếp, là một sản phẩm của xã hội

Mỗi cá nhân đều có những mối quan hệ xã hội, không những không chịu sự tác động

mà còn chủ động tham gia vào và thông qua đó cũng thấy tính tích cực của nhân cách Nhân cách bộc lộ khả năng tham gia điều chỉnh và chịu sự điều chỉnh của xã hội Nhờ nhu cầu mà tính tích cực của nhân cách được biểu hiện ở sự chủ động, tích cực tham gia vào các mục đích hoạt động, giao tiếp để thực hiện hóa mục đích và tùy theo mức

độ nhu cầu, loại hình hoạt động mà mục đích của nó mà nhân cách xác định là nhận thức hay cải tạo ở cá nhân bản thân hoặc thế giới Khác với các loài động vật khác mà con người còn có thể hiện tính tích cực ở thỏa mãn nhu cầu thông qua tính sáng tạo để tạo ra cái mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về cả vật chất lẫn tinh thần Và ở quá trình đó con người làm chủ các hoạt động của mình, là một quá trình hoạt động có mục đích tự giác

Tính giao lưu của nhân cách, để nhân cách có thể hình thành và phát triển thì nhu

cầu giao lưu hay còn gọi là giao tiếp là cần thiết trong các mối quan hệ xã hội để giao lưu với các nhân cách khác và giao tiếp là một nhu cầu bẩm sinh ở con người, như một

cá nhân được nuôi dậy bình thường bởi con người và một cá nhân bị vứt bỏ và được nuôi đặc biệt bởi các động vật sẽ có khuynh hướng có thể hình thành nhân cách hoặc không Thông qua sự giao tiếp mà con người mới có thể tham gia vào các quan hệ xã hội và lĩnh hội các chuẩn mực xã hội về đạo đức và giá trị, bên cạnh đó thông qua giao tiếp mà con người còn đóng góp các giá trị về nhân cách cho xã hội

1.2 Các thuộc tính tâm lý của nhân cách

Các thuộc tính tâm lý được coi là một cấu trúc tạo nên một nhân điển hình bao

gồm xu hướng, năng lực, tính cách, khí chất

Xu hướng nhân cách là một thuộc tính phức hợp của cá nhân, là một hệ thống

động cơ quy định tính tích cực hoạt động của cá nhân và quy định về sự lựa chọn thái

độ của nó Xu hướng nhân cách thường biểu hiện ở nhiều thuộc tính, mặt khác nhau như nhu cầu, hứng thú, lí tưởng, thế giới quan, niềm tin và còn nhiều thuộc tính, mặt khác và chúng tác động qua lại với nhau Khi các thành phần cùng bộc lộ hoặc những việc tương đương thì thành phần nào nắm giữ ưu thế sẽ nắm vai trò chủ đạo và ý nghĩa tương đương và những thành phần còn lại sẽ làm chỗ dựa, nền cho thành phần chủ đạo

đó Trong nhân cách có hệ thống các động cơ, các động cơ sẽ thúc đẩy hoạt động của con người và toàn bộ các thành phần của xu hướng nhân cách như nhu cầu, hứng thú,

lí tưởng, niềm tin hoặc những mặt biểu hiện khác đều là các thành phần trong hệ thống động cơ của nhân cách để thúc đẩy hành vi Các động cơ và thành phần của chúng đề

có mối quan hệ mật thiết, chi phối lẫn nhau

Tính cách là một thuộc tính tâm lý phức hợp của cá nhân, là một hệ thống của nó

đối với hiện thực và thể hiện trong hệ thống hành vi, cử chỉ, cách nói tương ứng Tính cách mang tính ổn định, bền vững, thống nhất nhưng cũng mang tính độc đáo, riêng biệt, điển hình cho mỗi cá nhân Cấu trúc của tính cách rất phức tạp và được thể hiện qua nhiều khía cạnh, bao gồm hai hệ thống Hệ thống thái độ bao gồm bốn mặt sau, một là thái độ đối với tập thể và xã hội có thể biểu hiện qua lòng yêu nước, thái độ về chính trị, tinh thần hợp tác với cộng đồng, ở hai là thái độ đối với lao động có thể biểu

hiện sáng tạo, cần cù, siêng năng hoặc lười nhác, ba là thái độ đối với mọi người được thể hiện như lòng nhân đạo, lòng trắc ẩn, công bằng, thông cảm và cuối cùng là thái độ đối với bản thân có thể biểu hiện về lòng tự trắc ẩn, lòng tự trọng Nếu như nói hệ thống biểu hiện thái độ là ở bên trong thì hệ thống hành vi, cử chỉ và cách nói năng của

cá nhân là sự thể hiện ở bên ngoài của hệ thống thái độ trên Hệ thống hành vi, cử chỉ

và cách nói năng rất đa dạng, chịu sự chi phối của hệ thống còn lại Mối quan hệ giữa hai hệ thống trên có sự thống nhất với nhau thái độ như nào thì hành vi, cử chỉ và nói năng sẽ tương ứng như thế đó, nếu ở thái độ là cái chỉ đạo thì hành vi, cử chỉ và lời nói

là cái biểu hiện, hành động của thái độ Tính cách có mối quan hệ chặt chẽ với những thuộc tính, thành phần hay các phẩm chất khác của nhân cách như xu hướng, khí chất, tình cảm, ý chí, kĩ xảo, thói quen và vốn sống của cá nhân

Khí chất là một thuộc tính tâm lý phức hợp của cá nhân, biểu hiện cường độ, tiến

độ và nhịp độ của hoạt động tâm lý cá nhân, thể hiện sắc thái của hành vi, cử chỉ và cách nói Dựa vào các kiểu khí chất mà sẽ có đặc điểm tương ứng, mà hiện nay dựa vào quá trình thần kinh cơ bản là hưng phấn và ức chế mà tạo ra bốn kiểu thần kinh cơ bản làm cơ sở cho bốn loại khí chất Thứ nhất, kiểu mạnh mẽ, cân bằng, linh hoạt với kiểu khí chất tương ứng là hăng hái sẽ là một người hoạt bát, vui vẻ, yêu đời, tâm hồn hướng ngoại, dễ nhận thức dễ quên Thứ hai, kiểu mạnh mẽ, cân bằng, không linh hoạt với kiểu khí chất là bình thản với khí chất thì người này có đặc điểm là người điềm tĩnh, chắc chắn, kiên trì, chậm chạp Thứ ba, kiểu mạnh mẽ, không cân bằng tương ứng với kiểu khí chất nóng nảy mang đặc điểm như hành động nhanh, mạnh, hào hứng, thẳng thắn, dễ nóng nảy Thứ tư, kiểu yếu với khí chất ưu tư với đặc điểm chóng mệt mỏi, lo lắng, hay ưu sầu, buồn bã, nhạy cảm nhưng cũng tinh tế Mỗi khí chất đều có điểm mạnh và điểm yếu khác nhau, một cá nhân có thể có đồng thời bốn kiểu khí chất trên nhưng sẽ có một kiểu khí chất chiếm ưu thế và đồng thời sẽ có nét tiền của khí chất khác Khí chất mặc dù có cơ sở ở thần kinh nhưng cũng bị chia phối bởi các đặc điểm xã hội, rèn luyện và giáo dục

Năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân phù hợp với những yêu

cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động có kết quả tốt Năng lực được chia làm ba mức độ phát triển là năng lực, tài năng, thiên tài Ở Năng lực được giới hạn tới mức độ khả năng của con người, biểu hiện khả năng đạt được một hoạt động ở mức trung bình mà số đông có thể đạt tới, ở tài năng thù năng lực lại cao hơn, biểu hiện ở việc hoàn thành một cách sáng tạo ở một hoạt động nào đó và thiên tài là mức độ cao nhất của năng lực, biểu hiện ở mức kiệt xuất, hờn chỉnh nhất trong hoạt động mà tạo thành một vĩ nhân trong lịch sử Năng lực cũng có phân loại và chúng luôn bổ sung, hỗ trợ cho nhau được chia là năng lực chung như năng lực học tập, giao tiếp hoặc là những năng lực cần thiết, là điều kiện cần thiết giúp cho lĩnh vực hoạt động có kết quả và năng lực chuyên biệt là sự kết hợp giữa các thuộc tính chuyên biệt đáp ứng yêu cầu của một lĩnh vực chuyên môn và là điều kiện để hoạt động này đạt kết quả tốt như toán học hay về nghệ thuật như âm nhạc, hội họa Ngoài ra, năng lực cũng

có mối quan hệ với tư chất, thiên hướng và tri thức, kĩ năng, kĩ xảo

1.3 Phát triển nhân cách

Các yếu tố chi phối sự hình thành đến phát triển nhân cách, nhân cách không có

được từ khi sinh ra mà được hình thành, phát triển thông qua những hoạt động hàng ngày như giao tiếp, vui chơi, học tập, lao động hay những hoạt động ở các mối quan hệ

xã hội Sự phát triển nhân cách được chi phối bởi nhiều yếu tố xoay quanh ví như yếu

tố di truyền, môi trường tự nhiên và hoàn cảnh xã hội, giáo dục, hoạt động cá nhân hay những yếu tố khác như yếu tố giao tiếp Mỗi yếu tố trên đều có vai trò nhất định, quan trọng, bổ sung cho nhau để hình thành nên một nhân cách và phát triển nó mà không quan trọng hóa một yếu tố nào

Yếu tố giáo dục đối với phát triển nhân cách, đối với quá trình phát triển nhân

cách giáo dục đóng một vai trò chủ đạo, giáo dục là một hoạt động đặc trưng của xã hội, là sự tác động tự giác đến con người dựa trên chuẩn mực của xã hội để phát triển nhân cách, giáo dục có thể là do gia đình, nhà trường, xã hội để dạy học hoặc tác động đến để hình thành đến phát triển tư tưởng của hành vi, đạo đức của con người Giáo dục không chỉ vạch ra phương hướng để nhân cách phát triển có mục tiêu, trở thành một người cụ thể cho xã hội đáp ứng nhu cầu một nhân cách của xã hội mà còn thông qua giáo dục mà nhân cách lĩnh hội những kiến thức, nền văn hóa xã hội, lịch sử đã được sàng lọc và hệ thống lại để tạo nên nhân cách bản thân, dựa vào nghiên cứu mà giáo dục đã có những bước để tác động một cách hiệu quả và đúng đắn nhất thông qua các quy luật nhận thức, quy luật tâm lý xã hội hoặc một số nghiên cứu khác, bên cạnh

đó giáo dục còn phát huy tối đa cà mặt mạnh của những yếu tố khác đồng thời cũng bù đắp những hạn chế mà yếu tố đó gây ra, chưa kể đến giáo dục có thể uốn nắn những sai lệch trong nhân cách và làm nhân cách phát triển theo con đường mong muốn của

xã hội

Yếu tố hoạt động đối với phát triển nhân cách, nếu giáo dục mà cá nhân không có

sự tác động lại thì sẽ rất vô nghĩa và yếu tố hoạt động của cá nhân là yếu tố quyết định trực tiếp đến sự phát triển của nhân cách Hoạt động của nhân cách luôn có tính mục đích, tính xã hội nhất định được thể hiện qua hành động, thao tác và công cụ nhất định

Ở quá trình hoạt động con người sẽ phát triển phẩm chất và năng lực, từ đó sự phát triển nhân cách được mài dũa Thông qua hai quá trình là quá trình xuất tâm và nhập tâm mà trong hoạt động, con người có thể một mặt lĩnh hội được những kinh nghiệm

xã hội - lịch sử để phát triển nhân cách mà một mặt tạo nên đại diện nhân cách của mình ở người khác, ở xã hội Ở yếu tố hoạt động đều có các hoạt động phù hợp với độ tuổi để tạo nên cấu trúc tâm lý cho phù hợp để có điều kiện phát triển nhân cách

Yếu tố giao tiếp đối với phát triển nhân cách, trong cộng đồng xã hội thì giao tiếp

là điều kiện quan trọng để tìm thấy tiếng nói chung, là điều kiện tồn tại nhưng đối với tâm lý học thì giao tiếp còn được coi là một yếu tố để phát triển tâm lý, nhân cách của con người Trong cấu trúc tâm lý - xã hội chứa đựng những kinh nghiệm để tồn tại và phát triển, ở đây giao tiếp đóng vai trò quan trọng để lĩnh hội những kinh nghiệm ấy Phát triển nhân cách con người cũng dựa vào yếu tố giao tiếp, dựa vào giao tiếp mà con người tham gia vào các mối quan hệ xã hội để lĩnh hội những nền văn hóa xã hội, các chuẩn mực xã hội và tổng hòa các quan hệ xã hội thành bản chất con người, đồng thời thông qua giao tiếp mà con người cũng đóng góp một phần vào kho tàng của xã hội Trong giao tiếp con người không chỉ nhận thức bởi những người xung quanh trong

mối quan hệ xã hội mà còn nhận thức được bản thân mình để đối chiếu và so sánh với chuẩn mực của xã hội từ đó tự đánh giá bản thân để phát triển nhân cách một cách trọn vẹn Từ giao tiếp mà người hình thành tự ý thức Tuy nhiên giao tiếp là đặc trưng trong mối quan hệ người - người, nên chỉ có thể diễn ra trong một động đồng, nhóm hay tập thể

Yếu tố tập thể đối với phát triển nhân cách, môi trường xã hội là nơi mà nhân

cách được hình thành và phát triển thông qua các nhóm mà cá nhân là thành viên như gia đình, làng xóm, tập thể, khi phố hay cộng đồng Ở đây gia đình là cái nôi đầu tiên

mà con người được hình thành nhân cách và cũng là hình thức có sớm nhất cho đế các nhóm khác Các nhóm có thể đạt tới trình độ phát triển cao nhất là tập thể, là một bộ phận xã hội thống nhất theo những mục đích chung phục tùng các mục đích xã hội Yếu tố tập thể có vai trò lớn trong việc phát triển nhân cách, nhu cầu về hoạt động và giao tiếp được tập thể đáp ứng giúp con người thấy chỗ đứng của mình, thông qua đó hoạt động tập thể giúp con người từ hình thành đến phát triển những năng khiếu, năng lực và các phẩm chất góp phần vào phát triển nhân cách Tập thể còn là sự tác động đến mối quan hệ người - người qua nhiều hoạt động mang tâm lý tập thể, qua đó các nhân cách cá nhân không ngừng trao dồi, biến đổi một cách dẻo dai, mềm mại với những hoạt động tham gia khác nhau Tập thể tác động vào sự phát triển nhân cách cá nhân song song cá nhân cũng tác động người trở lại tập thể, nhóm hay những cá nhân khác

Từ đó, quá trình hình thành nhân cách bắt đầu được hình thành cho đến khi nhân cách được phát triển tương tự như một đứa trẻ trưởng thành người lớn, khi nhân cách bắt đầu hình thành với những đặc điểm, thuộc tính thì dựa vào những yếu tố xoay quanh cuộc sống mà nhân cách được phát triển một cách hoàn thiện

Thông qua các hoạt động và giao tiếp trong mỗi quan hệ xã hội dưới sự tác động chủ đạo của giáo dục mà con người sẽ hình thành cấu trúc và phát triển nhân cách tương đối ổn định Trong cuộc sống, nhân cách sẽ được biến đổi và hoàn thiện dần thông qua tự giác ý thức, rèn luyện, giáo dục và hoàn thiện nhân cách của mình ở một trình độ phát triển cao hơn, đáp ứng nhu cầu của cuộc sống và xã hội Dù nhân cách có

bị suy thoái ở một thời điểm nhất định vẫn có khả năng tự điều chỉnh lại và phát triển theo đáp ứng của xã hội, hoàn thiện nhân cách không chỉ ở nhu cầu bản thân của mỗi nhân cách thông qua có phẩm chất, cuộc sống tương lai, nhận thức của chính bản thân

mà còn là yêu cầu khách quan của xã hội ở sự giúp đỡ và ủng hộ của tập thể để tạo sự hoàn thiện nhân cách

Những sai lệch trong sự phát triển nhân cách, sự hợp và lệch chuẩn của một

hành vi của cá nhân được phán xét dựa trên hành vi đó có được môi trường chấp nhận hay không và có ít nhất ba góc độ để xem xét chuẩn mực hành vi

Chuẩn mực xét về mặt thống kê cụ thể là số đông đồng tình với một hành vi còn

những hành vi khác được coi là lệch chuẩn