ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘIKHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN TIỂU LUẬN ĐÁNH GIÁ KẾT THÚC HỌC PHẦN KINH TẾ HỌC ĐẠI CƯƠNG TÁC ĐỘNG CỦA ĐẠI DỊCH COVID-19 ĐẾN NGÀNH DU LỊCH VIỆT NAM Sinh viên: L
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
TIỂU LUẬN ĐÁNH GIÁ KẾT THÚC HỌC PHẦN
KINH TẾ HỌC ĐẠI CƯƠNG
TÁC ĐỘNG CỦA ĐẠI DỊCH COVID-19 ĐẾN NGÀNH DU LỊCH VIỆT NAM
Sinh viên: Lê Kiều Duyên
Mã số sinh viên: 19031523Lớp: INE1014 6
Giảng viên hướng dẫn: ThS Lê Thị Anh
Hà Nội, tháng 5 năm 2021
Trang 2MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU 3
CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT LÝ LUẬN 4
1 KHÁI QUÁT VỀ ĐẠI DỊCH COVID-19 4
2 KHÁI NIỆM DU LỊCH 4
CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG DỊCH BỆNH COVID-19 VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN DU LỊCH VIỆT NAM 5
1 DỊCH BỆNH COVID-19 DIỄN BIẾN NGÀY CÀNG PHỨC TẠP TRÊN THẾ GIỚI VÀ TÌNH HÌNH TẠI VIỆT NAM 5
1.1 Khái quát về diễn biến và ảnh hưởng của dịch COVID-19 trên phạm vi thế giới 5
1.2 Khái quát về diễn biến và tác động của dịch bệnh COVID-19 tại Việt Nam 8
2 NGÀNH DU LỊCH TRÊN TOÀN QUỐC BỊ ẢNH HƯỞNG NẶNG NỀ DO DỊCH BỆNH COVID-19 9
2.1 COVID-19 ảnh hưởng đến nhà cung ứng dịch vụ du lịch 10
2.2 COVID-19 và những tác động đến khách du lịch 14
CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHỤC HỒI VÀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH VIỆT NAM 17
KẾT LUẬN 20
TÀI LIỆU THAM KHẢO 21
Trang 3LỜI MỞ ĐẦU
Hiện nay, dịch bệnh COVID-19 đã lây lan ra toàn thế giới, gây thiệt hạinặng nề đến các ngành kinh tế nói chung Du lịch là một trong những ngành chịuảnh hưởng nặng nề nhất dưới sự tàn phá của đại dịch Tại Việt Nam, hoạt động
du lịch gần như bị tê liệt hoàn toàn: nhiều doanh nghiệp, cơ sở cung ứng dịch vụ
du lịch phải tạm ngừng hoạt động; nguồn thu của lao động trong ngành du lịchgiảm mạnh hoặc không còn… Đại dịch làm cho nhu cầu và xu hướng đi du lịchcủa người tiêu dùng thay đổi lớn so với trước đây
Trước tình hình đó, chính quyền trung ương, chính quyền địa phương vàcác nhà cung ứng dịch vụ du lịch cần đưa ra những biện pháp kịp thời nhằmphục hồi và phát triển du lịch ngay khi có cơ hội
Trang 4CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT LÝ LUẬN
1 KHÁI QUÁT VỀ ĐẠI DỊCH COVID-19.
Đại dịch COVID-19 là một đại dịch bệnh truyền nhiễm với tác nhântruyền nhiễm là virus SARS-CoV-2
Virus SARS-CoV-2 (tiếng Anh: Severe acute respiratory syndrome
corona virus 2), tên gọi đầy đủ là virus corona gây hội chứng hô hấp cấp tính
nặng 2, trước đây có tên là virus corona mới 2019 (2019-nCoV) là một chủng
corona virus gây ra bệnh viêm đường hô hấp cấp có thể lây lan từ người sangngười Virus này được xác định trong một cuộc điều tra ổ dịch bắt nguồn từ
cuộc điều tra ổ dịch bắt nguồn từ khu chợ lớn chuyên bán hải sản và động vật ở
Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc 2019-nCoV là chủng virus mới chưa đượcxác định trước đó
Virus này ban đầu xuất hiện từ nguồn động vật nhưng có khả năng lây lan
từ người sang người Điều quan trọng cần lưu ý là sự lây lan từ người sangngười có thể xảy ra liên tục Ở người, virus lây từ người này sang người kiathông qua tiếp xúc với dịch cơ thể của người bệnh Tùy thuộc vào mức độ lâylan của chủng virus, việc ho, hắt hơi hay bắt tay có thể khiến người xung quanh
bị phơi nhiễm Virus cũng có thể bị lây từ việc ai đó chạm tay vào một vật màngười bệnh chạm vào, sau đó đưa lên miệng, mũi, mắt họ Những người chămsóc bệnh nhân cũng có thể bị phơi nhiễm virus khi xử lý các chất thải của ngườibệnh
2 KHÁI NIỆM DU LỊCH.
Du lịch là hoạt động rời khỏi nơi cư trú trong một khoảng thời gian vàmột khoảng không gian nhất định nhằm thưởng thức, trải nghiệm và khám phánhững điều mới lạ và khác biệt của tự nhiên và văn hóa với mục đích nghỉdưỡng, học tập, nghiên cứu…
Trang 5CHƯƠNG II: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG DỊCH BỆNH COVID-19 VÀ
Diễn biến dịch bênh tại các quốc gia có thể khác nhau về mức độ và phạm
vi, song thông qua biểu đồ số ca mắc mới và tử vong tính theo ngày được thống
kê, có thể thấy dịch bệnh có xu hướng ngày càng phức tạp với sự xuất hiện củanhững biến chủng virus mới với tốc độ lây lan nhanh hơn và nguy cơ tử vongcao hơn trước đó
Đến tháng 12 năm 2020, vắc-xin ngừa COVID-19 được phê chuẩn tại một
số quốc gia Từ năm 2021, hàng loạt chương trình tiêm chủng quy mô lớn đượctiến hành ở các nước lớn
Trang 61.1.2 Những ảnh hưởng của dịch COVID-19 đến nền kinh tế toàn cầu.
1.1.2.1 Những tác động của dịch bệnh đến tình hình chung.
Sự bùng phát của dịch COVID-19 trên thế giới vào thời điểm tác độngmạnh mẽ lên chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt là tại các trung tâm kinh tế nhưTrung Quốc, Mỹ, châu Âu… Khi các biện pháp giãn cách xã hội được thực hiện,nhiều hoạt động sản xuất buộc phải tạm dừng, những hoạt động được duy trì thìnăng suất giảm Chuỗi cung ứng bị đứt đoạn ảnh hưởng đến hoạt động đầu tư,thương mại toàn cầu… từ đó làm giảm tăng trưởng nền kinh tế thế giới nóichung Bên cạnh đó, một số quốc gia phản ứng lại với COVID-19 bằng cáchchuyển sang “tự cung tự cấp” làm cho thương mại toàn cầu trở nên tồi tệ
Do tác động của dịch bệnh, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) toàn cầunăm 2020 giảm mạnh Cho đến nay, dưới diễn biến ngày càng phức tạp của dịchtại nhiều quốc gia, khả năng phục hồi dòng vốn vẫn còn mịt mờ Nhiều thương
vụ mua bán, sáp nhập bị đình chỉ hoặc hủy bỏ, nhiều dự án đầu tư đang triểnkhai bị đình trệ
Bên cạnh đó, tác động của COVID-19 đến việc làm toàn cầu cũng rấtmạnh mẽ Do chính sách giãn cách, chính sách cắt giảm biên chế, nhiều ngườilao động mất đi việc làm và việc tìm kiếm công việc trở nên ngày càng khókhăn Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (ILO), trong quý II năm 2020, tổng sốgiờ làm việc toàn cầu giảm 14%, tương đương với 400 triệu lao động toàn thờigian Mức giảm việc làm toàn cầu còn cao hơn so với dự đoán trước đó của ILO.Hàng triệu việc làm “bốc hơi”, hàng triệu sinh kế đã và đang gặp rủi ro kéo theoviệc nhiều cá nhân, gia đình phải sống trong cảnh nghèo đói trong bối cảnhkhủng hoảng kéo dài COVID-19 cũng là yếu tố nới rộng khoảng cách xã hội,gia tăng sự bất bình đẳng và có thể phá hủy nhiều thành tựu loài người gây dựngtrong nhiều năm qua
Trang 7Tương tự đối với sự đình trệ của dòng chảy thương mại, đại dịch còn làmgián đoạn sự phát triển của giáo dục, đặc biệt là quá trình quốc tế hóa giáo dục.Không chỉ khiến ngân sách đầu tư giáo dục bị cắt giảm mạnh, đại dịch còn làmgián đoạn hoạt động giáo dục tại chỗ Nhiều trường học ở các cấp phải đóngcửa, tâm lý của giáo viên và học sinh bị ảnh hưởng tiêu cực Đồng thời, các quyđịnh hạn chế đi lại, ngưng nhập cảnh buộc nhiều học sinh, sinh viên quốc tế trìhoãn nhập học, dừng chương trình trao đổi giáo dục, thậm chí phải quay vềnước.
Ngoài ra, dịch bệnh COVID-19 cũng đã làm bộc lộ ra điểm yếu củanhững tổ chức quốc tế, đặc biệt là Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) được cho làphản ứng quá chậm chạp khi dịch bệnh bùng phát
Những lĩnh vực khác (môi trường, các vấn đề xã hội…) cũng phải hứngchịu tác động tiêu cực từ đại dịch COVID-19
Đại dịch COVID-19 giống như một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế thếgiới Tình hình dịch bệnh phức tạp, khó lường làm các nền kinh tế buộc phảithận trọng khi đưa ra các phương án, chính sách kinh tế, bảo đảm an toàn chốngdịch
Tuy nhiên, đại dịch cũng đem đến những nhìn nhận mới, rõ nét hơn về cơhội phát triển Ví dụ, trong thời kỳ thực hiện giãn cách xã hội, tiềm năng củainternet đã được phát hiện và khai thác đầy đủ nhất từ trước đến nay Hàng loạtcuộc họp, lớp học trực tuyến và nhiều hoạt động xã hội khác được tổ chức giúptiết kiệm chi phí, giảm thiểu thời gian đi lại Cùng với đó, các quốc gia có thểnhìn nhận lại rằng mở rộng thương mại đa phương, giảm bớt sự phụ thuộc vàomột thị trường là rất quan trọng, từ đó có thể dẫn tới một số cải cách kinh tế toàncầu trong tương lai
Nhìn chung, sự di chuyển nhanh chóng của COVID-19 theo các trụcchính của kinh tế thế giới đã gây tổn thương nghiêm trọng cho các quốc gia vàvùng lãnh thổ
Trang 81.1.2.2 Dịch bệnh và những tác động đối với sự phát triển du lịch toàn cầu.
Du lịch là một trong những ngành kinh tế tăng trưởng nhanh nhất và gầnnhư không bị gián đoạn trong nhiều năm qua và có vai trò ngày càng quan trọngđối với sự phát triển kinh tế của mỗi quốc gia, thậm chí ở nhiều nước, du lịch trởthành nguồn thu hàng đầu và được chú trọng đẩy mạnh Tuy nhiên, khi COVID-
19 bùng nổ, du lịch cũng chính là một trong những ngành kinh tế chịu ảnhhưởng nặng nề nhất Theo dữ liệu thống kê của Tổ chức Du lịch thế giới củaLiên hợp quốc (UNWTO), chỉ trong năm 2020, đại dịch COVID-19 gây thiệt hạicho ngành du lịch toàn cầu từ 850 triệu đến 1,1 nghìn tỷ lượt khách quốc tế,tương ứng với 910 triệu đến 1,1 nghìn tỷ USD doanh thu và khoảng 100-120triệu việc làm (chủ yếu đến từ cách doanh nghiệp du lịch có quy mô vừa vànhỏ) Theo đó, đại dịch đã đẩy ngành du lịch toàn cầu thụt lùi về thời điểm năm1990
Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không quốc tế (IATA), ngành hàng khôngcũng có thời kỳ ảm đạm do chính sách đóng cửa và ngưng nhập cảnh nhằmphòng ngừa sự lây lan COVID-19
Theo ước tính của UNESCO, khoảng 95% các bảo tàng trên toàn thế giớiphải tạm đóng cửa do dịch bệnh, 13% trong đó khó có cơ hội hoạt động trở lại
do thiệt hại về kinh tế Hàng nghìn lễ hội, sự kiện văn hóa, âm nhạc, thể thao,triển lãm… bị tạm dừng hoặc hủy do dịch bệnh
1.2 Khái quát về diễn biến và tác động của dịch bệnh COVID-19 tại Việt Nam.
Dịch bệnh COVID-19 lần đầu tiên xuất hiện ở Việt Nam vào ngày 23tháng 1 năm 2020, ngày 1 tháng 2 năm 2020, xuất hiện ca truyền nhiễm nội địađầu tiên tại Việt Nam Ngay sau đó, thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc công bố dịchtại Việt Nam và ra quyết định thắt chặt biên giới, thu hồi giấy phép hàng không
và hạn chế thị thực Ngày 17 tháng 3, Việt Nam tạm ngừng cấp thị thực cho
Trang 9người nước ngoài nhập cảnh Cuối tháng 3, Việt Nam dừng nhập cảnh tất cảngười nước ngoài đồng thời thực hiện cách ly tập trung 14 ngày đối với mọitrường hợp nhập cảnh Từ 0 giờ ngày 1 tháng 4, Việt Nam bắt thực hiện giãncách toàn xã hội trong vòng 15 ngày, cùng ngày, thủ tướng Nguyễn Xuân Phúccông bố dịch COVID-19 trên phạm vi cả nước.
Các biện pháp kiểm soát hiệu quả cùng sự phối hợp của toàn Đảng toàndân đã giúp Việt Nam có 99 ngày không xuất hiện ca lây nhiễm trong cộng đồngcho đến ngày 25 tháng 7, khi Bộ Y tế công bố ca nhiễm không rõ nguồn lây tại
Đà Nẵng Ngày 28 tháng 7, thành phố Đà Nẵng bắt đầu thực hiện giãn cách xãhội Từ ngày 7 tháng 9, dịch bệnh tiếp tục được kiểm soát tốt Hoạt động củamáy bay, tàu hỏa, ô tô đi đến Đà Nẵng được khôi phục
Những ngày cuối tháng 1 năm 2021, đợt dịch thứ 3 bùng phát tại HảiDương, Quảng Ninh, sân bay Tân Sơn Nhất và một số tỉnh thành khác và cơ bảnđược kiểm soát vào giữa tháng 3 Từ ngày 8 tháng 3 năm 2021, việc tiêm vắc-xin COVID-19 được bắt đầu triển khai Cuối tháng 4, dịch bệnh bùng phát trởlại với sự xuất hiện của những biến chủng mới của virus có tốc độ lây lan nhanhvới tỷ lệ tử vong cao hơn Việt Nam tăng cường mức độ phòng chống dịch bệnh
Tính đến tháng 5 năm 2021, Việt Nam trải qua 3 đợt dịch và đang phảiđối mặt với đợt dịch thứ 4 diễn biến phức tạp Tuy nhiên, nhờ sự nhanh chóng,kịp thời, quyết liệt và sự đoàn kết của Đảng, Nhà nước và nhân dân dịch bệnhnằm trong tầm kiểm soát của chính quyền Cũng nhờ đó, trong khoảng cách giữacách đợt bùng dịch, nền kinh tế Việt Nam vẫn có cơ hội phục hồi và phát triển
2 NGÀNH DU LỊCH TRÊN TOÀN QUỐC BỊ ẢNH HƯỞNG NẶNG
NỀ DO DỊCH BỆNH COVID-19.
Cùng với hai yếu tố chiến tranh, mất trật tự an ninh và thiên tai, dịch bệnh
là một trong cản trở đổi với sự phát triển du lịch Sự phát sinh và lây lan dịchbệnh là nguy cơ đe dọa sức khỏe du khách và các công ty du lịch cũng sẽ khôngmạo hiểm tính mạng du khách do mức bồi thường ràng buộc Chưa kể, chính
Trang 10quyền sở tại cũng sẽ có biện pháp chống lây lan dịch bệnh bằng cách đóng cửakhu vực ổ dịch Dịch COVID-19 lây lan ra phạm vi toàn cầu và xuất hiện ở ViệtNam trở thành cản trở lớn nhất làm chậm, thậm chí là ngừng phát triển củangành du lịch.
Theo Tổng cục Thống kê, khách quốc tế đến Việt Nam trong tháng 3 năm
2020 giảm mạnh, chỉ đạt gần 450.000 lượt khách, giảm 68,1% so với cùng kìnăm 2019 và giảm 63,8% so với tháng 2 Đặc biệt, hai thị trường khách quốc tếlớn nhất của Việt Nam là Trung Quốc và Hàn Quốc lần lượt giảm 91,5% và91,4% Tổng lượt khách của cả quý I năm 2020 giảm hơn 18% so với cùng kìnăm trước Sang đến quý II, tình hình trở nên tồi tệ hơn khi ngành du lịch gầnnhư tê liệt do quy định giãn cách xã hội để phòng ngừa dịch bệnh Những trungtâm du lịch lớn của đất nước như Đà Nẵng, thủ đô Hà Nội, thành phố Hồ ChíMinh, Quảng Ninh… thiệt hại nặng nề, số lượt khách giảm đáng kể
Tại Hội nghị Du lịch toàn quốc cuối tháng 11 năm 2020, bộ trưởng bộVăn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, từ đầu năm 2020, đại dịch COVID-19 đãảnh hưởng trực tiếp đến ngành du lịch Việt Nam nói riêng và du lịch thế giới nóichung Hoạt động du lịch bị tổn hại nặng nề kéo theo sự sụt giảm các ngành, lĩnhvực liên quan Chỉ trong năm 2020, ước tính tổng thiệt hại ngành du lịch lên tới
23 tỷ USD
2.1 COVID-19 ảnh hưởng đến nhà cung ứng dịch vụ du lịch.
Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp có mối quan hệ sâu sắc với các ngànhkinh tế khác như: giao thông vận tải, kinh doanh dịch vụ lưu trú, kinh doanhdịch vụ ăn uống… Các ngành kinh tế trên cũng là một yếu tố quan trọng, là tiền
đề để dẫn đến sự ra đời và phát triển du lịch Ta có thể thấy rõ điều này khi nhìnvào mối quan hệ giữa du lịch và các ngành kinh tế khác Chỉ trong điều kiện cókhả năng sản xuất vật chất đáp ứng nhu cầu của du khách mới có thể thuận lợiphát triển du lịch Khi những ngành kinh tế kể trên bị ảnh hưởng do tác động củadịch bênh COVID-19, du lịch cũng chịu thiệt hại rất lớn
Trang 11Giao thông vận tải là một trong những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề do
dịch bệnh COVID-19
Các chuyến bay quốc tế bị hủy (trừ các chuyến bay quan trọng chở
chuyên gia, hàng hóa thiết yếu, đón người Việt từ vùng dịch về nước…) dochính sách đóng cửa ngăn chặn dịch bệnh của các quốc gia, vùng lãnh thổ Thời
kỳ dịch bệnh bùng phát trong nước, các sân bay nội địa cũng bị đóng cửa nhằmngăn chặn sự lây lan dịch bệnh Ngay khi dịch bệnh bùng phát, các hãng hàngkhông Việt Nam đã dừng toàn bộ chuyển bay đến Trung Quốc trong khi khách
du lịch từ quốc gia này là nguồn khách lớn nhất Việt Nam (chiếm 26,1% khốilượng vận chuyển quốc tế)
Vận tải đường bộ cũng gặp những khó khăn đáng kể Khi dịch bệnh bùngphát, những phương tiện vận tải công cộng luôn ẩn chứa nguy cơ lây lan virusCOVID-19 Vì vậy, chính quyền trung ương và các địa phương căn cứ vào tìnhhình thực tế có thể đưa ra các chính sách tạm ngừng hoạt động của phương tiệnvận tải hành khách đường bộ cả trong và ngoài thành phố, tỉnh; những phươngtiện vẫn được phép hoạt động buộc phải tuân thủ quy định giãn cách, vì vậy sốlượng và số lượt khách đều sẽ giảm
Cùng với đường hàng không và đường bộ, vận tải đường biển cũng gặpkhông ít khó khăn do dịch bệnh Cảng biển là một trong những nơi tiềm ẩn nguy
cơ lây lan COVID-19 Bên cạnh đó, khi dịch bệnh bùng phát, nhiều chuyến tàuchở khách du lịch trở thành một ổ dịch trên biển
Tình trạng nêu trên của một số loại hình vận tải đã làm giảm sự phối hợpgiữa các loại hình vận chuyển, tạo nên những khó khăn đối với du khách khi lựachọn điểm đến và phương tiện di chuyển Thêm vào đó, hiện nay, các trạm kiểmdịch được dựng lên ở vùng giáp ranh giữa các thành phố, tỉnh, ở biên giới cácquốc gia… thậm chí ở những phạm vi nhỏ hơn để khoanh vùng và cách ly khuvực có dịch bệnh Người đi qua buộc phải dừng chân khai báo y tế và việc nàygây mất thời gian của du khách, thậm chí đem lại rủi ro lây nhiễm dịch bệnh