1. Trang chủ
  2. » Tất cả

Phân tích khổ 1 bài mùa xuân nho nhỏ (30 mẫu)

33 10 0

Đang tải... (xem toàn văn)

Tài liệu hạn chế xem trước, để xem đầy đủ mời bạn chọn Tải xuống

THÔNG TIN TÀI LIỆU

Thông tin cơ bản

Tiêu đề Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ
Tác giả Thanh Hải
Trường học Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
Chuyên ngành Ngữ văn
Thể loại Bài phân tích
Năm xuất bản 1980
Thành phố Hà Nội
Định dạng
Số trang 33
Dung lượng 381,57 KB

Các công cụ chuyển đổi và chỉnh sửa cho tài liệu này

Nội dung

Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ Ngữ văn 9 Dàn ý 1 Mở bài Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm  Thanh Hải (1930 1980) là nhà thơ hiện đại Việt Nam trưởng thành trong hai cuộc kháng chiến chống[.]

Trang 1

Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ- Ngữ văn 9 Dàn ý

1 Mở bài

- Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm:

 Thanh Hải (1930 - 1980) là nhà thơ hiện đại Việt Nam trưởng thành trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ

 "Mùa xuân nho nhỏ" là một trong những bài thơ hay viết về mùa xuân, về khát vọng cống hiến cho đời của nhà thơ

- Dẫn dắt, giới thiệu khổ thơ đầu bài Mùa xuân nho nhỏ

2 Thân bài

* Khái quát về bài thơ:

 Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được viết năm 1980, trong lúc nhà thơ đang ốm nặng và phải điều trị ở bệnh viện Bạch Mai, tức khoảng một tháng trước khi ông qua đời

 Giá trị nội dung: Bài thơ là tiếng lòng tha thiết, yêu mến và gắn bó với đất nước, với cuộc đời, thể hiện ước nguyện chân thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, góp một “mùa xuân nho nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của dân tộc

* Luận điểm 1: Vẻ đẹp nên thơ của thiên nhiên xứ Huế

“Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời"

- Những tín hiệu của mùa xuân:

 "dòng sông xanh"

 "bông hoa tím biếc"

 "con chim chiền chiện"

 "hót vang trời" -> sự cao rộng của bầu trời

-> Bức tranh thiên nhiên mùa xuân với âm thanh, màu sắc hài hòa, sống động: Không gian cao rộng của trời, rộng dài của dòng sông, màu sắc hài hoà của bông hoa tím biếc và dòng sông xanh – đặc trưng của xứ Huế, âm thanh rộn rã tưng bừng của con chim chiền chiện

Trang 2

=> Bức tranh mùa xuân thiên nhiên đa chiều được vẽ bằng vài nét phác hoạ nhưng rất đặc sắc

* Luận điểm 2: Cảm xúc của tác giả khi bắt gặp vẻ đẹp của mùa xuân

 "mọc": đột ngột xuất hiện -> gợi tả sự ngạc nhiên vui thú, niềm vui hân hoan đón chào mùa xuân đến

 Thán từ “gọi”, “ơi”, “chi”: cảm xúc dâng tràn của nhà thơ khi bắt gặp vẻ đẹp của mùa xuân

 "ơi" -> tiếng gọi ngọt ngào xúc động biểu lộ niềm vui ngây ngất khi nghe âm thanh của tiếng chim

 "Giọt long lanh": có thể là giọt sương, giọt mưa, giọt nắng, giọt mùa xuân hay giọt của âm thanh, giọt của hạnh phúc

-> Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác từ thính giác đến thị giác và xúc giác (hành động

* Đặc sắc nghệ thuật

 Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác

 Hình ảnh thơ mộc mạc, bình dị, giàu ý nghĩa biểu tượng

 Giọng điệu thơ nhẹ nhàng, sâu lắng

3 Kết bài

 Khái quát giá trị nội dung khổ thơ

 Cảm nhận của em về khổ thơ

Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ (mẫu 1)

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời

Mở đầu khổ thơ, tác giả đã khiến người đọc có cảm giác nôn nao khi mùa xuân sắp đến Thanh Hải đã vẻ nên bức tranh xuân muôn màu muôn vẻ của “dòng sông xanh”,” bông hoa tím biếc”, cùng với âm thanh của tiếng “chim chiền chiện”, “hót

Trang 3

vang trời” Hình ảnh chú chim chiền chiện báo tin xuân trong bài thơ của Thanh Hải quá đỗi tươi vui và thơ mộng, không kém gì sắc xuân trong Truyện Kiếu của Đại thi Hào Nguyễn Du:

”Ngày xuân con én đưa thoi Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi”

Chính tiếng hót trong veo những chú chim đại diện cho mùa xuân bay lượn rợp trời

đã khiến cho lòng người cũng trở nên phơi phới, rạo rực Từ ngữ cảm thán “ơi” của tác giả làm người đọc cảm thấy như Thanh Hải đang tha thiết gọi cánh chim ấy đến gần ông hơn nữa, để tác giả có thể tận hưởng trọn niềm vui trong những ngày xứ Huế và cả Đất nước sắp vào xuân

Mùa xuân yên vui, mùa xuân của hòa bình, mùa xuân khởi đầu cho sự sống mới của nhân dân, của Đất nước Đồng thời, câu hỏi cảm thán của nha thơ dành cho chú chim cũng khiến người nghe cảm thấy thật xúc động, nhưng cũng thật thú vị

“Hót chi mà vang trời”

Có lẽ, trong lòng tác giả cũng đang nôn nao và cảm thấy phấn khích với tiếng chim thánh thót, tha thiết và tươi vui ấy Câu thơ như tiếng reo vui đầy thích thú của tác giả, tưởng chừng như ông cũng đang hòa mình mà nói cười vùng với cánh chim bay trên bầu trời cao rộng kia Hình ảnh chú chim chiền chiện dễ thương, trong trẻo ấy cũng xuất hiện trong bài thơ Con chim chiền chiện của nhà thơ Huy Cận:

Con chim chiền chiện Hồn xanh quê nhà Sáng nay lại hót Tưng bừng lòng ta

Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng

Tác giả Thanh Hải đã cảm nhận trọn vẹn hương sắc của mùa xuân bằng tất cả tâm hồn và sự nồng nhiệt của tuổi trẻ, của đời người Nếu như tác giả háo hức nhìn cánh chim bay trên bầu trời cao, thấy bông hoa tím trên dòng sông xanh, thì bây giờ lại dùng các giác quan để đón từng “giọt” sương sớm đang “long lanh rơi” xuống thật tinh khiết và tràn đầy nhựa sống

Trang 4

“Tôi đưa tay tôi hứng”- cử chỉ tuy bình dị của nhà thơ nhưng lại bật lên mọi giác quan, gợi cảm đến lạ Đó chính là nét đặc sắc trong thơ của Thanh Hải với tài hoa chuyển đổi từ thính giác và thị giác sang xúc giác Chỉ bằng những lời thơ giản đơn, từ ngữ dung dị, mà tác giả đã vẽ lên một khung cảnh xuân với đầy đủ sắc thái tuyệt vời và chân thật nhất

Hai từ “tôi hứng” đã thể hiện sự trân trọng và toát lên cái tôi trữ tình của tác giả trước hình ảnh mùa xuân rạng rỡ, đầy đủ sắc màu và âm thanh của xứ Huế mộng

mơ, nơi đã đi vào những bài thơ và những khúc ca muôn thuở

Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ (mẫu 2)

Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải là một bài thơ miêu tả về mùa xuân rất đặc sắc

và có ý nghĩa Đặc biệt trong đoạn đầu tiên của bài thơ càng cho chúng ta thấy được mùa xuân hòa vào trong lòng người đọc rất rõ nét và sâu sắc

Mùa xuân được xem là khoảng thời gian đẹp nhất trong năm cho nên nói đến mùa xuân là dường như chúng ta cảm thấy yêu đời hẳn lên, có lẽ chính vì vậy mà mùa xuân trở thành một đề tài quen thuộc trong thơ ca Việt Nam

Đoạn đầu bài thơ tác giả đã phác họa lên được một bức tranh xuân trước khung cảnh thiên nhiên của đất trời:

"Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời"

Dòng sông có màu xanh gợi nhắc một hình ảnh của những khúc sông uốn lượn quanh co của dải đất miền Trung Trên gam màu xanh lơ nổi bật lên hình ảnh một bông hoa tím biếc, không có màu vàng của hoa mai hay là màu đỏ của hoa đào mà chỉ có một bông hoa màu tím hiện lên trước mắt Cho thấy hình ảnh mang đậm bản sắc của xứ Huế, màu tím là màu đặc trưng của con người và đất trời Huế Nhà thơ

đã rất khéo léo khi dùng nghệ thuật đảo ngữ đưa động từ "mọc" lên ở phía đầu câu như một cách để nhấn mạnh vẻ đẹp tràn đầy sức sống của mùa xuân thiên nhiên, mùa xuân của đất trời Không chỉ có hình ảnh mà còn có âm thanh của con chim

Trang 5

chiền chiện hót vang trời làm xao xuyến cả đất trời, cả tâm hồn của người thi sĩ bằng những từ ngữ cảm thán như "ơi, hót chi" Một bức tranh đang suy tư bỗng đâu đó vang lên một tiếng chim hót làm sinh động hẳn lên, một con chim chiền chiện mà lại hót được vang cả trời, thực ra khoảng trời ấy chính là khoảng không gian riêng của tác giả, chính vì vậy mà chỉ có tác giả mới cảm nhận được điều đó

mà thôi

Say mê với tiếng chim mà trước mắt nhà thơ dường như xuất hiện được những giọt long lanh đang nhẹ nhàng rơi xuống "Từng giọt long lanh rơi, Tôi đưa tay tôi hứng!"

Say sưa, ngây ngất trước vẻ đẹp bình dị và nên thơ của mùa xuân, nhà thơ bồi hồi xúc động:

"Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng"

Giọt mưa xuân, giọt nắng hay là giọt sương được tác giả viết là "giọt long lanh" Theo mạch cảm xúc của nhà thơ thì đây được xem là giọt của âm thanh tiếng chim ngân vang Bằng một cảm nhận tinh tế, nhà thơ đã hình tượng hóa tiếng chim như một sự vật có hình dáng, đây là một sự sáng tạo chỉ người có tâm hồn nhạy cảm mới có thể cảm nhận được hết cái đẹp đó

Khi đọc bài mùa xuân nhỏ nhỏ, nhất là ở đoạn đầu tiên, chúng ta như cảm nhận được hơi thở, men rượu của mùa xuân đang lan tỏa cả vào đất trời, hòa vào thiên nhiên Đây quả là một mùa xuân nho nhỏ mà nhà thơ Thanh Hải đã dành tặng cho đời vào những giây phút cuối của cuộc đời mình

Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ (mẫu 3)

Thơ là cái đẹp muôn đời, cái đẹp của thiên nhiên, cái đẹp của con người Có lẽ mùa xuân là thời gian hội tụ bao vẻ đẹp của đất nước và con người Việt Nam nên thơ xuân mới hay và đậm đà như thế Ta bâng khuâng một nét xuân trong thơ vua Trần Nhân Tông:

Trang 6

“Song song đôi bướm trắng Phơi phới phấn hoa bay (Buổi sớm mùa xuân)

Ta cảm một sắc xuân tươi xinh rực rỡ trong thơ của thi hào Nguyễn Du:

Cỏ non xanh tận chân trời, Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

(Truyện Kiều)

Ta rạo rực dõi nhìn cánh đu bay trong ngày hội xuân của làng quê thân thuộc:

Bốn mảnh quần hồng bay phấp phới, Hai hàng chân ngọc duỗi song song (Đánh đu – Hồ Xuân Hương)

Và đây là thơ xuân của Thanh Hải:

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng

Có người đã cho rằng: “Đoạn thơ đẹp như bức tranh” Đó là bức tranh xuân của

"Huế đẹp và thơ", quê mẹ thương yêu của thi sĩ Thanh Hải

Hai câu thơ đầu là một sắc xuân tươi xinh rực rỡ tắm mát tâm hồn chúng ta Vần thơ như một tiếng nói thốt lên khi ngạc nhiên chợt thấy một cảnh đẹp mà lòng xôn xao xúc động:

“Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc”

Có sông và hoa Có màu "xanh” của dòng sông làm nền để tô điểm màu “tím biếc” của hoa, bông hoa xuân mới "mọc”., mới nở Dòng sông hiện hữu trong bài thơ

Trang 7

Thanh Hải không phải là con sông chung chung nào, mà người đọc dễ nhận ra, đó

là sông Hương “bài thơ trữ tình cố đô Huế" như thi sĩ Tố Hữu tâm sự:

“Hương Giang ơi, dòng sông êm Qua tim ta, vẫn ngày đêm tự tình”

“Bông hoa tím biếc “ mọc giữa dòng sông xanh chỉ có thể là hoa súng, hoa lục bình dân dã mà Lê Anh Xuân từng say mê ngắm nhìn sau những năm dài xa cách mới trở về quê nội:

“Hoa lục bình tím cả bờ sông”

Chữ “mọc” nằm đầu câu thơ "Mọc giữa dòng sông xanh” thể hiện một nét xuân đột hiện, một sức xuân mạnh mẽ xuất hiện xinh đẹp, non tơ, lộng lẫy như một nàng xuân trong sắc áo “ tím biếc ” kiêu sa trên cái nền xanh của dòng sông Thanh Hải

đã sử dụng hai gam màu tươi sáng để vẽ lên một nét xuân đẹp trên bức tranh xuân đẹp

Ngắm dòng sông, bâng khuâng nhìn hoa xuân đẹp, nhà thơ khẽ reo lên khi bỗng nghe chim hót “vang trời”:

“Ơi! Con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời”

“Ơi ” là từ cảm thán biểu đạt sự xúc động bồi hồi của nhà thơ khi nghe chim chiền chiện hót Tiếng chim hót là khúc nhạc đồng quê Chim chiền chiện làm tổ trên luống cày, nó là người bạn thân thiết của nhà nông Nghe chiền chiện hót mà mừng vui, chim báo sẽ được mùa: "Chiền chiện hót lúa tốt bời bời "(Tục ngữ) Hai tiếng

"hót chi ” rất gợi cảm, là cách nói “dịu ngọt ” của bà con “xứ Huế chúng mình Qua đó, ta thấy nét xuân thứ hai được nhà thơ cảm nhận là một nét vui Qua tiếng chim hót mà ta cảm được cái mênh mông trong sáng của bầu trời xuân Ta cảm được tấm lòng hồn hậu của đứa con xứ Huế Một cử chỉ rất tao nhã đáng yêu:

“Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa ta tôi hứng”

Không hề nói đến nắng mà ta vẫn cảm nhận được ánh hồng bình minh làm long lanh những giọt sương tròn như hòn ngọc bé tí treo trên đầu ngọn cỏ, lá cây “Từng giọt long lanh rơi" cũng có thể là những chuỗi âm thanh, từng chuỗi tiếng chim

Trang 8

chiền chiện từ trời cao vọng đến, “rơi" xuống? Cái cử chỉ “đưa tay hứng” thể hiện một hồn thơ chan hoà với thiên nhiên, đất trời, tạo vật

Thơ đích thực là một hữu hình mà mở ra trong lòng người đọc những sắc màu và chân trời bao la Tiếng chim hót, giọt long lanh trong thơ Thanh Hải cũng vậy, nó

mở ra bao thế giới về cảnh sắc ban mai trên đồng quê Cảnh sắc thân thuộc đáng yêu biết bao:

"Mặt trời càng lên tỏ Bông lúa chín thêm vàng Sương treo trên đầu cỏ Sương rọi càng long lanh Bay vút tận trời xanh Chiền chiện cao tiếng hót"

(“Thăm lúa"- Trần Hữu Thung) Đoạn thơ ngũ ngôn sáu câu ba mươi chữ của Thanh Hải quả là một bức tranh xuân đẹp và tươi vui Có bầu trời và dòng sông Có hoa khoe sắc và chim cất tiếng hót

Có giọt sương mai long lanh Hình ảnh con người xuất hiện trên bức tranh xuân với cử chỉ tao nhã, ung dung, với tâm hồn trong sáng, lạc quan yêu đời và giàu tình yêu thiên nhiên

"Mùa xuân nho nhỏ” là một bài thơ xuân kiệt tác của Thanh Hải Ông viết bài thơ này vào tháng 11 năm 1980, một tháng trước lúc ông qua đời Có thể nói, đoạn thơ trên đây là khát vọng mùa xuân muôn đời

Một khổ thơ trong bài "Mùa xuân nho nhỏ" cho em nhiều ấn tượng đẹp

"Mùa xuân ta xin hát

Nhịp phách tiền đất Huế”

Nam ai và Nam bình là hai điệu dân ca Huế rất nổi tiếng mấy trăm năm nay Phách tiền là một nhạc cụ dân tộc để điểm nhịp cho lời ca, tiếng đàn tranh, đàn tam thập lục Câu thơ "Mùa xuân ta xin hát" diễn tả niềm khao khát bồi hồi của nhà thơ đối với quê hương yêu dấu buổi xuân về Quê hương đất nước trải dài ngàn dặm, chứa chan tình yêu thương Đó là "ngàn dặm mình", "ngàn dặm tình” đối với non nước

Trang 9

và xứ Huế quê mẹ thân thương Câu thơ của người con đất Huế quả là "dịu ngọt" vậy

Mùa xuân là đề tài truyền thống trong thơ ca dân tộc Giọng thơ của Thanh Hải lúc mạnh mẽ, lúc tha thiết ngân vang Các biện pháp tu từ như so sánh, ẩn dụ Song hành đối xứng, điệp ngữ được vận dụng sắc sảo, tài hoa Tình yêu mùa xuân gắn liền với tình yêu đất nước, quê hương được Thanh Hải diễn tả một cách sâu sắc, cảm động Mỗi một cuộc đời hãy là một mùa xuân Đất nước ta mãi mãi sẽ là những mùa xuân tươi đẹp

Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ (mẫu 4)

Nói đến đề tài mùa xuân, người yêu văn thơ nước nhà nhớ ngay đến “Mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ Thanh Hải Bài thơ này được xem như sợi dây nối tiếp mạch cảm xúc của mấy mươi năm về trước Thanh Hải viết “Mùa xuân nho nhỏ” vào thời điểm sắp kề cận cát bụi nhưng người đọc tìm thấy một tình yêu thiên nhiên đất trời mãnh liệt, luôn dâng trào ở trái tim tác giả Ngay ở khổ thơ đầu bài thơ đã toát lên được điều đó

“Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời”

Khổ thơ với chỉ bốn câu thơ đã phác họa một bức tranh với âm thanh, màu sắc, với sức xuân hài hòa, sống động Từ “mọc” được đặt ở đầu câu với lối đảo ngữ tinh tế tạo nên sự khỏe khoắn, tạo nên sức sống tiềm ẩn, tạo nên sự vươn lên trỗi dậy Giữa dòng sông rộng lớn, không gian mênh mông, chỉ một bông hoa thôi, một bông hoa tím biếc cũng làm nên sức xuân, cũng làm nên ánh xuân lung linh sắc màu

Điểm nhấn của bức tranh xuân là gam màu thật hài hòa, dịu nhẹ, tươi tắn: màu xanh lam của nước sông Hương hài hòa cùng màu tím biếc của hoa, một màu tím thật giản dị, thủy chung mà cũng thật mộng mơ, quyến rũ Đó cũng chính là màu đặc trưng của xứ Huế, một màu rất Huế

Trang 10

Bỗng đâu đó tiếng chim chiền chiện hót vang trời Với những thán từ “gọi”, “ơi”,

“chi” mang chất giọng ngọt ngào, đáng yêu và đậm chất xứ Huế mang nhiều màu sắc thái cảm xúc như một lời trách yêu Khung cảnh mùa xuân có không gian cao rộng, màu sắc tươi thắm, âm thanh vang vọng Hót vang trời, đó là thứ thanh âm bay bổng, đằm thắm, dịu dàng Mùa xuân trong thơ Thanh Hải chẳng có mai vàng, đào thắm cũng chẳng có muôn sắc màu rực rỡ nhưng sao mà tất cả rộ lên sắc màu

và âm thanh đều đang ở độ tràn đầy nhựa sống

Xúc cảm ngây ngất trước khung cảnh mùa xuân tươi đẹp của thiên nhiên, đất trời, lòng người mà say sưa, xốn xang, rộn ràng đến thế

“Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng"

Giọt long lanh là tên gọi chung của tác giả dành cho giọt sương, giọt mưa, giọt nắng, giọt mùa xuân hay giọt của âm thanh, giọt của hạnh phúc Tiếng chim chiền chiện hót vang trời nhưng không tan biến vào không trung mà ngưng đọng lại thành từng giọt âm thanh như những giọt lưu ly trong vắt, lấp lóa, chói ngời Với bút pháp ẩn dụ chuyển đổi cảm giác từ thính giác đến thị giác và xúc giác “hứng”

đó là sự trân trọng vẻ đẹp của thi nhân đối với vẻ đẹp của sự sống, của đất trời, của chim, đó cũng là sự đồng cảm của nhà thơ trước thiên nhiên, cuộc đời

Mùa xuân đẹp đến mức làm cho trái tim của một người gần đất xa trời phải bừng tỉnh hay chính sức sống mãnh liệt, niềm tin yêu cuộc sống và khát khao dâng hiến đến hơi thở cuối cùng của nhà thơ đã thổi vào trong từng câu chữ nhưng màu sắc

và âm thanh của sự hồi sinh Màu tím trong thơ Thanh Hải không trầm mà trở nên tươi, tiếng chim trong thơ Thanh Hải không quá rộn rã mà trong vắt, tròn đầy Cho đến hơi thở cuối cùng tác giả vẫn có thể cống hiến cho đời, cuộc đời ông cũng chính là một mùa xuân, “Một mùa xuân nho nhỏ / Lặng lẽ dâng cho đời”

Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ (mẫu 5)

Mùa xuân có thể nói là mùa đẹp nhất trong năm, tượng trưng cho tuổi trẻ, tình yêu

và sức sống Chính vì vậy, con người thường ngất ngây vui sướng trước cảnh sắc giao hòa của đất trời vào độ xuân sang Cũng nằm trong mạch cảm xúc ấy nhưng với Thanh Hải mùa xuân của thiên nhiên còn gợi mở về mùa xuân của đất nước, về

Trang 11

một tương lai tươi sáng phía trước Mà trong mùa xuân ấy, con người là một nhân

tố quan trọng để làm nên mùa xuân của đất nước, cuộc đời Bằng tâm hồn nhạy cảm và tinh tế, Thanh Hải đã nắm bắt trọn vẹn vẻ đẹp của mùa xuân xứ Huế mộng

mơ Nó được thể hiện đặc biệt rõ trong khổ thơ:

"Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ôi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng"

Mùa xuân nho nhỏ được sáng tác vào năm 1980 – nghĩa là trong những ngày tháng cuối đời, trên giường bệnh của ông Nhưng trong bài thơ không ánh lên niềm u uất của một người sắp từ giã cõi đời mà lại ánh lên một niềm tin yêu, sự lạc quan yêu đời Có như vậy, mới thấy được hồn thơ của Thanh Hải – luôn lạc quan tin tưởng vào tương lai với một tình yêu nước cháy bỏng trong ông

Chính vì có những giây phút đối diện với mùa đông lạnh lẽo người ta mới bắt đầu biết quý trọng mùa xuân ấm áp Mùa xuân đến với những dấu hiệu của thiên nhiên đất trời

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc Bức tranh xuân đơn sơ giản dị nhưng lại tươi đẹp vô cùng Bức tranh thiên nhiên hiện lên với gam màu xanh chủ đạo Màu xanh của dòng sông, màu xanh của sự sống hay chính màu xanh báo hiệu mùa xuân đang về Giữa bức tranh màu xanh

ấy, bỗng xuất hiện sắc tím

Biện pháp đảo ngữ “mọc” được sử dụng trong hai dòng thơ đã tạo ra một hiệu ứng đặc biệt cho bức tranh khiến người đọc có cảm tưởng như vừa tận mắt chứng kiến

từ mầm non bừng nở thành bông hoa Chính vì vậy mà bông hoa ấy nổi bật là sống dậy cả một bức tranh thiên nhiên mùa xuân Trong cái tĩnh của dòng sông có cái động của sự sống Bông hoa ấy có thể là bông hoa có thật cũng có thể là bông hoa trong trí tưởng tượng của nhà thơ Sắc tím quen thuộc gợi liên tưởng đến xứ Huế

Trang 12

Sắc xanh, màu tím biếc đã tạo nên bức tranh xuân với những đường nét chấm phá mặn mà đằm thắm Đó là bức tranh đa chiều mà nhìn vào con người như đọc được điệu hồn quê hương Thiên nhiên vốn hào phóng ban tặng cho con người tất cả nếu con người biết mở rộng tấm lòng

Thanh Hải đã điểm thêm vào bức tranh xuân ấy âm thanh của sự sống:

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Tiếng hót trong veo của chú chim làm xao động cả không gian, đem đến cho mùa xuân niềm vui, sự rạo rực Nếu trong thơ ca khi nói về mùa xuân thường gắn liền với hình ảnh chim én

Ngày xuân con én đưa thoi Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi

(Truyện Kiều – Nguyễn Du) Thì trong thơ của Thanh Hải, ông lại đánh dấu nói bằng tiếng chim chiền chiện Tiếng chim trong veo vui tươi cũng chính làm âm thanh rộn ràng của sự sống Từ cảm thán “ơi” hướng về con chim đang bay Người đọc có cảm giác như nhà thơ đang gọi với theo cánh chim chiền chiện bay cao vút trên bầu trời kia Không gian của mùa xuân được mở rộng theo chiều cao Từ "ơi" nằm ở đầu dòng thơ là tiếng gọi ngọt ngào xúc động biểu lộ niềm vui ngây ngất khi nghe âm thanh của tiếng chim Tiếng chim chiền chiện hót gọi xuân về hay tiếng lòng náo nức của người dân xứ Huế của người dân đất Việt trước xuân sang Tiếng chim ngân vang rung động đất trời đem niềm vui hân hoan trong lòng người Nhà thơ cất tiếng gọi để hỏi

“hót chi mà vang trời”, để hỏi tiếng chim sao mà tha thiết thế gợi cho lòng người bao cảm xúc Câu thơ như một tiếng reo ngỡ ngàng đầy thích thú, tưởng chừng như nhà thơ cũng đang nói cười, vui đùa cùng cánh chim bay Tiếng chim chiền chiện trong trẻo ấy ta cũng từng bắt gặp trong câu thơ của Huy Cận

Con chim chiền chiện Hồn xanh quê nhà Sáng nay lại hót Tưng bừng lòng ta

Trang 13

(Con chim chiền chiện – Huy Cận) Tiếng chim đang vang xa bỗng lại gần Ngắm dòng sông ngắm bông hoa đẹp nghe tiếng chim hót nhà thơ bồi hồi sung sướng bất giác đưa tay ra hứng từng giọt âm thanh từng giọt sương sớm hay từng giọt mưa xuân long lanh:

Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng!

Tiếng chim như kết tinh thành những giọt sương long lanh sắc màu rơi xuống tâm hồn rộng lớn của thi nhân để rồi ông đón nhận nó bằng tất cả giác quan của mình

Từ thị giác đến xúc giác, mùa xuân được cảm nhận thật tròn đầy Con người trân trọng nâng niu từng giọt sương của đất trời Một chút gì tươi trẻ, hồn nhiên trong hành động “tôi đưa tay tôi hứng” Nghệ thuật chuyển đổi cảm giác đã được nhà thơ

sử dụng tinh tế khắc họa sống động hình ảnh thiên nhiên Cử chỉ của nhà thơ bình

dị mà trân trọng là cử chỉ thể hiện sự xúc động sâu xa Đó là sự liên tưởng đầy chất thơ qua nghệ thuật chuyển đổi cảm giác thính giác thị giác xúc giác đã được huy động để cảm nhận những hình khối thẩm mỹ của âm thanh.Con người cũng trở nên ngây ngất trước khung cảnh ấy Huế đẹp thơ mộng đã đi vào lòng người đã đi vào thơ ca muôn thuở

Chỉ bằng vài nét phác họa, Thanh Hải đã vẽ ra cả một khung cảnh thiên nhiên rộng

mở Thanh Hải đã vận dụng linh hoạt các biện pháp tu từ, cùng với đó là giọng điệu vui tươi, hào hứng đã vẽ nên vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên và sức sống của mùa xuân đất nước Thiên nhiên hài hòa có cả dòng sông có cả đất trời, vừa có hình ảnh vừa có âm thanh Đó là tiếng reo vui, khúc nhạc lòng của thi nhân

Ta không thấy một Thanh Hải ốm đau, mà là một người nghệ sĩ tràn đầy tình yêu cuộc sống, tình yêu đất nước Những vần thơ khiến ta càng thêm trân trọng hơn tấm lòng của một người nghệ sĩ lớn, nhân cách lớn Cảm ơn Thanh Hải Dù đang ở giai đoạn cuối của cuộc đời, người vẫn để lại cho mình những hình ảnh đẹp của quê hương.Ta vô cùng tự hào về quê hương đất nước, về con người cách mạng Họ

đã sẵn sàng hi sinh tất cả mọi hạnh phúc cá nhân giữa mùa xuân để bảo vệ nền hòa bình độc lập dân tộc

Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ (mẫu 6)

Trang 14

Thanh Hải là một trong những nhà thơ Việt Nam trải qua nhiều biến động của hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ Phong cách sáng tác của ông chủ yếu viết về những người lính, cuộc đời với tâm trạng yêu đời, yêu người, yêu Tổ Quốc Tác phẩm Mùa xuân nho nhỏ là một trong những tập thơ nổi tiếng nhất mà ông để lại cho đời Ngay từ khổ thơ thứ nhất, ta đã cảm nhận được sự nhiệt huyết và sức sống mà ông muốn đóng góp cho đời, cho nhân dân

Nhà thơ Thanh Hải sinh năm 1930, mất năm 1980 Ông là một trong những nhà thơ lớn từng trải qua hai thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ Cả cuộc đời ông luôn muốn dốc hết sức trẻ của mình cho đất nước và nhân dân Đến khi 50 tuổi, ông lâm bạo bệnh, phải nằm điều trị ở bệnh viện Bạch Mai, Thanh Hải đã sáng tác tập thơ Mùa xuân nho nhỏ, với khát vọng cống hiến cho đời, đồng thời cũng là sự tiếc nuối những năm tháng cuối đời của nhà thơ

Tác phẩm Mùa xuân nho nhỏ là tiếng lòng của nhà thơ như tiếc nuối vì sắp lìa xa cuộc đời, trong khi ông vẫn còn rất yêu mến và tha thiết với một ước nguyện chân thành một lòng gắn bó với Đất nước

Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời Từng giọt long lanh rơi Tôi đưa tay tôi hứng

Khung cảnh mùa xuân rộn ràng của xứ Huế và Đất nước sau bao năm tháng đau khổ và bị tàn phá bởi chiến tranh hiện lên qua con mắt của nhà thơ Thanh Hải thật đẹp và thú vị

Tác giả đã dùng thị giá để ngắm nhìn cảnh sắc đất trời vào xuân qua hình ảnh

“dòng sông xanh”, “bông hoa tím biếc, “con chim chiền chiện” Đó là dòng sông yên tĩnh và nên thơ không bao giờ vắng mặt trong những câu ca và trang ảnh về Huế, là bông hoa tím đã đi vào những tâm hồn lãng mạn không chỉ của con người nơi đây, của những thi nhân, mà còn cả những ai muốn viếng thăm Huế, là hình

Trang 15

ảnh những chú chim lượn đôi cánh mềm trên bầu trời xanh như muốn báo hiệu mùa xuân đang đến gần

Cùng với tiếng hót lảnh lót của chú chim như phá tan đi không khí ngột ngạt trong những ngày tháng nhà thơ đang chống chọi với bạo bệnh tại bệnh viện Bạch Mai

Là âm thanh đã xua tan những muộn phiền, một âm thanh tươi vui giúp con người sống lại sự nồng nhiệt của tuổi trẻ, muốn sống và tận hưởng từng ngày để cống hiến hết sức mình cho đất nước

Từ “ơi” của tác giả nghe sao mà da diết quá, khiến người đọc cảm giác như nhà thơ Thanh Hải đang muốn gọi chim cùng xuống chơi với ông, thật tươi vui và thú vị biết bao Cảm xúc của nhà thơ như được đẩy lên qua câu thơ cảm thán “hót chi mà vang trời” Dường như ông cũng muốn hát như chim, muốn được vùng vẫy trên bầu trời cao rộng kia, để được ngắm nhìn cảnh xứ Huế và Đất nước đang dần đổi mình chào đón mùa xuân

Bên cạnh đó, chỉ bằng những lời thơ bình dị, nhưng lại nổi bật lên tài năng trong bút pháp chuyển đổi từ thính giác và thị giác sang đến xúc giác của tác giả Nếu như ông đã nghe được tiếng chim hót, nhìn thấy dòng sông xanh cùng những chùm hoa tím đang lặng lờ trôi, thì bây giờ lại dùng bàn tay của mình để hứng từng giọt sương đang “long lanh rơi”

Hai từ “tôi hứng” nghe như ông đang sống lại những nhiệt huyết của một thời tuổi trẻ, tác giả cảm thấy yêu đời, yêu những gì tự nhiên nhất, yêu luôn cả những

chuyển động của vạn vật xung quanh Có lẽ, tác giả Thanh Hải không muốn phung phí những ngày tháng cuối đời của ông, ông muốn sống trọn vẹn bằng tất cả cảm xúc, giác quan, cái tôi trữ tình để hòa mình vào không khí tươi vui và êm đềm của Đất nước, của xứ Huế trong những ngày xuân khi hòa bình được lập lại

Tác phẩm Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải đã để lại trong lòng người đọc nhiều cảm xúc trào dâng khó tả Chỉ qua khổ thơ đầu tiên, ông vẽ ra khung cảnh thanh bình và nên thơ của xứ Huế mộng mơ những ngày vào xuân Cùng những từ ngữ bình bình dị nhưng bút pháp nghệ thuật lại tài hoa và gợi cảm đến lạ

Phân tích khổ 1 bài Mùa xuân nho nhỏ (mẫu 7)

Trang 16

Mùa xuân, mùa của vạn vật, mùa của sự sinh sôi nảy nở muôn loài Chính bởi vẻ đẹp với những nét riêng biệt mà mùa xuân trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho rất nhiều thi nhân Xuân Diệu, ông hoàng thơ tình đã có những vần thơ thật táo bạo

về mùa xuân qua con mắt của "kẻ si tình":

" Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua, Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,

Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật, Không cho dài thời trẻ của nhân gian, "

Không táo bạo như Xuân Diệu, Thanh Hải góp một tiếng thơ xuân vào khu vườn thơ ca hiện đại với thi phẩm "Mùa xuân nho nhỏ" chan chứa cảm xúc của một con người đang tận hưởng những điều tuyệt vời nhất của mùa xuân.Nổi bật trong bài thơ là khổ đầu mang rất nhiều ý nghĩa

"Mùa xuân nho nhỏ" được viết vào tháng 11 năm 1980 Đây là thời điểm tác giả Thanh Hải đang nằm trên giường bệnh, chống chọi với căn bệnh hiểm nghèo cũng

là đối mặt với cái chết đang hiện hữu cận kề Tuy vậy, qua con mắt của thi nhân và khối óc tưởng tượng của một con người yêu thiên nhiên, cảnh vật sâu sắc, Thanh Hải đã sáng tạo nên những vần thơ thật ý nghĩa Ngay ở khổ thơ đầu tiên đã toát lên được tình yêu thiên nhiên đất trời mãnh liệt:

"Mọc giữa dòng sông xanh Một bông hoa tím biếc

Ơi con chim chiền chiện Hót chi mà vang trời"

Khổ thơ như một bức tranh thiên nhiên đầy sắc xuân Đó là bức tranh có những nét chấm phá, phác họa vô cùng tinh tế Từ "mọc" xuất hiện ngay từ đầu câu thơ cho ta một ấn tượng mạnh Một động từ mạnh xuất hiện như thể hiện sự vươn dậy, sự khỏe khoắn, một sức sống như tiềm tàng bí ẩn bỗng chốc vụt trỗi dậy Người đọc đặt ra câu hỏi "Cái gì Mọc giữa dòng sông xanh"? Điều này gây tò mò đối với độc giả thì ngay lập tức, câu thơ thứ hai đã giải đáp điều ấy: "Một bông hoa tím biếc" Hai câu thơ có sử dụng biện pháp đảo ngữ Lẽ ra phải là:

Ngày đăng: 20/11/2022, 11:39

🧩 Sản phẩm bạn có thể quan tâm