30 bai cam nhan ve kho 3 4 bai tho ve tieu doi xe khong kinh hay nhat

Dàn ý Cảm nhận khổ 3, 4 Bài thơ về tiểu đội xe không kính 1 Mở bài  Giới thiệu đôi nét về đề tài chiến tranh, người lính trong thơ ca Đây là đề tài quen thuộc đã đi vào thơ ca của rất nhiều các tác g[.]

Trang 1

Dàn ý Cảm nhận khổ 3, 4 Bài thơ về tiểu đội xe không kính

- 2 câu thơ đầu khổ 3+ 2 câu thơ đầu khổ 4:

 Người lính phải đối mặt với bao khó khăn, khắc nghiệt của thời tiết ở Trường Sơn: “bụi phun tóc trắng”, “mưa tuôn mưa xối”

 Nhưng sáng ngời ở họ vẫn là sự anh dũng đón nhận những khắc nghiệt

“không có… ừ thì”: thái độ sẵn sàng chấp nhận mọi hiểm nguy gian khó, coi

đó như một yếu tố tất yếu trong cuộc sống chiến đấu

- 2 câu thơ cuối khổ 3+ 2 câu thơ cuối khổ 4:

+ Người lính đối mặt với khó khăn gian khổ bằng giọng cười “ha ha”

Cảm nhận khổ 3, 4 Bài thơ về tiểu đội xe không kính (mẫu 1)

Trang 2

Khổ ba và khổ bốn bài thơ Bài thơ tiểu đội xe không kính của Phạm Tiến Duật đã thể hiện được tinh thần lạc quan, dũng cảm, sôi nổi, bất chấp khó khăn, nguy hiểm Thiên nhiên còn là sự khốc liệt của bụi, gió, mưa nhưng với thái độ ngang tàn thách thức, bất chấp mọi gian khổ, khó khăn với tinh thần quả cảm quả, người chiến sĩ lái xe buông những tiếng chắc gọn “Không có… ừ thì” như 1 lời nói

thường, nôm na mà cứng cỏi biến những khó khăn thành điều thú vị, với ý nghĩ táo tợn “Chưa cần…”

Giọng ngang tàn, bất chấp thể hiện rõ trong cấu trúc lặp: “Không có kính ừ

thì…chưa cần” và trong các chi tiết “phì phèo châm điếu thuốc“, “cười ha ha” hay

“lái trăm cây số nữa” giữa đường Trường Sơn đầy bom đạn, đèo dốc, gió bụi, mưa

có thể gây bao khó khăn Tình cảnh của các anh được miêu tả rất chân thực: “bụi phun”, “mưa tuôn, mưa xối như ngoài trời”, nhưng người chiến sĩ đã bình thường hóa cái không bình thường đó và vượt lên cùng tất cả sự cố gắng, kiên cường

Họ chấp nhận gian khổ như 1 điều tất yếu, khó khăn không mảy may ảnh hưởng đến tinh thần của họ Cái tài của Phạm Tiến Duật trong đoạn thơ này là cứ 2 câu đầu nói về hiện thực gian khổ phải chấp nhận thì 2 câu sau nói lên tinh thần vượt lên để chiến thắng hoàn cảnh của người lính lái xe trong chiên tranh ác liệt Câu thơ: “phì phèo châm điếu thuốc” và “Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” khiến ý thơ rộn rã, sôi động, lạc quan; những vần thơ ít chất thơ nhưng càng đọc thì lại càng thấy thích thú, giọng thơ có chút gì nghịch ngợm, lính tráng Câu thơ 7 tiếng cuối đoạn có đến 6 thanh bằng “Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi” gợi cảm giác nhẹ nhõm, ung dung rất lạc quan, rất thanh thản, chấp nhận khó khăn như câu chuyện nhỏ của họ

Với 8 câu thơ, nhà thơ đã cho ta thấy được những khó khăn gian khổ mà người lính phải đối mặt khi xe không có kính, giọng thơ ngang tàn, giàu khẩu ngữ, ngôn ngữ

tự nhiên và giọng thơ bình thản đã làm nổi bật tinh thần lạc quan, hóm hỉnh, trẻ trung của người lính!

Chiến tranh đã qua đi nhưng những tác phẩm thời gian vẫn còn sống mãi với thời gian Một trong những tác phẩm ấy đó là "Bài thơ về tiểu đội xe không kính" của

Trang 3

tác giả Phạm Tiến Duật - một nhà thơ tiêu biểu, trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ Bài thơ đã khắc họa thành công hình ảnh người lái xe Trường Sơn thời kì kháng chiến chống Mỹ Điều này được thể hiện rõ qua 2 khổ thơ sau:

Không có kính ừ thì có bụi

Bụi phun tóc trắng như người già

Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc

Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Không có kính ừ thì ướt áo

Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời

Chưa cần rửa, lái trăm cây số nữa

Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi

Bài thơ ra đời trong thời kì kháng chiến chống Mĩ đã thể hiện rất thành công về hình ảnh người lính lái xe Và vì tác giả là người am hiểu đời sống chiến tranh và

có lối viết văn tả thực nên đã gây ấn tượng sâu sắc tới người đọc Trong bài thơ tác giả đã tạo nên hình ảnh đặc biệt là những chiếc xe không kính, hình ảnh độc đáo đó

đã để lại trong lòng người đọc ấn tượng sâu sắc

Nếu như hai khổ đầu bài thơ mang lại cho ta những cảm giác về những khó khăn thử thách thấy người lính dù sao cũng vẫn mơ hồ thì đến đây, thử thách, khó khăn

ập tới cụ thể, trực tiếp Đó là “bụi phun tóc trắng” và “mưa tuôn xối xả” (gió, bụi, mưa tượng trưng cho gian khổ thử thách ở đời) Trên con đường chi viện cho miền Nam ruột thịt, những người lính đã nếm trải đủ mùi gian khổ Chuyện vặt ấy mà,

có hề gì! Nhịp điệu câu thơ, đặc biệt là các từ “ừ thì” đã nói lên rất rõ điều đó Đọc những câu thơ trên, ta tưởng như nhìn thấy mái đầu bụi trắng, bộ mặt lấm lem và nghe rõ tiếng cười ha ha, sảng khoái của người lính Nhưng đằng sau những dòng chữ bông đùa đáng yêu này là một bản lĩnh chiến đấu rất vững vàng của họ, bởi không vững vàng thì không thể đùa vui như vậy giữa cái tuyến đường Trường Sơn

Trang 4

một thách thức, một chấp nhận khó khăn đầy chủ động, một thái độ cứng cỏi

Dường như gian khổ hiểm nguy của chiến tranh chưa làm mảy may ảnh hưởng đến tinh thần của họ, trái lại họ xem đây là một dịp để thử sức mình như người xưa xem hoạn nạn khó khăn để chứng tỏ chí làm trai Tình cảnh của các anh được miêu

tả rất chân thực nhưng người chiến sĩ đã bình thường hoá cái không bình thường

đó và vượt lên cùng tất cả sự cố gắng, cùng tinh thần trách nhiệm rất cao Họ chấp nhận gian khổ như một điều tất yếu, khó khăn không mảy may ảnh hưởng đến tinh thần của họ Hình ảnh của họ mang một vẻ đẹp kiên cường

Và sau thái độ ấy là những tiếng cười đùa, những lời hứa hẹn, quyết tâm vượt gian khổ hiểm nguy: "Chưa cần rửa khô mau thôi” Cấu trúc câu thơ vẫn cân đối, nhịp nhàng theo nhịp rung cân đối của những bánh xe lăn Câu thơ cuối 7 tiếng cuối đoạn có đến 6 thanh bằng “mưa ngừng gió lùa khô mau thôi” gợi cảm giác nhẹ nhõm, ung dung rất lạc quan, rất thanh thản Đó là khúc nhạc vui của tuổi 18 -

20 hoà trong những hình ảnh hóm hỉnh: “phì phèo châm điếu thuốc - nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” ý thơ rộn rã, sôi động như sự sôi động hối hả của đoàn xe trên đường đi tới Những vần thơ ít chất thơ nhưng càng đọc thì lại càng thấy thích thú, giọng thơ có chút gì nghịch ngợm, lính tráng Ta nghe như họ đương cười đùa, tếu táo với nhau vậy

Có lẽ với những năm tháng sống trên tuyến đường Trường Sơn, là một người lính thực thụ đã giúp Phạm tiến Duật đưa hiện thực đời sống vào thơ ca - một hiện thực bộn bề, một hiện thực thô tháp, trần trụi, không hề trau chuốt, gọt rũa Đấy phải chăng chính là nét độc đáo trong thơ Phạm Tiến Duật Và những câu thơ gần gũi với lời nói hằng ngày ấy càng làm nổi bật lên tính cách ngang tàng của những anh lính trẻ hồn nhiên, yêu đời, trẻ trung Đó cũng là một nét rất ấn tượng của người lính lái xe Trường Sơn Cái cười sảng khoái vô tư, khác với cái cười buốt giá trong bài thơ “Đồng chí”, nụ cười hồn nhiên ấy rất hiếm khi gặp trong thơ ca chống Pháp, nụ cười ngạo nghễ của những con người luôn luôn chiến thắng và tràn đầy niềm tin.điều đó đã ngân lên câu hát nâng bước chân người lính đi tiếp những chặng đường mới: “lại đi, lại đi trời xanh thêm” Không dễ gì có được một thái độ dũng cảm đến ngang tàng và lạc quan đến như thế nếu không mang trong mình một trái tim yêu nước can trường!

Người lái xe trong bài thơ là những người chiến sĩ trẻ trung Các anh rất trẻ trung, hồn nhiên, tâm hồn gần gũi với thiên nhiên Trong tâm hồn họ chứa chan hy vọng

Trang 5

Không dễ gì có được thái độ lạc quan đến như thế nếu không mang trong mình một trái tim yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam thời chống Mĩ Phải nói rằng hình ảnh người chiến sĩ lái xe trong thơ Phạm Tiến Duật thật tươi tắn và yêu đời Chúng ta mãi mãi yêu quý và tự hào về họ

Hình ảnh của người lính trong kháng chiến luôn là chủ đề của rất nhiều nhà văn, nhà thơ với những hình ảnh khác nhau về người lính Và trong tác phẩm “Bài thơ

về Tiểu đội xe không kính” ta thấy rõ về hình ảnh của những người lính lái xe ở Trường Sơn với tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm và ý chí chiến đấu thông qua hình ảnh của những chiếc xe không kính

Trong bài thơ, tác giả đã vẽ nên một hình ảnh rất gần gũi và gắn bó với người lính,

đó chinh là những chiếc xe không kính

Ở đây tác giả đã tả rất thực về những cái thiếu của chiếc xe nên đã tạo nên hình ảnh rất đặc biệt về chiếc xe không kính trần trụi, dị dạng và nó gây ấn tượng sâu sắc tới người đọc Qua những sự thiếu thốn đó, tác giả còn muốn nói lên với chúng ta về

sự ác liệt của chiến tranh

Đối với người chiến sĩ lái xe chiếc xe “không kính” đem lại những cảm giác bất ngờ khi lao đi trên đường Nhưng đó cũng chính là nguyên nhân gây ra hậu quả:

Không có kính, ừ thì bụi

Bụi phun tóc trắng như người già

Khổ thơ bắt đầu bằng cấu trúc lặp lại “không có kính” như muốn nhấn mạnh phác họa rõ nét vẻ lạ lùng, độc đáo của chiếc xe và là lí do khiến xe “có bụi”

Mất đi bộ phận che chắn, người lái và chiếc xe như đi giữa bụi đất Điệp ngữ “bụi”

và động từ “phun” diễn tả, nhấn mạnh mức độ ghê gớm đến đáng sợ của bụi: bụi

Trang 6

bay, bụi cuốn mù mịt cả không gian, đất trời mỗi lần xe chạy và kéo dài suốt cả chặng đường dài Trong bài thơ Lá đỏ, nhà thơ Nguyễn Đình Thi cũng đã cảm nhận về cơn bụi nơi đây:

Đoàn quân vẫn đi vội vã

Bụi Trường Sơn nhòa trong trời lửa

Những cơn bụi đó qua khung kính vỡ đã ùa vào buồng lái, phủ đầy tóc, đầy mặt người lính biến anh thành hình tượng đáng yêu qua cách so sánh của nhà thờ “tóc trắng như người già” Anh chiến sĩ đôi mươi, trẻ trung, sôi nổi giờ đây đã được

“hóa trang” thành một con người khác, già đi gấp bội bởi lớp bụi dày bám trên tóc Cái gian khổ của anh chiến sĩ lái xe được diễn tả sao mà nhẹ nhàng đến thế Họ không kêu ca, than vãn mà lại lấy chính cái gian khổ của mình để khôi hài nữa chứ Đối lập với thực tế gian khổ vẫn là thái độ của người chiến sĩ lái xe:

Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc

Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Nếu từ ngữ “ừ thì” thể hiện sự chấp nhận, chịu đựng những cơn bụi thì thái độ

“chưa cần rửa” lại là sự thách thức, bất chấp, xem thường mọi gian khổ Gian khổ này dường như không tác động, làm lay chuyển, ý chí, quyết tâm anh Người chiến

sĩ xem đó là dịp để rèn luyện ý chí, sức mạnh của mình

Cội nguồn sức mạnh, nghị lực nơi người chiến sĩ là do mục đích, lí tưởng cao cả

“vì Miền Nam thân yêu” Giọng điệu bài thơ vừa ngang tàng lại vừa rất vui tươi, sôi nổi thể hiện thái độ quyết tâm trong nhiệm vụ, thách thức trước gian khổ Lời thơ có chỗ nhẹ nhàng, cân đối như chiếc xe vẫn đang tiến tới, có chỗ gợi cảm, trong sáng như văng vẳng tiếng cười, tiếng hát Tất cả đã khắc họa hình ảnh người chiến sĩ giải phóng quân thời chống Mĩ dũng cảm, kiên cường, bất khuất mà cũng rất lãng mạn, trẻ trung, bình dị

Không có kính, ừ thì ướt áo

Mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi

Điệp cấu trúc không có kính … ừ thì chưa cần thể hiện tính cách ngang tàng, bất chấp tất cả khó khăn

Trang 7

Không có kính che mưa thì dĩ nhiên phải ướt áo, dù áo ướt nhưng các anh cũng mặc kệ, cứ để vậy mà lái tiếp bởi mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi Các anh vẫn giữ cái tư thế ấy, hiên ngang mà sao yêu đời quá đi thôi!

Với chất liệu hiện thực độc đáo, chỉ qua hai khổ thơ ba và bốn, bài thơ thể hiện hình ảnh hào hùng của chiếc xe không kính, qua đó khắc họa nổi bật hình ảnh cao quý của người lính lái xe ở Trường Sơn trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước

Người lính trong thơ Phạm Tiến Duật đi vào cuộc chiến đấu với tất cả tính chất chủ động, tự tin của những người có lý tưởng cao đẹp, có sức mạnh và tiềm lực nên họ rất dũng cảm và mang những nét thanh thản, vui tươi Lái xe trên con đường

Trường Sơn khói lửa, con đường ấy trong bom đạn, mưa tuôn phải trả giá bằng bao

mồ hôi, xương máu nhưng các anh vẫn tràn đầy nghị lực bất chấp gian khổ, hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ Xe “không kính, không mui, không đèn” mà tâm thế vẫn ung dung thanh thản, khó khăn nhiều mà mắt vẫn “nhìn trời, đất, gió chim”, vẫn hiên ngang: “nhìn đất nhìn trời, nhìn thẳng” Những câu thơ dí dỏm, tinh

nghịch, ngang tàng đầy sức trẻ của những chàng trai như thách thức với mọi khó khăn:

Không có kính, ừ thì có bụi

Nếu như hai khổ đầu bài thơ mang lại cho ta những cảm giác về những khó khăn thử thách thấy người lính dù sao cũng vẫn mơ hồ thì đến đây, thử thách, khó khăn

ập tới cụ thể, trực tiếp Đó là “bụi phun tóc trắng” và “mưa tuôn xối xả” (gió, bụi, mưa tượng trưng cho gian khổ thử thách ở đời) Trên con đường chi viện cho miền Nam ruột thịt, những người lính đã nếm trải đủ mùi gian khổ Chuyện vặt ấy mà,

có hề gì ! Nhịp điệu câu thơ, đặc biệt là các từ “ừ thì” đã nói lên rất rõ điều đó Đọc những câu thơ trên, ta tưởng như nhìn thấy mái đầu bụi trắng, bộ mặt lấm lem và nghe rõ tiếng cười ha ha, sảng khoái của người lính.Nhưng đằng sau những dòng chữ bông đùa đáng yêu này là một bản lĩnh chiến đấu rất vững vàng của họ, bởi

Trang 8

không vững vàng thì không thể đùa vui như vậy giữa cái tuyến đường Trường Sơn

Và sau thái độ ấy là những tiếng cười đùa, những lời hứa hẹn, quyết tâm vượt gian khổ hiểm nguy:”Chưa cần rửa khô mau thôi” Cấu trúc câu thơ vẫn cân đối, nhịp nhàng theo nhịp rung cân đối của những bánh xe lăn Câu thơ cuối 7 tiếng cuối đoạn có đến 6 thanh bằng “mưa ngừng gió lùa khô mau thôi” gợi cảm giác nhẹ nhõm, ung dung rất lạc quan, rất thanh thản Đó là khúc nhạc vui của tuổi 18 - 20 hòa trong những hình ảnh hóm hỉnh: “phì phèo châm điếu thuốc - nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” ý thơ rộn rã, sôi động như sự sôi động hối hả của đoàn xe trên đường đi tới Những vần thơ ít chất thơ nhưng càng đọc thì lại càng thấy thích thú, giọng thơ có chút gì nghịch ngợm, lính tráng Ta nghe như họ đương cười đùa, tếu táo với nhau vậy

Có lẽ với những năm tháng sống trên tuyến đường Trường Sơn, là một người lính thực thụ đã giúp Phạm tiến Duật đưa hiện thực đời sống vào thơ ca - một hiện thực bộn bề, một hiện thực thô tháp, trần trụi, không hề trau chuốt, gọt rũa Đấy phải chăng chính là nét độc đáo trong thơ Phạm Tiến Duật Và những câu thơ gần gũi với lời nói hàng ngày ấy càng làm nổi bật lên tính cách ngang tàng của những anh lính trẻ hồn nhiên, yêu đời, trẻ trung Đó cũng là một nét rất ấn tượng của người

Trang 9

lính lái xe Trường Sơn Cái cười sảng khoái vô tư, khác với cái cười buốt giá trong bài thơ “Đồng chí”, nụ cười hồn nhiên ấy rất hiếm khi gặp trong thơ ca chống Pháp, nụ cười ngạo của những con người luôn luôn chiến thắng và tràn đầy niềm tin.điều đó đã ngân lên câu hát nâng bước chân người lính đi tiếp những chặng đường mới: “lại đi, lại đi trời xanh thêm” Không dễ gì có được một thái độ dũng cảm đến ngang tàng và lạc quan đến như thế nếu không mang trong mình một trái tim yêu nước can trường!

Người lái xe trong bài thơ là những người chiến sĩ trẻ trung Các anh rất trẻ trung, hồn nhiên, tâm hồn gần gũi với thiên nhiên Trong tâm hồn họ chứa chan hi vọng Không dễ gì có được thái độ lạc quan đến như thế nếu không mang trong mình một trái tim yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam thời chống Mĩ Phải nói rằng hình ảnh người chiến sĩ lái xe trong thơ Phạm Tiến Duật thật tươi tắn và yêu đời Chúng ta mãi mãi yêu quý và tự hào về họ

Không có kính ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng như người già Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Không có kính ừ thì ướt áo Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời Chưa cần rửa, lái trăm cây số nữa Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi

Gió bụi của hiện thực và cũng là những gian khổ, thử thách mà các chiến sĩ lái xe phải vượt qua trên suốt chặng đường ra mặt trận Qua chặng đường đầy gió bụi, mái tóc xanh của các chàng trai có sự thay đổi đáng sợ: “Bụi phun tóc trắng như người già” Thế nhưng các anh vẫn rất lạc quan, yêu đời và hóm hỉnh: “Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha”

Trời nắng thì bụi Trời mưa thì ướt sũng “như ngoài trời” “Mưa tuôn mưa xối” thẳng vào người vì buồng lái đâu có kính che chắn gì nữa Vậy là trên suốt chặng

Trang 10

đường dài, người lính đã phải nếm trải đủ mùi gian khổ: gió bụi, mưa rừng Mặc

dù vượt hết khó khăn này lại tới khó khăn kia nhưng người lính vẫn ngang tàng, phơi phới lạc quan: “Chưa cần rửa, lái trăm cây số nữa/Mưa ngừng gió lùa khô mau thôi” Điệp từ “chưa cần” đã cho thấy cái “ngông”, cái bất cần đời của anh lính bộ đội cụ Hồ Những gió, những bụi chỉ là những cái khó khăn vụn vặt, cho nên các anh chẳng hề quan tâm Thiên nhiên có khắc nghiệt, chiến tranh có tàn khốc thì cũng không làm chùn bước, ý chí của người lính cách mạng

Và trong cuộc chiến tranh đầy gian lao, thử thách ấy, tình cảm đồng chí, đồng đội lại càng trở nên gắn bó và gần gũi với nhau hơn:

Những chiếc xe từ trong bom rơi

Đã về đây họp thành tiểu đội Gặp bạn bè suốt dọc đường đi tới Bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi

Qua bao bom đạn, từ khắp các ngả đường, những chiếc xe đã cùng về một nơi tụ hội, để kể cho nhau nghe những chặng đường mà mình đã đi qua Hình ảnh “bắt tay nhau qua cửa kính vỡ rồi” đã cho thấy tinh thần đoàn kết, gắn bó với nhau của các chiến sĩ lái xe Đó cũng chính là tinh thần của toàn dân ta, cùng nhau vượt qua những khốn khó gian lao để tiến bước đi đến thành công

Những tình cảm ấy đã làm thành sức mạnh, giúp cho những người lính trở nên mạnh mẽ và lạc quan hơn Chiến tranh vì thế cũng bớt thảm khốc, bớt ảm đạm hơn

Không có kính rồi xe không có đèn Không có mui xe thùng xe có xước

Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước Chỉ cần trong xe có một trái tim

Một lần, sự tàn khốc của chiến tranh lại được Phạm Tiến Duật nhắc đến thông qua những chi tiết như xe “không kính, không đèn, không mui, thùng xe có xước” Nhưng dù chiến tranh có tàn khốc đến máy thì ý chí và sự nỗ lực vì miền Nam vẫn không ngừng nghỉ Hình ảnh “trái tim” chính là một hình ảnh đẹp Nó tượng trưng

Trang 11

cho lý tưởng chiến thắng, thống nhất nước nhà Những chiếc xe ngày đêm băng qua mọi nẻo đường, tất cả chỉ nhằm giúp sức cho miền Nam toàn thắng

Với hình ảnh người chiến sĩ vận tải kiên cường, hùng dũng và đầy lạc quan, hóm hỉnh, “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” đã để lại những ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc Và cái kết tinh đẹp nhất trong bài thơ ấy chính là tình đồng chí gắn

bó và tình yêu Tổ quốc thiêng liêng

Trong cuộc trường chinh chống Mĩ để giải phóng quê hương, giành độc lập, tự do cho dân tộc, người chiến sĩ giải phóng quân đã trở thành nhân vật trung tâm, hội tụ những gì cao đẹp nhất

Những chàng trai đó đã được nhân dân và thế giới khâm phục, ngưỡng mộ Hình ảnh anh chiến sĩ hào hùng, sôi nổi, trẻ trung đã trở thành nguồn cảm hứng dạt dào,

là đề tài bất tận cho các nhà thơ, nhà văn Là một nhà thơ quân đội, phục vụ trong đơn vị vận tải trên con đường Trường Sơn máu lửa, Phạm Tiến Duật đã cảm nhận sâu sắc cuộc sống người chiến sĩ lái xe trên con đường lịch sử này Ông đã sáng tác một bài thơ hay, độc đáo là Bài thơ về tiểu đội xe không kính Trong đó ba khổ thơ sau thật nổi bật:

Không có kính không phải vì xe không có kính Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

Ung dung buồng lái ta ngồi, Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim

Thấy sao trời và đột ngột cánh chim Như sa, như ùa vào buồng lải

Không có kính, ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng như người già Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Trang 12

Trên con đường Trường Sơn huyết mạch và nổi tiếng với tên gọi “đường mòn Hồ Chí Minh”, những chiếc xe thuộc đơn vị vận tải vẫn lao nhanh ra chiến trường để tiếp viện Những chiếc xe và những chiến sĩ lái xe trở thành quen thuộc, đáng yêu Nhà thơ viết về họ với phong cách thật độc đáo

Nguồn cảm hứng của bài thơ bắt nguồn từ hiện thực “chiếc xe không có kính” và càng bất ngờ, gây ấn tượng mạnh mẽ vì không chỉ một chiếc xe thôi mà là cả một

“tiểu đội xe không kính” Hình ảnh những chiếc xe đó được nhấn mạnh trong câu thơ đầu tiên

"Không có kính không phải vì xe không có kính"

Câu thơ thoạt nghe như lời kể lể, giải bày Với ngôn ngữ giản dị, mộc mạc, giống như một lời nói của người chiến sĩ kể lể chiếc xe yêu quý mà mình đang sử dụng

Xe vốn thường có kính và chiếc xe có kính là chuyện bình thường, không có gì đáng nói, đáng quan tâm

Chi tiết tả thực “không có kính” mới gây sự chú ý, bất ngờ và là một thực tế có sức khơi gợi mạch thơ Nếu vế đầu của câu thơ có tính chất phủ định thì vế sau của câu thơ lại nhằm khẳng định, nhấn mạnh “không phải vì xe không có kính” À, thì ra trước kia chiếc xe vẫn nguyên vẹn, lành lặn với các bộ phận đấy chứ

Vậy tại sao lại có sự không bình thường đó, vì sao cả một “tiểu đội xe không

kính”? Nhà thơ vào tư thế, vị trí của người chiến sĩ lái xe để trả lời:

Bom giật, bom rung kính vỡ đi rồi

Thì ra lí do, nguyên nhân cũng tại chiến tranh mà ra cả Điệp ngữ “bom” kết hợp với các động từ “giật, rung” đã tái hiện lại không khí, tính chất khốc liệt, gay go của cuộc chiến đấu giữa ta và giặc, phơi bày và tố cáo bản chất hung bạo, ngông cuồng của quân giặc “Mưa bom, bão đạn” của chúng dội xuống đường Trường Sơn thật dữ dội, ác liệt Bọn chúng định dùng sức mạnh với các vũ khí hiện đại để chặn đường tiếp tế, tiến công của ta, làm lung lay ý chí, tinh thần chiến đấu của người chiến sĩ Sức ép của bom đạn khi nổ, những mảnh bom, đạn trúng vào khiến

“kính vỡ đi rồi” Lời thơ vẫn nhẹ nhàng thể hiện sự bình thản của người cầm lái Đối lập với thực tế khó khăn, khắc nghiệt về điều kiện bởi những chiếc xe bị hư hại

là thái độ của người chiến sĩ lái xe

Trang 13

Ung dung buồng lái ta ngồi

Từ “Ung dung” đặt trong phép đảo ngữ diễn tả thái độ tự tin, bình tĩnh, không một chút nao núng, run sợ của người chiến sĩ Bất chấp mọi trở ngại, gian khổ, mặc kệ những hiểm nguy, người lính vẫn vững vàng ngồi vào buồng lái để làm nhiệm vụ Thái độ đó xuất phát từ phẩm chất gan dạ, anh hùng Từ chiếc xe không kính người chiến sĩ đã quan sát cảnh vật bên ngoài

Nhìn đất, nhìn trời, nhìn thẳng

Câu thơ viết theo nhịp 2-2-2 thật cân đối Nó thể hiện sự nhịp nhàng, thăng bằng của chiếc xe đang lăn bánh và nhất là thái độ tự tin, bình tĩnh của người cầm lái Điệp ngữ “nhìn” đã nhấn mạnh, khắc sâu vẻ đẹp từ cách quan sát của người chiến

sĩ Một vẻ đẹp xuất phát từ tâm hồn, tấm lòng của anh Cách nhìn chăm chú đó biểu lộ niềm yêu thương của anh với thiên nhiên, cuộc sống và sự quyết tâm, vững vàng trong nhiệm vụ Anh “nhìn đất” để thêm gắn bó yêu thương con đường

Trường Sơn hào hùng, thân thuộc, để dẫn đưa chiếc xe đi an toàn, mau đến đích Anh “nhìn trời” để tâm hồn thêm lạc quan, bay bổng, thêm tin tưởng vào tương lai Anh “nhìn thẳng” là nhìn về phía trước, nhìn vào con đường trước mặt cần vượt qua, nhìn vào nhiệm vụ đầy gian khổ, thử thách của mình để thêm cương quyết, tích cực mà sẵn sàng đối phó, đương đầu với bao hiểm nguy, gian khổ Bởi thế, mặc cho bom đạn gào thét, anh vẫn cứ tiến lên Anh chiến sĩ lái xe thật dũng cảm, hào hùng biết bao!

Ở khổ 2, chiếc xe không còn bộ phận nào che chắn nên giờ đây người chiến sĩ đã tiếp xúc trực tiếp với bên ngoài khi chiếc xe lao đi

Nhìn thấy gió vào xoa mắt đắng Nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim

Cảm giác của người chiến sĩ về cơn gió là cảm giác trực diện Anh không chỉ cảm thấy cơn gió vào “xoa” mắt đắng mà đã nhìn thấy cơn gió vô hình Cơn gió dường như cũng chẳng vô tình, gió đã vào “xoa” mắt đắng để làm giảm bớt vị đắng, sự khó chịu nơi mắt bởi những ngày đêm thức trắng để lái xe không ngừng nghỉ Cảm giác ấy càng phát triển mạnh mẽ hơn khi anh “nhìn thấy con đường chạy thẳng vào tim” Sự liên tưởng thật đẹp và độc đáo khi chiếc xe lao tới, con đường đã chạy ngược về phía người lái Sự tin tưởng phù hợp với tấm lòng của người lái xe, đó là

Trang 14

tấm lòng nhiệt tình, hăng say trong nhiệm vụ Trái tim người chiến sĩ luôn dạt dào tình yêu Tổ quốc quê hương mà cụ thể là con đường thân thuộc gần gũi, con đường hứng chịu bao đạn bom, máu lửa Chiếc xe vẫn lao nhanh, tiến lên vì người lính biết rõ mục đích, lí tưởng công việc cao cả của mình là cống hiến, hoạt động vĩ ai?

tả thái độ quan sát chủ động của người chiến sĩ đối với cảnh vật thì động từ “thấy” lại nhấn mạnh đến sự xuất hiện bất ngờ, mau lẹ “đột ngột” của cánh chim đêm Cách nhìn ấy thật tinh tế và lạc quan Một ánh sao, một cánh chim lạc đàn cũng làm anh chú ý, xao xuyến Nhịp thơ trở nên nhanh gấp, sôi nổi thể hiện tâm hồn yêu đời, yêu thiên nhiên, sự lạc quan của người chiến sĩ Đó cũng chính là thái độ chung của người chiến sĩ Giải phóng quân thời chống Mĩ Như một nhà thơ đã từng viết:

Cuộc đời vẫn đẹp sao Tình yêu vẫn đẹp sao

Dù đạn bom man rợ thét gào

Dù thân thể thiên nhiên mang đầy thương tích

Còn ở khổ 3, người chiến sĩ lái xe chiếc xe “không kính” đem lại những cảm giác bất ngờ khi lao đi trên đường Nhưng đó cũng chính là nguyên nhân gây ra hậu quả:

Không có kính, ừ thì bụi Bụi phun tóc trắng như người già

Trang 15

và động từ “phun” diễn tả, nhấn mạnh mức độ ghê gớm đến đáng sợ của bụi: bụi bay, bụi cuốn mù mịt cả không gian, đất trời mỗi lần xe chạy và kéo dài suốt cả chặng đường dài Trong bài thơ Lá đỏ, nhà thơ Nguyễn Đình Thi cũng đã cảm nhận về cơn bụi nơi đây:

Đoàn quân vẫn đi vội vã Bụi Trường Sơn nhòa trong trời lửa

Những cơn bụi đó qua khung kính vỡ đã ùa vào buồng lái, phủ đầy tóc, đầy mặt người lính biến anh thành hình tượng ngộ nghĩnh qua cách so sánh của nhà thờ

“tóc trắng như người già” Anh chiến sĩ đôi mươi, trẻ trung, sôi nổi giờ đây đã được “hóa trang” thành một con người khác, già đi gấp bội bởi lớp bụi dày bám trên tóc Cái gian khổ của anh chiến sĩ lái xe được diễn tả sao mà nhẹ nhàng đến thế Họ không kêu ca, than vãn mà lại lấy chính cái gian khổ của mình để khôi hài nữa chứ Đối lập với thực tế gian khổ vẫn là thái độ của người chiến sĩ lái xe:

Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Bài thơ về tiểu đội xe không kính thật là một bài thơ hay, đặc sắc của Phạm Tiến Duật Chẳng phải ngẫu nhiên mà nhà thơ đã đặt tên cho tác phẩm là “Bài thơ về ” Chất thơ tỏa ra từ thực tế cuộc chiến đấu, từ niềm vui của người chiến sĩ trong thời

Trang 16

đại chống Mĩ Chất thơ toát ra từ sự giản dị, đơn sơ của ngôn từ, sự sáng tạo bất ngờ của các chi tiết, hình ảnh và sự uyển chuyển, linh hoạt của nhạc điệu đã khắc họa đậm nét hình ảnh anh lính Cụ Hồ

Ra đời gần ba mươi năm, bài thơ vẫn có sức truyền cảm mạnh mẽ đối với mỗi người chúng ta ngày nay Cảm ơn nhà thơ đã giúp người đọc cảm nhận sâu sắc về những người chiến sĩ của một thời gian khổ mà hào hùng, đã quên mình để chiến đấu, hi sinh cho dân tộc, đất nước Phải sống sao cho xứng đáng để không hổ thẹn với cha anh, không phụ lòng của thế hệ cha anh, đó là tâm niệm của chúng ta khi thưởng thức bài thơ độc đáo này

Phạm Tiến Duật là một gương mặt tiêu biểu trong lớp những nhà thơ trẻ trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước Các tác phẩm của Phạm Tiến Duật thường viết

về những người lính, những cô thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn lịch sử Một trong số đó là “Bài thơ về tiểu đội xe không kính” Bài thơ đã khắc hoạ thành công hình ảnh của những người lính lái xe Trường Sơn năm nào với giọng điệu sôi nổi, trẻ trung, tinh nghịch, đặc biệt là hai khổ thơ thứ ba và thứ

tư

Phạm Tiến Duật là một người lính trên tuyến đường Trường Sơn, vậy nên ông am hiểu về những người lính lái xe trong chiến tranh, am hiểu về đời sống của họ Những câu thơ đậm chất hiện thực đã tạo cho người đọc ấn tượng sâu sắc về những người lính lái xe cùng những chiếc xe “không kính” của họ

Ở hai khổ thơ thứ 3 và thứ 4, đầu tiên ta thấy được là những khó khăn vất vả mà người lính phải trải qua khi lái xe không kính Đó là “bụi” đất mù mịt trên đường hành quân và những cơn mưa rừng chợt đến chợt đi dữ dội Nếu như ở hai khổ đầu, những khó khăn trong sự nghiệp lái xe không kính của họ chỉ được diễn tả rất

mơ hồ, không rõ thì ở những dòng thơ này, những thử thách, khó khăn đã ập tới rất

cụ thể:

Trang 17

“Không có kính, ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng như người già”

kính… Nhà thơ đã bắt đầu hai khổ thơ bằng điệp từ “không có kính” để nhấn mạnh

sự thiếu thốn, sự dị thường của những chiếc xe băng qua Trường Sơn Từ đó, ta có thể thấy được những gian khổ vô cùng mà những người lính gặp phải khi tiến về miền Nam Những chiếc xe chở đạn dược vũ khí mất đi bộ phận che chắn khiến cho người và xe đi trong bụi trong gió trong mưa Điệp từ “bụi” và “mưa” lặp lại hai lần trong hai câu thơ liên tiếp cùng các động từ mạnh như “phun”, “tuôn”,

“xối” cho ta thấy được sự khắc nghiệt, dữ dội của thiên nhiên trên đường hành quân mà những người lính lái xe phải đối mặt trên chặng đường tiến về miền Nam Thêm vào đó, Phạm Tiến Duật còn có những so sánh liên tưởng vô cùng độc đáo

để diễn tả những khó khăn mà người lính lái xe gặp phải, nào là những cơn gió bụi thổi áo vào xe qua khung cửa kính vỡ, phủ đầy lên tóc, lên gương mặt lấm lem của những người lính, thế nhưng trong mắt nhà thơ, họ như họ trở thành những “người già” đầy đáng yêu và tinh nghịch Hay những cơn mưa rừng vội vã ào đến bất chợt tuôn xối xả qua những khung cửa vỡ khiến những người lính ướt đẫm thân mình Chặng đường tiến về miền Nam quả thực đầy những gian khổ và khó khăn! Không chỉ có bom đạn của quân giặc mà còn có cả những thiếu thốn vật chất thiết yếu và

cả những gian lao, khắc nghiệt của thiên nhiên nữa

Thế nhưng vượt lên trên tất cả những gian lao ấy, những khó khăn thử thách ấy là tình thần lạc quan, bất chấp gian khó của những người lính lái xe Trường Sơn Điệp từ “ừ thì” đã thể hiện tinh thần bất chấp, sẵn sàng chịu đựng cùng thái độ lạc quan cứng cỏi của những người lính lái xe Dường như với họ, những khó khăn đó chẳng có chút ảnh hưởng gì tới họ, tất cả chỉ là những “chuyện nhỏ” Hoàn cảnh

Trang 18

của những người lính được miêu tả hết sức chân thực, sống động, những người chiến sĩ đã biến những điều “bất thường” trở thành những điều bình thường đơn giản Họ đã vượt qua tất cả bằng tinh thần lạc quan, hiên ngang, ý chí trách nhiệm vững vàng Những người lính đối mặt với khó khăn bằng tiếng cười đùa đầy sảng khoái:

“Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha”

Nhịp thơ 3/2/3, 4/3 chứa đầy niềm vui phơi phới của những chàng thanh niên trẻ lên đường cứu quốc Đọc câu thơ nhưng người ta có thể thấy được cả tiếng cười sảng khoái, hết mình của những người lính lái xe Trường Sơn Thêm vào đó, ở câu thơ cuối khổ thơ thứ 4, ta có thể thấy một câu thơ 7 tiếng mà có tới 6 tiếng thanh bằng “mưa ngừng, gió lùa mau khô thôi” gợi lên cảm giác nhẹ nhàng, thoải mái, rất ung dung, lạc quan Những câu thơ của chàng lính trẻ Phạm Tiến Duật chứa đựng sự sôi nổi, tinh nghịch của những người chiến sĩ, ta như thấy họ đang đùa giỡn, đang vui vẻ cùng nhau trong đoạn đường lái xe gian khổ ấy Tất cả những gian khổ, khó khăn đều được xoá nhoà bằng nụ cười sảng khoái, trẻ trung, ngang tàng trên môi những người chiến sĩ Chính Phạm Tiến Duật cũng là một người lính lái xe, vậy nên có lẽ ông hiểu được những hiện thực gần gũi của đời sống người lính và đưa vào thơ một cách đầy táo bạo Những vần thơ của ông không hề chau chuốt nhưng lại làm nổi bật lên hình ảnh của những người lính trẻ hồn nhiên, lạc quan, rất yêu đời, sẵn sàng cống hiến tuổi xuân cho Tổ quốc và đối diện với khó khăn bằng một tinh thần rất đỗi ngang tàng, dũng cảm

Hai khổ thơ 3 và 4 trong tác phẩm “Bài thơ về Tiểu đội xe không kính” đã cho chúng ta thấy được những gian khổ, thiếu thốn mà người lính lái xe đã phải đối mặt trong chặng đường tiến về miền Nam Bằng giọng thơ trẻ trung, sôi nổi, có chút ngang tàng, Phạm Tiến Duật đã làm nổi bật lên tinh thần lạc quan của những người lính trẻ năm nào Các biện pháp như điệp từ cùng sự so sánh liên tưởng độc đáo, ngôn ngữ thơ bình dị, quen thuộc đã xây dựng nên hình tượng những người chiến sĩ Trường Sơn rất thành công

Trang 19

“Bài thơ Bài thơ về tiểu đội xe không kính”, đặc biệt là khổ 3 và 4 đã cho chúng ta thấy được một hình ảnh rất độc đáo – những chiếc xe không kính Thông qua đó, tác giả đã làm nổi bật hình tượng những người lính lái xe trẻ tuổi với tư thế hiên ngang, dũng cảm, lạc quan, bất chấp mọi khó khăn, một lòng hướng về miền Nam phía trước Họ là những tấm gương tiêu biểu cho thế hệ trẻ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Người lính trong thơ Phạm Tiến Duật đi vào cuộc chiến đấu với tất cả tính chất chủ động, tự tin của những người có lý tưởng cao đẹp, có sức mạnh và tiềm lực nên họ rất dũng cảm và mang những nét thanh thản, vui tươi Lái xe trên con đường Trường Sơn khói lửa, con đường ấy trong bom đạn, mưa tuôn phải trả giá bằng bao

mồ hôi, xương máu nhưng các anh vẫn tràn đầy nghị lực bất chấp gian khổ, hiểm nguy để hoàn thành nhiệm vụ Xe “không kính, không mui, không đèn” mà tâm thế vẫn ung dung thanh thản, khó khăn nhiều mà mắt vẫn “nhìn trời, đất, gió chim”, vẫn hiên ngang: “nhìn đất nhìn trời, nhìn thẳng” Những câu thơ dí dỏm, tinh nghịch, ngang tàng đầy sức trẻ của những chàng trai như thách thức với mọi khó khăn:

Nếu như hai khổ đầu bài thơ mang lại cho ta những cảm giác về những khó khăn thử thách thấy người lính dù sao cũng vẫn mơ hồ thì đến đây, thử thách, khó khăn ập tới cụ thể, trực tiếp Đó là “bụi phun tóc trắng” và “mưa tuôn xối xả” (gió, bụi, mưa tượng trưng cho gian khổ thử thách ở đời) Trên con đường chi viện cho miền Nam ruột thịt, những người lính đã nếm trải đủ mùi gian khổ Chuyện vặt ấy

mà, có hề gì ! Nhịp điệu câu thơ, đặc biệt là các từ “ừ thì” đã nói lên rất rõ điều đó Đọc những câu thơ trên, ta tưởng như nhìn thấy mái đầu bụi trắng, bộ mặt lấm lem

và nghe rõ tiếng cười ha ha, sảng khoái của người lính.Nhưng đằng sau những dòng chữ bông đùa đáng yêu này là một bản lĩnh chiến đấu rất vững vàng của họ, bởi không vững vàng thì không thể đùa vui như vậy giữa cái tuyến đường Trường Sơn ác liệt này

Trước thử thách mới, người chiến sĩ vẫn không nao núng Các anh càng bình tĩnh, dũng cảm hơn “mưa tuôn, mưa xối xả”, thời tiết khắc nghiệt, dữ đội nhưng đối với họ tất cả chỉ “chuyện nhỏ”, chẳng đáng bận tâm, chúng lại như đem lại niềm vui cho người lính.Chấp nhận thực tế, câu thơ vẫn vút lên tràn đầy niềm lạc

Trang 20

quan sôi nổi: “không có kính ừ thì có bụi, ừ thì ướt áo” Những tiếng “ừ thì” vang lên như một thách thức, một chấp nhận khó khăn đầy chủ động, một thái độ cứng cỏi Dường như gian khổ hiểm nguy của chiến tranh chưa làm mảy may ảnh hưởng đến tinh thần của họ, trái lại họ xem đây là một dịp để thử sức mình như người xưa xem hoạn nạn khó khăn để chứng tỏ chí làm trai Tình cảnh của các anh được miêu

Và sau thái độ ấy là những tiếng cười đùa, những lời hứa hẹn, quyết tâm vượt gian khổ hiểm nguy:”Chưa cần rửa khô mau thôi” Cấu trúc câu thơ vẫn cân đối, nhịp nhàng theo nhịp rung cân đối của những bánh xe lăn Câu thơ cuối 7 tiếng cuối đoạn có đến 6 thanh bằng “mưa ngừng gió lùa khô mau thôi” gợi cảm giác nhẹ nhõm, ung dung rất lạc quan, rất thanh thản Đó là khúc nhạc vui của tuổi 18 -

20 hoà trong những hình ảnh hóm hỉnh: “phì phèo châm điếu thuốc - nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” ý thơ rộn rã, sôi động như sự sôi động hối hả của đoàn xe trên đường đi tới Những vần thơ ít chất thơ nhưng càng đọc thì lại càng thấy thích thú, giọng thơ có chút gì nghịch ngợm, lính tráng Ta nghe như họ đương cười đùa, tếu táo với nhau vậy

Có lẽ với những năm tháng sống trên tuyến đường Trường Sơn, là một người lính thực thụ đã giúp Phạm tiến Duật đưa hiện thực đời sống vào thơ ca - một hiện thực bộn bề, một hiện thực thô tháp, trần trụi, không hề trau chuốt, gọt rũa Đấy phải chăng chính là nét độc đáo trong thơ Phạm Tiến Duật Và những câu thơ gần gũi với lời nói hàng ngày ấy càng làm nổi bật lên tính cách ngang tàng của những anh lính trẻ hồn nhiên, yêu đời, trẻ trung Đó cũng là một nét rất ấn tượng của người lính lái xe Trường Sơn Cái cười sảng khoái vô tư, khác với cái cười buốt giá trong bài thơ “Đồng chí”, nụ cười hồn nhiên ấy rất hiếm khi gặp trong thơ ca chống Pháp, nụ cười ngạo nghễ của những con người luôn luôn chiến thắng và tràn đầy niềm tin.điều đó đã ngân lên câu hát nâng bước chân người lính đi tiếp những chặng đường mới: “lại đi, lại đi trời xanh thêm” Không dễ gì có được một thái độ dũng cảm đến ngang tàng và lạc quan đến như thế nếu không mang trong mình một trái tim yêu nước can trường!

Người lái xe trong bài thơ là những người chiến sĩ trẻ trung Các anh rất trẻ trung, hồn nhiên, tâm hồn gần gũi với thiên nhiên Trong tâm hồn họ chứa chan hy vọng Không dễ gì có được thái độ lạc quan đến như thế nếu không mang trong mình một trái tim yêu nước của tuổi trẻ Việt Nam thời chống Mĩ Phải nói rằng hình ảnh người chiến sĩ lái xe trong thơ Phạm Tiến Duật thật tươi tắn và yêu đời Chúng ta mãi mãi yêu quý và tự hào về họ

Trang 21

Hình ảnh của người lính trong kháng chiến luôn là chủ đề của rất nhiều nhà văn, nhà thơ với những hình ảnh khác nhau về người lính Và trong tác phẩm "Bài thơ

về tiểu đội xe không kính" ta thấy rõ về hình ảnh của những người lính lái xe ở Trường Sơn với tư thế hiên ngang, tinh thần dũng cảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm và ý chí chiến đấu thông qua hình ảnh của những chiếc xe không kính

Trong bài thơ, tác giả đã vẽ nên một hình ảnh rất gần gũi và gắn bó với người lính, đó chinh là những chiếc xe không kính

Ở đây tác giả đã tả rất thực về những cái thiếu của chiếc xe nên đã tạo nên hình ảnh rất đặc biệt về chiếc xe không kính trần trụi, dị dạng và nó gây ấn tượng sâu sắc tới người đọc Qua những sự thiếu thốn đó, tác giả còn muốn nói lên với chúng

ta về sự ác liệt của chiến tranh

Đối với người chiến sĩ lái xe chiếc xe “không kính” đem lại những cảm giác bất ngờ khi lao đi trên đường Nhưng đó cũng chính là nguyên nhân gây ra hậu quả:

Mất đi bộ phận che chắn, người lái và chiếc xe như đi giữa bụi đất Điệp ngữ

“bụi” và động từ “phun” diễn tả, nhấn mạnh mức độ ghê gớm đến đáng sợ của bụi: bụi bay, bụi cuốn mù mịt cả không gian, đất trời mỗi lần xe chạy và kéo dài suốt cả chặng đường dài Trong bài thơ Lá đỏ, nhà thơ Nguyễn Đình Thi cũng đã cảm nhận về cơn bụi nơi đây:

Đoàn quân vẫn đi vội vã Bụi Trường Sơn nhòa trong trời lửa

Những cơn bụi đó qua khung kính vỡ đã ùa vào buồng lái, phủ đầy tóc, đầy mặt người lính biến anh thành hình tượng đáng yêu qua cách so sánh của nhà thờ “tóc trắng như người già” Anh chiến sĩ đôi mươi, trẻ trung, sôi nổi giờ đây đã được

“hóa trang” thành một con người khác, già đi gấp bội bởi lớp bụi dày bám trên tóc

Trang 22

Cái gian khổ của anh chiến sĩ lái xe được diễn tả sao mà nhẹ nhàng đến thế Họ không kêu ca, than vãn mà lại lấy chính cái gian khổ của mình để khôi hài nữa chứ Đối lập với thực tế gian khổ vẫn là thái độ của người chiến sĩ lái xe:

Chưa cần rửa phì phèo châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Điệp cấu trúc không có kính … ừ thì chưa cần thể hiện tính cách ngang tàng, bất chấp tất cả khó khăn

Không có kính che mưa thì dĩ nhiên phải ướt áo, dù áo ướt nhưng các anh cũng mặc kệ, cứ để vậy mà lái tiếp bởi mưa ngừng, gió lùa khô mau thôi Các anh vẫn giữ cái tư thế ấy, hiên ngang mà sao yêu đời quá đi thôi!

Với chất liệu hiện thực độc đáo, chỉ qua hai khổ thơ ba và bốn, bài thơ thể hiện hình ảnh hào hùng của chiếc xe không kính, qua đó khắc họa nổi bật hình ảnh cao quý của người lính lái xe ở Trường Sơn trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước

Chiến tranh đã qua đi nhưng mà những tác phẩm thời kì vẫn còn sống mãi với thời

kì 1 trong những tác phẩm đó đấy là “Bài thơ về tiểu đội xe ko kính” của tác giả Phạm Tiến Duật – 1 thi sĩ điển hình, trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống

Trang 23

Mĩ Bài thơ đã khắc họa thành công hình ảnh người tài xế Trường Sơn thời gian kháng chiến chống Mỹ Điều này được trình bày rõ qua 2 khổ thơ sau:

Không có kính ừ thì có bụi Bụi phun tóc trắng như người già Chưa cần rửa phì phà châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha Không có kính ừ thì ướt áo Mưa tuôn mưa xối như ngoài trời Chưa cần rửa, lái trăm cây số nữa Mưa dừng gió lùa khô mau thôi

Bài thơ có mặt trên thị trường trong thời gian kháng chiến chống Mĩ đã trình bày rất thành công về hình ảnh người lính lái xe Và vì tác giả là người am tường đời sống chiến tranh và có lối viết văn tả chân nên đã gây ấn tượng thâm thúy đến người đọc Trong bài thơ tác giả đã hình thành hình ảnh đặc trưng là những chiếc

xe ko kính, hình ảnh lạ mắt đấy đã để lại trong lòng người đọc ấn tượng thâm thúy

Giả dụ 2 khổ đầu bài thơ mang đến cho ta những cảm giác về những gian nan thách thức thấy người lính dù sao cũng vẫn mơ hồ thì tới đây, thách thức, gian nan

ập đến chi tiết, trực tiếp Ấy là “bụi phun tóc trắng” và “mưa tuôn xối xả” (gió, bụi, mưa biểu trưng cho gian nan thách thức ở đời) Trên trục đường tiếp viện cho miền Nam cật ruột, những người lính đã nếm trải đủ mùi gian nan Chuyện vặt đó

nhưng, có hề gì! Nhịp điệu câu thơ, đặc trưng là các từ “ừ thì” đã nói lên rất rõ điều đấy Đọc những câu thơ trên, ta tưởng như nhận ra mái đầu bụi trắng, khuôn mặt lấm lem và nghe rõ tiếng cười ha ha, sảng khoái của người lính Nhưng đằng sau những dòng chữ bông đùa cute này là 1 khả năng đấu tranh rất vững vàng của họ, bởi ko vững vàng thì chẳng thể đùa vui tương tự giữa cái con đường Trường Sơn thảm khốc này

Trước thách thức mới, người chiến sĩ vẫn ko nao núng Các anh càng tĩnh tâm, can đảm hơn “mưa tuôn, mưa xối xả”, thời tiết hà khắc, dữ dội nhưng mà đối với họ tất cả chỉ “chuyện bé”, chẳng đáng nhọc lòng, chúng lại như mang đến thú vui cho người lính.Chấp nhận thực tiễn, câu thơ vẫn vút lên chứa chan niềm sáng sủa sôi

Trang 24

nổi: “ko có kính ừ thì có bụi, ừ thì ướt áo” Những tiếng “ừ thì” vang lên như 1 thử thách, 1 bằng lòng gian nan đầy chủ động, 1 thái độ cứng cỏi Chừng như gian nan nguy hiểm của chiến tranh chưa làm mảy may tác động tới ý thức của họ, ngược lại

họ xem đây là 1 dịp để thử sức mình như người xưa xem thiến nạn gian nan để chứng tỏ chí làm trai Hoàn cảnh của các anh được mô tả rất chân thật nhưng mà người chiến sĩ đã tầm thường hoá cái ko tầm thường đấy và vượt lên cùng tất cả sự phấn đấu, cùng ý thức bổn phận rất cao Họ bằng lòng gian nan như 1 điều thế tất, gian nan ko mảy may tác động tới ý thức của họ Hình ảnh của họ mang 1 vẻ đẹp bền chí

Và sau thái độ đó là những tiếng cười đùa, những lời hẹn hứa, cố gắng vượt gian nan nguy hiểm:”Chưa cần rửa… khô mau thôi” Cấu trúc câu thơ vẫn hợp lý, ăn nhịp theo nhịp rung hợp lý của những bánh xe lăn Câu thơ cuối 7 tiếng cuối đoạn

có tới 6 thanh bằng “mưa dừng gió lùa khô mau thôi” gợi cảm giác nhẹ nhàng, thung dung rất sáng sủa, rất thanh thản Ấy là khúc nhạc vui của tuổi 18 – 20 hoà trong những hình ảnh hóm hỉnh: “phì phà châm điếu thuốc – nhìn nhau mặt lấm cười ha ha” … ý thơ rộn ràng, nhộn nhịp như sự nhộn nhịp lập cập của đoàn xe trên đường đi đến Những vần thơ ít chất thơ nhưng mà càng đọc thì lại càng thấy ham thích, giọng thơ có chút gì tinh nghịch, quân lính Ta nghe như họ đương cười đùa, tếu táo với nhau vậy

Có nhẽ với những 5 tháng sống trên con đường Trường Sơn, là 1 người lính đích thực đã giúp Phạm tiến Duật đưa hiện thực đời sống vào thơ ca – 1 hiện thực bề bộn, 1 hiện thực thô tháp, trần truồng, chẳng hề gọt giũa, gọt rũa Đó phải chăng chính là nét lạ mắt trong thơ Phạm Tiến Duật Và những câu thơ thân cận với lời nói hằng ngày đó càng làm nổi trội lên tính cách ngang tàng của những anh lính trẻ hồn nhiên, yêu đời, trẻ trung Ấy cũng là 1 nét rất ấn tượng của người lính lái xe Trường Sơn Cái cười sảng khoái không lo nghĩ, khác với cái cười buốt giá trong bài thơ “Đồng đội”, nụ cười hồn nhiên đó rất hi hữu gặp trong thơ ca chống Pháp,

nụ cười ngạo nghễ của những con người xoành xoạch thắng lợi và chứa chan niềm tin.điều đấy đã ngân lên câu hát nâng bước chân người lính đi tiếp những chặng đường mới: “lại đi, lại đi trời xanh thêm” Không dễ gì có được 1 thái độ can đảm

Trang 25

tới ngang tàng và sáng sủa tới như thế nếu ko mang trong mình 1 trái tim yêu nước can tràng!

Người lái xe trong bài thơ là những người chiến sĩ trẻ trung Các anh rất trẻ trung, hồn nhiên, tâm hồn thân cận với tự nhiên Trong tâm hồn họ chan chứa kì vọng Không dễ gì có được thái độ sáng sủa tới như thế nếu ko mang trong mình 1 trái tim yêu nước của tuổi xanh Việt Nam thời chống Mĩ Phcửa ải nói rằng hình ảnh người chiến sĩ lái xe trong thơ Phạm Tiến Duật thật tươi tỉnh và yêu đời Chúng ta mãi mãi yêu mến và kiêu hãnh về họ

Hình ảnh của người lính trong kháng chiến luôn là chủ đề của rất nhiều nhà văn, thi sĩ với những hình ảnh không giống nhau về người lính Và trong tác phẩm “Bài thơ về Tiểu đội xe ko kính” ta thấy rõ về hình ảnh của những người lính lái xe ở Trường Sơn với tư thế hiên ngang, ý thức can đảm, bất chấp gian nan nguy nan và

ý chí đấu tranh phê duyệt hình ảnh của những chiếc xe ko kính

Bài thơ có mặt trên thị trường trong thời gian kháng chiến chống Mĩ đã trình bày rất thành công về hình ảnh người lính lái xe Và vì tác giả là người am tường đời sống chiến tranh và có lối viết văn tả chân nên đã gây ấn tượng thâm thúy đến người đọc Trong bài thơ tác giả đã hình thành hình ảnh đặc trưng là những chiếc

xe ko kính, hình ảnh lạ mắt đấy đã để lại trong lòng người đọc ấn tượng thâm thúy

Trong bài thơ, tác giả đã vẽ nên 1 hình ảnh rất thân cận và gắn bó với người lính, đấy chinh là những chiếc xe ko kính

Ở đây tác giả đã tả rất thực về những cái thiếu của chiếc xe nên đã hình thành hình ảnh rất đặc trưng về chiếc xe ko kính trần truồng, kì quái và nó gây ấn tượng thâm thúy đến người đọc Qua những sự thiếu thốn đấy, tác giả còn muốn nói lên với chúng ta về sự thảm khốc của chiến tranh

Trang 26

Đối với người chiến sĩ lái xe chiếc xe “ko kính” mang đến những cảm giác bất thần lúc lao đi trên đường Nhưng đấy cũng chính là nguyên do gây ra hậu quả:

Khổ thơ mở đầu bằng cấu trúc lặp lại “ko có kính” như muốn nhấn mạnh phác họa

rõ nét vẻ lạ đời, lạ mắt của chiếc xe và là lí do khiến xe “có bụi”

và động từ “phun” diễn đạt, nhấn mạnh chừng độ gớm ghê tới đáng sợ của bụi: bụi bay, bụi cuốn mịt mờ cả ko gian, đất trời mỗi lần xe chạy và kéo dài suốt cả chặng đường dài Trong bài thơ Lá đỏ, thi sĩ Nguyễn Đình Thi cũng đã cảm nhận về cơn bụi nơi đây:

Đoàn quân vẫn đi hấp tấp Bụi Trường Sơn nhòa trong trời lửa

Những cơn bụi đấy qua khung kính vỡ đã ùa vào buồng lái, phủ đầy tóc, đầy mặt người lính biến anh thành hình tượng cute qua cách so sánh của nhà thờ “tóc trắng như người già” Anh chiến sĩ đôi mươi, trẻ trung, sôi nổi giờ đây đã được “hóa trang” thành 1 con người khác, già đi gấp bội bởi lớp bụi dày bám trên tóc Cái gian nan của anh chiến sĩ lái xe được diễn đạt sao nhưng nhẹ nhõm tới thế Họ ko phàn nàn, than thở nhưng mà lấy chính cái gian nan của mình để hài hước nữa chứ

Đối lập với thực tiễn gian nan vẫn là thái độ của người chiến sĩ lái xe:

Chưa cần rửa phì phà châm điếu thuốc Nhìn nhau mặt lấm cười ha ha

Nếu từ ngữ “ừ thì” trình bày sự bằng lòng, chịu đựng những cơn bụi thì thái độ

“chưa cần rửa” lại là sự thử thách, bất chấp, xem thường mọi gian nan Gian khổ này nghe đâu ko ảnh hưởng, làm lay động, ý chí, cố gắng anh Người chiến sĩ xem đấy là dịp để đoàn luyện ý chí, sức mạnh của mình

Trang 27

Nguồn cội sức mạnh, nghị lực nơi người chiến sĩ là do mục tiêu, lí tưởng cao cả “vì Miền Nam thân thương” Giọng điệu bài thơ vừa ngang tàng lại vừa rất vui mừng, sôi nổi trình bày thái độ cố gắng trong nhiệm vụ, thử thách trước gian nan Lời thơ

có chỗ nhẹ nhõm, hợp lý như chiếc xe vẫn đang tiến đến, có chỗ gợi cảm, trong trắng như vang vọng tiếng cười, tiếng hát Tất cả đã khắc họa hình ảnh người chiến

sĩ giải phóng quân thời chống Mĩ can đảm, bền chí, quật cường nhưng cũng rất lãng mạn, trẻ trung, bình dị

…………

Mưa dừng, gió lùa khô mau thôi

Điệp cấu trúc ko có kính … ừ thì chưa cần trình bày tính cách ngang tàng, bất chấp tất cả gian nan

Không có kính che mưa thì đương nhiên phải ướt áo, dù áo ướt nhưng mà các anh cũng chớ thây, cứ để vậy nhưng lái tiếp bởi mưa dừng, gió lùa khô mau thôi Các anh vẫn giữ cái tư thế đó, hiên ngang nhưng sao yêu đời quá đi thôi!

Với chất liệu hiện thực lạ mắt, chỉ qua 2 khổ thơ 3 và 4, bài thơ thể hiện ảnh ảnh hào hùng của chiếc xe ko kính, qua đấy khắc họa nổi trội hình ảnh cao quý của người lính lái xe ở Trường Sơn trong thời gian kháng chiến chống Mĩ cứu nước

Hình ảnh người lính qua Bài thơ về tiểu đội xe ko kính Người lính trong thơ Phạm Tiến Duật đi vào trận đấu đấu với tất cả thuộc tính chủ động, tự tin của những người có lý tưởng cao đẹp, có sức mạnh và tiềm lực nên họ rất can đảm và mang những nét thanh thản, vui mừng Lái xe trên trục đường Trường Sơn khói lửa, trục đường đó trong bom đạn, mưa tuôn phải trả giá bằng bao mồ hôi, xương máu

nhưng mà các anh vẫn chứa chan nghị lực bất chấp gian nan, nguy hiểm để chấm dứt nhiệm vụ Xe “ko kính, ko mui, ko đèn” nhưng tâm thế vẫn thung dung thanh thản, gian nan nhiều nhưng mắt vẫn “nhìn trời, đất, gió chim”, vẫn hiên ngang:

Trang 28

“nhìn đất nhìn trời, nhìn thẳng” Những câu thơ dí dỏm, nghịch ngợm, ngang tàng đầy sức trẻ của những chàng trai như thử thách với mọi gian nan:

………

Mưa dừng, gió lùa khô mau thôi

Giả dụ 2 khổ đầu bài thơ mang đến cho ta những cảm giác về những gian nan thách thức thấy người lính dù sao cũng vẫn mơ hồ thì tới đây, thách thức, gian nan

ập đến chi tiết, trực tiếp Ấy là “bụi phun tóc trắng” và “mưa tuôn xối xả” (gió, bụi, mưa biểu trưng cho gian nan thách thức ở đời) Trên trục đường tiếp viện cho miền Nam cật ruột, những người lính đã nếm trải đủ mùi gian nan Chuyện vặt đó

nhưng, có hề gì ! Nhịp điệu câu thơ, đặc trưng là các từ “ừ thì” đã nói lên rất rõ điều đấy Đọc những câu thơ trên, ta tưởng như nhận ra mái đầu bụi trắng, khuôn mặt lấm lem và nghe rõ tiếng cười ha ha, sảng khoái của người lính.Nhưng đằng sau những dòng chữ bông đùa cute này là 1 khả năng đấu tranh rất vững vàng của

họ, bởi ko vững vàng thì chẳng thể đùa vui tương tự giữa cái con đường Trường Sơn thảm khốc này

Trước thách thức mới, người chiến sĩ vẫn ko nao núng Các anh càng tĩnh tâm, can đảm hơn “mưa tuôn, mưa xối xả”, thời tiết hà khắc, dữ dội nhưng mà đối với họ tất cả chỉ “chuyện bé”, chẳng đáng nhọc lòng, chúng lại như mang đến thú vui cho người lính.Chấp nhận thực tiễn, câu thơ vẫn vút lên chứa chan niềm sáng sủa sôi nổi: “ko có kính ừ thì có bụi, ừ thì ướt áo” Những tiếng “ừ thì” vang lên như 1 thử thách, 1 bằng lòng gian nan đầy chủ động, 1 thái độ cứng cỏi Chừng như gian nan nguy hiểm của chiến tranh chưa làm mảy may tác động tới ý thức của họ, ngược lại

họ xem đây là 1 dịp để thử sức mình như người xưa xem thiến nạn gian nan để chứng tỏ chí làm trai Hoàn cảnh của các anh được mô tả rất chân thật nhưng mà người chiến sĩ đã tầm thường hoá cái ko tầm thường đấy và vượt lên cùng tất cả sự phấn đấu, cùng ý thức bổn phận rất cao Họ bằng lòng gian nan như 1 điều thế tất, gian nan ko mảy may tác động tới ý thức của họ Hình ảnh của họ mang 1 vẻ đẹp bền chí

Tiêu đề	30 bài cảm nhận về khổ 3, 4 bài thơ về tiểu đội xe không kính hay nhất
Tác giả	Phạm Tiến Duật
Trường học	Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Văn học
Thể loại	bài cảm nhận
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	56
Dung lượng	701,66 KB