TRƯỜNG đại học y dược hải PHÒNG KHOA y tế CÔNG CỘNG bộ môn y học xã hội

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG KHOA Y TẾ CÔNG CỘNG BỘ MÔN Y HỌC XÃ HỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG KHOA Y TẾ CÔNG CỘNG BỘ MÔN Y HỌC XÃ HỘI CHĂM SÓC SỨC KHỎE BAN ĐẦU Giảng viên BS Hoàng Thị Thuận y tế cho cộng đồng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG

KHOA Y TẾ CÔNG CỘNG

BỘ MÔN Y HỌC XÃ HỘI

CHĂM SÓC SỨC KHỎE BAN ĐẦU

Giảng viên: BS Hoàng Thị Thuận

• Hội nghị Alma Ata được WHO phối hợp với

Quỹ cứu trợ trẻ em liên hợp quốc (UNICEF) tổ chức vào tháng 9 năm 1978:

• Thành phần: Các vị lãnh đạo cấp cao nhất về mặt y tế của các nước

• Theo kết quả phân tích của hội nghị , tình

trạng chăm sóc sức khỏe tồn tại 2 vấn đề cơ bản.

• Tồn tại sự bất bình đẳng nghiêm trọng trong

chăm sóc sk giữa:

- Nước giàu và nước nghèo

- Người giàu và người nghèo

- Thành thị và nông thôn

• Thiên lệch trong tiếp cận chăm sóc sức khỏe

- Nặng về điều trị, đặt trọng tâm vào bệnh viện vào kỹ thuật cao.

- Dựa vào y tế, chưa coi CSSK là thành phần phát triển chung của xã hội

ÞPhương pháp tiếp cận CSSK mới là CSSKBĐ với mục tiêu “ Sức khỏe cho mọi người đến năm 2000”

ÞTriển khai trên toàn thế giới vào năm 1979

Mục tiêu học tập

1 Trình bày khái niệm và ý nghĩa của CSSKBĐ

2 Nêu các nguyên lý cơ bản của CSSKBĐ

3 Trình bày 10 nội dung của CSSKBĐ

4 Liệt kê các biện pháp thực hiện mục tiêu CSSKBĐ

1 Khái niệm cơ bản về CSSKBĐ

1.3 Định nghĩa và ý nghĩa của CSSKBĐ

Chăm sóc sức khỏe ban đầu là những chăm sóc thiết

yếu, dựa trên những phương pháp và kĩ thuật thực hành, đưa đến tận cá nhân và từng gia đình trong cộng đồng, được mọi người chấp nhận thông qua sự tham gia đầy đủ của họ, với giá thành mà họ có thể chấp nhận được nhằm đạt được mức sức khỏe cao nhất mà họ có thể có được

1.3 Định nghĩa và ý nghĩa của CSSKBĐ

Chăm sóc sức khỏe ban đầu là những chăm sóc thiết yếu , dựa trên những phương pháp và kĩ thuật thực hành , đưa đến tận cá nhân và từng gia đình trong cộng đồng, được mọi người chấp nhận thông qua sự tham gia đầy đủ của

họ, với giá thành mà họ có thể chấp nhận được nhằm đạt được mức sức khỏe cao nhất mà họ có thể có được

Ý NGHĨA

• Công lý và công bằng xã hội:

- Giảm sự chênh lệch giữa người có thể tiếp cận và

không thể tiếp cận với cấp chăm sóc thích hợp

- Giảm tỷ lệ tử vong và bệnh tật của bà mẹ và trẻ em

• Giải quyết vấn đề sức khỏe có tính phổ biến và quan trọng của cộng đồng

Điền vào chỗ trống các nội dung còn thiếu?

Nội dung Nhận thức cũ về CSSK Nhận thức mới về

Nội dung Nhận thức cũ về CSSK Nhận thức mới về

CSSK

Quan niệm về sức khỏe Không có bệnh Thoải mái về thể chất, tinh

thần, xã hội và không có bệnh tật.

Nội dung CSSK

Nặng về chữa bệnh Dự phòng tích cực, chăm sóc toàn diện.

Đối tượng CSSK Cá thể: người ốm là

chính Cộng đồng: người khoẻ và người ốm

Trách nhiệm Y tế Toàn dân, toàn xã hộiVai trò của người dân

Thụ động: ỷ lại vào y tế

Y tế là một bộ phận lồng ghép trong hệ thống kinh tế – xã hội

2 Các nguyên lý của CSSKBĐ

• Tính công bằng

• Tăng cường sức khỏe, dự phòng và phục hồi sức khỏe

• Sự tham gia của cộng đồng

• Kỹ thuật thích hợp

• Phối hợp liên ngành

• Các nguyên lý khác

2.1 Tính công bằng

• Dựa trên nhu cầu và tính công bằng nhân đạo

• Các cá nhân có nhu cầu như nhau được CSSK như nhau bất kể họ là ai.

So sánh công bằng và bình đẳng

2.2 Tăng cường sức khỏe, dự phòng, phục hồi sức khỏe.

 Chữa bệnh + Tăng cường hiểu biết

CSSKBĐ nhấn mạnh đến các biện pháp dự phòng + Loại bỏ tận gốc nguyên nhân bệnh

Cân nhắc đến tính tự nhiên của các vấn đề sức khỏe

mà các nước đang phát triển phải đối phó Trong đó phòng bệnh và tăng cường sức khỏe là phương tiện

2.3 Sự tham gia của cộng đồng

Nhân tố chìa khóa, nội dung cơ bản nhất của CSSKBĐ

2.4 Kỹ thuật thích hợp

Cân nhắc tới nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sức

khỏe, khả năng chấp nhận và duy trì các biện

pháp CSSK của cộng đồng

=> Lựa chọn kĩ thuật chăm sóc, dịch vụ thích hợp nhất cho đối tượng.

2.5 Phối hợp liên ngành

• Sự tham gia của nhiều ngành khác ngoài ngành y tế

• Tăng cường các dịch vụ chăm sóc sức khỏe liên quan chặt chẽ với sự phát triển KTXH đất nước

• Mục tiêu của CSSKBĐ còn bao gồm sự tăng cường các điều kiện KTXH của cộng đồng

Tính công bằng trong CSSKBĐ là:

A Nhân tố chìa khóa cơ bản, nội dung quan trọng

nhất của CSSKBĐ

B Tất cả mọi thành viên của cộng đồng đều được

cung cấp các chăm sóc sức khỏe như nhau

C Chỉ được xây dựng dựa trên tính công bằng

nhân đạo

D Các cá nhân có nhu cầu như nhau được chăm

sóc sức khỏe như nhau bất kể họ là ai

Chọn ý đúng nhất trong số các ý trên.

Câu hỏi tình huống

Tỷ lệ suy dinh dưỡng của trẻ em dưới 5 tuổi tại xã

A, huyện X vào cuối năm 2015 còn rất cao Nếu

là một cán bộ y tế, bạn sẽ vẫn dụng những nguyên lý nào trong CSSKBĐ để cải thiện vấn đề trên?

Phân tích sự vận dụng đó.

3 Mười nội dung CSSKBĐ ở Việt Nam

1 Giáo dục sức khỏe

2 Cải thiện điều kiện ăn uống dinh dưỡng, ATTP

3 Cung cấp nước sạch, thanh khiết môi trường

4 Bảo vệ sức khỏe BMTE và KHHGĐ

5 Tiêm chủng mở rộng

3 Mười nội dung CSSKBĐ ở Việt Nam

6 Phòng chống dịch bệnh lưu hành địa phương

7 Chữa bệnh và thương tổn thông thường

8 Cung cấp thuốc thiết yếu

9 Quản lý sức khỏe

10 Củng cố mạng lưới y tế cơ sở

3.1 Giáo dục sức khỏe

-

3.2 Cải thiện điều kiện ăn uống dinh dưỡng,

an toàn thực phẩm

3.3 Cung cấp nước sạch, thanh khiết môi trường

 Tìm kiếm, bảo quản, sử dụng nguồn nước bảo đảm chất lượng, vệ sinh

 Quy hoạch, xử lý chất thải công, nông nghiệp, sinh hoạt làm ô nhiễm môi trường

 Phát triển hố xí hợp vệ sinh thích hợp cho từng vùng, từng gia đình

3.4 Bảo vệ sức khỏe BMTE và KHHGĐ

- Quản lý phụ nữ mang thai tại cơ sở: Khám thai định kì,

dự kiến ngày sinh, chế độ sinh hoạt cho phụ nữ mang thai (lao động, dinh dưỡng, nghỉ ngơi)

- Hướng dẫn nuôi con bằng sữa mẹ, sử dụng biểu đồ tăng trưởng

- Kế hoạch hóa gia đình, sử dụng các biện pháp tránh thai

3.4 Bảo vệ sức khỏe BMTE và KHHGĐ

3.5 Tiêm chủng mở rộng

Là chương trình y tế quốc gia trọng điểm

- Quản lý tốt số trẻ trong độ tuổi tiêm

- Có kế hoạch đạt tỷ lệ tiêm cao

- Đúng kĩ thuật, đúng lịch

- Đúng đối tượng, đảm bảo vô trùng

- Đảm bảo chất lượng vacxin

• Thu thập thông tin về bệnh, phát hiện sớm các dịch bệnh

Phòng chống dịch bệnh lưu hành tại địa phương

3.7 Chữa bệnh và thương tổn thông thường

• Trạm y tế cơ sở phải được tổ chức và trang bị các

3.8 Cung cấp thuốc thiết yếu

 Nắm vững tình hình bệnh tật, có kế hoạch dự trù và

mua thuốc đảm bảo số lượng và chất lượng

 Tạo nguồn vốn, quay vòng vốn để có thuốc phục vụ cộng đồng, có lãi nâng cấp cơ sở và bồi dưỡng cho cán

bộ y tế cơ sở

 Bệnh nhân mạn tính cần theo dõi

- Huy động y tế tư nhân, các tổ chức y tế khác tại địa phương

Câu hỏi: Điền 10 nội dung trong CSSKBĐ vào hình

vẽ sau:

Câu hỏi: Hai nội dung được đưa thêm vào chương trình

CSSKBĐ tại Việt Nam là:

A Quản lý sức khỏe và tiêm chủng mở rộng

B Củng cố mạng lưới y tế và tiêm chủng mở rộng

C Quản lý sức khỏe và củng cố mạng lưới y tế cơ sở

D Giáo dục sức khỏe và quản lý sức khỏe

4 Chiến lược bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân giai đoạn 2011-2020, tầm nhìn 2030

4.1 Mục tiêu

Xây dựng hệ thống y tế Việt Nam theo hướng công bằng, hiệu quả và phát triển, đẩy nhanh quá trình hiện đại hoá ngành y tế, phát triển dịch vụ y tế đạt trình độ ngang tầm các nước trong khu vực, bảo đảm cho mọi người dân được tiếp cận với các dịch

vụ y tế có chất lượng; giảm tỷ lệ mắc và chết do

các bệnh dịch, không để dịch lớn xảy ra; nâng cao sức khoẻ, tăng tuổi thọ và chất lượng cuộc sống.

Xin chân thành cảm ơn!