Soạn văn lớp 10 bài 4 những di sản văn hóa

Soạn bài Thực hành tiếng Việt lớp 10 trang 90 Tập 1 Câu 1 (trang 90 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1) Theo bạn, nếu văn bản Tranh Đông Hồ nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam chỉ có lời thuyết minh, khô[.]

Trang 1

Soạn bài Thực hành tiếng Việt lớp 10 trang 90 Tập 1

Câu 1 (trang 90 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

Theo bạn, nếu văn bản Tranh Đông Hồ - nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt

Nam chỉ có lời thuyết minh, không có tranh minh họa thì việc truyền tải các

thông tin cơ bản của văn bản sẽ gặp những khó khăn gì? Vì sao?

Trả lời:

- Đặc trưng của nghệ thuật hội họa là nét vẽ và màu sắc, vì vậy nếu giới thiệu

về một loại hình nghệ thuật hội họa mà lại chỉ đưa văn bản ngôn từ thì sẽ rất

khó để hình dung và hiểu được đặc điểm của loại hình đó Vì vậy, nếu văn bản

Tranh Đông Hồ không có tranh minh họa thì rất khó để cho mọi người hiểu

được tranh Đong Hồ là như thế nào, màu sắc ra sao

- Khi đó, đến những mục tiếp theo thì người đọc cũng khó tiếp cận được mục

đích của người viết là gì, đang nói về gì

a Liệt kê tên các bức ảnh và nội dung minh họa (nếu có) trong văn bản Tranh

Đông Hồ - nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam theo trình tự các đề mục

trong bảng sau (làm vào vở)

minh họa (số)

Lời ghi chú trong hình

b Các mục 4 và 5 chưa có hình minh họa Nếu được sử dụng hình bên phải (Hình 1), em sẽ dùng để minh họa cho mục 4 hay mục 5? Giải thích lí do

Trang 2

Bức tranh sẽ được dùng để minh họa cho mục 5 vì hình ảnh này sẽ làm ho người

đọc thấy rằng tranh Đồng Hồ đang được nhiều người cố gắng gìn giữ như thế

nào Các bức tranh vẫn còn tồn tại mãi với vẻ đẹp, đặc trưng vốn có và rất cần

đươc phát triển

Dưới đây là ảnh chụp 4 tấm ván khắc với 4 màu khác nhau để in tranh Đông

Hồ (Hình 2) Theo bạn:

a Bộ ván khắc này được dùng để in bức tranh nào trong các tranh minh họa văn

bản Tranh Đông Hồ - nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam?

b Tấm ảnh về bộ ván này trên được dùng để minh họa cho đoạn nào trong văn bản nêu trên là phù hợp nhất? Vì sao?

c Nếu được sử dụng, nên ghi chú thích cho hình này như thế nào?

Trả lời:

a Bộ ván khắc này được dùng để in bức tranh Đám cưới chuột trong văn bảnb

- Bức ảnh này nên được dùng cho đề mục: Chế tác khéo léo công phu

- Vì đoạn này là nói đến quy trình và cách làm ra một bức tranh Đông Hồ, búc ảnh sẽ giúp mọi người dẽ hiểu hơn về công đoạn cũng như dụng cụ làm tranh

c Chú thích: Những thao tác in tranh qua điêu khắc gốm

Dựa vào hình minh họa trang 86, nêu tên một số loại hiện vật được ghi lại trong ảnh và cho biết các chi tiết trong hình có tác dụng hỗ trợ cho phần lời trong văn bản 2 thế nào

Trang 3

Trả lời:

+ Các hiện vật được ghi lại: quạt, bằng khen, cúp, đàn nhị, đan đáy, các loại

sách, tài liệu về nghệ thuật Cải Lương

+ Các chi tiết này giúp làm rõ rành hình ảnh khu trưng bày của nhà hát được

nói đến trong bản tin

Soạn bài Tranh Đông Hồ - Nét tinh hoa của văn hóa dân gian Việt Nam

* Trước khi đọc Câu 1 (trang 82 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

Theo bạn, thế nào là một di sản văn hóa? Hãy nói về giá trị một di sản văn hóa của địa phương hoặc đất nước mình mà bạn quan tâm

Trả lời:

- Theo hiểu biết cá nhân, một di sản văn hóa là vật thể là những sản phẩm (vật thể và phi vật thể) chứa đựng giá trị văn hóa, lịch sử, khoa học và lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác

- Một di sản văn hóa của địa phương hoặc đất nước mình

+ Đền Gióng - ngày 16/11/2010 tại Kenya – Châu Phi, đại biểu của 21 nước thành viên Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) đã bỏ phiếu ghi danh Đền Sóc, huyện Sóc Sơn (Hà Nội, Việt Nam)

là “Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại”

+ Đền Gióng gắn liền với truyền thuyết Thánh Gióng đánh giặc Ân sau đó cưỡi ngựa lên đỉnh núi Sóc bay về trời, nay để tưởng nhớ công ơn của Thánh Gióng nhân dân đã lập đền thờ tại chân núi Sóc, Thánh Gióng lấy hiệu Đức Thánh Phù Đổng Thiên Thiên Vương, một trong tứ bất tử của Việt Nam

Đã bao giờ bạn xem tranh Đông Hồ và tìm hiểu cách thức, quá trình chế tác nên những bức tranh ấy? Kể tên một số bức tranh và chia sẻ những điều bạn biết với bạn cùng nhóm

Trả lời:

- Em đã từng được xem qua và tìm hiểu về tranh Đông Hồ

- Những kiến thức em biết về tranh Đông Hồ:

+ Một số bức tranh Đông Hồ: Đám cưới chuột, Lợn ỷ có xoáy Âm dương, Tranh

"Đàn gà" hoặc "Sân gà" cầu chúc cho sự sung túc, đông con và an nhàn.+ Giấy in tranh Đông Hồ được gọi là giấy điệp; trộn với hồ dán; rồi dùng chổi

lá thông quét lên mặt giấy đó

+ Quá trình chế tác:

Trang 4

- Sáng tác mẫu và tạo bản khắc gỗ: mỗi mẫu sẽ có 2- 5 bản khắc gỗ khác nhau

tùy theo màu sắc của từng mẫu Đây là công đoạn khó nhất đòi hỏi người thợ

phải có kỹ thuật cao

- Chuẩn bị giấy Dó: để có được tờ giấy dó hoàn chỉnh, người ta phải chọn lựa

từng loại vỏ Dó được lấy từ trên rừng về, rồi trải qua nhiều công đoạn phơi,

ngâm, giã nhuyễn, hòa bột vào bể seo, seo giấy, ép kiệt nước, phơi khô, đóng

xén thành phẩm Cuối cùng là quét hồ điệp

- In tranh: Màu sắc trong tranh Đông Hồ có 5 màu chủ đạo hoàn toàn tự nhiên:

màu đỏ lấy từ gạch non, vàng từ hoa hòe, đen từ than lá tre, xanh từ lá tràm,

trắng từ vỏ sò điệp Thường để in một tranh cần phải có 5 bản khắc, in trong 5

lần

- Phơi tranh: sau khi tranh đã in xong sẽ được phơi cho khô

* Đọc văn bản

1.Theo dõi: Đoạn văn in nghiêng này có vai trò như thế nào đối với việc truyền

tải thông tin chính của văn bản?

Trả lời:

- Vị trí: đoan văn in nghiêng nằm ngay ở phần đầu tiên của văn bản

- Vai trò:

+ Cung cấp những ý chính

+ Thông tin cần thiết về bức tranh dân gian Đông Hồ mà mọi người quan tâm

=>Từ đó, kích thích độc giả đọc toàn bộ văn bản để tìm hiểu sâu hơn về loại

hình dân gian này

2.Đọc lướt: Trong số những màu sắc được nhắc tới ở đoạn này, tranh “Lợn đàn”

+ Khi in, đặt xấp giấy in trước mặt; tay phải cầm “tay co” đóng sau lưng ván in,

úp ván xuống “bìa” để quét đẫm màu; úp mặt ván khắc đã thấm màu lên mặt giấy; lật ngửa ván khắc lên

+ Thợ in lấy xơ mướp xoa đều lưng mặt giấy để màu mực thấm đều; bóc từ giấy khỏi ván in; số màu của tranh tương ứng với số lần in

4.Theo dõi: Đoạn cuối này có hé mở thêm một điều gì đó trong quan điểm và

cách đưa tin của người viết?

Trả lời:

- Quan điểm và cách đưa tin của người viết:

+ Người viết đã đưa tin chính xác về các thời kì phát triển hưng thịnh và sự mai một dần của tranh dân gian Đông Hồ

+ Đồng thời thể hiện rõ lập trường nhân văn của mình để bảo vệ, gìn giữ nét đẹp truyền thống mà tranh Đông Hồ mang lại

* Sau khi đọc Nội dung chính: Văn bản cung cấp cho người đọc những thông tin về tranh

Đông Hồ - một sản phẩm văn hóa dân gian của Việt Nam ở nhiều khía cạnh như hình tượng, đề tài, chất liệu, màu sắc, cách thức chế tác, cách lưu giữ phục chế và dịp mà tranh được sử dụng nhiều nhất

Trang 5

Hãy chỉ ra các công đoạn chính của quá trình chế tác một bức tranh Đông Hồ được nêu trong văn bản

- Khi in, đặt xấp giấy in trước mặt; tay phải cầm “tay co” đóng sau lưng ván in,

úp ván xuống “bìa” để quét đẫm màu; úp mặt ván khắc đã thấm màu lên mặt giấy; lật ngửa ván khắc lên

- Thợ in lấy xơ mướp xoa đều lưng mặt giấy để màu mực thấm đều; bóc từ giấy khỏi ván in; số màu của tranh tương ứng với số lần in

Xác định đề tài của văn bản trên Chỉ ra một số đoạn, mục có lồng ghép yếu tố miêu tả hoặc biểu cảm trong văn bản và nêu mục đích của việc lồng ghép ấy

Trả lời:

- Đề tài của văn bản trên: Tranh dân gian Đông Hồ

- Một số đoạn, mục có lồng ghép yếu tố miêu tả hoặc biểu cảm trong văn bản:+ Đoạn “Giấy in tranh Đông Hồ in tranh Đông Hồ” (mục 2)

+ Miêu tả về sự rộn ràng buổi chợ tranh Tết: “Mỗi năm một lần, chợ tranh họp vào tháng Chạp trong các ngày 6, 11, 16, 21, 26 Chợ tranh đông vui, sầm uất được tổ chức ngay trong đình làng

- Mục đích: giúp truyền tải một cách rõ ràng, cụ thể thông tin về tranh Đông

Hồ, mang đến cho độc giả những điều quan trọng, cần thiết Đồng thời, thể hiện

tư tưởng, tình cảm của người viết với đề tài đó

Theo bạn, nội dung của các mục 1, 2, 3 của văn bản trên đã bổ sung thông tin cho nhau và góp phần thể hiện thông tin chính của văn bản như thế nào?

Trả lời:

- Nội dung của các mục 1, 2, 3 lần lượt nói về đề tài, hình tượng; chất liệu, màu sắc và các công đoạn chế tác

Trang 6

- Nội dung ở các mục 1, 2, 3 của văn bản đã có sự liên kết, bổ sung cho nhau

Đồng thời làm cụ thể hóa những thông tin chính đã được nêu ra ở phần đoạn

văn in nghiêng ở ngay đầu văn bản

Nhan đề, sa-pô, đề mục có tác dụng như thế nào trong việc thể hiện thông tin

chính trong văn bản trên?

Trả lời:

- Phần nhan đề, sa-pô và đề mục giúp các thông tin chính trong văn bản được

thể hiện rõ ràng, mạch lạc, tuân theo một bố cục hợp lí

=>Từ đó, các thông tin được trình bày một cách đầy đủ, không lộn xộn và người

đọc cũng không bị ngợp khi tiếp cận văn bản

Xác định mục đích viết và quan điểm của người viết thể hiện trong văn bản trên

Bạn có đồng tình với quan điểm đó hay không? Vì sao?

Trả lời:

- Mục đích viết: truyền tải những thông tin về nghề tranh dân gian Đông Hồ

truyền thống của dân tộc Việt Nam Tuyên truyền, kêu gọi sự bảo về, giữ gìn,

phát huy ngành nghề truyền thống dân tộc

- Quan điểm của người viết: đảm bảo những thông tin chính xác, khách quan

về nghề tranh dân gian Đông Hồ Đồng thời thể hiện suy nghĩ của người viết về

nghề truyền thống này và đưa ra sự bảo vệ thuần phong mĩ tục của dân tộc

- Theo ý kiến cá nhân, em đồng tình với quan điểm của người viết vì chúng ta

cần phải giữ gìn những yếu tố truyền thống văn hóa lâu đời của dân tộc và tranh

dân gian Đông Hồ là một nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc Việt Nam

ta Đặc biệt, hiện nay những yếu tố truyền thống đang dần bị mai một vì vậy

cần phải có những bài viết như vậy để giới trẻ được biết và có ý thức trong việc

gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp

Kể tên một số di sản văn hóa ở địa phương và phát biểu suy nghĩ của bạn về

việc bảo tồn, phát huy các di sản ấy

Trả lời:

Ví dụ: Ở Hà Nội: Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Cột cờ Hà Nội, Chùa Một Cột, Đền Cổ Loa, Nhà tù Hỏa Lò, Cầu Long Biên, Đền Gióng, Đền Hai Bà Trưng,…

- Trong Bình Ngô Đại Cáo – Nguyễn Trãi đã từng viết: “Như nước Đại Việt ta

từ trước/ Vốn xưng nền văn hiến đã lâu” và Văn hóa lịch sử chính là yếu tố tiên quyết để xây dựng, bảo tồn và phát triển đất nước Vì vậy, việc bảo tồn, phát huy những di sản văn hóa là điều vô cùng quan trọng và cần thiết Bởi đó là minh chứng về một thời quá khứ hào hùng mà ông cha ta để lại, thể hiện đậm

đà nét đẹp truyền thống của mỗi dân tộc Đồng thời thể hiện sự tự hào tự tôn với bạn bè năm châu thế giới về một Việt Nam oai hùng có tự ngàn đời Chúng

ta ở thế hệ mai sau cần có trách nhiệm trong việc bảo vệ và phát huy, làm tôn vinh hơn những di sản văn hóa đó

Trang 7

Soạn bài Trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu

Bước 1: Chuẩn bị nói

Xác định đề tài, mục đích, đối tượng người nghe, không gian và thời gian

nói

Mục đích của bài nói là thuyết trình kết quả nghiên cứu của bản thân sao cho

người nghe hiểu được vấn đề thuyết phục được người nghe về kết quả đề tài

- Trích dẫn và lập danh mục tài liệu tham khảo đúng quy cách

- Bố cục bài viết đảm bảo các phần:

Nhan đề: Khái quát được đề tài nghiên cứu

Tóm tắt: Nêu bối cảnh nghiên cứu, câu hỏi và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lí thuyết: Nêu khái niệm, lí thuyết nền tảng để triển khai đề tài

Kết quả nghiên cứu: Trình bày các kết quả nghiên cứu với lí lẽ và bằng chứng

thích hợp

Kết luận: Khái quát những ý chính từ kết quả nghiên cứu, đề xuất giải pháp,

hướng phát triển của đề tài

Tài liệu tham khải: Sắp xếp tài liệu liên quan đến đề tài theo tên tác giả, tên tài

liệu, năm xuất bản…

Bước 2: Trình bày bài nói

- Dựa vào phần tóm tắt ý từ trước, sử dụng tờ giấy nhỏ để viết, ghi chú…

- Trình bày từ khái quát đến cụ thể

- Phân tích, đánh giá, kết nối các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ với bài

thuyết trình

- Chú ý tương tác

Bài nói tham khảo:

GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC MƯỜNG

TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỜI KỲ HỘI NHẬP

QUỐC TẾ

I Một số vấn đề về bản sắc văn hóa dân tộc, bản sắc văn hóa dân tộc Mường

Để hiểu được khái niệm bản sắc văn hóa dân tộc, trước tiên chúng ta phải tìm

hiểu khái niệm văn hóa là gì? Theo Lênin, “Nền văn hóa vô sản không phải từ

trên trời rơi xuống, nó không phải do những người tự cho mình là chuyên gia

về văn hóa vô sản bịa đặt ra Văn hóa vô sản phải là sự phát triển hợp quy luật của vốn kiến thức mà loài người đã tạo ra dưới ách áp bức của xã hội tư bản, địa chủ và của xã hội quan liêu”

Theo định nghĩa của UNESCO: “Văn hóa là tổng thể những nét đặc thù về tinh thần và vật chất, về trí tuệ và xúc cảm quy định tính cách của một xã hội hay một nhóm xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản (tồn tại – being) người, những hệ thống giá trị, những truyền thống và tín ngưỡng”

Theo Đào Duy Anh trong sách Việt Nam văn hóa sử cương: “Văn háo tức là

sinh hoạt”

Qua một số nghiên cứu vừa tìm hiểu ở trên, chúng ta có thể đưa ra định nghĩa:

“Bản sắc văn hóa dân tộc là tổng thể những giá trị bền vững, những tinh hoa văn hóa vật chất và tinh thần làm nên sắc thái riêng của một dân tộc trong lịch

sử trong phát triển mà qua đó chúng ta biết được dân tộc này với dân tộc khác trong đời sống cộng đồng”

Hòa Bình là một tỉnh miền núi nằm trong vùng Tây Bắc Việt Nam, chính nơi đây các nhà khảo cổ học đã tìm ra những chứng tích của một nền văn hóa

Ngưởi Mường còn có những tên gọi khác nhau Mol, Mual, Mon Bản sắc văn

hóa Mường là những nét riêng độc đáo biểu hiện trong các giá trị văn hóa vật chất và tinh thần mà cộng đồng người Mường đã sáng tạo và tích lũy trong lịch

sử của mình, những giá trị này được kế thừa và phát triển qua nhiều thế hệ, và cũng được vận động biến đổi cùng với sự vận động biến đổi của văn hóa tộc người gắn liền với sự phát triển chung của văn hóa dân tộc

II Thực trạng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường

ở Hòa Bình hiện nay

Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là hướng tới một nền văn hóa dân tộc đa dạng, phong phú về sắc thái chứ không phải là một nền văn hóa nghèo nàn, giống nhau, cùng khuôn mẫu Đa dạng, phong phú hoàn toàn đối lập với sự nghèo nàn, đơn điệu Đa dạng, phong phú về bản sắc là một thuộc tính của văn hóa thể hiện khả năng sáng tạo của các dân tộc trong những điều kiện lịch sử cụ thể Ngày nay, hội nhập quốc tế, một mặt, tạo điều kiện để các nền văn hóa dân tộc được giao lưu, hợp tác và phát triển; mặt khác, cũng tạo ra xu hướng toàn cầu hóa về ngôn ngữ, về văn hóa, về lối sống và quan niệm giá trị Quá trình đó đặt các dân tộc trước nguy cơ đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời còn ẩn chứa nguy cơ làm suy giảm tính sáng tạo của các dân tộc trong quá trình phát triển

Trang 8

Hòa Bình đã tổ chức những công tác hữu hiệu trong việc giữ gìn và phát huy

bản sắc văn hóa dân tộc Mường ở Hòa Bình như Công tác xây dựng đời sống

văn hóa; Tổ chức tốt các cuộc vận động xây dựng “Gia đình văn hóa”, “Thôn,

bản, khối văn hóa”, “Cơ quan văn hóa”; Công tác tổ chức các hoạt động văn

hóa, giao lưu văn hóa

Kết quả đạt được trong năm 2013 có 1400/1364 làng bản đạt tiêu chuẩn văn

hóa, đạt 102,6%; 155000/146838 gia đình đạt tiêu chuẩn văn hóa đạt 105,05%;

570/548 cơ quan đơn vị đạt tiêu chuẩn văn hóa đạt 104%

III Tầm quan trọng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Mường ở nước ta

Con người là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài của thế giới tự nhiên và

là một bộ phận không thể tách rời thế giới đó Trong quá trình tồn tại và phát

triển, con người ngày càng ý thức rõ rệt về mối quan hệ hòa hợp giữa con người

với thiên nhiên, con người với con người "Thiên thời, địa lợi, nhân hòa" đã trở

thành triết lý sống của con người trong mọi thời đại Ngày nay, trước sự tác

động của biến đổi khí hậu và sự bất ổn tàn khốc của chiến tranh, khủng bố đang

hằng ngày hằng giờ cảnh báo cho loài người phải biết quan tâm đến việc sống

hòa hợp với tự nhiên và xã hội như một nhân tố không thể thiếu để phát triển,

trong đó có phát triển kinh tế

Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là giữ gìn tất cả những mặt tích

cực trong bản sắc văn hóa dân tộc; khắc phục, loại bỏ những hủ tục; phát huy

những yếu tố tích cực, tốt đẹp Vì vậy, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa

dân tộc, trong đó có dân tộc Mường là một việc vô cùng quan trọng và cần thiết

trong giai đoạn hiện nay

Đối với dân tộc Mường nói riêng, việc giữ gìn bản sắc văn hóa nhằm củng cố

và phát triển ý thức dân tộc, nâng cao tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc;

góp phần tạo nền tảng cho hội nhập hợp tác phát triển bền vững; thực hiện tốt

mục tiêu xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

IV Kết luận

Vấn đề giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường ở tỉnh thị trường

trong nền kinh tế thị trường hiện nay đòi hỏi nhiều giải pháp tích cực, liên quan

đến đời sống văn hóa của nhân dân và dân tộc Trong đó, vai trò của nhân dân,

đặc biệt là thế hệ trẻ người Mường hãy tiếp nối, giữ gìn và phát huy những giá

trị truyền thống tốt đẹp đó

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đào Duy Anh (2001), Việt Nam văn hóa sử cương, Nxb Hội Nhà văn, Hà

Trang 9

Soạn bài Tri thức ngữ văn lớp 10 trang 80 Tập 1

- Văn bản thông tin tổng hợp là một dạng của văn bản báo chí được viết theo

lối tổng hợp nhiều thông tin, nhiều phương thức giao tiếp Tiêu biểu cho dạng

này là văn bản thuyết minh có lồng ghép các yếu tố như miêu tả,tự sự, biểu cảm, Mục đích của việc lồng ghép các yếu tố như trên nhằm giúp việc truyền

tải thông tin của văn bản thêm sinh động, hiệu quả hơn

- Bản tin là thể loại cơ bản của văn bản báo chí nhằm truyền đạt, phản ánh về

một sự kiện mới xảy ra được công chúng quan tâm Bản tin có chức năng thông báo sự kiện một cách nhanh và ngắn gọn trên báo chí, đặc biệt là báo giấy, báo điện tử, đài phát thanh và đài truyền hình Bản tin có nhiều loại bản tin ảnh, bản tin chữ Riêng bản tin chữ lại có tin văn, tin thường, tin tường thuật, tin tổng hợp, tin dự báo, mà với mỗi dạng có thể thức riêng Chẳng hạn: Tin vắn là tin không có đầu đề, dài dưới 100 chữ Tin thường thì có đầu đề và độ dài từ 100 đến 350 chữ,

Chất lượng của bản tin thể hiện ở tính thời sự, xác thực, hàm súc,

- Quan điểm của người viết: Người viết bản tin phải bảo đảm tính khách quan,

chuẩn xác trong việc đưa tin, nhưng khi cần cũng thể hiện rõ lập trường nhân văn, bảo vệ đạo lí và thuần phong mỹ tục, tôn trọng pháp luật, khẳng định, biểu dương cái thiện, phủ định, phê phán cái ác,

- Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ là những hình ảnh, số liệu, biểu đồ, sơ

đồ, góp phần chuyển tải ý tưởng, quan điểm trong giao tiếp Đây là phương tiện thường được sử dụng kết hợp với phương tiện ngôn ngữ trong văn bản thông tin tổng hợp, giúp thông tin được truyền tải hiệu quả, sinh động hơn.Việc sử dụng các phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ cần đáp ứng được yêu cầu:

• Lựa chọn hình ảnh, số liệu, biểu đồ, sơ đồ, liên quan trực tiếp đến các luận điểm của bài viết

• Sử dụng các phương tiện này đúng thời điểm • Đưa ra các chỉ dẫn cần thiết

Trang 10

• Chú thích cho các hình ảnh, sơ đồ, trong bài viết: giải thích rõ về vị trí, ý

nghĩa của hình ảnh, sơ đồ, nêu nguồn dẫn (nếu là dẫn lại từ nguồn khác, bài

Yêu cầu đối với kiểu bài:

• Nội dung trình bày chính xác, đầy đủ, hợp lí các kết quả nghiên cứu

• Ngôn ngữ chính xác, khách quan

• Sử dụng hợp lí cước chú và các phương tiện phi ngôn ngữ như số liệu, hình ảnh, bảng biểu, sơ đồ

• Trích dẫn và lập danh mục tài liệu tham khảo đúng quy cách

• Bố cục bài viết đảm bảo các phần:

Nhan đề: khái quát được đề tài nghiên cứu

Tóm tắt: nêu bối cảnh nghiên cứu, câu hỏi và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lí thuyết: nêu khái niệm, lí thuyết nền tảng để triển khai đề tài

Kết quả nghiên cứu: trình bày các kết quả nghiên cứu với các lí lẽ và bằng

chứng thích hợp

Kết luận: khái quát những ý chính từ kết quả nghiên cứu, đề xuất giải pháp,

hướng phát triển của đề tài

Tài liệu tham khảo: sắp xếp tài liệu liên quan đến đề tài theo tên tác giả (trình

tự alphabet), tên tài liệu, năm xuất bản, nhà xuất bản (trình tự alphabet)

*Đọc ngữ liệu tham khảo: Nghiên cứu mức độ quan tâm của học sinh khối 10 trường D.K với hò Nam Bộ

Trang 11

Bài viết trên có đáp ứng nhu cầu về bố cục của kiểu bài báo cáo kết quả nghiên

cứu không?

Trả lời:

- Bài viết trên đáp ứng đầy đủ yêu cầu về bố cục cần có của một bài báo cáo kết

quả nghiên cứu

Nhan đề và phần Tóm tắt của bài báo cáo có đặc điểm gì?

Trả lời:

- Nếu khái quát được đề tài nghiên cứu cũng như bối cảnh, câu hỏi và phương

pháp nghiên cứu

Xác định những câu hỏi cho thấy vấn đề nghiên cứu

Trả lời:

- Các câu hỏi cho thấy vấn đề nghiên cứu của văn bản là:

+ Liệu các bạn học sinh có nghe đến điệu hò Nam Bộ chưa?

+ Bạn có ý định tìm hiểu về Nam Bộ không?

Để tìm hiểu vấn đề mức độ quan tâm của các bạn học sinh khối 10 trường Đ.K

với hò Nam Bộ, các tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học nào?

Trả lời:

- Phương pháp nghiên cứu khoa học:

+ Điều tra

+ Phỏng vấn học sinh trường Đ.K với phiếu hỏi

Phần trích dẫn và cước chú trong bài viết có chức năng gì? Cần chú ý điều gì

khi trình bày trích dẫn và cước chú?

Trả lời:

- Phần cước chú và trích dẫn có chức năng:

+ Tạo độ tin cậy, rõ ràng của thông tin và kết quả trong báo cáo

- Khi trình bày trích dẫn cần phải ghi rõ, đánh dấu in đậm hoặc in nghiên để

nổi rõ tiêu đề trích dẫn

Trong bài viết, các tác giả đã sử dụng những phương tiện hỗ trợ nào để trình

bày kết quả nghiên cứu? Từ đó, bạn rút ra được bài học gì khi dùng các phương

tiện hỗ trợ trong bài báo cáo kết quả nghiên cứu khoa học?

Ở phần kết luận, các tác giả đã đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo phát triển từ bài báo cáo khoa học này Hướng nghiên cứu ấy là gì?

Trả lời:

- Nghiên cứu về hiệu quả của các giải pháp đứa điệu hò Nam Bộ dến gần với giới trẻ

* Thực hành viết theo quy trình

Đề bài (trang 26 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):

Đề 1: Trường bạn tổ chức cuộc thi Tìm hiểu và bảo tồn bản sắc văn hóa của

mỗi miền đất nước (Nam Bộ, Trung Bộ, Bắc Bộ) Bạn hãy thành lập nhóm thực hiện đề tài nghiên cứu để tham gia cuộc thi và viết báo cáo trình bày kết quả nghiên cứu của nhóm mình

Đề 2: Nhóm học tập của bạn được ban biên tập đặc san của trường đặt viết cho

chuyên mục Tôi tập làm nhà nghiên cứu một báo cáo về đặc điểm nội dung, nghệ thuật của một số thể loại văn học dân gian đã học Sau khi thực hiện đề tài, bạn hãy viết một báo cáo về kết quả nghiên cứu của nhóm mình

Bước 1: Chuẩn bị viết Xác định đề tài

Đề tài của bài viết chính là vấn đề được lựa chọn để nghiên cứu Khi tiến hành nghiên cứu, bạn nên chọn vấn đề mới hoặc cách nhìn mới về vấn đề có tính thiết thực, khơi gợi được ở người đọc mối quan tâm, hứng thú

Xác định mục đích viết, đối tượng người đọc

Bạn cần trả lời các câu hỏi: Bản báo cáo này được viết với mục đích gì? Người đọc bản báo cáo này là ai? Từ đó, xác định nội dung, cách viết phù hợp

Thu thập tư liệu:

Để trả lời câu hỏi nghiên cứu, bạn cần tiến hành thu thập các tài liệu liên quan đến đề tài như báo chí, sách biên khảo, bài phỏng vấn chuyên gia, các công trình nghiên cứu khoa học Bạn có thể đánh giá mức độ tin cậy của tài liệu bằng cách trả lời những câu hỏi: Tài liệu được công bố khi nào? Ai là tác giả? Đơn

vị công bố

Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý

Trang 12

Tìm ý

Bạn đã xử lí các tư liệu thu thập được và phác thảo các ý tưởng để trả lời cho

câu hỏi nghiên cứu, dự tính những trích dẫn, cước chú và phương tiện phi ngôn

ngữ được sử dụng

Lập dàn ý:

Từ các ý đã tìm được, bạn sắp xếp các ý đảm bảo các phần trong bố cục bài báo

cáo Các đề mục cần được diễn đạt rõ ràng-loogic Liên kết cùng hướng về làm

sáng tỏ câu hỏi nghiên cứu

Bước 3: Viết bài:

Bước 4: Xem và chỉnh sửa

Bài viết tham khảo

GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC MƯỜNG

TRONG QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỜI KỲ HỘI NHẬP

QUỐC TẾ

I Một số vấn đề về bản sắc văn hóa dân tộc, bản sắc văn hóa dân tộc Mường

Để hiểu được khái niệm bản sắc văn hóa dân tộc, trước tiên chúng ta phải tìm

hiểu khái niệm văn hóa là gì? Theo Lênin, “Nền văn hóa vô sản không phải từ

trên trời rơi xuống, nó không phải do những người tự cho mình là chuyên gia

về văn hóa vô sản bịa đặt ra Văn hóa vô sản phải là sự phát triển hợp quy luật

của vốn kiến thức mà loài người đã tạo ra dưới ách áp bức của xã hội tư bản,

địa chủ và của xã hội quan liêu”

Theo định nghĩa của UNESCO: “Văn hóa là tổng thể những nét đặc thù về tinh

thần và vật chất, về trí tuệ và xúc cảm quy định tính cách của một xã hội hay

một nhóm xã hội Văn hóa bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống,

những quyền cơ bản (tồn tại – being) người, những hệ thống giá trị, những

truyền thống và tín ngưỡng”

Theo Đào Duy Anh trong sách Việt Nam văn hóa sử cương: “Văn háo tức là

sinh hoạt”

Qua một số nghiên cứu vừa tìm hiểu ở trên, chúng ta có thể đưa ra định nghĩa:

“Bản sắc văn hóa dân tộc là tổng thể những giá trị bền vững, những tinh hoa

văn hóa vật chất và tinh thần làm nên sắc thái riêng của một dân tộc trong lịch

sử trong phát triển mà qua đó chúng ta biết được dân tộc này với dân tộc khác

trong đời sống cộng đồng”

Hòa Bình là một tỉnh miền núi nằm trong vùng Tây Bắc Việt Nam, chính nơi đây các nhà khảo cổ học đã tìm ra những chứng tích của một nền văn hóa

Ngưởi Mường còn có những tên gọi khác nhau Mol, Mual, Mon Bản sắc văn

hóa Mường là những nét riêng độc đáo biểu hiện trong các giá trị văn hóa vật chất và tinh thần mà cộng đồng người Mường đã sáng tạo và tích lũy trong lịch

sử của mình, những giá trị này được kế thừa và phát triển qua nhiều thế hệ, và cũng được vận động biến đổi cùng với sự vận động biến đổi của văn hóa tộc người gắn liền với sự phát triển chung của văn hóa dân tộc

II Thực trạng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường

ở Hòa Bình hiện nay

Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc là hướng tới một nền văn hóa dân tộc đa dạng, phong phú về sắc thái chứ không phải là một nền văn hóa nghèo nàn, giống nhau, cùng khuôn mẫu Đa dạng, phong phú hoàn toàn đối lập với sự nghèo nàn, đơn điệu Đa dạng, phong phú về bản sắc là một thuộc tính của văn hóa thể hiện khả năng sáng tạo của các dân tộc trong những điều kiện lịch sử cụ thể Ngày nay, hội nhập quốc tế, một mặt, tạo điều kiện để các nền văn hóa dân tộc được giao lưu, hợp tác và phát triển; mặt khác, cũng tạo ra xu hướng toàn cầu hóa về ngôn ngữ, về văn hóa, về lối sống và quan niệm giá trị Quá trình đó đặt các dân tộc trước nguy cơ đánh mất bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời còn ẩn chứa nguy cơ làm suy giảm tính sáng tạo của các dân tộc trong quá trình phát triển.Hòa Bình đã tổ chức những công tác hữu hiệu trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường ở Hòa Bình như Công tác xây dựng đời sống văn hóa; Tổ chức tốt các cuộc vận động xây dựng “Gia đình văn hóa”, “Thôn, bản, khối văn hóa”, “Cơ quan văn hóa”; Công tác tổ chức các hoạt động văn hóa, giao lưu văn hóa

Kết quả đạt được trong năm 2013 có 1400/1364 làng bản đạt tiêu chuẩn văn hóa, đạt 102,6%; 155000/146838 gia đình đạt tiêu chuẩn văn hóa đạt 105,05%; 570/548 cơ quan đơn vị đạt tiêu chuẩn văn hóa đạt 104%

III Tầm quan trọng của việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường ở nước ta

Con người là sản phẩm của quá trình phát triển lâu dài của thế giới tự nhiên và

là một bộ phận không thể tách rời thế giới đó Trong quá trình tồn tại và phát triển, con người ngày càng ý thức rõ rệt về mối quan hệ hòa hợp giữa con người với thiên nhiên, con người với con người "Thiên thời, địa lợi, nhân hòa" đã trở thành triết lý sống của con người trong mọi thời đại Ngày nay, trước sự tác động của biến đổi khí hậu và sự bất ổn tàn khốc của chiến tranh, khủng bố đang

Trang 13

hằng ngày hằng giờ cảnh báo cho loài người phải biết quan tâm đến việc sống

hòa hợp với tự nhiên và xã hội như một nhân tố không thể thiếu để phát triển,

trong đó có phát triển kinh tế

Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc là giữ gìn tất cả những mặt tích

cực trong bản sắc văn hóa dân tộc; khắc phục, loại bỏ những hủ tục; phát huy

những yếu tố tích cực, tốt đẹp Vì vậy, việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa

dân tộc, trong đó có dân tộc Mường là một việc vô cùng quan trọng và cần thiết

trong giai đoạn hiện nay

Đối với dân tộc Mường nói riêng, việc giữ gìn bản sắc văn hóa nhằm củng cố

và phát triển ý thức dân tộc, nâng cao tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc;

góp phần tạo nền tảng cho hội nhập hợp tác phát triển bền vững; thực hiện tốt

mục tiêu xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

III Kết luận

Vấn đề giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường ở tỉnh thị trường

trong nền kinh tế thị trường hiện nay đòi hỏi nhiều giải pháp tích cực, liên quan

đến đời sống văn hóa của nhân dân và dân tộc Trong đó, vai trò của nhân dân,

đặc biệt là thế hệ trẻ người Mường hãy tiếp nối, giữ gìn và phát huy những giá

trị truyền thống tốt đẹp đó

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Đào Duy Anh (2001), Việt Nam văn hóa sử cương, Nxb Hội Nhà văn, Hà

Nội, tr.13

2 Vương Anh (2003), Tiếp cận với văn hóa bản Mường, Nxb Văn hóa dân tộc,

Hà Nội

3 Huy Cận (1994), Suy nghĩ về bản sắc văn hóa dân tộc, Nxb Chính trị quốc

gia, Hà Nội

Soạn bài Chợ Nổi – Nét văn hóa sông nước miền Tây

* Sau khi đọc Nội dung chính: Văn bản cung cấp cho người đọc những thông tin về chợ nổi

- một hình thức buôn bán độc đáo mới lạ thú vị của người miền Tây, đồng thời thể hiện vai trò quan trọng của chợ nổi trong việc lưu giữ, bảo tồn và phát huy

Điền vào bảng tổng hợp dưới đây những đặc điểm của văn bản thông tin được

thể hiện qua văn bản trên (làm vào vở):

Yếu tố được sử dụng

Có/không Một vài bằng chứng

(nếu văn bản có sử dụng)

Tác dụng

Nhan đề

Đề mục

Trích dẫn

Địa danh

Trang 14

Tác dụng

hóa của sông nước miền Tây

Nói lên nội dung chính của văn bản

sầm uất bên sông2.Những cách rao mời độc đáo3.Dư âm chợ nổi

Phân rõ từng ý chính

nước dừa đường cát hôn,…

Làm rõ ý

Thơ, Cà mau,

Liệt kê, đưa thông tin

những cây bẹo như những cột ‘’ăng-ten’’ kì lạ di động…

Làm văn bản thêm sinh động

lót, thiết tha

Diễn tả cảm xúc của người viết

Phương tiện giao tiếp phi ngôn ngữ

điều mà người viết muốn nói

Nêu một số hình ảnh, chi tiết cho thấy cách mua bán, giao thương độc đáo, thú

+ Những tiếng rao: Ai ăn chè đạu đen, nước dừa đường cát hôn,…

Nhận xét về tác dụng minh họa của các tấm ảnh (Hình 1, Hình 2) trong văn bản

Trả lời:

- Hình ảnh minh họa giúp người đọc quan sát và liên tưởng sâu sắc hơn, rõ ràng

hơn về hình ảnh, hoạt động giao thương và những yếu tố cụ thể của chợ nổi

Sau khi đọc văn bản trên, bạn suy nghĩ như thế nào về vai trò của chợ nổi đối với đời sống của người dân miền Tây?

Trả lời:

- Ở khía cạnh đời sống: Chợ nổi là nơi diễn ra giao thương buôn bán, mưu sinh kiếm sống của người dân miền Tây

Định dạng
Số trang	28
Dung lượng	5,26 MB