phap y - Sinh học - Huỳnh Hữu Lộc - Thư viện Bài giảng điện tử

Chuyên đề CÁC KỸ THUẬT TRONG PHÁP Y CHUYÊN ĐỀ GVHD THS TRẦN THỊ MINH NỘI DUNG Khái niệm chung và mục đích của pháp y Sơ lược về lịch sử pháp y Phân loại pháp y Các kĩ thuật trong pháp y liên quan đến[.]

CÁC KỸ THUẬT TRONG PHÁP Y

CHUYÊN ĐỀ

GVHD : THS TRẦN THỊ MINH

Khái niệm chung và mục đích của pháp y

PHÁP Y LÀ GÌ ????

Pháp y hay giám định pháp y là các hoạt động giám định trong lĩnh vực y khoa để phục vụ cho công tác pháp luật, phục vụ cho việc xét xử các vụ án với các hoạt động đặc trưng như khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi, mổ xác, xác định thương tật, tình trạng sức khỏe, các dấu hiệu thân thể bị xâm phạm, kiểm tra, xác định vật chứng, tang chứng Là một ngành khoa học, nó sử dụng những thành tựu khoa học trong lĩnh vực y học, sinh học, hoá học, vật lí học, tin học

MỤC ĐÍCH

Nhằm để đáp ứng những yêu cầu trong công tác pháp luật, phục vụ cho việc xét sử các vụ án với các hoạt động đặc trưng như khám nghiệm hiện trường, tử thi, xác định thương tật, tình trạng sức khỏe, các dấu hiệu

thân thể bị xâm phạm, kiểm tra, xác định vật chứng,

tan chứng

M T S HÌNH NH ỘI DUNG Ố HÌNH ẢNH ẢNH

Một nữ nhân viên pháp y đang tiến hành lấy

mẫu trên tử thi.

Thân thể người đàn ông này chuẩn bị đem xét

nghiệm.

Quang cảnh khu khám nghiệm pháp y.

Các nhân viên chụp lại hiện trạng tử thi trước khi đem

đi mổ khám nghiệm

Những thân thể này sau khi khám nghiệm xong sẽ được đánh số.

Mỗi người sẽ được nằm trên một chiếc giường

dài

Một bộ phận trên cơ thể người được lấy ra đem đi

khám

nghiệm

Nội tạng của

họ sẽ được

bỏ vào trong một cái khay bằng inox

Đội ngũ các chuyên viên pháp y đang làm việc.

Các chuyên gia đang thảo luận trong khi khám nghiệm

Một bác sĩ pháp y đang mổ.

Các dụng cụ dùng trong việc khám nghiệm.

Kết thúc ca mổ, thân thể nạn nhân được bỏ lại vào hòm.

SƠ LƯỢC VỀ LỊCH SỬ

Trên thế giới

+> Thời Cổ đại, khi xét xử quan tòa chủ yếu dựa vào lời thề, tra tấn buộc phải thú tội và lời khai nhân chứng.

+> Vào năm 44 trước Công nguyên,

Julius Caesar có lẽ là người đầu tiên đề xuất

thuật ngữ "Pháp y".

+> Đến thời Cận đại, Pháp y dần được

giảng dạy và sử dụng rộng rãi

Ambroise Paré (1510 - 1590), một bác sĩ phẫu thuật trong quân đội được xem là một trong những cha đẻ của phẫu thuật và pháp y bệnh lý hiện đại

SƠ LƯỢC VỀ LỊCH SỬ

Trong nước :

+> Ở Việt Nam môn học Y pháp được đưa vào giảng dạy tại Trường Y Đông Dương tiền thân của Trường Đại học Y Dược khoa Hà Nội sau này

+> Ngày 25/6/1946 Chủ Tịch Hồ Chí Minh

ra sắc lệnh 162 quyết định về hoạt động của ngành pháp y toàn quốc.

SƠ LƯỢC VỀ LỊCH SỬ

+> Ngày 12/12/1956 Bộ Y tế và Bộ tư pháp ra thông tư

2795 qui định về việc giám định pháp y như sau :

1 Người chết mà nguyên nhân chưa rõ hoặc tình

nghi có án mạng

2 Phụ nữ tình nghi bị hiếp dâm hoặc phá thai

3 Người phạm pháp tình nghi có bệnh tâm thần

4 Người chết hoặc bị thương do tai nạn lao động

5 Người bị đánh có thương tích

• Giám định văn bản trong các vụ án đã xử sơ thẩm mà

cơ quan phúc thẩm thấy mức án chưa thỏa đáng hoặc

khi có chống án.

• Làm nhân chứng tại các phiên tòa khi cần thiết.

• Làm thành viên hội đồng thi hành án tử hình.

Giám định pháp y hình sự

Là các hoạt động giám định về y khoa nghiên cứu các vấn đề có liên quan đến việc xâm hại tính mạng, sức khoẻ, nhân phẩm con người, các

vụ án mạng, đánh người bị thương,

xâm hại tình dục, loạn luân, giao cấu với trẻ em

Các mẫu vật có nguồn gốc từ cơ thể người có

liên quan đến vụ án như máu, dấu vân tay, tóc,da

, gàu, các loại lông để lại tại hiện trường có

liên quan đến vụ án hay vụ việc

• Xác định mức độ tổn thương nên do tai nạn

lao động hoặc do hành vi trái pháp luật

• Khám trước khi cưới

bồi thường thiệt hại về sức khoẻ của nạn nhân trong các vụ

tai nạn lao động , giả vờ bị thương, giả bệnh, giả ốm, đau, đặc biệt là xem xét đối tượng có thực sự bị tâm thần hay mất năng lực hành vi hay không (Giám định pháp y tâm thần) v.v

• Kiểm tra những vụ việc thiếu tinh thần trách

nhiệm, sai sót kỹ thuật nghiệp vụ của cán bộ y

tế

• Kiểm tra vi phạm quy chế, chế độ chuyên môn

đạo đức y tế mà nhà nước quy định

• Kiểm tra những hành vi lạm dụng nghề nghiệp

cưỡng hiếp, dụ dỗ nạn nhân

Giám định pháp y nghề nghiệp

Giải quyết các vụ việc liên quan đến bệnh nhân chết trong

bệnh viện, trạm xá, các cơ sở y tế khác mà không phải do

bệnh nặng vượt quá khả năng y tế mà là lỗi của nhân viên y tế thiếu tinh thần trách nhiệm, thiếu y đức, sai sót về chuyên

môn (chẩn đoán sai, mổ sai, sử dụng nhầm thuốc, để sót dụng

cụ trong phẫu thuật, để quên dụng cụ, đồ vật trong cơ thể

người bệnh ).

• Giám định trên người sống :

ĐỐI TƯỢNG

• Giám định pháp y tử thi

Giám định pháp y tử thi:

1 Những người bị chết không tự nhiên (do ngoại lực).

2 Những người đột tử.

3 Những người chết chưa rõ tung tích.

4 Những người chết trong bệnh viện khi chẩn đoán chưa được xác định.

5 Những người chết trong bệnh viện, do tai biến trong điều trị.

• Giám định mẫu vật có nguồn gốc cơ thể người trong các vụ án, nghi án, (lông, tóc, máu, nước bọt, mồ hôi, tinh dịch còn

vương vãi, để lại trên hiện trường)

• Giám định vật gây thương tích: Xác định các vật có thể gây ra thương tích trên nạn nhân như dao, kéo , búa , rìu , cờ lê, mỏ lết

Giám định nhận dạng người bao gồm:

• Những tử thi chưa rõ tung tích ngoài xác định nguyên nhân chết còn xác định tuổi ,

giới tính, chủng tộc, đặc điểm bệnh tật.

• Giám định các bộ xương , thậm chí là

những bộ xương khô, đầu lâu chưa rõ

tung tích có thể xác định được tuổi, chiều cao,giới tính, chủng tộc, dựng lại khuôn mặt bằng phương pháp nặn tượng hoặc lồng ghép ảnh bằng máy vi tính

• Giám định dựa trên hồ sơ tài liệu là việc giám định thông qua các hồ sơ tài liệu, sổ sách, ghi chép, bản nháp, dự thảo có liên quan

CÁC KỸ THUẬT TRONG PHÁP Y

LIÊN QUAN ĐẾN SINH HỌC

Dấu vân tay DNA

Kỹ thuật giải trình tự gen Pyrosequencing

PCR và dấu vân tay DNA

DNA LÀ GÌ ?

Theo di truyền học, ADN của một cơ thể thừa hưởng một nửa từ bố và một nửa từ mẹ, qui định đặc điểm riêng biệt của từng cá thể.

Xét nghiệm ADN là cái gì?

Là xét nghiệm các đoạn ADN mã hoá cho

haemoglobin trong máu người nhằm phát hiện

ra trình tự của các bazơnitơ được lặp lại một số lần với chiều dài đoạn lặp từ 10-15 bp (base

pair), các đoạn lặp này được gọi là tiểu vệ tinh (minisattelite)

Dấu vân tay DNA

Dấu vân tay là một đặc điểm quan trọng để phân biệt giữa người này và người khác

• Ứng dụng dấu vân tay DNA

+ Xác định mối quan hệ huyết thống

+ Nhận dạng hung thủ và khoa học hình sự

Các loại xét nghiệm dấu vân tay

• Các tiểu vệ tinh

• Các vệ tinh

• Trình tự vòng D của ti thể

Các tiểu vệ tinh ( minisatellite )

• DNA minisatellitae gồm các đoạn ngắn có kích thước khoảng 25bp

• DNA minisatellitae bao gồm các đoạn lặp lại liên tiếp có nhiều G và C

• Số lần lặp lại các đoạn là đặc trưng cho từng người

• Các DNA minisatellitae có đặc trưng là không diễn ra hoạt động phiên mã

Kết quả

Ưu điểm Nhược điểm

Trình tự phát hiện dấu vân tay DNA dựa trên

STRs

• Tách chiết các mẫu DNA thử nghiệm

• Khuyết đại các STRs trong mẫu DNA bằng kĩ thuật PCR với mồi đặc hiệu cho STRs muoins khuyếch đại

• Điện di phát hiện kích thước của STRs được khuyếch đại

Kĩ thuật PCR

• Là kĩ thuật nhân bản DNA trong ống nghiệm dựa vào những chu kì nhiệt, nhờ đó mà các

mẫu thử dù chứa DNA với số lượng rất ít vẫn

có thể nhân bản thành nhiều bản sao đặc hiệu giống hệt nhau về kích thước và trình tự

Những ưu điểm của kĩ thuật PCR

• Dùng PCR để vừa khuếch đại và vừa giải các trình tự các vòng D nằm trên DNA ty thể

• Các DNA ty thể hiện diện khá nhiều trong tủy răng của hài cốt

• Vòng D là một đoạn DNA của ty thể hầu như được bảo tồn qua nhiều thế hệ và chỉ di

truyền cho mẹ

Kỹ thuật giải trình tự gen Pyrosequencing

• Giải trình tự là tìm ra được thứ tự sắp xếp của 4 loại nucleotide A,T,C và G trên 1 đoạn DNA.

• Trong Pyrosequencing , giải trình tự được thực hiện ngay trong giai đoạn tổng hợp sợi DNA bổ sung cho sợi khuôn được giải trình tự, nghĩa là tổng hợp sợi bổ sung đến đâu thì giải trình tự đến

đó mà không phải chờ sau khi tổng hợp sợi bổ sung rồi mới đem đi điện di để giải trình tự.

Nguyên tắc của kĩ thuật Pyrosequencing

Ghi nhận tín hiệu phát quang từ giếng phản ứng mỗi khi sợi bổ sung dựa trên sợi khuôn kéo dài được một nucleotide

• Với ưu thế thời gian giải trình nhanh , trình tự giải được rất chính xác, đặc biệt là trong phát hiện và định lượng các đột biến gen trong

chuẩn đoán và sàng lọc bệnh di truyền

Vai trò và ý nghĩa của pháp y

• Giám định pháp y có thể nói là không thể thiếu trong một xã hội mà ở đó mọi người sống theo

Hiến pháp và làm theo pháp luật, sức khỏe và nhân phẩm con người được pháp luật bảo vệ

• Giám định pháp y không những phục vụ cho

cơ quan tố tụng, mà còn phục vụ giám định theo yêu cầu của cá nhân và tổ chức

• Giám định pháp y không những giám định đối với các trường hợp xâm hại đến tính mạng, sức khỏe nhân phẩm con người ở ngoài xã hội

• Một trong những nhiệm vụ rất quan trọng của pháp y là giám định tỷ lệ tổn hại sức khỏe của thương tích và chấn thương nhằm bắt kẻ phạm tội phải có trách nhiệm với hành vi của mình,

và người vô tội được minh oan, bồi thường thỏa đáng

Khó khăn và vướng mắc

• Hiện nay tất cả các tổ chức giám định pháp y trên toàn quốc đều lâm vào tình trạng thiếu người

• Các trường đại học y thì không có khoa đào tạo chuyên ngành riêng

• Giám định pháp y vẫn luôn luôn gắn với cụm

từ "con nuôi" của ngành y tế.Một số địa phương cho rằng pháp y phục vụ cơ quan điều tra tố tụng, không liên quan gì đến chức năng nhiệm vụ của ngành y tế

• Những người làm nghề pháp y vừa phải chịu trách nhiệm về kết quả giám định của mình, vừa chịu nhiều nguy hiểm, tiếp xúc nhiều độc hại, sức ép mà họ phải chịu đựng nặng nề

Cảm ơn cô và các bạn đã lắng nghe

Danh sách nhóm

1 Nguyễn Lê Như Quỳnh

2 Phan Thị Thanh Việt

3 Nguyễn Thị Thùy Vân