Soạn bài Thị Mầu lên chùa * Trước khi đọc Câu hỏi 1 (trang 112 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1) Bạn đã bao giờ nghe nói đến thành ngữ “Oan Thị Kính”? Bạn hiểu nghĩa của thành ngữ này như thế nào? Trả lời Em[.]
Trang 1Soạn bài Thị Mầu lên chùa
* Trước khi đọc
Câu hỏi 1 (trang 112 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Bạn đã bao giờ nghe nói
đến thành ngữ “Oan Thị Kính”? Bạn hiểu nghĩa của thành ngữ này như thế nào?
Trả lời:
- Em đã từng nghe đến thành ngữ “Oan Thị Kính”
- Thành ngữ “Oan Thị Kính” ý chỉ những nỗi oan khuất vô cớ mà không có cách nào có thể giãi bày hay minh oan được
Câu hỏi 2 (trang 112 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Quan sát hình ảnh dưới
đây trong vở chèo Quan Âm Thị Kính và dự đoán tính cách, thái độ hai nhân vật
Trả lời:
Dự đoán:
- Thị Mầu: vui vẻ xảo quyệt, khéo nịnh
- Thị Kính: hiền lành, chấp nhận số phận, cam chịu
* Đọc văn bản
1 Đọc lướt: Đọc lướt và cho biết nhân vật nào có nhiều lời thoại nhất trong
đoạn trích này?
Trả lời:
- Đoạn trích trên gồm 2 nhân vật có lời thoại (Thị Mầu, Kính Tâm) Trong đó, nhân vật Thị Mầu có nhiều lời thoại nhất
2 Tưởng tượng: Từ câu trả lời cho câu hỏi 1, bạn hình dung thế nào về sự
khác biệt trong thái độ của hai nhân vật?
Trả lời:
Trang 2Số lời thoại của nhân vật Thị Mầu chiếm số lượng nhiều hơn nhân vật Thị Kính,
từ đó cho thấy:
- Kính Tâm: thái độ nhã nhặn, lịch sự
- Thị Mầu: nhiều lời, nói lấy được, không tôn trọng người đối diện
3 Theo dõi: Tìm những từ ngữ miêu tả Kính Tâm trong lời thoại của Thị Mầu
Việc sử dụng những từ ngữ này cho thấy điều gì về tính cách của Thị Mầu?
Trả lời:
- Những từ ngữ miêu tả Kính Tâm trong lời thoại của Thị Mầu: Đẹp như sao băng, cổ cao ba ngấn, lông mày nét ngang
- Từ việc sử dụng những từ ngữ này cho thấy Thị Mầu là người hám sắc, lẳng
lơ
4 Theo dõi: Đoạn hát ghẹo tiểu của Thị Mầu cho thấy nhân nhân vật quan niệm
như thế nào về tình yêu? Chú ý những từ ngữ, hình ảnh thể hiện quan niệm tình yêu của Thị Mầu
Trả lời:
- Đoạn hát ghẹo tiểu của Thị Mầu cho thấy quan niệm về tình yêu của nhân vật Thị Mầu: tình yêu tự do, không phân biệt đối tượng
* Sau khi đọc
Nội dung chính văn bản: Văn bản nói về cảnh Thị Màu lên chùa, cuộc trò
chuyện giữa Thị Màu và Kính Tâm cho thấy tính cách nhân vật và cách xây dựng lời thoại thể loại độc đáo
Trang 3Câu 1 (trang 117 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Điền vào bảng dưới đây một số
câu đối thoại, độc thoại, bàng thoại của nhân vật Thị Mầu, Thị Kính và tiếng
đế trong văn bản trên (làm vào vở):
Trang 4Từ ngôn ngữ, giọng điệu của những lời thoại trên, bạn nhận xét như thế nào về
tính cách của hai nhân vật Thị Mầu và Thị Kính?
Trả lời:
Nhân
vật
Thị
Mầu
- Đây rồi nhé!
- Tên em ấy à?
- Là Thị Mầu, con gái phú
ông Chưa chồng đấy nhá!.
- Đưa chổi đây em quét rồi
em nói chuyện này cho mà
nghe!
- Phải gió ở đâu!
Chạy từ bao giờ rồi!
- Người đâu mà đẹp như sao băng thế nhỉ?
- Lẳng lơ ở đây cũng chẳng mòn.
- Đẹp thì người
ta khen chứ sao!
- Nhà tao còn ối trâu!
Thị
Kính
- A di đà Phật! Chào cô lên
chùa!.
- Cô cho biết tên để tôi vào
lòng sớ!
- Tôi đã đèn nhang xong,
mời cô vào lễ Phật.
- Nam mô A di đà Phật!.
- Khấn nguyện thập
phương Quỷ thần soi xét
Ngẫm oan trái nhiều phen muốn khóc Chứ có biết đâu mình cũng chỉ là
Trang 5- Cô buông ra để tôi quét
chùa kẻo sư phụ người quở
chết!
Tiếng
đế
(người
xem)
- Mười tư, rằm!
- Ai lại đi khen chú tiểu thế
cô Mầu ơi!
- Mầu ơi mất bò rồi!
- Mầu ơi nhà mày có mấy chị
em? Có ai như mày không?
- Sao lẳng lơ thế, cô Mầu ơi!
Từ ngôn ngữ và giọng điệu trên cho thấy:
- Thị Mầu: táo bạo, phóng khoáng, lẳng lơ
- Thị Kính: dè dặt, nhẹ nhàng, lễ nghĩa
Câu 2 (trang 117 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Lời thoại của Thị Mầu cho
thấy tình cảm, cảm xúc của nhân vật đã thay đổi như thế nào từ đầu đến cuối
đoạn trích? Điền các từ ngữ chỉ tình cảm, cảm xúc và những lời thoại tương
ứng vào sơ đồ sau (làm vào vở):
Trả lời:
Trang 6Câu 3 (trang 117 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Lời thoại của Thị Mầu cho
thấy nhân vật quan niệm như thế nào về tình yêu và hạnh phúc?
Trả lời:
Lời thoại của Thị Mầu cho thấy nhân vật quan niệm về tính yêu và hạnh
phúc khá đơn giản, tự do phóng khoáng và cái tôi cao Chỉ cần mình thích là có
thể tiến tới không màng tới lễ nghĩa, tôn giáo
Câu 4 (trang 117 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Trong đoạn trích Thị Mầu lên
chùa, tiếng đế thể hiện quan điểm như thế nào về nhân vật Thị Mầu? Bạn có
đồng tình với quan điểm đó hay không? Vì sao?
Trả lời:
- Trong đoạn trích Thị Mầu lên chùa, tiếng đế đã thể hiện trực tiếp quan điểm
về nhân vật Thị Mầu là người lẳng lơ, là người không giống ai, không biết lễ
nghĩa và cảm thấy dơ thay cho nhân vật
- Em đồng tình với quan điểm trên, bởi đặt nhân vật trong hoàn cảnh bấy giờ,
Thị Màu hoàn toàn không phù hợp với nét đẹp truyền thống của người phụ nữ
thời xưa
Câu 5 (trang 117 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Ứng xử của nhân vật Thị
Kính thể hiện quan điểm gì của tác giả dân gian? Quan điểm đó có còn
nguyên giá trị trong xã hội ngày nay không?
Trả lời:
Trang 7- Ứng xử của nhân vật Thị Kính thể hiện quan điểm của tác giả dân gian: người phụ nữ hiền lành, lễ nghĩa, tài sắc vẹn toàn, luôn nghe theo lời gia đình
- Theo em, quan điểm đó không còn nguyên giá trị trong xã hội Trong xã hội ngày nay phụ nữ cần độc lập, làm theo cái đúng và lẽ phải, không phải nhất mực nghe theo gia đình
Câu 6 (trang 117 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Những dấu hiệu nào giúp bạn
nhận biết Thị Mầu lên chùa là một văn bản chèo?
Trả lời:
Những dấu hiệu nhận biết Thị Mầu lên chùa là một văn bản chèo:
- Đề tài: văn bản xoay quanh vấn đề giáo dục cách sống, cách ứng xử giữa người với người
- Tích truyện (cốt truyện): được trích từ vở chèo Quan Âm Thị Kính
- Nhân vật: có đào thương và đào lệch (đào lẳng)
- Cấu trúc: cấu trúc của văn bản bao gồm nhiều màn và cảnh, mỗi cảnh đóng một vài trò khác nhau
- Lời thoại: có bao gồm cả lời thoại của nhân vật và tiếng đế cùng 3 hình thức: đối thoại, độc thoại, bàng thoại
Câu 7 (trang 117 sgk Ngữ văn lớp 10 Tập 1):Trong hai nhân vật Thị Kính và
Thị Mầu, nhân vật nào để lại ấn tượng sâu sắc hơn đối với bạn? Vì sao?
Trả lời:
- Nhân vật để lại ấn tượng sâu sắc với em là Thị Mầu bởi vì nhân vật không giống mẫu hình phụ nữ trong xã hội, nhân vật đi ngược lại hoàn toàn nét đẹp của phụ nữ xưa