Vị thế của liên bang nga trong trật tự thế giới hiện nay

Thế giới Vấn đề Sự kiện Tạp chí Cộng sản VỊ THÊ CỦA LIÊN BANG NGA TRONG TRẬT Tự THÊ GIÓI HIỆN NAY PHAN THỊ THU DUNG* * TS, Bộ Công an (1) Xem trang sau Trong bối cảnh môi trường quốc tế đầy biến động[.]

Thếgiới: Vấn đề Sự kiện Tạp chí Cộng sản

VỊ THÊ CỦA LIÊN BANG NGA TRONG TRẬT Tự THÊ GIÓI HIỆN NAY

PHAN THỊ THU DUNG *

* TS, Bộ Công an (1) Xem trang sau

Trong bối cảnh môi trường quốc tế đầy biến động hiện nay, nhất là trước

tác động của cuộc cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung Quốc và tính chất đan

xen, phức tạp hơn trong quan hệ quốc tế, Nga từng bước khôi phục vị thế

của mình, quyết tâm vượt qua khó khăn, giành lại vị trí quan trọng trên vũ

đài quốc tế, chuyển từ cường quốc khu vực hướng đến tầm cỡ cường quốc

toàn cầu.

về trật tự thế giói hiện nay

Trật tự thế giới hiện nay đang có những

biến động lớn, nhất là sau khi dịch bệnh

COVID-19 xuất hiện Mỹ tuy vẫn là siêu

cường toàn cầu với sức mạnh tổng hợp và vị

thế vượt trội so với các “đối thủ” chiến lược,

giữ vai trò dẫn dắt, chi phối đời sống chính

trị, kinh tế thế giới, song khoảng cách đang

tiếp tục bị thu hẹp đáng kế với sự trồi dậy,

mở rộng ảnh hưởng ra phạm vi toàn cầu ngày

càng mạnh mẽ của các nước lớn, các trung

tâm quyền lực

Đứng vị trí đầu tiên trong số đó, Trung

Quốc muốn định hình lại trật tự quốc tế hiện

hành, xây dựng một trật tự thế giới mới,

trong đó Trung Quốc ở vị trí dẫn dắt Tuy

nhiên, Trung Quốc chưa thực sự đủ lực để

đạt được mục tiêu, mà vẫn phải dựa vào trật

tự đó để triển khai lợi ích quốc gia thông

qua sử dụng đòn bẩy sức mạnh về chính

trị, ngoại giao, kinh tế, quân sự , đồng thời

triển khai các chiến dịch thông tin và gây

ảnh hưởng để đạt mục tiêu trở thành đối thủ

cạnh tranh chiến lược toàn cầu của Mỹ Nga

có những bước chuyển quan trọng và dần

khẳng định vai trò nước lớn toàn cầu, song

không gian chiến lược chính vẫn ở khu vực

kề cận, truyền thống Các trung tâm quyền lực, cường quốc tầm trung, như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Án Độ , cũng đang tìm kiếm vai trò lớn hơn trong trật tự thế giới hiện nay Tương quan lực lượng giữa các nước lớn trong trật tự thế giới đang thay đổi theo hướng cân bằng hơn, góp phần thúc đẩy quá trình hình thành trật tự thế giới theo hướng đa cực, đa trung tâm

Dưới thời kỳ Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm, sự đối đầu của Mỹ với các đối thủ chiến lược, nhất là Trung Quốc, đã tạo ra sự phân cực trong quan hệ quốc tế Việc Mỹ rút khỏi nhiều khuôn khổ hợp tác quốc tế làm suy yếu các định chế này và tạo điều kiện cho Trung Quốc, Nga vươn lên, gia tăng ảnh hưởng quốc tế(1) Đáng chú ý, Trung Quốc đã thành công trong việc thiết lập khuôn khổ Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) - một tập hợp kinh tế lớn nhất mà không có Mỹ Bên cạnh đó, dịch bệnh COVID-19 bùng phát, tác động sâu sắc, toàn diện ở cả cấp độ toàn cầu, khu vực, quốc gia, làm suy giảm sức mạnh, vị thế và vai trò dẫn dắt của Mỹ

SỐ 984 (tháng 2 năm 2022) 105

Thế giới: Vấn đề - Sự kiện Tạp chí Cộng sản

trên toàn cầu cũng như trong nước Hiện nay,

Nga và Trung Quốc ngày càng liên minh, hợp

tác chặt chẽ, đặt Mỹ vào thế cùng lúc đối đầu

với sự hợp sức của hai đối thủ mạnh nhất

Thực lực nước Nga ngày càng được

củng co

Trong bối cảnh môi trường quốc tế biến

động hết sức phức tạp hiện nay, về cơ bản,

Nga đã triển khai thành công, có hiệu quả

nhiều chính sách cả về đối nội và đối ngoại,

qua đó ổn định được hệ thống chính trị nội

bộ, củng cố vị thế, mở rộng ảnh hưởng quốc

tế và gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia

về chính trị nội bộ, Tổng thống Nga

Vla-đi-mia Pu-tin đã thành công trong việc

gia tăng ảnh hưởng cá nhân, nhất là thông

qua các bước đi, chính sách cải tô nội các

(tháng 1 -2020), hoàn thiện thể chế, sửa đồi

Hiến pháp (tháng 7-2020), mờ đường để ông

tiếp tục ra tranh cử vị trí Tổng thống Nga sau

khi kết thúc nhiệm kỳ hiện tại vào năm 2024,

thậm chí có thể cầm quyền đến năm 2036

Đây là nhân tố cơ bản tạo sự ổn định trong

định hướng chính sách của Nga trong trung

hạn với vai trò hạt nhân của Tổng thống Nga

V Pu-tin Ngoài ra, chính quyền của Tổng

thống Nga V Pu-tin cũng tiến hành một

loạt biện pháp khác nhàm củng cố vị thế của

đảng cầm quyền, như đẩy mạnh chống tham

nhũng, tăng cường kiêm soát phe đối lập;

siết chặt quản lý các tổ chức phi chính phủ

(NGOs), cơ quan truyền thông nước ngoài

và hoạt động tôn giáo, tín ngưỡng; gần đây,

quan tâm hơn tới thực hiện các chính sách về

an sinh xã hội Đáng chú ý, trước tình hình

tổ chức bộ máy hành chính của Nga bộc lộ

nhiều bất cập, cồng kềnh, chồng chéo, nhiều

cấp trung gian , vấn nạn tham nhũng trong

các cơ quan công quyền Nga ngày càng

nghiêm trọng và phổ biến, khiến người dân

giảm niềm tin vào bộ máy hành chính Sau

khi hoàn thành việc cải tổ nội các và sửa đổi

Hiến pháp trong năm 2020, chính quyền của Tổng thống Nga V Pu-tin đã có những hành động quyết liệt, đề ra các mục tiêu, yêu cầu

và kế hoạch, lộ trình cụ thể nhàm đẩy mạnh chương trình cải cách tổ chức, bộ máy hành chính Triển vọng của tiến trình trên được

dự báo có khả năng thành công cao do được

áp dụng trong bối cảnh có nhiều thuận lợi,

mà cụ thể là sự đồng thuận trong toàn xã hội1(2) 3 và quyết tâm cao của Chính phủ Nga nhằm thúc đẩy tăng trưởng và thích nghi với môi trường mới do thành quả của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại cùng với sự chi đạo xuyên suốt từ Tổng thống Nga

V Pu-tin điều hành đất nước trong quãng thời gian dài

(1) Trong nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Đô-nan Trăm, Mỹ đâ rút khoi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), nay là Hiệp định Đối tác toàn diện

và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP); Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu năm 2015 (COP- 21), Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO), Hội đồng Nhân quyền Liên họp quốc (UNHRC), Hội nghị phổ biến Thỏa thuận toàn cầu về

di cư hợp pháp, an toàn và trật tự (GCM), Kế hoạch hành động toàn diện chung (Thỏa thuận hạt nhân I-ran, JCPOA), Liên minh Bưu chính quốc tế (UPU), Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF), Hiệp ước Bầu trời mở (OST), Tổ chức Y tế thế giới (WHO) (2) Theo khảo sát của Cơ quan tìm kiếm việc làm Superjob (tháng 1-2021), 55% người dân Nga ủng hộ kế hoạch cải cách, tối ưu hóa bộ máy hành chính của Thủ tướng Nga Mi-kha-in Mi-su-xtin

(3) Các văn bản chiến lược của Nga đều được xem xét điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung ít nhất 6 năm/lần

Bên cạnh đó, tháng 7-2021, Tổng thống Nga V Pu-tin đã ký sắc lệnh hành pháp mang tên “về chiến lược an ninh quốc gia của Liên bang Nga” thay thế “Chiến lược an ninh quốc gia của Liên bang Nga” được ban hành vào ngày 31-12-2015 Việc Nga ban hành chiến lược mới được thực hiện theo lộ trình, quy định của pháp luật* 3’ Chiến lược này là phiên bản bổ sung và hoàn thiện hơn của Chiến lược công bố năm 2015 có tính đến bối cảnh

Tạp chí Cộng sản

Thếgiới: Vấn đề Sự kiện

thực tiễn mới của tình hình quốc tế và trong

nước Nga; đồng thời, nhằm điều chỉnh chính

sách cho phù hợp với sự thay đổi của Hiến

pháp Nga được thông qua vào tháng 7-2020

và các mục tiêu phát triển quốc gia đến năm

2030, cũng như các văn bản chiến lược khác

về kinh tế, công nghệ, chính sách thù

địch của Mỹ và phương Tây, nhất là các

biện pháp trừng phạt nhằm vào những lĩnh

vực then chốt của nền kinh tế Nga, như năng

lượng, ngân hàng, quốc phòng, gây cho Nga

không ít khó khăn, thách thức(4), tuy nhiên,

các chuyên gia cho rằng, đây cũng là cơ hội

để Nga phát huy nội lực, đẩy mạnh tái cấu

trúc nền kinh tế, giảm phụ thuộc vào các

ngành năng lượng, khai khoáng Thời gian

qua, chính quyền của Tông thống Nga V

Pu-tin đã thể hiện sự cứng rẳn, kiên quyết

trong đáp trả các lệnh trừng phạt của Mỹ và

phương Tây(5); đồng thời, tìm cách đa dạng

hóa nguồn cung đầu vào, khuyến khích sản

xuất thay thế nhập khẩu; thu hút đầu tư

thông qua tổ chức các diễn đàn kinh tế quốc

tế, như Diễn đàn kinh tế phương Đông tại

thành phố Vla-đi-vô-xtốc, Diễn đàn kinh tế

Xanh Pê-téc-bua, Diễn đàn đầu tư Xô-chi

Chính sách tái cơ cấu, chuyển hướng sang

ưu tiên phát triển các lĩnh vực nông nghiệp,

y tế, công nghệ cao của Nga đã mang lại

thành quả rõ rệt bước đầu Các sản phẩm

nông nghiệp của Nga (chủ yếu là ngũ cốc)

không chỉ đáp ứng được nhu cầu trong nước,

xuất khẩu, mà còn trở thành công cụ trong

chính sách ngoại giao, giúp Nga gia tăng vai

trò, vị thế trên trường quốc tế(6)

(4) Các lệnh trừng phạt, cô lập Nga về kinh tế sau cuộc khủng hoảng U-crai-na, như loại khỏi Nhóm các nền công nghiệp phát triến hàng đầu thế giới (G-7), cấm nhập cảnh, đóng băng tài sản của các quan chức hàng đầu trong chính quyền và gây suy thoái kinh tế trầm trọng giai đoạn 2015 -2016 (năm 2015, GDP giảm 3,9%; sản xuất công nghiệp giảm 3,3%; xuất khẩu giảm 54% xuống còn 154,8 tỷ USD; nhập khẩu giảm 43%, xuống còn 110,8 tỷ USD Năm 2016, GDP chi tăng 0,2%) (5) Cấm nhập khẩu các sàn phẩm nông nghiệp từ

Mỹ, Ca-na-đa, Nhật Bàn, Ô-xtrây-li-a và một số nước phưoưg Tây; đình chỉ hợp tác trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân, hàng không và vũ trụ với Mỹ; các công ty Mỹ

và các quốc gia châu Âu không được tham gia những hợp đồng mua sam vật tư công và tư nhân hóa tài sản nhà nước

(6) Nga hiện là nước đứng đầu thế giới về xuất khẩu ngũ cốc, chiếm 1/4 tống sản lượng xuất khẩu của thế giới

Trong lĩnh vực y tế, Nga là nước đầu tiên

tuyên bố sản xuất thành công vắc-xin phòng,

ngừa dịch bệnh COVID-19 (Sputnik-V),

nghiên cứu thành công phương pháp điều

trị ung thư mới Đối với lĩnh vực công nghệ

cao, Nga đạt bước tiến quan trọng trong ứng

dụng thành tựu cuộc Cách mạng công nghiệp

lần thứ tư (xây dựng thành phố thông minh,

chuyển đổi kinh tế số, kinh tế sáng tạo), tăng đầu tư cho nghiên cứu và phát triển công nghệ mới trên các lĩnh vực hàng không vũ trụ, công nghệ thông tin (triển khai mạng 5G, tiến hành nghiên cứu phát triển mạng 6G, phát triển trí tuệ nhân tạo)

về quốc phòng - an ninh, Nga tăng cường tận dụng họp tác quốc phòng - an ninh để nâng cao tiềm lực quốc gia và mở rộng ảnh hưởng ở bên ngoài Nga chú trọng đầu tư nghiên cứu và ứng dụng các loại vũ khí mới; cải tổ, tăng đầu tư, hiện đại hóa toàn diện quân đội; duy trì tập trận thường niên, tổ chức nhiều cuộc tập trận chung quy mô lớn; củng cố sự hiện diện quân sự ngoài lãnh thố, nhất là tại các căn cứ quân sự quan trọng ở Bê-la-rút, Ác-mê-ni-a, Môn-đô-va, Xy-ri ; đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu vũ khí, tạo đòn bẩy, động lực cho họp tác trên các lĩnh vực khác; vô hiệu hóa hoạt động can thiệp

từ bên ngoài và sằn sàng can dự trực tiếp, cứng rắn trước hoạt động can thiệp, tác động, chuyển hóa của Mỹ và phương Tây đối với một số nước thuộc không gian hậu Xô-viết Với ngân sách quốc phòng khá khiêm tốn so với Mỹ và Trung Quốc, nhưng ngành công nghiệp quốc phòng Nga đã đạt nhiều thành

Số 984 (tháng 2 năm 2022) 107

Thế giới: Vấn đ'ê Sự kiện Tạp chí Cộng sản

tựu quan trọng, sản xuất thành công những

vũ khí, trang - thiết bị hiện đại hàng đầu trên

thế giới, có ý nghĩa quyết định nâng cao sức

mạnh quân đội Nga Chỉ trong một thời gian

ngắn, Nga đã có bước tiến mạnh mẽ trong

lĩnh vực quân sự và trở thành nước dần đầu

thế giới về khả năng sằn sàng chiến đấu và

tiếp tục khẳng định là một trong ba cường

quốc quân sự hàng đầu trên thế giới, cùng

với Mỹ và Trung Quốc Thậm chí, Nga đã

vượt Mỹ và đồng minh của Mỹ trên một số

hạng mục vũ khí tối tân, như tàu ngầm tiên

tiến, hệ thống phòng không tích hợp và tên

lửa siêu vượt âm(7)

(7) Tổng thống Nga V Pu-tin phát biểu vào tháng 5-2020: “Chúng tôi ngang bằng với Mỹ về phương tiện phóng và đầu đạn hạt nhân, song về phát triển vũ khí trong tương lai, chúng tôi đang dẫn đầu về các hệ thống vũ khí mới, chúng tôi là số một thế giới” Tháng 11-2021, Phó Tư lệnh Quân chùng Vũ trụ Mỹ Đa-vít Thôm-xơn (David Thompson) cũng thừa nhận năng lực

vũ khí siêu vượt âm của Mỹ không tiên tiến như các chương trình do Nga, Trung Quốc phát triển và cảnh báo

Mỹ đang tụt hậu so với các đối thủ trong cuộc đua phát triến vũ khí tối tân

Có thể thấy, hệ thống chính trị của Nga

duy trì được sự ổn định, nội bộ đoàn kết,

thống nhất; phần lớn người dân ủng hộ Tổng

thống Nga V Pu-tin và chính quyền đưcmg

nhiệm; tư tưởng tự cường nước lớn, tinh thần

dân tộc, lòng yêu nước của người dân Nga

ngày càng cao Mặc dù kinh tế Nga bị ảnh

hưởng nghiêm trọng từ các lệnh trừng phạt

của Mỳ và phương Tây, song đã tăng cường

được tính tự chủ, chủ động thích ứng, vượt

qua thời điểm khó khăn nhất và đang trên

đà hồi phục Chính sách thay thế nhập khẩu

đã và đang phát huy tác dụng, giúp Nga tự

bảo đảm nhu cầu trong nước, nhất là về y tế,

nông nghiệp Theo đó, Nga đã tạo ra thặng

dư ngân sách cũng như tăng dự trù chi phí

trong trường hợp xảy ra chiến tranh Tính

đến tháng 8-2021, Quỳ Tài sản quốc gia Nga

có nguồn vốn vào khoảng 185 tỷ USD và dự

trừ ngoại tệ ở mức 615 tỷ USD Bên cạnh

đó, Nga cũng được dự báo là quốc gia sẽ hồi

phục nhanh hơn các nước lớn khác sau đại

dịch COVID-19 do đã thích nghi tốt với tình

trạng bị cấm vận, cô lập từ năm 2014 đến

nay Thực tiền đại dịch COVID-19 cho thấy,

nền kinh tế Nga không chỉ có quy mô lớn,

mà còn sở hữu khả năng hồi phục hết sức

mạnh mẽ Dù GDP chỉ đạt 1.500 tỷ USD,

song sức mua tương đương đã tăng lên

4.100 tỷ USD, đưa Nga trở thành nền kinh

tế lớn thứ hai châu Âu và lớn thứ sáu trên thế giới Nen quốc phòng tăng cả về quy mò và sức mạnh Thời gian gần đây, Nga liên tiếp triền khai các hoạt động khẳng định vị thế, sức mạnh quân sự nhằm phục vụ Chiến lược

An ninh quốc gia mới năm 2021 Đáng chú

ý, việc Nga công khai chính sách răn đe hạt nhân (tháng 6-2020) đã cho thấy sự thay đổi mang tính bước ngoặt trong học thuyết quốc phòng của Nga

Xác lập vị thế quốc tế mói

Sự hồi sinh của Nga, cùng với tư tưởng độc lập của chính quyền đương nhiệm, tuy chưa thể làm thay đổi cục diện chính trị thế giới, nhưng những gì Nga thể hiện trong thời gian qua được cho là tiền đề quan trọng đề Nga vươn tầm cường quốc toàn cầu và khiến thế giới phải thay đổi cách nhìn về vị thế quốc tế mới của Nga sau khi Liên Xô sụp đổ

về đối ngoại, Nga triến khai chính sách chủ động và cứng rắn hơn trong bảo vệ, thúc đấy các lợi ích cốt lõi, chiến lược, đồng thời tăng cường các biện pháp nhàm mở rộng ảnh hưởng quốc tế, như đẩy mạnh “chính sách hướng Đông”, trọng tâm là đẩy mạnh quan

hệ với Trung Quốc, nâng cấp quan hệ Nga - Trung Quốc lên “đối tác chiến lược, hợp tác toàn diện trong thời đại mới” nhằm phá thế bao vây, cô lập của Mỳ và phương Tây, tranh thủ tiềm lực kinh tế, tài chính của Trung Quốc, các nước châu Á - Thái Bình Dương

Thế giới: Vấn đề - Sự kiện Tạp chí Cộng sản

phục vụ phát triển đất nước Hợp tác giữa

Nga và Trung Quốc trong nhiều vấn đề chiến

lược được tăng cường, mở rộng trên phạm

vi toàn cầu, tuy nhiên, về bản chất, đây vẫn

là mối quan hệ mang tính chất “liên minh

cơ hội”, được xây dựng trên nền tảng ứng

phó với “đối thủ chung”, chưa thực sự gắn

kết, tin cậy cao như quan hệ của đồng minh

truyền thống

Với Ấn Độ, Nga chú trọng hợp tác về kỳ

thuật quân sự và năng lượng hạt nhân Với

Nhật Bản, Nga quan tâm cải thiện quan hệ, xử

lý tranh chấp quần đảo Cu-rin Với Hiệp hội

các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Nga

nâng cấp quan hệ lên “đối tác chiến lược”,

thúc đẩy kết nối ASEAN với Liên minh Kinh

tế Á - Âu (EAEU), Tổ chức Hợp tác Thượng

Hải (SCO), đồng thời nâng cấp quan hệ hợp

tác với một số quốc gia trong ASEAN, như

In-đô-nê-xi-a, Phi-líp-pin Bên cạnh đó,

Nga đã xử lý linh hoạt trong quan hệ với Mỹ

và phương Tây nhằm giảm sức ép, duy trì,

thúc đẩy đối thoại, song sằn sàng đáp trả cứng

rắn, tương xứng các hành động thiếu thiện chí

liên quan đến trừng phạt kinh tế, cô lập Nga

về chính trị; đồng thời, thúc đẩy hợp tác tầm

cao với một số nước “đầu tàu” trong EU và ở

Đông Âu, nhất là triển khai các dự án các bên

cùng có lợi như Dòng chảy phương Bắc 2

Đáng chú ý, Nga khá thành công trong xử lý

các vấn đề an ninh, đối ngoại thuộc lợi ích cốt

lõi của Nga, như vấn đề bán đảo Crưm, quan

hệ với Bê-la-rút

Vai trò không thế thiếu trong việc giải

quyết các vấn để, “điếm nóng” quốc tế

Trong bối cảnh tình hình địa - chính trị trên

thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp và vai

trò cũng như sức ảnh hưởng tại nhiều “điểm

nóng” trên thế giới của Mỹ dần suy giảm,

nước Nga dưới sự lãnh đạo của Tổng thống

Nga V Pu-tin, noi lên với vị the “nhà trung

gian” tin cậy trong nhiều vấn đề nổi cộm

toàn cầu Tuy chưa khôi phục được hoàn

toàn vị thế như Liên Xô trước đây, nhưng vai trò, phạm vi ảnh hưởng của Nga trên trường quốc tế ngày càng gia tăng Với tư cách là thành viên thường trực Hội đồng Bảo

an Liên họp quốc, Nga tích cực thể hiện vai trò và quan điếm riêng đối với nhiều vấn

đề quốc tể quan trọng, như vấn đề hạt nhân I-ran, bán đảo Triều Tiên, khủng hoảng tại Ly-bi, Xy-ri Nga là đối tác hiếm hoi có khả năng đàm phán hiệu quả với hầu hết các lực lượng quan trọng tại khu vực Trung Đông, kể

cả các lực lượng có mâu thuần, đối đầu nhau, như I-ran, A-rập Xê-Út, I-xra-en - Pa-le-xtin, Thổ Nhĩ Kỳ - Xy-ri Bằng ảnh hưởng chính trị và sức mạnh quân sự, Nga đã giành vai trò tiên phong trong cuộc chiến chống Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng, đồng thời ngăn chặn thành công nỗ lực của Mỹ

và phương Tây nhằm lật đổ chính quyền của Tổng thống Xy-ri Ba-sa An Át-xát Vai trò hòa giải của Nga còn được thể hiện qua việc lực lượng Ta-li-ban đề xuất Nga đóng vai trò trung gian giữa Liên họp quốc và Áp-ga-ni- xtan để giảm áp lực các lệnh trừng phạt đối với Áp-ga-ni-xtan cũng như giúp tái thiết đất nước sau khi Mỹ rút quân khỏi nước này Ngoài các “điểm nóng” tại khu vực Trung Đông, Trung Á, Nga còn đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định tình hình, chấm dứt xung đột tại khu vực miền Đông U-crai-na Tháng 12-2019, Tổng thống Nga V Pu-tin đã

có đóng góp to lớn cho thành công của Hội nghị thượng đỉnh Nhóm “Bộ tứ Normandy” (bao gồm Nga, Đức, Pháp và U-crai-na) về vấn đề U-crai-na, diễn ra ở Thủ đô Pa-ri (Pháp), với những thỏa thuận tích cực được nhất trí

Tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương, sau khi triển khai “chính sách hướng Đông”, Nga tích cực tham gia và nồ lực thúc đẩy một số sáng kiến liên kết khu vực, như EAEU, SCO, Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS) Đáng chú ý, bất chấp căng thẳng

Số 984 (tháng 2 năm 2022) 109

Thếgiới: Vấn đề - Sựkiện Tạp chí Cộng sản

của đại dịch COVID-19, cạnh tranh chiến

lược giữa các nước lớn vần diễn ra âm thầm

và liên tục trong thời gian qua tại khu vực

châu Á - Thái Bình Dương với trọng điểm

Đông Nam Á, Nga liên tiếp triền khai các

hoạt động khẳng định vị thế, sức mạnh quân

sự (tổ chức các cuộc trình diễn không quân,

hải quân với quy mô lớn và trang thiết bị

quân sự hiện đại nhất) đã gửi đi một thông

điệp mạnh mẽ về sức mạnh Nga, về sự tự

tin bảo vệ lợi ích chiến lược của mình và sẵn

sàng thực hiện các cuộc tấn công đáp trả nếu

an ninh quốc gia bị đe dọa, đồng thời gợi mở

các cơ hội hợp tác quốc phòng với các đối tác

tiềm năng tại khu vực

“Yếu tố cân bằng chiến lược ” trong cạnh

tranh Mỹ - Trung Quốc Cán cân quyền lực

và cục diện thế giới tiếp tục có sự dịch chuyển

nhanh và mạnh mẽ từ Đông sang Tây, nhất là

cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung Quốc gia

tăng mạnh mẽ cùng với việc Nga đẩy mạnh

chính sách đối ngoại ưu tiên hơn trong quan

hệ với Trung Quốc, một mặt, khiến cho quan

hệ của Nga với Mỳ gặp nhiều khó khăn hơn;

mặt khác, cũng góp phần củng cố vị thế của

Nga với vai trò là một trong những nhân tố

“cân bằng chiến lược” quan trọng hàng đầu

mà cả Mỹ và Trung Quốc đều cần tranh thủ

Hiện nay, trọng tâm chiến lược toàn cầu đang

hướng về khu vực châu Á - Thái Bình Dương

với trọng điểm Đông Nam Á về tổng thể,

sức mạnh tổng họp quốc gia của Trung Quốc

hiện vần chưa thể so sánh với Mỹ, tuy nhiên

ảnh hưởng của Trung Quốc tại khu vực châu

Á - Thái Bình Dương và Đông Nam Á nổi

trội hơn so với Mỹ qua việc Trung Quốc

triển khai mạnh mẽ Sáng kiến “Vành đai,

Con đường” (BRI) tại khu vực và do trong

một thời gian dài, Mỹ tập trung nguồn lực

tại một số khu vực chiến lược khác, như

Trung Đông Vì vậy, Nga nổi lên như một

yếu tố cân bằng chiến lược để cộng hưởng

với Trung Quốc trong cuộc đua với Mỹ tiến

tới vị trí trung tâm của vũ đài quốc tế Song song với đó, Mỹ cũng có nhu cầu hợp tác với Nga trong một số lĩnh vực song trùng lợi ích

và giảm nhiệt căng thẳng để tập trung nguồn lực đối phó với sự trồi dậy của Trung Quốc Điều này được thể hiện qua cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Nga vào tháng 6-2021 giữa Tổng thống Nga V Pu-tin và Tổng thống Mỹ

G Bai-đơn Đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông G Bai-đơn kể từ khi chính quyền của Tổng thống Mỹ G Bai-đơn bắt đầu điều hành đất nước, cho thấy tầm quan trọng của Nga trong chiến lược toàn cầu của Mỹ với mục tiêu hàng đầu kiềm chế Trung Quốc, đồng thời lôi kéo Nga vào quỳ đạo họp tác, ngăn chặn đà phát triển ngày càng gắn bó giữa Nga và Trung Quốc, cũng như khiến Nga giảm bớt sự phụ thuộc vào quan hệ với Trung Quốc như những năm gần đây Với chiều hướng đó, Nga có thể tìm thấy điểm cân bằng hơn trong quan hệ với Mỳ và Trung Quốc, qua đó giúp Mỹ có thể dễ dàng đối phó với Trung Quốc, thay vì phải đối phó với sự họp sức của hai đối thủ mạnh nhất

Một số gợi mở đối vói quan hệ Việt Nam - Nga thòi gian tói

Trong thời gian qua, quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp Việt Nam - Nga được củng cố và phát triển trên tất cả các lĩnh vực

Cả hai bên thể hiện sự tin cậy cao trên nền tảng hợp tác truyền thống, lâu dài Việt Nam ngày càng có vị trí quan trọng trong chính sách của Nga đối với ASEAN Có thể thấy,

dư địa hợp tác giữa hai bên còn nhiều và cùng với đó là sự đan xen một số yếu tố quan trọng khác tác động đến triến vọng quan hệ hai nước trong thời gian tới Nổi bật là, môi trường quốc tế và khu vực có nhiều thay đổi, cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung Quốc được dự báo sẽ còn kéo dài và diễn biến hết sức phức tạp Trong tam giác quan hệ chiến lược Mỹ - Nga - Trung Quốc, Nga tiếp tục

Thếgiới: Vấn đề Sự kiện Tạp chí Cộng sản

giữ vai trò là “yếu tố cân bằng” quan trọng

nhất mà Mỳ và Trung Quốc đều cần tranh

thủ Nga duy trì vai trò này trong việc can dự

vào khu vực châu Á - Thái Bình Dương Thế

nhưng, do nguồn lực còn hạn chế, nên khả

năng gây ảnh hưởng và thâm nhập vào khu

vực được cho là sẽ không tạo nên nhiều đột

phá; đồng thời, chiều hướng can dự của Nga

còn phụ thuộc vào mức độ quan hệ gắn kết

giữa Nga và Trung Quốc trong đối trọng với

Mỹ tại khu vực

Bên cạnh đó, sự phân tách Mỹ - Trung

Quốc kéo theo sự liên kết giữa Nga với

Trung Quốc để đối trọng với Mỹ sẽ đặt các

nước trong khu vực trước sức ép “chọn bên”

Nhìn chung, các nước vẫn bám sát lợi ích,

duy trì quan hệ và hợp tác với cả hai bên Mỹ

và Trung Quốc hoặc Nga Tuy nhiên, theo

giới chuyên gia, sẽ ngày càng khó duy trì

chủ trương và hành động cân bằng này vì các

bên đều được cho là sẽ tăng cường vận động,

thậm chí gây sức ép mạnh mẽ hon, để đối tác

ủng hộ quan điểm và hành động của mình

Điều này trong ngắn hạn sẽ là trở lực trong

quan hệ của Nga với Việt Nam

Trong bối cảnh đó, quan hệ Việt Nam -

Nga vẫn có những thuận lợi căn bản để có

thể tạo đòn bẩy thúc đẩy hợp tác, làm sâu sắc

hon nữa, đưa quan hệ đối tác chiến lược toàn

diện giữa hai bên ngày càng đi vào chiều sâu,

thực chất Điều quan trọng nhất là sự tin cậy

và gắn kết mang tính truyền thống, hữu nghị

giữa Việt Nam và Nga tiếp tục được duy trì,

củng cố Việt Nam có vị trí địa - chiến lược

mà Nga cần tranh thủ trong việc gia tăng sự

hiện diện, nhất là phô trương sức mạnh quân

sự ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương

Đồng thời, Việt Nam còn là thị trường tiềm

năng của Nga trong lĩnh vực xuất khẩu vũ

khí và năng lượng Lãnh đạo cấp cao hai

nước đã thiết lập được mối quan hệ gần gũi,

tin cậy, có thiện cảm với nhau; tình cảm hai

dân tộc luôn khăng khít, thắm thiết

Đế tiếp tục tạo động lực, bước chuyển mạnh mẽ hon trong quan hệ với Nga thời gian tới, cần lưu tâm một số vấn đề sau:

vể chủ trương, nhận thức chung, trong tổng thể chính sách đối ngoại của Đảng, Nhà nước, Việt Nam tiếp tục xác định Nga là một trong những đối tác quan trọng nhất, ưu tiên hàng đầu; tập trung thúc đẩy quan hệ toàn diện, sâu sắc hơn nữa mối quan hệ “đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nga” góp phần phục vụ bảo đảm quốc phòng - an ninh, bảo vệ Tổ quốc; công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội của đất nước và nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam Việt Nam cần định vị, làm sâu sắc hơn và phát triển quan hệ Việt Nam - Nga tương xứng với tầm vóc của mối quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Mặc dù có những hạn chế nhất định, song quan hệ Việt Nam - Nga được xây dựng trên nền tảng sự tin cậy cao, sự gắn bó truyền thống lâu dài

về một số biện pháp cụ thể, tiếp tục làm

tốt công tác thông tin, tuyên truyền để nhân dân hai nước nắm được tình hình phát triển của mồi nước, mở rộng các hoạt động giao lưu hữu nghị, thanh niên, giao lưu nhân dân

và kết nổi giữa các thế hệ của Việt Nam

và Nga; tranh thủ, phát huy “tính chất đặc biệt” trong quan hệ Việt Nam - Nga và tình cảm yêu quý của nhân dân hai nước với nhau để thúc đẩy các lợi ích cụ thể của hai bên trên từng lĩnh vực; vận động Nga ủng

hộ, phối hợp lập trường với Việt Nam trên các diễn đàn quốc tế và trên một số vấn đề liên quan đến lợi ích chiến lược của Việt Nam; thúc đây quan hệ song phương phát triển trên lĩnh vực hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư trong bối cảnh hợp tác giữa hai bên trên lĩnh vực này chưa thực sự tương xứng với tiềm năng, tính chất của quan hệ chính trị, vần còn nhiều dư địa và có thể tạo

ra động lực tác động lan tỏa đến các lĩnh vực hợp tác khác □

Số 984 (tháng 2 năm 2022) 111