1 II MÔ TẢ SÁNG KIẾN A ĐẶT VẤN ĐỀ Hoá học là bộ môn khoa học thực nghiệm, có tầm quan trọng trong trường phổ thông Đây là môn học được nhiều học sinh yêu thích và cảm thấy hứng thú, say mê trong tiết[.]
Trang 1II MÔ TẢ SÁNG KIẾN
A ĐẶT VẤN ĐỀ
Hoá học là bộ môn khoa học thực nghiệm, có tầm quan trọng trong trường phổ thông Đây là môn học được nhiều học sinh yêu thích và cảm thấy hứng thú, say mê trong tiết học Tuy nhiên đó lại là môn học khô khan, nhàm chán thậm chí là sợ của một nhóm học sinh Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học tập của học sinh Như vậy, nguyên nhân của những bất cập trên
là do đâu?
Giải các bài tập hóa học là một biện pháp rất quan trọng để củng cố và nắm vững các định luật, các khái niệm và tính chất hóa học của các chất Nhưng thực tế ở các trường, thời gian giải bài tập trên lớp của các em rất ít, bản thân học sinh chưa nắm vững cách giải và hệ thống hóa được các dạng bài tập, vì thế các em không thể tự học ở nhà nhất là các học sinh lớp 9 Dẫn đến việc ít làm bài tập, chỉ học những lí thuyết suôn, không đáp ứng được yêu cầu do môn hóa học đề ra, từ từ các em cảm thấy sợ học môn Hóa Là giáo viên dạy hóa 8-9, tôi luôn băng khoăn, trăn trở về vấn đề này?!
Từ những thực trạng nêu trên, tôi thiết nghĩ cần phải có một bộ tài liệu hệ thống hóa một số dạng bài tập cơ bản ở bậc THCS nhằm giúp các em có thể tự học, tự giải bài tập ở nhà, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng học tập môn
hóa của học sinh lớp 9 Chính vì lý do trên tôi chọn đề tài “Một số phương pháp
giải bài tập hóa học 9” góp phần nhỏ vào khắc phục tình trạng trên của học sinh
Mặc dù đã cố gắng rất nhiều, nhưng do thời gian biên soạn quá ngắn, nên bài viết này không tránh khỏi những thiếu sót ngoài ý muốn Rất mong sự góp ý của quý đồng nghiệp để bài viết của tôi được hoàn thiện hơn Tôi xin chân thành cảm ơn!
b) Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
o công việc nên thời gian có hạn, tôi chỉ nghiên cứu một số dạng bài tập hóa học 9 sau:
- Bài toán xác định công thức của hợp chất vô cơ
- Bài toán tính theo phương trình hóa học khi biết 2 chất phản ứng
Trang 2- Bài toán kim loại mạnh đẩy kim loại yếu ra khỏi dung dịch muối
- Bài toán xác định thành phần hỗn hợp
- Bài toán về CO2 tác dụng với kiềm
c) N u n ố t iện
ới đề tài này, có thể làm tài liệu tham khảo cung cấp kiến thức cơ bản về các phương pháp giải bài toán hóa học cho học sinh đang học, đặc biệt là các em học sinh khối và giáo viên đang dạy bộ môn hóa học
ung cấp một số kĩ năng khi giải một một số bài toán hóa học có tính khoa học, logic và sáng tạo
i p học sinh nhận dạng, giải thành thạo một số dạng toán thường gặp trong thi cử, thi thuyển sinh Từ đó tạo cho học sinh tự tin, hứng th và say mê khi học môn hóa học
* Biện pháp nghiên cứu
hương pháp tham khảo tài liệu: nghiên cứu một số tài liệu về phương pháp giải các bài toán có liên quan đến phạm vi nghiên cứu, các định luật hóa học
hương pháp trao đổi kinh nghiệm Tiến hành trao đổi kinh nghiệm, học hỏi
từ đồng nghiệp, các kiến thức có liên quan đến việc nghiên cứu và t ch l y qua các tiết dự giờ của đồng nghiệp
* Kế hoạch nghiên cứu
Thực hiện thường xuyên trong quá trình giảng dạy từ Tập trung vào lớp 9, đặc biệt ch ý đến những: Bài toán xác định công thức của hợp chất vô cơ Bài toán tính theo phương trình hóa học khi biết 2 chất phản ứng Bài toán kim loại mạnh đẩy kim loại yếu ra khỏi dung dịch muối Bài toán xác định thành phần hỗn hợp Bài toán về CO2 tác dụng với kiềm
d) Th c trạng:
Trong những năm gần đây, chất lượng học sinh có chiều hướng giảm, đặc biệt
là môn hóa học Rất nhiều em không giải được những bài toán cơ bản, thậm chí không viết được phương trình và cả tính số mol, điều này khiến cho những giáo
Trang 3viên giảng dạy môn hóa rất đau lòng, một vài em cảm thấy rất sợ khi vào tiết học môn hóa
Để ngày càng nâng cao về chất lượng dạy học môn hóa, nhằm giúp học sinh chủ động hơn trong việc tự học ở nhà nên việc kiểm tra đánh giá học sinh có sự lòng ghép của bài tập tự luận và trắc nghiệm khách quan Qua nhiều năm công tác tôi nhận thấy được phần lớn học sinh còn lúng túng với việc giải bài tập hóa học chủ yếu là bài toán hóa , nguyên nhân là các em chưa hiểu được cách giải và phương pháp giải hợp lí Từ đó dẫn đến chất lượng bộ môn thấp so với mặt bằng chung của toàn huyện:
Chất lượng bộ môn (năm học )
Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ
Chất lượng thi học sinh giỏi: Không đạt giải
Sở dĩ còn hạn chế như vậy là do học sinh chưa có một phương pháp giải bài bài tập hóa học tập hóa học hợp l , chưa có phương pháp giải cụ thể và không phân được những dạng bài tập hóa học
Để giúp các em hiểu rõ hơn về phương pháp phương pháp giải bài tập hóa học, đặc biệt là những dạng bài tập và phương pháp rất gần g i với các em Tôi đã
chọn vấn đề “Một số phương pháp giải bài tập Hóa học 9” để nghiên cứu và tìm
biện pháp dạy phù hợp cho các em
B, NỘI DUNG-CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1, Cơ sở th c tiễn
Để giải tốt các dạng bài tập, đòi hỏi học sinh phải nắm vững các điểm lí thuyết quan trọng về hóa học ở cấp bậc TH S, đồng thời phải ứng dụng linh hoạt những lí thuyết đó vào từng dạng bài toán cụ thể
Phải nắm vững một số công thức t nh toán cơ bản và định luật cơ bản:
Tìm số mol
D a và khối lượng chất
Trang 4m
n Tron đó m: khối lượng chất (g)
M: khối lượng mol (g)
D a vào thể tích chất k í đo ở điều kiện tiêu chuẩn (đkt )
22,4
V
n Tron đó V: thể tích chất kh đo ở đktc (l t)
D a vào n n độ mol dung dịch
n = CM.V
Tron đó CM: nồng độ mol dung dịch (mol/lít) V: thể tích dung dịch (lít)
N n độ phần trăm (C%)
% 100 m
m C%
dd
ct
m ct : khối lượng chất tan (g)
m dd : khối lượng dung dịch (g)
mdd = mct + mdm Khi cho khối lượng riêng dung dịch D(g/ml)
mdd = D.V Khi trộn nhiều chất lại với nhau
mdd = mtổngcác chất phản ứng – mchấtkhông tan – mchất khí
Tỉ khối của chất khí
d A/B = M A
M B
Tron đó MA: khối lượng mol của khí A
MB: khối lượng mol của khí B
Định luật bảo toàn khối lượng
Định luật: Trong một phản ứng hóa học tồng khối lượng các chất phản
ứng bằng tổng khối lượng các chất sản phẩm
Phản ứng hóa học: A + B C + D
Ta có: mA + mB = mC + mD
Ngoài ra việc giải bài toán hóa học đòi hỏi học sinh phải biết cách giải phương trình bậc nhất một ẩn số, giải hệ phương trình bậc nhất hai ẩn số, …