Bài giảng Kinh tế chính trị Mác - Lênin - Chương 4: Cạnh tranh và độc quyền trong nền kinh tế thị trường

Bài giảng Kinh tế chính trị Mác - Lênin - Chương 4: Cạnh tranh và độc quyền trong nền kinh tế thị trường. Chương này cung cấp cho học viên những nội dung về: quan hệ giữa cạnh tranh và độc quyền trong nền kinh tế thị trường; độc quyền và độc quyền nhà nước trong nền kinh tế thị trường;... Mời các bạn cùng tham khảo chi tiết nội dung bài giảng!

CHƯƠNG 4

CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT

BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

0101002298- GIỚI THIỆU MÔN HỌC

2

QUAN HỆ GIỮA CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

ĐỘC QUYỀN VÀ ĐỘC QUYỀN NHÀ NƯỚC TRONG NỀN KINH

TẾ THỊ TRƯỜNG

Các loại

cạnh

tranh

giữa các

tổ chức

độc

quyền

4.1 QUAN HỆ GIỮA CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG NỀN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG

Ba là, cạnh tranh trong nội bộ các tổ chức độc quyền

Hai là, cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với nhau

4.1 QUAN HỆ GIỮA CẠNH TRANH VÀ ĐỘC QUYỀN TRONG NỀN KINH TẾ

THỊ TRƯỜNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT

BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

Một là, cạnh tranh giữa các tổ chức độc quyền với các tổ chức ngoài độc quyền

4.2 Độc quyền và độc quyền nhà nước trong nền kinh tế thị trường

4.2.1 Lý luận của V.I.Lênin về độc quyền trong nền kinh tế thị trường

4.2.1.1 Nguyên nhân hình thành và tác động của độc quyền

*Nguyên nhân hình thành độc quyền:

- Sự phát triển của LLSX

- Những thành tựu khoa học kỹ thuật mới xuất hiện

- Trong điều kiện phát triển của khoa học kỹ thuật, có sự tác động của các

qui luật kinh tế thị trường

- Tự do cạnh tranh

- Khủng hoảng kinh tế

- Tín dụng TBCN phát triển

* Khái niệm Lợi nhuận độc quyền:

Lợi nhuận độc quyền là lợi nhuận thu được cao hơn lợi nhuận bình quân, do sự thống trị của các tổ chức độc quyền

đem lại

*Khái niệm Giá cả độc quyền:

Giá cả độc quyền là giá cả do các tổ chức độc quyền áp đặt trong mua và bán hàng hóa.

4.2 Độc quyền và độc quyền nhà nước trong nền kttt

4.2.1.1 Độc quyền và độc quyền nhà nước trong nền kinh tế thị trường

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT

BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

4.2.1.2.Những đặc điểm kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản độc

quyền

- Tập trung sản xuất và các tổ chức độc quyền

Tích tụ, tập

trung sản

xuất

Có ít xí nghiệp

lớn

Cạnh tranh gay

gắt

Thoả hiệp

Tổ chức độc

quyền

Tổ chức độc quyền

Tổ chức độc

quyền

Cácten Xanhđica

Tơrớt

Côngxoócxiom

m

Sự phát triển các

tổ chức ĐQ

Tổ chức độc quyền: là tổ chức liên minh giữa các tư bản lớn để tập trung trong tay phần lớn việc sản xuất và tiêu thụ một số loại hàng hóa nào đó nhằm mục đích thu được lợi nhuận độc quyền cao.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT

BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

Tư bản tài chính là sự thâm nhập và dung hợp vào nhau giữa tư

bản độc quyền trong ngân hàng và tư bản độc quyền công nghiệp

Đặc điểm thứ hai, Tư bản tài chính và hệ thống tài phiệt chi phối sâu sắc nền kinh tế

Đặc điểm thứ ba, Xuất khẩu tư bản

Đặc điểm thứ tư, sự phân chia thế giới về kinh tế giữa các tổ chức độc quyền

Đặc điểm thứ năm, sự phân chia thế giới về lãnh thổ giữa các cường quốc đế quốc

4.2.2 Lý luận của V.I.Lênin về độc quyền nhà nước trong chủ nghĩa tư bản

4.2.2.1 Nguyên nhân ra đời và phát triển của CNTB độc quyền nhà nước.

Tích tụ tập trung

TB phát triển

Phân công LĐXH

phát triển

giai cấp TS >< giai

cấp VS

Xu hướng quốc tế

hoá

QHSX TBCN phù

hợp SH nhà nước tư sản

Xuất hiện các ngành mà tổ chức độc quyền

tư nhân không muốn kinh doanh

Xoa dịu bằng CSNN

>< giữa các TCĐQ QT

Nhà nước can

thiệp

CNTB độc quyền nhà nước

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT

BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

4.2.2.2.Bản chất của CNTB độc quyền Nhà nước

CNTB độc quyền Nhà nước là sự kết hợp sức mạnh của các tổ chức độc quyền tư nhân với sức mạnh của Nhà nước tư bản thành 1 thiết chế và thể chế thống nhất nhằm phục vụ lợi ích của các tổ chức độc quyền và giúp giải quyết các mâu thuẫn của CNTB

4.2.2.3.Những biểu hiện chủ yếu của CNTB độc quyền Nhà nước

Một là, sự kết hợp về nhân sự giữa tổ chức độc quyền và Nhà nước Hai là, sự hình thành, phát triển của sở hữu nhà nước

Ba là, sự điều tiết kinh tế của Nhà nước tư sản

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT

BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

4.2.2.4 Vai trò lịch sử của chủ nghĩa tư bản

* Vai trò tích cực của chủ nghĩa tư bản

- Thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển nhanh chóng

- Chuyển nền sản xuất nhỏ thành nền sản xuất lớn hiện đại

- Thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển nhanh chóng

- Thực hiện xã hội hóa sản xuất

Những hạn chế của chủ nghĩa tư bản.

4.2.2 4 VAI TRÒ LỊCH SỬ CỦA CNTB

- Mục đích của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa chủ yếu là vì lợi ích của thiểu số giai cấp tư sản, không phải vì lợi ích của đại đa số quần chúng nhân dân lao động

- Chủ nghĩa tư bản cũng đã ít nhiều kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội

- Nguyên nhân diễn ra các cuộc chiến tranh thế giới

- Chênh lệch giàu nghèo giữa các quốc gia ngày càng lớn

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TP.HỒ CHÍ MINH

KHOA CHÍNH TRỊ - LUẬT

BỘ MÔN CHỦ NGHĨA MÁC - LÊNIN

*Xu hướng vận động của chủ nghĩa tư bản.

Lực lượng sản xuất phát triển cao => sở hữu tư nhân TBCN bị thay thế bằng sở hữu công cộng

=> Phương thức sản xuất TBCN thay thế bằng phương thức cộng sản chủ nghĩa