Sự ảnh hưởng của việc nắm giữ giá trị tiền mặt lên hiệu quả hoạt động và giá trị của các doanh nghiệp tại Việt Nam giai đoạn 2007 – 2012

1.LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀILà số ít quốc gia trong số các nền kinh tế mới nổi ở khu vực Đông nam Á không rơi vào tình trạng suy thoái dưới tác động của giai đoạn khủng hoảng toàn cầu 2007 - 2008, nhưng các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô cho thấy cuộc khủng hoảng đã có một phần ảnh hưởng đến nền kinh tế Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã lâm vào tình trạng hoạt động khó khăn và đã có hàng loạt doanh nghiệp tiến hành giải thế. Với tình hình trên, việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp càng được quan tâm hơn. Những nhân tố nào đã tác động đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp, và liệu nắm giữ một số lượng tiền mặt có ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp hay không? Bên cạnh đó, giá trị của doanh nghiệp sẽ như thế nào nếu số lượng tiền mặt được doanh nghiệp nắm giữ nhiều hơn mức mà doanh nghiệp đó thật sự cần. Do đó, nhóm nghiên cứu thực hiện đề tài “Sự ảnh hưởng của việc nắm giữ giá trị tiền mặt lên hiệu quả hoạt động và giá trị của các doanh nghiệp tại Việt Nam giai đoạn 2007 – 2012” nhằm nghiên cứu những nhân tố ảnh hưởng đến việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp. Đồng thời, cũng đo lường tác động của việc nắm giữ tiền mặt của doanh nghiệp đến hiệu quả hoạt động và giá trị của nó như thế nào. Cuối cùng đưa ra một số đề xuất nhằm giúp các doanh nghiệp điều chỉnh lượng tiền mặt nắm giữ để tối ưu hóa giá trị.

TÓMTẮTCÔNGTRÌNH

1 LÝDOCHỌNĐỀTÀI

LàsốítquốcgiatrongsốcácnềnkinhtếmớinổiởkhuvựcĐôngnamÁkhôngrơivàotìnhtrạngsuythoáidướitácđộngcủagiaiđoạnkhủnghoảngtoàncầu2007-

2008,nhưngcácchỉtiêukinhtếvĩmôchothấycuộckhủnghoảngđãcómộtphầnảnhhưởngđếnnềnkinhtếViệtNam.NhiềudoanhnghiệpViệtNamđãlâmvàotìnhtrạnghoạtđộngkhókhănvàđãcóhàngloạtdoanhnghiệptiếnhànhgiảithế.Vớitìnhhìnhtrên,việcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệpcàngđượcquantâmhơn.Nhữngnhântốnàođãtácđộngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệp,vàliệunắmgiữmộtsốlượngtiềnmặtcóảnhhưởngđếnhiệuquảhoạtđộngcủadoanhnghiệphaykhông?

Bêncạnhđó,giátrịcủadoanhnghiệpsẽnhưthếnàonếusốlượngtiềnmặtđượcdoanhnghiệpnắmgiữnhiềuhơnmứcmàdoanhnghiệpđóthậtsựcần.Dođó,nhómnghiêncứuthựchiệnđềtài

“Sựảnhhưởngcủaviệcnắmgiữgiátrịtiềnmặtlênhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịcủacácdoa nhnghiệptạiViệtNamgiaiđoạn2007–

2012”nhằmnghiêncứunhữngnhântốảnhhưởngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệp

.Đồngthời,cũngđolườngtácđộngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệpđếnhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịcủanónhưthếnào.Cuốicùngđưaramộtsốđềxuấtnhằmgiúpcácdoanhnghiệpđiềuchỉnhlượngtiềnmặtnắmgiữđểtốiưuhóagiátrị

2 MỤCTIÊUNGHIÊNCỨU

• NhằmkhảosáttìnhhìnhhoạtđộngcủacácdoanhnghiệptạiViệtNamgiai

đoạn2007–2012

• GiúpnhậnbiếtcácyếutốtácđộngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủacácdoanhnghiệptạiViệtNamgiaiđoạn2007–2012

• Xemxét,đánhgiávàphântíchảnhhưởngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtlêncủacácdoanhnghiệpđếnhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịdoanhnghiệptạiViệtNamgiaiđoạn2007-2012

• Vớicáckếtquảtừnghiêncứu,đưaramộtsốkhuyếnnghịgiúpcácdoanhnghiệpcókếhoạchnắmgiữtiềnmặtđểdoanhnghiệphoạtđộnghiệuquảvàcóthểtốiưuhóagiátrịdoanhnghiệp

3 PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU–MÔHÌNH–NGUỒNSỐLIỆU

• Phươngphápnghiêncứu:Dựatrênmôhìnhtừbàinghiêncứu“Firms’CashHoldingsa

ndPerformance:EvidencefromJapanesecorporatefinance”củatácgiảShinadaNaok

iđượcchínhthứccôngbốtạiViệnnghiêncứuKinhtế,ThươngmạivàCôngnghiệpNhậtBảnvàotháng05năm2012đểápdụngphântíchcácyếutốtácđộngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủacácdoanhnghiệp.Đồngthời,kiểmđịnhmứcđộtácđộngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtđếnhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịdoanhnghiệptạiViệtNamgiaiđoạn2007–

2012.Tấtcảcácphươngpháptrênđềuđượcápdụnghồiquytheohiệuứngcốđịnh(fixedeffect).Sauđó,tiếnhànhphântíchbằnghệphươngtrìnhhồiquyđồngthời.TừđóđưaramộtsốkhuyếnnghịchodoanhnghiệpViệtNamvềviệcnắmgiữtiềnmặt

YDvàIDlầnlượtlàbiếngiảtheonămvàbiếngiảngành

DIđượclấytừcuộckhảosátmangtínhtâmlývềtháiđộchovaycủacáctổchứctíndụng.KhảosátnàymangtênTankancủaNgânhàngTrungươngNhậtBảndànhchocácdoanhnghiệp.Đâylàcuộckhảosátmangtínhthườngniênvàbắtbuộc,đượctiếnhànhvớimộtquymôlớnvàmangtínhnghiêmtúccao.XétthấyđiềukiệnthựctếtạiViệtNam,biếnDIchưathểthuthậpđượcmộtcáchchínhxác.Từđóxétthấyviệcđưabiếnnàyvàomôhìnhsẽcóthểgâynhiễuvàtừđóảnhhưởngđếnkếtquảnghiêncứu,tôisẽloạibỏbiếnnàyrakhỏimôhìnhápdụngởViệtNamchogiaiđoạn2007–2012

• Nguồnsốliệu:trongnghiêncứunày,tôisửdụngdữliệudạngbảngcủa750quansátđạidiệ

ncho125côngtyphitàichínhđượcniêmyếtởSởgiaodịchchứngkhoánthànhphốHồChíMinh(HOSE)vàSởgiaodịchchứngkhoánHàNội(HNX)tronggiaiđoạn8năm(2005-2012).DobiếnUCđođộbiếnđộngdòngtiềntrong3năm,dữliệuđượcthuhẹpquansátxuốngcòn6năm(2007-

2012)với500quansát.Ởđây,dữliệucủacácđịnhchếtàichínhnhưcácngânhàng,côngtychứngkhoán,côngtybảohiểm,…

khôngđượcđưavàovìsựkhácbiệtkhálớncủachúngsovớicácdoanhnghiệpthôngthườngtheoGaryvàAndrew(2002).Cáccôngtyđượcchọnlànhữngcôngtycócógiátrịvốnhóathịtrườngtừmứctrungbìnhtrởlênđượcxácđịnhđếntháng3năm2013,nhằmlàmmẫuđạidiệnchothịtrường

4 NỘIDUNGNGHIÊNCỨU

Phântíchđịnhlượngcácnhântốảnhhưởngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệp.Từđóphântíchviệcnắmgiữtiềnmặtảnhhưởngđếnhiệuquảhoạtđộngcũngnhưgiátrịdoanhnghiệpbằngcáchlấysốliệucủa125côngtyphitàichínhđượcniêmyếttrênHOSEvàHNXtạiViệtNamgiaiđoạn2007–2012

Bàinghiêncứusẽgồm4phần:

Phần1:Sơlượclạicáckếtquảnghiêncứutrướcđây.

5 ĐÓNGGÓPCỦAĐỀTÀI

Kếtquảnghiêncứucủađềtàinàysẽtrảlờichocáccâuhỏi:nhữngnhântốnàođãtácđộngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủacácdoanhnghiệp?CácdoanhnghiệpViệtNamtronggiaiđoạn2007-2012nắmgiữnhiềutiềnmặtcóthậtsựmanglạihiệuquả?

Sựảnhhưởngcủaviệcnắmgiữtiềnmặttớihiệuquảhoạtđộngvàgiátrịcủadoanhnghiệpnhưthếnào?

Từđórútracáckếtluậnvềảnhhưởngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệpđếnhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịdoanhnghiệp.Đồngthời,đưaracáckhuyếnnghịvềviệcnắmgiữtiềnmặtchocácdoanhnghiệp.Gópphầnvàosựphụchồisaukhủnghoảng,pháttriểnbềnvữngcủacácdoanhnghiệptạiViệtNamgiaiđoạn2007–2012

6 HƯỚNGPHÁTTRIỂNCỦAĐỀTÀI

Thôngquaviệcđánhgiáđúngđắncácnhântốảnhhưởngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtvàtácđộngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtlênhiệuquảvàgiátrịcủacácdoanhnghiệp,cácnhàquảntrịcũngnhưcácnhàhoạchđịnhchínhsáchđứngđầutrongtổchứcsẽcânnhắcđểđưaracácquyếtđịnhđúngđắn,cácphươngántốiưunhằmnângcaogiátrịdoanhnghiệpvàpháttriểndoanhnghiệpmộtcáchvữngchắc

5 MỤCLỤCCÔNGTRÌNH

TÓMTẮTCÔNGTRÌNH i

1 LÝDOCHỌNĐỀTÀI i

2 MỤCTIÊUNGHIÊNCỨU i

3 PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU–MÔHÌNH–NGUỒNSỐLIỆU ii

4 NỘIDUNGNGHIÊNCỨU iii

5 ĐÓNGGÓPCỦAĐỀTÀI iv

6 HƯỚNGPHÁTTRIỂNCỦAĐỀTÀI ivM ỤCLỤCCÔNGTRÌNH vDAN HMỤCCHỮVIẾTTẮT viiDANH MỤCCÁCBẢNG viiiDANHM ỤCCÁCHÌNHẢNH ixĐẶTVẤNĐ Ề 1

NỘIDUNGNGHIÊNCỨU 4

CHƯƠNG1:TỔNGQUANCÁCKẾTQUẢNGHIÊNCỨUTRƯỚCĐÂY 4

1.1 Cáckếtquảnghiêncứuvềnắmgiữtiềnmặt: 5

1.2 Cáckếtquảnghiêncứuvềảnhhưởngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtđốivớihiệuquảvàgiát rịdoanhnghiệp: 7

CHƯƠNG2:PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU 10

2.1 Dữliệu: 11

2.2 Môhìnhphântíchthựcnghiệm: 12

2.2.1Độngcơnắmgiữtiềnmặt: 12

2.2.2.Ảnhhưởngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtlênhiệuquảdoanhnghiệp: 14

CHƯƠNG3:KẾTQUẢNGHIÊNCỨU 16

3.1 PhântíchtìnhhìnhkinhtếtácđộngđếncácbiếntrongcácmôhìnhtạiViệt Namtronggiaiđoạn2007-2012: 17

3.1.1 CASH–Tỷlệcáctiềnvàtươngđươngtiềntrêntổngtàisản: 17

3.1.2 CF–Tỷlệdòngtiềntrêntổngtàisản: 18

3.1.3 DCR–Tỷlệtổngnợtrêntổngnguồnvốn: 19

3.1.4 SPRD–Chênhlệchgiữalãisuấttiếtkiệmvàlãisuấtchitrả: 20

3.1.5 UC–Độbiếnđộngcủadòngtiềntrong3năm: 21

3.1.6 ROA–Tỷsuấtsinhlờitrêntổngtàisản: 22

3.1.7 PBR–Tỷlệvốnhóathịtrườngdoanhnghiệptrêntổngtàisản: 23

3.2 KếtquảápdụngmôhìnhtạiViêtNamtronggiaiđoạn2007–2012: 25

3.2.1 Cácnhântốảnhhưởngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệp: 25

3.2.2 Tácđộngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtđếnhiệuquảhoạtđộngcủadoanhnghiệp:

27

3.2.3 Tácđộngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtđếngiátrịcủadoanhnghiệp: 28

3.2.4 Kếtquảtừhệphươngtrìnhđồngthờicủacácmôhìnhtrên: 29

CHƯƠNG4:KẾTLUẬN 32

4.1 Kếtluận 33

4.2 Mộtsốđềxuấtchoviệcquảntrịtiềnmặtđểdoanhnghiệphoạtđộngcóhiệuquảcao:

34

4.3 Hạnchếcủachuyênđềnghiêncứu: 36

4.4 Hướngnghiêncứutiếptheo: 36

PHỤLỤC a DANHMỤCTÀILIỆUTHAMKHẢO c

DANHMỤCCHỮVIẾTTẮT

Từviếttắt TừviếtđầyđủbằngtiếngAnh TừviếtđầyđủbằngtiếngViệt

EMU EconomicandMonetaryUnionoftheEuropeanUnion LiênminhkinhtếvàtiềntệchâuÂu

HOSE HoChiMinhStockExchange SởgiaodịchChứngkhoánthànhphốHồChíMinh

HNX HaNoiStockExchange SởgiaodịchchứngkhoánHàNội

OLS OrdinaryLeastSquares Phươngphápbìnhphươngnhỏnhất

viii

Bảng1:Thốngkêmôtảcácbiến 15Bảng2:Kếtquảhồiquymôhìnhcácnhântốảnhhưởngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệptheohồiquyhiệuứngcốđịnh(fixedeffect) 26

Bảng3:Quanhệgiữacácnhântốvớiviệcnắmgiữtiềnmặt 27

Bảng4:Kếtquảhồiquymôhìnhtácđộngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtđếnhiệuquả

hoạtđộngcủadoanhnghiệptheohiệuứngcốđịnh(fixedeffect) 28

Bảng5:Kếtquảhồiquymôhìnhtácđộngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtđếngiátrịcủadoanhnghiệptheohiệuứngcốđịnh(fixedeffect) 29

Bảng6:Kếtquảtừhệphươngtrìnhđồngthờicủacácmôhình 30

ix

Hình1:TìnhhìnhvaynợcủacácdoanhnghiệpniêmyếttạiViệtNamgiaiđoạn2007–

2012 2

Hình2:BiếnđộngtrongtổngvaynợtừbênngoàicủadoanhnghiệpniêmyếttạiViệtNamgiaiđ oạn2007–2012 2

Hình3:TìnhhìnhthayđổicácthànhphầntrongtổngtàisảncủacácdoanhnghiệpniêmyếttạiV iệtNamgiaiđoạn2007–2012 3

Hình4:Môtảsựthayđổicủatỷlệcáckhoảntiềnvàtươngđươngtiềntrêntổngtàisảncủacácdo anhnghiệpniêmyếttạiViệtNamgiaiđoạn2007–2012 17

Hình5:CácthànhphầntrongtổngtàisảncủacácdoanhnghiệpniêmyếttạiViệt Namnăm2008 18

Hình6:MôtảsựthayđổicủatỷlệdòngtiềntrêntổngtàisảncủacácdoanhnghiệpniêmyếttạiVi ệtNamgiaiđoạn2007–2012 19

Hình7:MôtảthayđổicủatỷlệtổngnợtrêntổngnguồnvốncủacácdoanhnghiệpniêmyếttạiVi ệtNamgiaiđoạn2007–2012 20

Hình8:MôtảbiếnSPRDtạiViệtNamgiaiđoạn2007–2012 21

Hình9:MôtảbiếnUCtạiViệtNamgiaiđoạn2007–2012 22

Hình10:MôtảbiếnROAtạiViệtNamgiaiđoạn2007–2012 22

Hình11:MôtảbiếnPBRtạiViệtNamgiaiđoạn2007–2012 24

ĐẶTVẤNĐỀ

Cóthểnóitronggiaiđoạntừnăm2007đếnnăm2012,ViệtNamđãgặpkhôngítkhókhănkhiphảikhắcphụccácảnhhưởngtừcuộckhủnghoảngtàichínhởMỹnăm2007,tiếpđólàkhủnghoảngkinhtếnăm2008.Trướcđóởgiaiđoạntừnăm2000đếnnăm2006,ViệtNamđượcxemnhưlàmộtđiểmsángmớivềkinhtếởkhuvựccũngnhưtrênthếgiới.Tronggiaiđoạnnày,ướctínhtốcđộtăngtrưởngGDPđạtgần7%,ViệtNamđãđứngthứhai(chỉsauTrungQuốc)trênthếgiớixétvềtốcđộtăngtrưởng.CácdoanhnghiệpởViệtNamdầntrưởngthành,hoạtđộngngàycàngchuyênnghiệpvànăngđộnghơnsaukhiViệtNamchínhthứcgianhậpWTOnăm2007.Nhờvậy,nănglựcsảnxuất,kinhdoanhvàcáchoạtđộngxuấtnhậpkhẩuđượccảithiện,mởrộngvàmanglạihiệuquảcaohơn.LàsốítquốcgiatrongsốcácnềnkinhtếmớinổiởkhuvựcĐôngnamÁkhôngrơivàotìnhtrạngsuythoáidướitácđộngcủagiaiđoạnkhủnghoảngtoàncầu2007-2008,nhưngcácchỉtiêukinhtếvĩmôchothấycuộckhủnghoảngđãcóảnhhưởngđếnnềnkinhtếViệtNam.NhiềudoanhnghiệpViệtNamđãlâmvàotìnhtrạnghoạtđộngkhókhănvàđãcóhàngloạtdoanhnghiệptiếnhànhgiảithế.Vớitìnhhìnhtrên,việcnắmgiữtiềnmặtcủacácdoanhnghiệpđượcquantâmhơn

Nhìnvàohình1vàhình2(PHỤLỤC)tathấyđasốcácdoanhnghiệpViệtNamcóxuhướnggiatăngvaynợvàtìmkiếmcácnguồntàitrợtừbênngoài.Điềunàygópmộtphầnkhôngnhỏlàmtăngtổngnợphảiphảicủacácdoanhnghiệp.Đángchúývàonăm2009,khoảnvayngắnhạncủadoanhnghiệpgiảm,khoảnvaydàihạntăng.Điềunàycóthểlýgiảilàdocácdoanhnghiệpmuốnđảmbảodòngtiềnđểđốiphóvớicáchạnchếvềtàichínhtrongtươnglai.Hình3(PHỤLỤC)chochúngtamộtcáchnhìntổngquátvềsựthayđổicácthànhphầntrongtổngtàisảncủacácdoanhnghiệptừnăm2007đếnnăm2012.Khoảntiềnvàtươngđươngluônchiếmkhoản10-

12%trongtổngtàisảncủadoanhnghiệp.Nhữngnhântốnàođãtácđộngđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệp,vàliệunắmgiữmộtsốlượngtiềnmặtcóảnhhưởngđếnhiệuquảhoạtđộngcủadoanhnghiệphaykhông?

Bêncạnhđó,giátrịcủadoanhnghiệpsẽnhưthếnàonếusốlượngtiềnmặtđượcdoanhnghiệpnắmgiữnhiềuhơnmứcmàdoanhnghiệpđóthậtsựcần

2012.Chương3sẽphântíchcácbiếntrongmôhìnhtạitìnhhìnhthựctếởViệtNam.Đồngthờisẽtrìnhbàycáckếtquảnghiêncứuthựcnghiệmthuđược.Cuốicùng,chương4sẽđưarakếtluậncùngcáckhuyếnnghịchoviệcquảntrịtiềnmặtnhằmmanglạihiệuquảhoạtđộngvàgiátrịtốiưuchodoanhnghiệp.Bêncạnhđó,hạnchếnghiêncứuvàhướngnghiêncứutiếptheocũngđượctrìnhbàytrongphầncuốinày

CHƯƠNG1:

TỔNGQUANCÁCKẾTQUẢNGHIÊNCỨUTRƯỚCĐÂY

Nắmgiữtiềnmặtlàmộtchủđềkhôngphảiquámớitrongcácnghiêncứuvềdoanh nghiệp.Nhiềunghiêncứuchorằngđộngcơnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệprấ tđadạng,cóthểdohạnchếtàichính,tàitrợbênngoàitốnkém,ảnhhưởngsứcéptừ cácchủnợnhưngânhàng,quảntrịdoanhnghiệp.Ngoàira,nhiềutácgiảcònchứ ngminhcómộtmốiliênhệgiữaviệcnắmgiữtiềnmặtđếnhiệuquảhoạtđộngcũng

nhưgiátrịdoanhnghiệptrongmộtgiaiđoạnnhấtđịnhnàođó.Trongphầnnày,c

áckếtquảnghiêncứucủanhiềutácgiảsẽđượctrìnhbàylại,nhằmgiúpchúngtac ómộtcáchnhìnkháiquátnhấtvềviệcnắmgiữtiềnmặttrongdoanhnghiệp,cũngn hưtácđộngcủanóđếnhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịcủadoanhnghiệp.

1.1 Cáckếtquảnghiêncứuvềnắmgiữtiềnmặt:

Vàonăm2009,bàinghiêncứucủanhómHardinIII,Higfeld,HillvàKellyđãphátbiểurằngviệcnắmgiữtiềnmặtcóliênquantrựctiếpđếnchiphícủanguồntàitrợbênngoàivàcáccơhộităngtrưởng.TheoHori,Ando,vàSaito(2010)vàcáctàiliệukháccóliênquankháctổngkết,mộtsốnguyênnhânnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệpđượcđưaranhư:hạnchếtàichính,tàitrợbênngoàitốnkém,ảnhhưởngsứcéptừcácchủnợnhưngânhàng,vàcuốicùnglàquảntrịdoanhnghiệp.Việcnắmgiữmộtlượngtiềnmặtnhấtđịnhgiúpcáccôngtyđảmbảođượctínhthanhkhoản,tránhcáckhókhănchotàitrợtrongtươnglai.MyersvàMajluf(1984)đãthảoluậnvềvấnđềcáckhoảntiềnmặtvàtiềngửingânhàngđượccungcấpnhưthếnàochocácdoanhnghiệpđanggặpphảisựđìnhtrệvềtàichính,đâylàđiềusẽgiúpchohọcóthểquảnlýcáchoạtđộngkinhdoanhmàkhôngcầnnguồntàitrợtốnkémtừbênngoài.NghiêncứucủaOplervàcáccộngsự(1999)đãchỉrarằngcáccôngtyđangcócáccơhộipháttriểnmạnhmẽvàdòngtiềnđanggiatăngsẽnắmgiữtươngđốicaotỷlệtiềnmặttrêntổngtàisản.NghiêncứucủaHofmannC(2006)cũngchotathấykếtquảtươngtự.Bêncạnhđó,cácdoanhnghiệpđangđối

Mộtsốnghiêncứukhácchorằngchủnợcómộtảnhhưởngđángkểđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủangườiđivay,trongđónghiêncứucủanhómtácgiảOzkan,AydinvàNeslihanOzkan(2004)đãnhậnxétlàkhárõràng.Trongnhiềutrườnghợp,cácchủnợkhádèdặtđểcungcấpmộtkhoảnvaybổsungchongườiđivay,trongkhinhữngngườinàyvẫnchưakhaithácđượchếtlượngtiềnmặtđangdựtrữ.Ởmộtkhíacạnhkhác,nhữngngườiđivayđangcómộtmứcnợcaovàđốimặtnghiêmtrọngvớicácvấnđềquảntrịtiềnmặtsẽgiatăngdựtrữtiềnmặtđểtránhkhỏiphásản.Trongmộtsốtrườnghợpriêngbiệt,cácngânhànggâyảnhhưởngđếnnắmgiữtiềnmặtcủakháchhàngđivay.PinkowitzvàWilliamson(2001)chứngminhrằngcáccôngtyNhậtBảnđãgiatăngnắmgiữtiềnmặtkhicácngânhàngchiphốivàgâyảnhhưởngbằngquyềnlựcđốivớicáckháchhàngdoanhnghiệp.Hoshi,Kashyap,vàShrafstein(1991)đãnhấnmạnhtácđộngcủangânhànglênmứcdựtrữtiềnmặtcủadoanhnghiệpvàđềnghịrằngnếuhọcómộtcamkếtchắcchắnđểcungcấpmộtkhảnăngthanhtoántốithiểuchocáckháchhàngdoanhnghiệp,nhữngkháchhàngnàykhôngcầnphảigiữthêmmộtlượngtiềnmặtởdoanhnghiệp

Việcnắmgiữtiềnmặttrongdoanhnghiệpcònliênquanđếnxungđộtlợiíchgiữanhàquảnlývàcácbênliênquanbênngoàidoanhnghiệptừquanđiểmcủaquảntrịdoanhnghiệp.Dựatrêncơsởcủalýthuyếtđạidiện,Jensen(1986)chothấycácnhàquảnlýcóđộngcơgiatăngtàisảnthuộcquyềnkiểmsoátcủahọ,chứkhôngphảilàđểtrảtiềncổtứcchocáccổđôngbênngoài.Vềvaitròcủaquảntrịdoanhnghiệpđốivớinắmgiữtiềnmặt,Oplercùngcáccộngsự(1999)vàMikkelsonvàPartch(2003)chothấykhôngcóbằngchứngmạnhmẽcủacáclợiíchquảnlýtrongcáccôngtyMỹ.Bêncạnhđó,FerreiravàVilela(2004)chothấymột

Nhữngnguyênnhâncủaviệcnắmgiữtiềnmặtcủacácdoanhnghiệprấtđadạngvàliênquanđếncáclợiíchkhácnhaucủacácbênliênquanởtronglẫnngoàidoanhnghiệp.Vìthế,cácnghiêncứuthựcnghiệmđãđiềutranhữngđộngcơthúcđẩyviệcnắmgiữtiềnmặtđểpháthiệnramốiquanhệgiữacácdoanhnghiệpvàcácbênliênquan.Trongđiềukiệnnắmgiữtiềnmặtdướisứcépvềhạnchếtàichính,Oplervàcáccộngsự(1999)chothấyvớicácdoanhnghiệpdễdàngtiếpcậncácthịtrườngvốnthìchúngthườngcótỷlệtiềnmặttrêntổngtàisảnthấp.BằngcáchsửdụngdữliệucáccôngtyMỹtronggiaiđoạn1971-

1994,họchothấyrằngkhidòngtiềnđểđầutưthấphoặcvốntừbênngoàilàkhátốnkém,cáccôngtynắmgiữtiềnmặtđểđảmbảorằnghọsẽcóthểtiếptụcđầutư.Faulkender(2002)sửdụngdữliệucủacáccôngtynhỏởMỹ,OzkanvàOzkan(2004)vớicácdoanhnghiệpVươngquốcAnh,vàFerreiravàVilela(2004)vớicáccôngtythuộcLiênminhKinhtếvàTiềntệchâuÂu(EMU)đềucókếtquảtươngtự

1.2 Cáckếtquảnghiêncứuvềảnhhưởngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtđốivớihiệuquảvà giátrịdoanhnghiệp:

Nghiêncứunàyđiềutrakhôngchỉvềcácnguyênnhânnắmgiữtiềnmặtkhông,màcònvềhiệuquảvàgiátrịcủacácdoanhnghiệptừquanđiểmnắmgiữtiềnmặt.Saddour(2006)thựchiệnnghiêncứuvớicáccôngtyởPhápgiaiđoạn1998-

2002đãkếtluậnrằnggiátrịthịtrườngcủacáccôngtyđượctínhbằngTobin’sQ1giatăngcùngchiềuvớimứcđộnắmgiữtiềnmặt.ĐồngthờitrongmộtnghiêncứukháccủanhómPinkowitz,StulzvàWilliamson(2006),bằngviệcsửdụngcáckỹthuậtcủahồiquyxácđịnhgiátrịFama&French(1998),cáctácgiảchorằngmốiquanhệgiữanắmgiữtiềnmặtvàgiátrịdoanhnghiệplàtươngđốithấpởcác

nướcbảovệnhàđầutưkémsovớiởcácnướckhác.JangvàSeung(2012)đãnêu

1 Tobin’sQ:hệsốqcủaTobinđượctínhtheocôngthứcgiátrịthịtrườngtổngtàisảntrêngiátrịsổsáchtổngtàisảncủa côngty.

Trongcácnghiêncứuthựcnghiệmvềnắmgiữtiềnmặtvàhiệuquảhoạtđộngdoanhnghiệp,Blanchard,Lopez-de-

Silanes,vàShleifer(1994)phântíchmộtmẫunhỏcủacáccôngtycócủatrờichotiềnmặttừcácvụkiện.Họnhậnrarằngngườiquảnlýgiữlạitiềnmặtthayvìphânphốichocáccổđông,ngaycảkhihọkhôngcócơhộiđầutưhấpdẫn.Cáckếtquảcũngchothấyrằngcáccôngtynàyđầutưvàocácdựánmàsaunàythấtbại.PinkowitzvàWilliamson(2005),bằngcáchsửdụngdữliệucáccôngtyMỹgiaiđoạn1950-

1999,chothấycácdoanhnghiệpvớicáccơhộităngtrưởngđangnắmgiữtiềnmặtthìcógiátrịcaohơn.Họcũngchứngminhrằngviệcnắmgiữtiềnmặtcủacácdoanhnghiệpvớicácchươngtrìnhđầutưổnđịnhvànhữngdoanhnghiệpphảiđốimặtvớikhảnăngxảyrakhủnghoảngtàichínhthìcógiátrịthấphơn.Fukuda(2011),bằngcáchsửdụngdữliệucáccôngtyNhậtBảngiaiđoạn2000-

2004,tươngtựnhưvậychothấyrằngnắmgiữtiềnmặtcủacácdoanhnghiệpcócơhộilớnchođầutưđượcđánhgiácao,mặcdù

ĐốivớimộtnềnkinhtếmớinổinhưViệtNam2,hầuhếtcácdoanhnghiệpđềucórấtnhiềucơhộiđầutưđểtăngtốcđộpháttriển.Việcgiatăngđầutưđãkhiếncácdoanhnghiệpthayđổicácchínhsáchvềquảntrịtiềnmặtcủamình.Hơnthếnữa,dướiảnhhưởngcủacuộckhủnghoảngkinhtếnăm2008,cácdoanhnghiệpởViệtNamđãchịutácđộngkhôngnhỏđếntìnhhìnhnắmgiữtiềnmặt,từđógâyảnhhưởngđếnhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịcủacácdoanhnghiệpViệtNam.Vớicáckếtquảnghiêncứucủanhiềutácgiảđãđượcđềcậpởtrên,chúngtasẽtiếnhànhnghiêncứuvềsựtácđộngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtlênhiệuquảvàgiátrịcủamộtsốdoanhnghiệpởViệtNamgiaiđoạn2007-

2012.TừđóđưaramộtsốkhuyếnnghịvềviệcnắmgiữtiềnmặtđểcảithiệnhiệuquảhoạtđộngcủacácdoanhnghiệpViệtNamhiệnnay.Trongbàinghiêncứunày,cómộtsốcâuhỏitrọngtâmnhưsau:

PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU

BằngviệcsửdụngdữliệubảngcủacáccôngtyNhậtBảnđượcniêmyếttronggiaiđoạn từnăm1980đếnnăm2010,tácgiảShinadaNaokiđãphântíchcácnhântốảnhhưởng đếnviệcnắmgiữtiềnmặtvàtácđộngcủanólênhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịdoanhngh iệp.BàinghiêncứucủaShinadaNaokiađãchochúngtathấycácmôhìnhđịnhlượngc ủanắmgiữtiềnmặt.NhậtBảnhiệnlànềnkinhtếlớnthứbathếgiới,việcsosánhvớiViệt Namlàmộtsựkhậpkhiễng.Tuynhiênđứngdướigócđộnghiêncứu,việcứngdụngcác môhìnhnàyvàoViệtNamcóthểsẽgiúpchúngtađánhgiáđượccáckếtquảmộtcáchtư ơngđốinhất.Từđó,chúngtacóthểhọctậpvàápdụngmộthoặcmộtsốđiểmtừcácmôhì nhnghiêncứunày.Mục2.1sẽtrìnhbàydữliệuđượcthuthậptrongbàinghiêncứunhư

thếnào.Ởmục2.2đưaracácmôhìnhdựkiếnápdụng:

 Môhìnhđolườngviệcnắmgiữtiềnmặtcủacácdoanhnghiệp:

∆CASH t =α+a*a*∆CF t +a*b*∆DCR t-1 +a*c*∆SPRD t +a*d*∆DI t +a*e*∆UC t +a*f*YD

 Môhìnhxemxétảnhhưởngcủanắmgiữtiềnmặtlênhiệuquảvàgiátrịdoanhng hiệp:

∆P t =α+a*a*∆CASH t-1 +a*b*YD+a*c*ID

2.1 Dữliệu:

Mẫudữliệuđượcsửdụngtrongbàiluậnvănnàybaogồm750quansátcủa125côngtyphitàichínhđượcniêmyếtởSởgiaodịchchứngkhoánthànhphốHồChíMinh(HOSE)vàSởgiaodịchchứngkhoánHàNội(HNX)tronggiaiđoạn8năm(2005-

2012).Dobiếnđođộbiếnđộngdòngtiềntrong3năm,nhómđãthuhẹpdữliệuquansátxuốngcòn6năm(2007-

2012)với500quansát.Ởđây,dữliệucủacácđịnhchếtàichínhnhưcácngânhàng,côngtychứngkhoán,côngtybảohiểm,…

khôngđượcđưavàovìsựkhácbiệtkhálớncủachúngsovớicácdoanh

nghiệpthôngthường(GaryvàAndrew,2002)3.Cáccôngtyđượcchọnlànhững

côngtycócógiátrịvốnhóathịtrườngtừmứctrungbìnhtrởlênđượcxácđịnhđếntháng3năm2013,nhằmlàmmẫuđạidiệnchothịtrường

ViệcthuthậpdữliệuđượcthựchiệnbằngcáchlấydữliệutừBáocáotàichínhcuốinămcủacáccôngtynêutrêntronggiaiđoạn2005-

2012.Bêncạnhđó,dữliệutừcácBáocáothườngniêncủasởgiaodịchchứngkhoánthànhphốHồChíMinhvàsởgiaodịchchứngkhoánHàNội,cácbàiphântíchcổphiếucủacáccôngtychứngkhoán,…

cũngđượcsửdụngđểphụcvụchoviệccậpnhậtdữliệu.Ngoàira,đểtăngtínhthuyếtphụcvàcócơsởcủanguồndữliệu,cáccơsởdữliệucủaNgânhàngThếgiới(WB),…

cùngmộtsốcơquan,tổchứckháccũngđượcthamkhảovàxemxét.CụthểđốivớidữliệutừNgânhàngThếgiới,dữliệuvềlãisuấttiềngửitiếtkiệmcủaViệtNam,dãibănglãisuấtgiữalãisuấtchovayvàlãisuấttiềngửiđãđượcthamkhảovàthuthập.Ngoàira,vớicácbáocáothườngniên,cácbàinghiêncứukinhtếvĩmôcủaTrungtâmnghiêncứukinhtếvàchínhsáchViệtNam(VERP),thuộcĐạihọcKinhtế-

ĐạihọcquốcgiaHàNộiđãgiúpbàinghiêncứucóthêmnhiềuthôngtinđểnhậnxétcácyếutốkinhtếViệtNamtronggiaiđoạn

2007–2012

3 MụcII,trang4-5,“FinancialInstitutions”củaGaryGortonvàAndrewWintonnăm2002.

2.2 Môhìnhphântíchthựcnghiệm:

2.2.1Độngcơnắmgiữtiềnmặt:

DựatheobàinghiêncứugốccủatácgiảShinadaNaoki(2012)đểgiảđịnhcácmốiquanhệsaudựatrêncơsởcáclýthuyếttrướcđâyvàkiểmtracácgiảđịnhvớidữliệutạiViệtNam

a Cácdoanhnghiệpnắmlượnglớntiềnmặtkhidòngtiềnvàodoanhnghiệptăng.

Nếudòngtiềnmặtcủacácdoanhnghiệplớnhơnsovớinhucầuchitiêu,họsửdụngtiềnmặtđểthanhtoáncáckhoảnnợvàcổtức.Tuynhiên,nếudòngtiềníthơnmứccầnthiết,họrúttiềntiềngửitiếtkiệmtrướckhipháthànhnợ.Xemxétnhữnghạnchếtàichínhvàtàitrợbênngoàitốnkém,cáccôngtygiatăngtiềnmặtkhicódòngtiềnvàolớntheonhucầuliêntụcchocácchiphí.Dướitácđộngcủacuộckhủnghoảngkinhtếnăm2008,cáccôngtyphảicắtgiảmchiphívàdođótrởnêndèdặthơnđốivớidựtrữtiềnmặt

b Cácdoanhnghiệpsửdụngđònbẩycaosẽnắmgiữnhiềutiềnmặt.

Nếucácdoanhnghiệpcótỷlệnợtrêntổngnguồnvốnởmứccao,họsẽgiatăngtiềnmặtdựtrữđểđềphòngphásảnhoặcchuẩnbịchocácchitiêutrongtươnglaithayvìđivaynợbênngoài

Vớicácgiảthuyếtnêutrên,môhìnhphântíchthựcnghiệmcódạngnhưsau:

∆CASH i,t =α+a*a*∆CF i,t +b*∆DCR i,t-1 +c*∆SPRD i,t +d*∆DI i,t +e*∆UC i,t +a*f*YD i (1)

Trongđó,CASHlàtỷlệcáckhoảntiềnvàtươngđươngtiềntrêntổngtàisảncủacôngtyitạithờiđiểmt.BiếnCFlàtỷlệcủadòngtiềntrêntổngtàisảncủacôngtyitạithờiđiểmt.Vớigiảđịnh(a),tôigánchohệsốalàdương.Trongđó,dòngtiềnđượctínhtoántheocôngthứctheobàinghiêncứ

ugốcđãdựatheo:Dòngtiền=Lợinhuận(lỗ)thuầnsauthuế+Khấuhao–Chitrảcổtức– Tiềnthưởngcủabanquảntrị.DCRlàtỷlệgiữatổngnợtrêntổngnguồnvốn.Hệsốbmangdấud

ươngtheogiảđịnh(b).SPRDđượcđịnhnghĩalàsựchênhlệchgiữalãisuấttiếtkiệmvàlãisuấtchitrả.Nhữngmốiquanhệđượcđềcậpở(c)và(d)giảiđịnhrằngcmangdấudương.UClàchỉsốkhôngchắcchắnđượcđolườngbằngđộbiếnđộngcủadòngtiềntrong3năm.HệsốecủabiếnUCđượcgiảsửmangdấudương.Cuốicùng,biếngiảđạidiệnchonămYDgiaiđoạn2007-2012,Năm2009,góikíchcầuhiệuquảcủaChínhphủđãgiúptìnhhìnhsảnxuấtkinhdoanhtrongnướckhởisắclênrấtnhiềusaukhibịtácđộnggiántiếpcủacuộckhủnghoảngthếgiớinăm2008.Vìthếtôiquyướcnăm2009là1,cácnămcònlạilà0,nhằmđolườngảnhhưởngcủanhântốnàyđếnviệcnắmgiữtiềnmặtcủadoanhnghiệp

BiếnDIđượclấytừcuộckhảosátmangtínhtâmlývềtháiđộchovaycủacáctổchứctíndụng.KhảosátnàymangtênTankan4củaNgânhàngTrungươngNhậtBảndànhchocácdoanhnghiệp.Đâylàcuộckhảosátmangtínhthườngniênvàbắtbuộc,đượctiếnhànhvớimộtquymôlớnvàmangtínhnghiêmtúccao.XétthấyđiềukiệnthựctếtạiViệtNam,biếnDIchưathểthuthậpđượcmộtcáchchínhxác.Từđóxétthấyviệcđưabiếnnàyvàomôhìnhsẽcóthểgâynhiễuvàtừđóảnhhưởngđếnkếtquảnghiêncứu,tôisẽloạibỏbiếnnàyrakhỏimôhìnhápdụngở

ViệtNamchogiaiđoạn2007–2012

4 Ta

nkanSurvey:http://www.boj.or.jp/en/statistics/tk/index.htm/

2.2.2.Ảnhhưởngcủaviệcnắmgiữtiềnmặtlênhiệuquảdoanhnghiệp:

Ởphầnnày,chúngtasẽtiếnhànhphântíchthựcnghiệmđểxemxétliệucácdoanhnghiệpnắmgiữlượngtiềnmặtlớnthìcóxuhướngchitiêutiềnmặthiệuquảđểcảithiệnhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịcủadoanhnghiệphaykhông?

Việcnắmgiữtiềnmặtcórấtnhiềunguyênnhânvàmứcđộtiềnmặtnắmgiữlàkhácnhautùyvàodoanhnghiệp.Tuynhiên,nếulượngtiềnmặtđượcnắmgiữtrongdoanhnghiệpquámứccầnthiếtđôikhisẽgâynhữngbấtlợichodoanhnghiệp.NhưđãđềcậpởphầntrìnhbàykếtquảcủacácnghiêncứutrướcđâyởChươngII,hầuhếtcácnhànghiêncứuđềuchorằngcơhộiđầutưcóảnhhưởngđếnmốiquanhệgiữaviệcnắmgiữtiềnmặtvàhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịdoanhnghiệp.Vìthế,tôiđưaramộtsốgiảđịnhcácmốiquanhệsauđểkiểmđịnh:

g Nếucơhộiđầutưlàđủlớn,việcnắmgiữmộtlượnglớntiềnmặtsẽcómộttươngquandương vớihiệuquảhoạtđộngcủadoanhnghiệp,điềunàyđượcđolườngbằngROA.Nóicáchkhá c,cácdoanhnghiệpsẽtíchlũytiềnmặtđểđầutưvàocácdựánlợinhuậnđểcóđượcmứcRO Atốt.

h Nếucácnhàđầutưcóquanđiểmchorằngcáccôngtynắmgiữnhiềutiềnmặtsẽcóhiệuquảh oạtđộngkinhdoanhtốthơn,thìgiátrịthịtrườngcáccôngtyđósẽcaohơn.

Vớicácgiảthuyếtnêutrên,môhìnhphântíchthựcnghiệmcódạngnhưsau:

∆Pt=α+a*a*∆CASHt-1+b*YD+c*ID(2)

Trongđó:P:biểuhiệnmộttrong2yếutố:ROAhoặcPBR.VớiROAlàtỷsuấtsinhlờitrêntổngt

àisảnvàPBRlàtỷlệgiátrịvốnhóathịtrườngtrêntổngtàisảncủadoanhnghiệp.YDvàIDlầnlư ợtlàbiếngiảđạidiệnnămvàngành.Tươngtựnhưmôhình(1),tôisẽápdụngFixedEffectdựatr

ênkiểmđịnhHausmanchomôhình(2)

KẾTQUẢNGHIÊNCỨU

PhầnnàysẽtrìnhbàykếtquảnghiêncứukhiápdụngmôhìnhtạiViệtNamgiaiđoạ n2007–

2012.ĐầutiênxemxétcácbiếntrongmôhìnhtạitìnhhìnhkinhtếởViệtNamtrong giaiđoạn2007–

2012trongphần3.1.Cuốicùngởphần3.2,sẽtrìnhbàykếtquảnghiêncứucácnhâ ntốảnhhưởngđếnviệcnắmgiữtiềnmặt,việcnắmgiữtiềnmặttácđộngnhưthếnà ođếnhiệuquảhoạtđộngvàgiátrịcủacácdoanhnghiệpniêmyếttạiViệtNamgiai đoạn2007–2012.