Tác động của các biến kinh tế vĩ mô đến chỉ số chứng khoán một số nước thị trường mới nổi

 Lý do chọn đề tài: Như chúng ta đã biết thị trường chứng khoán (TTCK) là kênh huy động vốn hiệu quả cho các doanh nghiệp đồng thời qua đây cũng giúp đánh giá giá trị doanh nghiệp và tình hình của nền kinh tế đất nước. Bên cạnh đó, nó còn cung cấp môi trường đầu tư kiếm lời rất phổ biến, thu hút sự chú ý của rất nhiều nhà đầu tư. Chính vì thế, đây là vấn đề thu hút nhiều nhà nghiên cứu. Trong thời gian qua có nhiều nghiên cứu cho thấy những biến động của các nhân tố kinh tế vĩ mô tác động rất lớn đến TTCK, gián tiếp ảnh hưởng đến nền kinh tế của đất nước. Việc nắm bắt được những tác động này thật sự có ý nghĩa quan trọng đối với việc đầu tư trên TTCK của các nhà đầu tư, từ việc quan sát sự biến động của các biến vĩ mô các nhà đầu tư có thể dự đoán tình hình TTCK trong tương lai để có kế hoạch cũng như chiến lược đầu tư thích hợp để có được phần lợi nhuận cao. Chính vì thế, bài nghiên cứu này nhằm khẳng định lại một lần nữa xem các nhân tố này thật sự có tác động đến TTCK và chúng tác động như thế nào trong khuôn khổ Việt Nam và một số nước có nền kinh tế mới nổi.  Mục tiêu nghiên cứu: Làm rõ về những ảnh hưởng của các nhân tố của môi trường kinh tế vĩ mô tới TTCK Việt Nam và một số nước mới nổi trong thời gian qua và qua đó giúp công ty chủ động hơn, có các biện pháp phòng ngừa rủi ro trước các tình huống biến động, đối với các nhà đầu tư thì có các chiến lược đầu tư thích hợp hơn.  Phương pháp nghiên cứu: Thu thập, lọc số liệu, dùng Eviews để chạy mô hình hồi quy dữ liệu bảng (panel data). Phương pháp phân tích, so sánh, thống kê, chọn mẫu.  Đối tượng nghiên cứu: Ảnh hưởng của các nhân tố của môi trường kinh tế vĩ mô đến TTCK một số nước thị trường mới nổi.  Nội dung nghiên cứu: Ở các nước đặt biệt là các nước mới nổi, việc thay đổi trong các chính sách cũng như các biến kinh tế vĩ mô thường xảy ra khá đột ngột nên thường tác động khá mạnh (tích cực và tiêu cực) lên tâm lý của của các nhà đầu tư. Vì vậy, bài nghiên cứu này là nhằm đưa ra một cách nhìn cụ thể về những tác động của các yếu tố trong môi trường kinh tế vĩ mô: lạm phát, tỷ giá hối đoái, lãi suất,... lên TTCK (đại diện là chỉ số chứng khoán). Bằng cách chạy mô hình hồi quy dạng dữ liệu bảng nhằm đưa ra kết quả của các tác động này đồng thời cũng đưa ra các dự báo cũng như làm tiền đề cho việc đề ra các phòng ngừa rủi ro hiệu quả cho hoạt động đầu tư.

 Mụctiêunghiêncứu:

LàmrõvềnhữngảnhhưởngcủacácnhântốcủamôitrườngkinhtếvĩmôtớiTTCKViệtNamvàmộtsốnướcmớinổitrongthờigianquavàquađógiúpcôngtychủđộnghơn,cócácbiệnphápphòngngừarủirotrướccáctìnhhuốngbiếnđộng,đốivớicácnhàđầutưthìcócácchiếnlượcđầutưthíchhợphơn

 Phươngphápnghiêncứu:

Thuthập,lọcsốliệu,dùngEviewsđểchạymôhìnhhồiquydữliệubảng(paneldata)

Phươngphápphântích,sosánh,thốngkê,chọnmẫu

 Đốitượngnghiêncứu:

ẢnhhưởngcủacácnhântốcủamôitrườngkinhtếvĩmôđếnTTCKmộtsốnướcthịtrườngmớinổi

 Nộidungnghiêncứu:

Ởcácnướcđặtbiệtlàcácnướcmớinổi,việcthayđổitrongcácchínhsáchcũngnhưcácbiếnkinhtếvĩmôthườngxảyrakháđộtngộtnênthườngtácđộngkhámạnh(tíchcựcvàtiêucực)lêntâmlýcủacủacácnhàđầutư.Vìvậy,bàinghiêncứunàylànhằmđưaramộtcáchnhìncụthểvềnhữngtácđộngcủacácyếutốtrongmôitrườngkinhtếvĩmô:lạmphát,tỷgiáhốiđoái,lãisuất, lênTTCK(đạidiệnlàchỉsốchứngkhoán).Bằngcáchchạymôhìnhhồiquydạngdữliệubảngnhằmđưarakếtquảcủacáctácđộngnàyđồngthờicũngđưaracácdựbáocũngnhưlàmtiềnđềchoviệcđềracácphòngngừarủirohiệuquảchohoạtđộngđầutư

 Đónggópcủađềtài:

Thôngquakiểmđịnhtrongthựctếcụthểlàởcácnướcthịtrườngmớinổi,chúngtôiđãđưarađượccácconsốcụthểvềsựtácđộngqualạigiữacácbiếnkinhtếvĩmôvàTTCK.Quađây,phầnnàocócáinhìnchungđầutiênvềsựbiếnđôngcủaTTCKkhicónhữngthayđổitrongchínhsáchvĩmônhưlạmphát,tỷgiá,lãisuất,…Đâylàvấnđềthườnggặpởcácnướccónềnkinhtếmớinổi

 Hướngpháttriểncủađềtài:

Chúngtôiđãcốgắngchạymôhìnhhồiquyđểđưaracáctácđộngcụthểsongcũngkhôngtránhkhỏicácthiếusótdoviệcthuthậpsốliệukhôngítkhókhăn,chúngtôichưaquantâmđếnvaitròcủayếutốtâmlýtrongđầutư.ĐểmởrộnghơnbàinghiêncứunàynêncầntìmhiểuthêmcácmôhìnhkhácgiúpgiảithíchtỷsuấtsinhlợithịtrườngtốthơnnhưmôhìnhFama-

French,môhìnhbanhântốmớicủaLuZhanghaycácnghiêncứuvềtâmlýbầyđànvàđolườngmứcđộbầyđàncủacácchỉsốchứngkhoán

MỤCLỤC 3

DANHMỤCBẢNGBIỂU 4

DANHMỤCTỪVIẾTTẮT 5

TÓMTẮT 6

1 GIỚITHIỆU 6

2 TỔNGQUANCÁCNGHIÊNCỨUTRƯỚCĐÂY 8

2.1 Khunglýthuyếtcơsở 8

2.2 Cácnghiêncứuthựcnghiệm 13

3 PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU 21

3.1 Chọnbiến 21

3.2 Mẫu 23

4 NỘIDUNG&KẾTQUẢNGHIÊNCỨU 24

4.1 Nộidungnghiêncứu 24

4.2 Ýnghĩakinhtế 35

4.2.1 Lạmphát 35

4.2.2 Tỷgiáhốiđoái 35

4.2.3 Dựtrữngoạihối 35

4.2.4 Lãisuất 36

4.2.5 Cungtiền 36

4.2.6 Xuấtkhẩu–nhậpkhẩu 36

5 KẾTLUẬN,GỢIÝCHÍNHSÁCHVÀHƯỚNGPHÁTTRIỂNĐỀTÀI 37

5.1 Kếtluận 37

5.2 Gợiýchínhsách 37

5.2.1 Chínhsáchkinhtếvĩmôcầnhướngđếntạosựổnđịnh,bềnvữngchothịtrườngchứngkhoán 37

5.2.2 Nângcaotínhhiệuquảcủathôngtinvĩmô 38

5.2.3 Chínhsáchtiềntệ 38

5.2.4 Hướngđếnmộtthịtrườngchứngkhoánhiệuquảvềthôngtin 38

5.3 Hướngpháttriểncủađềtài 39

TÀILIỆUTHAMKHẢO 40

Table1:Tómtắtcácnghiêncứuthựcnghiệm 20

Table2:Môtảcácbiến 23

Table3:Thốngkêmôtả 25

Table4:Matrậntươngquan 26

Table5:KỳvọngdấucủatừngbiếnđộclậptácđộnglênbiếnphụthuộcY 28

Table6:Kếtquảtheophươngpháphồiquygộp: 29

Table:Kiểmđịnhald 29

Table8:Kếtquảtheomôhìnhtácđộngcốđịnhtheođơnvịchéo(quốcgia) 30

Table9:Kếtquảtheomôhìnhtácđộngcốđịnhtheocácđơnvịchéo(quốcgia)vàthờigian 31

Table10:Kếtquảtheomôhìnhtácđộngngẫunhiênđốivớiảnhhưởngcủaquốcgia 32

Table11:Tổnghợpkếtquảtừcácmôhình 32

Table12:KiểmđịnhLikelihookratio 34

Table13:KiểmđịnhHausman 34

Nhưchúngtađãbiếtkiếnthứcvềhànhvicủagiácổphiếulàrấtquantrọngchonhàđầutưđặcbiệttronggiaiđoạnhiệnnaykhimàkinhtếtoàncầucónhiềubiếnđộng.Giácổphiếunóiriêng,chỉsốchứngkhoánnóichungluônchịuảnhhưởngbởimộtsốbiếnkinhtếvĩmôtrongthịtrườngtàichínhnhư:lạmphát,tỷgiá,dựtrữngoạihối,cungtiền,lãisuất,giátrịxuấtkhẩu–

nhậpkhẩu, Đằngsausựbiếnđộngcủacácbiếnnàymộtphầnthểhiệnsựcanthiệpcủachínhphủthôngquacácchínhsáchtàikhóa,tiềntệ, Dođó,cácnhàđầutưkhithamgiavàoTTCKcầnđặcbiệtquantâmđếncácchínhsáchcủachínhphủ.Bàinghiêncứunàychothấymứcđộảnhhưởngcủacácyếutốtrênđếnchỉsốchứngkhoánmộtsốnướccónềnkinhtếmớinổinhư:ViệtNam,HồngKông,Singapo,HànQuốc,ẤnĐộ,Malaysia,Indonesia,NamPhi,Peru,Braxintừnăm2005đếngiữanăm2012.Kếtquảhồiquytheobốnmôhình(hồiquygộp,tácđộngcốđịnhtheođơnvịcho,tácđộngcốđịnhtheođơnvịchovàthờigian,tácđộngngẫunhiên)chothấy:biếnlạmphát,lãisuất,uấtkhẩu(batrongbốnmôhình)khôngcótácđộngđếnchỉsốchứngkhoán;tỷgiátươngquanâmvớichỉsốchứngkhoán(chỉcómộtmôhìnhlàkhôngcóýnghĩathốngkê)dựtrữngoạihối,cungtiền,nhậpkhẩutươngquandươngvớichỉsốchứngkhoán.ứcđộtácđộngkhácnhauởmibiếncụthểnhưthếnàođọcgiảhãyemkếtquảởcácphầnsau

1 GIỚITHIỆU

Trongnềnkinhtếhiệnđại,vaitròcủathịtrườngchứngkhoánlàrấtquantrọng.Nócóthểrấthữuíchđểđadạnghóacácnguồnvốntrongnướcvàcáckênhđầutưvàosảnxuất,tuynhiênđểthựchiệnnhiệmvụquantrọngđólàrấtcầnthịtrườngchứngkhoáncómốiquanhệquantrọngvớicácbiếnkinhtếvĩmô.Ngàynaythịtrườngvốnđãtrởthànhmộtyếutốquantrọngcủanềnkinhtếhiệnđạidựatrênthịtrường.Nóchuyểnnguồnvốn

EMH(giảthuyếtthịtrườnghiệuquả)chothấyrằngtấtcảcácthôngtincầnthiếthoặccóliênquanchocácnhàđầutưvềtốiđalợinhuậnvàcácbiếnkinhtếvĩmôgiảmkhảnăngsiêulợinhuận.Dođó,giácổphiếuphảnánhđầyđủvịtríhiệntạicủacácbiếnkinhtếvĩmôtheoChongvàKoh(2003).CácnhàquảnlýdanhmụcđầutưvàtưvấnđầutưkhôngcókhảnăngđểgiúpcácnhàđầutưđểkiếmsiêulợinhuậnliêntụcnếuEMHliêntụctheovaitròcủacổphiếutrênthịtrườngchứngkhoáncáccôngtymôigiớilàmgiảmdầndần.Mốiquanhệgiữacácbiếnsốkinhtếthựctếvàgiácổphiếuđãđượcđiềutranghiêncứunhiềutrongcáctàiliệutàichính.ChođếnkhicơsởgiảthuyếtđạidiệnđượcxâydựngbởiFamavàSchwert(19)vàđượcpháttriểnbởiFama(1981)đãđượckhẳngđịnhrằngsựgiatăngcáchoạtđộngkinhtếthựcsựgâyramộtsựgiatănglạmphátvàsựsuygiảmtronggiácổphiếudocácmốitươngquanâmgiữalạmphátvàgiácổphiếu

Độnhạycủacổphiếuvàolạmphátkỳvọngsẽphụthuộcvàothờigianvàkhảnăngcủamộtcôngty.Khigiácổphiếutănggiátráiphiếucũnggiảm.Mộtsốnghiêncứuđãcungcấpbằngchứngthốngkêthuyếtphục,tácđộngtiêucựccủalạmphátđếntỷsuấtsinhlợicổphiếu.Suygiảmlạmphát,áplựcvàkỳvọnglạmphátbiệnminhcholãicổphiếuquálớngầnđây,cũngnhưđịnhgiácaohiệnnaynhưđolườngđượcbằnggiáthunhậpcaokỷlục.Tỷlệhoặcnăngsuấtcổtứcthấpkỷlục.Cácnhàphântíchvàquảnlýdanhmụcđầu

vực

Cómộtmốiquanhệnhânquảgiữagiácổphiếuvàtốcđộtăngtrưởng:giácổphiếucaohơn(thấphơn)nghĩalàchiphíđầutưcaohơn(thấphơn).Vìvậy,cómộtmốiquanhệnhânquảâmgiữachỉsốchứngkhoánvàsựtăngtrưởngtrongtươnglai

Nhữngnghiêncứugầnđâycũngchothấythayđổitronggiácổphiếu,chủyếulàdonhữngthayđổitrongcungtiền.Ngượclại,mộtsựrớtgiátrongtỷlệtăngtrưởngcungtiềnlàmchậmđàtăngtrưởngcủagiácổphiếu

Mụcđíchcủanghiêncứulàđểkiểmtramốiquanhệgiữacácbiếnsốkinhtếvĩmôthựcvàgiácổphiếu(chỉsốchứngkhoán)ởmộtsốnướcthịtrườngmớinổi.Bêncạnhđó,chúngtôicũngquađâytrảlờicáccâuhỏi:Cácbiếnkinhtếvĩmônàotácđộngđếnchỉsốchứngkhoán?Mứcđộtácđộngnhưthếnào?

Theohướngnào?

Giảithíchsựkhácbiệtcủanghiêncứucủachúngtôivớicácnghiêncứuthựcnghiệmtrướcđâytrênthếgiới?,…

Bốcụcbàinghiêncứuchialàmnămphần:phần1giớithiệu,phần2tổngquancácnghiêncứutrướcđây,phần3phươngphápnghiêncứu,phần4nộidung&kếtquảnghiêncứu,phầncuốicùnglàkếtluậnvàgợiýchínhsách

2 TỔNGQUANCÁCNGHIÊNCỨUTRƯỚCĐÂY

2.1 Khunglýthuyếtcơsở

Đầutưgiátrịlàmộtchiếnlượccổphiếurấtphổbiến,cácnhàđầutưtìmkiếmcáccôngtymàhọtinrằngcókhảnăngtạoralợinhuậnởmộtmứcđộchấpnhậnđượctrongmộtkhoảngthờigiannắmgiữduytrì.Mộtmứcđộchấpnhậnlợinhuậnlàlàmtốthơnsovớitrungbìnhthịtrường,nhưngnósẽlàkhácnhauchominhàđầutư.Điềumàgiốngnhauchotấtcảcácnhàđầutưgiátrịmongmuốnchínhlàmuamộtcổphiếuthựchiệntốtvới

giáhời

Lạmphátdochiphíđẩy:Chiphíđẩycủacácdoanhnghiệpbaogồmtiềnlương,giácảnguyênliệuđầuvào,máymóc,chiphíbảohiểmchocôngnhân,thuế Khigiácảcủamộthoặcvàiyếutốnàytănglênthìtổngchiphísảnxuấtcủacácxínghiệpchắcchắncũngtănglên,vìthếmàgiáthànhsảnphẩmcũngsẽtănglênnhằmbảotoànlợinhuậnvàthếlàmứcgiáchungcủatoànthểnềnkinhtếcũngsẽtăng

Lạmphátdocơcấu:Vớingànhkinhdoanhcóhiệuquả,doanhnghiệptăngdầntiềncôngdanhnghĩachongườilaođộng.Giálaođộngtănglêngâyáplựclênnhữngnhómngànhkinhdoanhkhônghiệuquả,cácdoanhnghiệpnàybuộcphảitănggiáthànhsảnphẩmđểđảmbảomứclợinhuậnvàlàmlạmphátsinhralạmphát

Lạmphátdocầukéo:nếunhucầuđangtăngnhanhhơnnguồncung,giácảsẽtănglên

Điềunàythườngxảyraởcácnềnkinhtếđangpháttriển

Lạmphátdoxuấtkhẩu:Khixuấtkhẩutăng,dẫntớitổngcầutăngcaohơntổngcungbởivìsảnphẩmđượcthugomchoxuấtkhẩukhiếnlượnghàngcungchothịtrườngtrongnướcgiảmkhiếntổngcungtrongnướcthấphơntổngcầu.Khitổngcungvàtổngcầumấtcânbằngsẽnảysinhlạmphát

Lạmphátdonhậpkhẩu:Khigiáhànghóanhậpkhẩutăng(dothuếnhậpkhẩutănghoặcdogiácảtrênthếgiớităng)thìgiábánsảnphẩmđótrongnướcsẽphảitănglên.Khimứcgiáchungbịgiánhậpkhẩuđộilênsẽhìnhthànhlạmphát

Lạmphátdocungđẩy:Khicôngtychiphítănglên,họcầnphảitănggiáđểduytrìlạmphátchiphíđẩycủahọtăngchiphícóthểbaogồmnhữngthứnhư:tiềnlương,thuế,hoặctăngchiphínhậpkhẩu

Đolườnglạmphátlàmộtvấnđềkhókhănchocácnhàthốngkêcủachínhphủ.Đểlàmđiềunày,mộtsốhànghóalàđạidiệncủanềnkinhtếđượcđặtlạivớinhauthànhnhữnggìđượcgọilàmột“giỏthịtrường”.Chiphícủagiỏnàysauđóđượcsosánhtheothờigian.Điềunàydẫnđếnmộtchỉsốgiá,đólàchiphícủagiỏthịtrườngngàyhômnaynhưlàmộttỷlệphầntrămcủachiphíđógiỏgiốnghệtnhautrongnămbắtđầu.LạmphátthườngđượcđolườngbằngCPI,PPI

Phươngtrình(2)cóthểviếtdướidạng(%):

%P+%Y=%M+%V(3)Chuyểnvế,tađược:

Lạmphát(%P)làtươngđươngvớitỷlệtăngtrưởngtiềntệ(%M)cộngvớisựthayđổitrongvậntốc(%V)trừđitỷlệtăngtrưởngsảnlượng(%Y)

Cungtiềnmởrộngnósẽdẫnđếnmộtsựgiatăngtrongtiêudùnghànghóacũngnhưlàmgiatăngviệcsửdụngcáctàisảntàichínhtrongđócóchứngkhoán.Chínhsáchmởrộngtiềntệlàmgiảmlãisuấtcủanềnkinhtế,làmgiảmlãisuấtchiếtkhấucủachứngkhoánquađólàmtănggiákỳvọngvàtăngthunhập

LãisuấtcaohơndoảnhhưởngcủachínhsáchtiềntệthắtchặtthườngcótácđộngxấuchoTTCKbởivì:nólàmgiảmgiácủachứngkhoánthôngquaviệclàmtănglãisuấtchiếtkhấutrongcácmôhìnhđịnhgiá;nólàmchocácchứngkhoánthunhậpcốđịnhtrởthànhmộtlựachọnhấpdẫnhơnlàmgiảmthanhkhoảnvàocổphiếu;làmgiảmuhướngvaymượnđểđầutưvàochứngkhoán;cuốicùng,nólàmtăngchiphívậnhànhdoanhnghiệpdođóảnhhưởngđếnlợinhuậncôngty

cảmtỷgiáhốiđoáivàmứcđộsựthamgiacủanướcngoài,nhưsau:

B 1i =α 0 +α 1 F i +μ i(6)

F ilàtỷlệnướcngoàitrêntổngdoanhsố.Ngoàira,độnhạycảmcủatỷgiácóthểđượcxemxéttrongmộtkhuônkhổmởrộngnhưsau:

R it =β 0i +β 1i R st +β 2i R mt +ε it(7)

R mtl àlợinhuậntrênchỉsốchứngkhoántíchlũyngoạihốitrongthángt;t=1,…,T.

Ởcấpđộkinhtếvĩmô,đểdựđoánmốitươngquanâmgiữasứcmạnhcủađồngnộitệvàchỉsốgiácổphiếutổnghợpácđịnhbởiphươngtrình:

Ds t =α+βDRS t +cDi t +ε t(8)

Ds tl àthayđổitrongtỷgiáthực;DRS tl àsựkhácbiệtlợinhuậnchứngkhoánthực;Di tlà

thayđổitrongsựkhácbiệtlãisuất

Lãisuấtlàgiácảcủatíndụng,làtỷlệcủatổngsốtiềnphảitrảsovớitổngsốtiềnvaytrongmộtkhoảngthờigiannhấtđịnh.Lãisuấtlàgiámàngườivayphảitrảđểđượcsửdụngtiềnkhôngthuộcsởhữucủahọvàlàlợitứcngườichovaycóđượcđốivớiviệctrìhoãnchitiêu

Đườngconglãisuấtlàđồthịmôtảmốiquanhệgiữalãisuấtvàkỳhạncủamộtsốcôngcụnợ.Đồthịnàybắtđầuvớimứclãisuấtởkỳhạnthấpnhấtvàmởrộngratheothờigian,thườnglàđếnkỳhạn30năm.Đườngconglãisuấtcóthểđượctạochobấtcứcôngcụnợnào,nhưngngườitathườngchọnđườngconglãisuấtTráiphiếuChínhphủ(TPCP)làmchuẩndođặctínhrủirothấp(gầnnhưkhôngrủiro)vàsựđadạngcủacáckỳhạntráiphiếu.Đườngconglãisuấtchuẩnđóngvaitròquantrọngtrongviệctạolãisuấtthamchiếuchohoạtđộngpháthành,giaodịchvàđầutưtrênthịtrườngtráiphiếu.Khiđườngconglãisuấttăngdốc,nótạomộtáplựcgiảmgiáchứngkhoánbởivìlãisuấtcủatráiphiếuchínhphủsẽtăng.Tuynhiên,điềunàychỉmangtínhlýthuyết,trênthựctếkhôngcónghĩalàkhiđườngconglãisuấttăngcaosẽkhôngcócáccơhộiđầutưvàochứngkhoán,trênthựctế,đâychỉlàmộtnhântốmàcácnhàđầutưchứngkhoáncầnemtkhiphântíchuhướngTTCK

Tỷgiáhốiđoái(tỷgiá)làtỷlệtraođổicủahaiđồngtiềngiữahaiquốcgia,làgiácủamộtđồngtiềnnướcnàytínhbằngmộtđồngtiềnnướckhác.Thôngthườngtỷgiáhốiđoáiđượcbiểudiễnthôngquatỷlệbaonhiêuđơnvịđồngtiềnnướcnày(nhiềuhơnmộtđơnvị)bằngmộtđơnvịđồngtiềncủanướckia

đầutưnướcngoàimộtsụtgiảmtronggiáchứngkhoán.Tuynhiên,đốivớicácnhà

đầutưtrongnước,sựgiảmgiácủađồngnộitệlàmchochứngkhoánnướcngoàitrởnên

đắctươngđối-mộthiệuứngthaythếsangcáctàisảnnộiđịatănggiáchứngkhoán

Cáncânthươngmạilàmộtmụctrongtàikhoảnvãnglaicủacáncânthánhtoánquốctế.Cáncânthươngmạighilạinhữngthayđổitrongxuấtkhẩuvànhậpkhẩucủamộtquốcgiatrongmộtkhoảngthờigiannhấtđịnh(quýhoặcnăm)cũngnhưmứcchênhlệchgiữachúng(xuấtkhẩutrừđinhậpkhẩu).Khimứcchênhlệchlàlớnhơn0,thìcáncânthươngmạicóthặngdư.Ngượclại,khimứcchênhlệchnhỏhơn0,thìcáncânthươngmạicóthâmhụt.Khimứcchênhlệchđúngbằng0,cáncânthươngmạiởtrạngtháicânbằng.Dựtrữngoạihốinhànước(dựtrữngoạihốihoặcdựtrữngoạitệ)làlượngngoạitệmàngânhàngtrungươnghoặccơquanhữutráchtiềntệcủamộtquốcgiahaylãnhthổnắmgiữ.ĐâylàmộtloạitàisảncủaNhànướcđượccấtgiữdướidạngngoạitệ(thườnglàcácngoạitệmạnhnhư:Đôlaĩ,YênNhật,Euro,

…)nhằmmụcđíchthanhtoánquốctếhoặchtrợgiátrịđồngtiềnquốcgia

2.2 Cácnghiêncứuthựcnghiệm

TTCKlàmộtchủthểchịutácđộngcủanhiềunhântốkinhtế:vimôvàvĩmô.Trongđónhântốvĩmôtácđộngmạnhhơn.Vìvậy,mốiquanhệgiữacácbiếnkinhtếvĩmôvớichỉsốchứngkhoán,đạidiệnchoTTCK,đãđượcnhiềunhànghiêncứutrênthếgiớiquantâm.StephenA.Ross(196)đãpháttriểnLýthuyếtkinhdoanhchênhlệchgiáAPT(ArbitragePricingTheory)đểgiảithíchtỉsuấtsinhlợicủachứngkhoántrênthịtrường.LýthuyếtAPTchorằngtỉsuấtsinhlờikỳvọngcủachứngkhoánđượcácđịnhbằngphươngtrìnhknhântố:Rj=αj+βj,1F2+…+βj,KFK+εj

CácnghiêncứucủaChen,RollvàRoss(1986),Bodie(1976),Fama(1981),GeskeandRoll(1983),PearcevàRoley(1983),Pearce(1985)đãphảnánhsựtácdộngcủacácbiếnkinhtếvĩmôđếnlợinhuậnchứngkhoán

ĐốivớithịtrườngchứngkhoánNhậtBản,thựcnghiệmđiềutracủaJaffevàWesterfield(1985)vàKato,ZiembavàSchwartz(1990)cũngtìmthấymộtsốbằngchứngvềkhảnăngdựđoánhànhvichỉsốtỷsuấtsinhlợichứngkhoán

MookerjeevàYu(1997)nghiêncứucơcấugiáthịtrườngchứngkhoánSingapoređiềutraxemliệucómốiquanhệnhânquảlâudàigiữacácbiếnsốkinhtếvĩmôvàgiácảthịtrườngchứngkhoán.Họnhậnrarằngbatrongsốbốnbiếnkinhtếvĩmôcùngđồngliênkếtvớigiácảthịtrườngchứngkhoán

Habibullah(2000)ácđịnhcácmốiquanhệdẫndắtvàđộtrễgiữathịtrườngchứngkhoánalaysiavànămbiếnkinhtếvĩmôthenchốt.NghiêncứucủaNaka(2001)vềmốiquanhệgiữacácbiếnkinhtếvĩmôvàchỉsốBombayStockExchange.KếtquảchothấylạmpháttrongnướccókhảnăngcảntrởnghiêmtrọngnhấtđếnthịtrườngchứngkhoánẤnĐộngượclạitốcđộtăngtrưởngsảnlượngnộiđịalàđộnglựcchủyếucủanó

Bhattacharya(2002)điềutrabảnchấtcủamốiquanhệnhânquảgiữagiácổphiếuvàtổnghợpkinhtếvĩmôtrongnướcngoàikhuvựcởẤnĐộbằngcáchápdụngcáckỹthuật:kiểmtrađơnvịgốc(unitroottest),đồngliênkết(cointegrate)vàkiểmtraquanhệnhânquảGrangerdàihạngầnđâyđềxuấtbởiTodavàYamamoto(1995)tìmthấyrằngkhôngcómốiliênhệnhânquảgiữagiácổphiếuvàcácbiến

Okuyan(2008)điềutramốiquanhệgiữacácbiếnsốkinhtếvĩmôvàgiácổphiếuthựcởThổNhĩKỳtheo

“giảthuyếtđạidiện”đượcpháttriểnbởiFama(1981).MốiquanhệdàihạngiữabiếnđượckiểmtrabằngcáchtiếpcậnBoundpháttriểnbởiPaseran(2001)

CácnghiêncứuđượcthựchiệnbởiChen,RollvàRoss(1986),Chan,ChenvàHsieh(1985)đềnghịrằngsựthayđổisảnxuấttổnghợp,tỷlệlạmphát,lãisuấtngắnhạn,độdốctrongcấutrúcthờihạn(đolườngbằngsựkhácbiệttronglợinhuậndàihạnvàngắnhạncủatráiphiếuchínhphủ)vàphírủiro(đolườngbằnglợinhuậntráiphiếucấpthấpvàtráiphiếucấpcao)lànhữngnhântốcóảnhhưởngđếnviệcdưđoánlợinhuậnchứngkhoán

Harvey(1995)tậptrungvàocácthịtrườngmớinổibằngcáchnhìnvàolợinhuậncủahơn800cổphiếucủa20thịtrườngmớinổi.Ôngthấyrằngmứcđộdựđoántrongthịtrườngmớinổilớnhơnởcácthịtrườngpháttriển.Ngoàira,thôngtinnộiđịađóngmộtvaitròquantrọnghơnnhiềutrongviệcdựđoánlợinhuậnởcácnướcthịtrườngmớinổihơnsovớicácnướcthịtrườngpháttriển.Đặcđiểmnàygiúpgiảithíchsựkhácbiệttrongkhảnăngdựđoángiữahailoạithịtrường

LýthuyếtđạidiệnđượcxâydựngbởiFamavàSchwert(1977)chorằngsựgiatăngcác

hoạtđộngkinhtếthựcsựgâyramộtsựgiatănglạmphátvàcũnglàmộtgiảmtronggiá

alkiel(199)đãnóirằngsựbiếnđộngcủalạmphátlàmtăngnguycơcủaviệcsởhữumộtcổphiếuvàdođóôngdẫnđếnmộtmốitươngquanâmgiữalạmphátvàgiácổphiếu.Cukierman(1983)ngụýrằngcómộtmốiquanhệdươnggiữalạmphátdựkiến,biếnđộnglạmphát,lạmphátbấtngờvàlạmphátthực

Bêncạnhđó,nghiêncứucủaLinter(195),Bodies(196)cũngcókếtquảtươngtựđólàsựtươngquanâmgiữalợinhuậnthựccủavốnchủsởhữuvàtỷlệlạmphátthực.Vớimộtsốgiảđịnh,FamavàSchwert(1977)phântíchlạmphátthànhlạmphátkỳvọngvàkhôngkỳvọngkếtquảchothấyrằngcảhaiphầnđềutươngquanâmđếnlợinhuậnchứngkhoán.Nghiêncứukháctậptrungvàomốitươngquanâmgiữalạmphátvàgiácổphiếuthực,phảnánhtrongtỷlệchitrảcổtứcvàtỷsốgiá/

thunhập.ModiglianivàCohn(1979),Summers(1983)chorằnggiácổphiếucóthểbịbópméobởilượngtiềnảotứclàcổphiếuđượcđịnhgiánhưkhicácnhàđầutưnhầmlẫnsửdụnglãisuấtdanhnghĩađểgiảmgiáthunhậpthựctế

Park(1997)tiếpcậnvớicácsảnphẩmtrongmộtkhíacạnhkhácnhautrongnghiêncứucủamìnhliênquanđếnHoaKỳ.Ôngđãđềcậpvềmộtmốitươngquanâmgiữachỉsốlạmphátvàgiácổphiếutrongtươnglai.TheoPark(199),tỷlệcóviệclàmlàbiếnquantrọngnhấtcóthểdựbáolạmpháttrongtươnglai.Ôngnóithêmrằngbiếnnàytươngquanâmvớigiácổphiếu

Ngoàira,nghiêncứucủaChatrath(199)cũngchothấymốitươngquanâmgiữalợinhuậnthịtrườngchứngkhoánvàlạmphátởcácnướcpháttriểnởchâuÂuvàBắcĩ.NghiêncứucũngcókếtquảtươngtựởẤnĐộ

JohnY.CampbellvàTuomoVuolteenaho(2004)tìmthấyrằnglạmphátcaolàtươngquandươngvớikỳvọngtỷsuấtcổtứcthựcdựkiếnsẽtăngtrưởngdàihạn.Họthấyrằnglạmphátlàgầnnhưkhôngtươngquanvớiphíbảohiểmrủirochủquan

Dornbusch(1980)giảithíchchomốiquanhệgiữatỷgiáhốiđoáivàgiácổphiếuthôngquatiếpcậndanhmụcđầutưcânbằngnhấnmạnhvaitròcủacácgiaodịchtàikhoảnvốn.Ôngthấyrằngtăng(giảm)giácổphiếusẽdẫnđếnmộtsựtănglên(sụtxuống)trongtỷgiáhốiđoái

BàinghiêncứucủaOngvàIzanchothấylàcómộtmốiliênhệyếugiữatỷgiávàgiáchứngkhoánÚccũngnhưởcácnướcG7.Bahmani-

OskooeevàSohrabianbáocáolàkhôngcómốiliênhệdàihạngiữagiáchứngkhoánvàtỷgiáởMỹ,tuynhiên,họpháthiệncómộtmốiquanhệngắnhạngiữahaibiếnsốnàythôngquakiểmđịnhnhânquảGranger

HorobetLivia(2007)khámphásựtươngtácgiữatỷgiáhốiđoáivàgiácủathịtrườngchứngkhoánápdụngchoRomania.Nghiêncứusửdụngthửnghiệmhaichiềucùngđồngliênkết,sửdụngcảhaitiêuchuẩnEngle-GrangervàJohansen-

JuseliusvàkiểmtramốiquanhệnhânquảGrangerthayđổichothấysựkhôngcùngđồngliênkếtgiữatỷgiáhốiđoáivàgiácổphiếu

NghiêncứucủaFriedmanvàSchwartz(1963)đãđưaralờigiảithíchđầutiênvềmốiquanhệgiữacungtiềnvàthunhậpchứngkhoán,theođómộtgiatăngtrongcungtiềnsẽlàmgiatăngthanhkhoảnvàtíndụngchongườimuacổphiếudẫnđếngiácảcchứngkhoáncaohơn

Hamburger,Kochin(192)vàKraft(19)đãchothấymốiliênkếtmạnhmẽgiữahaibiếnsố.TuynhiêncũngcómộtsốnghiêncứunhưcủaCooper(1974),Nozar&Taylor(1988)lạikhôngchothấybấtkỳmốiquanhệnàogiữahaibiến

aysamivàKoh(2000)đãchứngminhrằngcómốiquanhệcùngchiềukhichínhphủthắtchặttiềntệvàtỷsuấtsinhlợicủacổphiếuởTTCKSingaporedonhàđầutưtintưởngcácchínhsáchhiệntạicủachínhphủsẽđemlạihiệuquảtốtchonềnkinhtế

Sellin(2001)lậpluậnrằngcungtiềnsẽảnhhưởngđếngiácổphiếuchỉkhisựthayđổitrongcungtiềnkỳvọnglàmthayđổivềchínhsáchtiềntệtrongtươnglai.Ônglậpluậnrằngmộtcúsốccungtiềntíchcựcsẽdẫndắtmọingườidựđoánchínhsáchthắtchặttiềntệtrongtrongtươnglai

BenBernankevàKennethKuttner(2005)chorằnggiácủamộtcổphiếulàmộtchứcnăngcủanóvềgiátrịtiềntệvàrủirovềnhậnthứctrongviệctổchứccổphiếu.Mộtcổphiếuhấpdẫnnếutiềntệgiátrịnómangcao

Shostak(2006)kếtluậnrằnggiácổphiếugâyranhữngthayđổitrongcungtiền.Trongbàinghiêncứucủamình,ôngđãchỉrarằngmốiquanhệnhânquảkhôngcóthểđượcthiếtlậpbằngcácphươngtiệnthốngkêmàkhôngcómộtđịnhnghĩachặtchẽvềtiềnbạcvàlàmthếnàonócóliênquanđếngiácủacáctàisảntàichính.Tráingượcvớinhiềuchuyêngia,nhữngngườibácbỏtầmquantrọngcủatiềntrongviệcđẩygiácổphiếu

askay(2008)phântíchtácđộngcủathayđổilượngcungtiềntrêngiácổphiếu.Ôngchứngminhrằngcúsốccungtiềntíchcựclàmtănggiácổphiếuvàngượclại.Ngoàira,giảthuyếtthịtrườnghiệuquảnhữngthayđổidựkiếntrongviệctiềncungquantrọnghơnlàthayđổibấtngờtrongviệccungtiềntrongviệcácđịnhgiácổphiếu

ShillervàBeltratti(1992)ngoàiviệcácđịnhcácnhântốphổbiếntrongcáccổphiếuvàtráiphiếu.Họkiểmtrachodùgiácổphiếuquánhạycảmvớikhoảnsinhlờitráiphiếu,phùhợpvớimộtphíbảohiểmrủirokhôngđổigiữacổphiếuvàtráiphiếungắnhạn.Thử

Gupta,ChevaliervàSayekt(2000)nghiêncứumốiquanhệgiữalãisuất,tỷgiáhốiđoáivàgiácổphiếutrongcáccổphiếungoạitệJakarta.Cácnhànghiêncứutìmthấytronghầuhếtcácvídụđãcókhôngcóquanhệnhânquảmạnhmẽmốiquanhệgiữagiácổphiếuvàlãisuất

SafailSharma(200)đãsửdụnglãisuất,tỷgiá,dựtrữngoạihối,chỉsốsảnxuấtcôngnghiệp,tăngtrưởngtiềntệvàlạmphátnhưlàcácbiếnđộclậpvớiARvàAđểvôhiệuhóanhữngảnhhưởngđộngtrongcácbiến.Kếtquảchothấyđộtrễgiátrịđượcđánhgiácaotrongsựliênkếtvớicổphiếuhiệntại,dựtrữngoạihối,chỉsốsảnxuấtcôngnghiệpvàtăngtrưởngtiềntệliênquanđángkể.Nghiêncứudùngdữliệutừ1986để2004

NghiêncứucủaBeenstockvàChan(1998),Souer(1994),Altay(2003),Tursoyelal(2008),Kandir(2008)đãchothấychỉsốchứngkhoánbịtácđộngbởigiátrịxuất–nhậpkhẩu

Trongbàinghiêncứu“Effectofmacroeconomicvariablesonstockmarketreturnsforfouremergingeconomies:Brazil,Russia,IndiaandChina”,tácgiảRobertD.GayđãtiếnhànhkiểmđịnhảnhhưởngcủacácnhântốvĩmônhưTGHĐvàgiádầulênTTCKbằngcáchsửdụngphươngphápBo-Jenkins-môhìnhARIA.Đểmôtảmốiquanhệnày,tácgiảđãdùngtrungbìnhdiđộng1thángMA(1),3thángMA(3),6thángMA(6)và12thángA(12)chođộtrễcủabiếnphụthuộcgiáCKvà2biếntỷgiávàgiádầu.Dữliệuđượcthuthậptheothángtừtháng03/1999đếntháng06/2006.Kếtquảphântích:tồntạimốiquanhệcùngchiềugiữatỷgiávớigiáCKtrên3thịtrườngBrazil,NgavàTrungQuốc,điềunàycónghĩalàviệcđịnhgiáđồngnộitệcao(thấp)sovớiUSDsẽtácđộngtiêucực(tíchcực)lênTTCKnộiđịa.VềgiádầuthìmộtsựgiatăngtronggiádầusẽtácđộngtiêucựclênthịtrườngCK.PhântíchtácđộngcủacácnhântốvĩmôquốctếnhưtỷgiávàgiádầulênTTCKcủaBrazil,Nga,ẤnĐộvàTrungQuốcthìkhôngchothấymộtmốiliênhệrõràngnào

2007)củatácgiảKomainJiranyakulđãgiảithíchmốiquanhệgiữachỉsốgiáCKvớicácbiến13kinhtếvĩmôtạiTháiLan.Dữliệuđượcthuthậptheotừngquýtừquý1năm1993đếnquý4năm200.Kếtquảkiểmđịnhchothấy,cácbiếncósựliênkếtvớinhau,vàtồntạimốiquanhệdàihạngiữachỉsốgiáCKvà4biếnkinhtếvĩmô:GDPthực,cungtiền,TGHĐdanhnghĩacóhiệulựcvàlạmphát.Điềuđặcbiệtlàkhủnghoảngtàichính1997lạikhôngcóảnhhưởnggìđếngiáCK.Kếtquảcủakiểmnghiệm(theomôhìnherrorcorrection)đãchothấymốiquanhệqualạigiữaTSSLcủathịtrườngCKvớitỷlệtăngtrưởngtrongngắnvàdàihạn.GDPthực,TGHĐdanhnghĩavàcungtiềncótácđộngcùngchiềulêngiáCK,trongkhilạmphátlạicótácđộngngượcchiềulêngiáCK

ongbangpovàSharmađãpháthiệnmốiquanhệgiữaTSSLthịtrườngvới5biếnvĩmôở5quốcgiaASEANlàIndonesia,Malaysia,Philippies,SingaporevàTháiLan.BằngcáchquansátmốiquanhệtrongcảngắnvàdàihạncủatừngchỉsốCKvàcácbiếnnhưGNP,CPI,cungtiền,lãisuấtvàtỷgiá,kếtquảlàtrongdàihạncả5chỉsốđềucómốiquanhệrõntđốivớităngtrưởngđầuravàtươngquanmờnhạtvớimứcgiáhiệntại.Trongdàihạn,mốiquanhệgiữatỷsuấtthịtrườngvớilãisuấtlạikhôngthểhiệnrõởthịtrườngPhilippines,SingaporevàTháiLan;rõnétởthịtrườngIndonesiavàMalaysia

Từcácnghiêncứutrênchúngtacóthểthấyđượccácbiếnkinhtếvĩmôthậtsựcótácđộngđếngiáchứngkhoán(chỉsốchứngkhoán)dùcácnghiêncứuởcácmẫukhácnhaucóphầnmâuthuẩn.Kiếnthứcvềhànhvicủagiácổphiếulàrấtquantrọngchonhàđầutư,chínhvìthếchúngtacầnphảiquantâmđếnnhữngyếutốtácđộngđếnnó.LiệucácbiếnnàycótácđộngvớichiềuhướngtươngtựnhưvậyđếnchỉsốchứngkhoánởViệtNamcũngnhưcácnướcmớinổihiệnnay?Mứcđộtácđộngnhưthếnào?

Nhữngbiếnvĩmônàothậtsựcóýnghĩathốngkê?

Table1:Tómtắtcácnghiêncứuthựcnghiệm

BiếnđộclậpCácnghiêncứuthựcnghiệm

Lạmphát JohnY.CampbellvàTuomoVuolteenaho(2004),Geskeand

Roll(1983),PearcevàRoley(1983),Pearce(1985),Naka(2001),FamavàSchwert(1977),Malkiel(1979),Linter(1975),Bodies(1976),Park(1997),Chatrath(1997),…

Tỷgiá AbdallavàMurinde(1996),Dornbusch(1980),Giovanninivà

Jordan,Tabak(2006)HorobetLivia(2007),Bahmani-OskooeevàSohrabian,NiehvàLee(2001),

…Dựtrữngoạihối SafailSharma(2007),…

Lãisuất Chen,RollvàRoss(1986),Chan,ChenvàHsieh(1985)

Gupta,ChevaliervàSayekt(2000)Cungtiền FriedmanvàSchwartz(1963),Fama,1981,Maskay(2008),

MjkherjeevàNaka(1995),MaysamivàKoh(2000),MjkherjeevàNaka(1995),HomavàJafee(1971),Cooper(1974),Nozar&Taylor(1988),jkherjeevàNaka(1995),…

Giátrịxuấtkhẩu

–nhậpkhẩu

BeenstockvàChan(1998),Souer(1994),Altay(2003),Tursoyelal(2008),Kandir(2008),…

3 PHƯƠNGPHÁPNGHIÊNCỨU

3.1 Chọnbiến

Chỉsốchứngkhoán:Biếnnàyđóngvaitròlàbiếnphụthuộctrongphântíchhồiquycủabàinghiêncứuc

húngtôi.Dựavàonóchúngtacóthểnắmbắtđượchiệuquảhoạtđộngcủathịtrườngchứngkhoáncũngnhưuhướngchínhcủathịtrườngnày,đểđápứngnhucầuđầutư,phântích,tưvấn,…

Lạmphát:Tỷlệlạmphátcaolàmtăngchiphímứcsốngvàtăngsựdịchchuyểncácnguồnlựctừđầutưđếntiêudùngđiềunàydẫnđếnsựsụtgiảmtrongnhucầucủacác