Giải thích - Đời người cũng như một bài thơ là cách khẳng định giá trị cuộc sống của con người.. - Tuy nhiên, giá trị cuộc đời của con người không phụ thuộc vào thời gian sống mà phụ t
Trang 1
SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP CƠ SỞ TỈNH ĐIỆN BIÊN NĂM HỌC 2009-2010
MÔN NGỮ VĂN LỚP 12 THPT
ĐỀ CHÍNH THỨC Thời gian làm bài: 180 phút (không kể thời gian giao đề)
Đề thi gồm có 01 trang
Đ Ề B ÀI
Câu 1: (8,0 điểm)
Suy nghĩ của anh (chị) về ý kiến sau:
“Đời người cũng như một bài thơ, giá trị không tùy thuộc vào số câu mà tùy thuộc vào nội dung”
Câu 2: (12,0 điểm)
“Thơ thu Việt Nam thường lấy mùa thu Bắc Bộ làm chất liệu, nhưng cảnh thu trong mỗi tác phẩm hiện lên độc đáo khác nhau” Phân tích cảnh thu ở hai
đoạn thu sau để làm rõ ý kiến trên
"…Mây vẩn từng không, chim bay đi
Khí trời u uất hận chia ly
Ít nhiều thiếu nữ buồn không nói
Tựa cửa nhìn xa nghĩ ngợi gì."
(Đây mùa thu tới - Xuân Diệu)
"…Mùa thu nay khác rồi
Tôi đứng vui nghe giữa núi đồi
Gió thổi rừng tre phấp phới
Trời thu thay áo mới
Trong biếc nói cười thiết tha…"
(Đất nước - Nguyễn Đình Thi)
HẾT
Trang 2SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP CƠ SỞ TỈNH ĐIỆN BIấN MễN NGỮ VĂN LỚP 12 THPT
NĂM HỌC 2009-2010
Hướng dẫn chấm gồm cú 03 trang
HƯ ỚNG DẪN CHẤM ĐỀ CHÍNH THỨC Cõu 1 (8,0 điểm)
I Yêu cầu về kĩ năng
- Hiểu đề bài, biết cách làm bài nghị luận về một tư tưởng đạo lý Bố cục chặt chẽ, diễn đạt dễ hiểu, dẫn chứng chọn lọc; không mắc lỗi dùng từ, ngữ pháp
II Yêu cầu về nội dung
Học sinh cú thể trỡnh bày suy nghĩ của mỡnh theo nhiều hướng, dưới nhiều gúc độ nhưng đảm bảo cỏc ý sau:
1 Giải thích
- Đời người cũng như một bài thơ là cách khẳng định giá trị cuộc sống của con
người Mỗi người sinh ra đều được trân trọng và đều đẹp như một áng thơ cuộc sống,
“Cao cả thay chức vị làm người trên Trái đất” (Gooc-ki)
- Tuy nhiên, giá trị cuộc đời của con người không phụ thuộc vào thời gian
sống mà phụ thuộc vào hành động sống, sự cống hiến.( không tuỳ thuộc vào số câu )
2 Phân tích, bình luận
- Cuộc đời mỗi con người sinh ra, trưởng thành cho đến khi nhắm mắt xuôi tay
là một quỏ trình hình thành, hoàn thiện và khẳng định nhân cách Mỗi người có một cá tính, một phong cách sống, một hình thức sống (kĩ năng sống) thể hiện qua suy nghĩ, hành động và cống hiến
- Chỉ người nào biết sống đúng, sống đẹp mới được mọi người trân trọng và ngợi ca (đẹp như giá trị của bài thơ) Giá trị cuộc sống của con người là chất lượng cuộc sống, là sự cống hiến, là nhân cách (Lý tưởng sống, hành vi sống, năng lực sống…) Giá trị cuộc sống của mỗi người không phụ thuộc vào hình thức sống, cách thức sống, nghệ thuật sống mỗi người theo đuổi (số câu nhiều hay ít của một bài thơ )
- Một cuộc đời đẹp là cuộc đời biết sống có lí tưởng, hoài bão, biết suy nghĩ và hành động, biết sống đẹp Trong thực tế, có những cuộc đời dù ngắn ngủi nhưng sống có lý tưởng cao đẹp, có nhiều cống hiến cho nhân loại vẫn được người đời biết
ơn và trân trọng Có những người sống lâu nhưng cuộc sống mờ nhạt, vô ích, sống thừa, sống vị kỉ chắc chắn họ là những người bị lãng quên Cuộc sống của họ chỉ là
sự tồn tại
- Trong xã hội hiện đại, con người cá nhân được đề cao Vì thế, mỗi người cần biết sống đẹp, sống có ích
- Từ đó, học sinh phê phán những quan điểm sống chưa đẹp, tầm thường chỉ chú trọng nghệ thuật sống, hình thức sống mà xem nhẹ lý tưởng, hành vi, nhân cách
Trang 3- Liên hệ nhận thức và hành động của bản thân
III Biểu điểm
- Điểm 8,0: Hiểu đề, nêu được cơ bản các yêu cầu Diễn đạt tốt, bố cục chặt
chẽ Dẫn chứng chọn lọc, vừa đủ Có thể còn một vài sai sót nhỏ
- Điểm 6,0: Hiểu đề, nêu được nội dung cơ bản Diễn đạt khá Có thể còn một
vài lỗi nhỏ
- Điểm 4,0: Nội dung sơ lược Diễn đạt lúng túng Còn nhiều lỗi
- Điểm 2,0: Không hiểu đề hoặc sai lạc cả nội dung và phương pháp
- Điểm 0: Bỏ giấy trắng
Cõu 2 (12 điểm)
I Yêu cầu về kĩ năng
- Hiểu đề bài, biết cách làm bài nghị luận văn học Bố cục chặt chẽ, diễn đạt
dễ hiểu, không mắc lỗi dùng từ, ngữ pháp
II Yêu cầu về nội dung
Học sinh cú thể trỡnh bày suy nghĩ của mỡnh theo nhiều hướng, dưới nhiều gúc độ nhưng đảm bảo cỏc ý sau:
1 Truyền thống thơ thu Việt Nam thường lấy mựa thu Bắc Bộ làm chất
liệu điển hỡnh Đó cú nhiều bài thơ thu nổi tiếng: Thu vịnh, Thu điếu, Thu ẩm
(Nguyễn Khuyến), Cảm thu, Tiễn thu (Tản Đà)…Mựa thu của đất trời tự nhiờn Bắc
Bộ chỉ cú một, nhưng vào thơ trở thành những cảnh thu độc đỏo, vỡ mựa thu trong nghệ thuật là mựa thu đó cú dấu ấn tõm trạng chủ quan của người nghệ sĩ Mỗi cảnh thu trong nghệ thuật độc đỏo là vỡ sự sỏng tạo riờng này của cỏ tớnh nghệ sĩ Mựa thu trong Đõy mựa thu tới của Xuõn Diệu và Đất nước của Nguyễn Đỡnh Thi là những cảnh thu như vậy
Hai bài thơ và vị trớ của hai đoạn thơ
Bài Đõy mựa thu tới rỳt trong tập Thơ thơ xuất bản năm 1938, là tập thơ đầu của Xuõn Diệu Bài thơ tả một mựa thu rất đẹp nhưng buồn Đoạn thơ trớch là khổ cuối cựng của bài thơ
Đất nước của Nguyễn Đỡnh Thi được viết từ khỏng chiến chống thực dõn Phỏp đến thắng lợi, hoà bỡnh trở về với đất nước Đoạn thơ thuộc phần đầu bài thơ, sau khi nhà thơ nhớ về một mựa thu đó xa
2.Khụng gian tự nhiờn của mựa thu hiện lờn khỏc nhau trong hai đoạn thơ
a) Bầu trời thu: Trong Đõy mựa thu tới là bầu trời vẩn đục với mõy xỏm nặng
nề, với khớ trời u uất, với những cỏnh chim trỏnh rột bay đi, gợi trong khụng gian cảnh chia lỡa, tan tỏc
Trang 4Còn bầu trời thu trong đoạn thơ của Đất nước lại là bầu trời trong sáng, tươi tắn, mới mẻ (Trời thu thay áo mới) “Trong biếc” vừa là cái trong biếc của trời đất, vừa
là cái trong biếc của tiếng nói cười
b) Không gian cảnh vật trong đoạn thơ ở bài Đây mùa thu tới mang nỗi buồn tan tác của sự chia ly: qua hình ảnh cánh chim bay đi trong trời mây u uất vẩn đục Còn trong đoạn thơ của Nguyễn Đình Thi là cảnh “Gió thổi rừng tre phấp phới”: không gian đầy sức sống, tươi vui Rừng tre là cả một sức sống bạt ngàn đang bừng dậy, xanh tốt
3.Con người trước mùa thu
a) Suốt cả bài Đây mùa thu tới có 16 câu, đến 2 câu cuối bài mới có con người xuất hiện Không gian tự nhiên lạnh lẽo, rơi rụng, héo úa tràn ngập tất cả Không gian, con người rút về tối thiểu, không gian nhỏ nhất: nhà mình Con người ở đây buồn lặng lẽ, âm thầm, không tiếng nói, hướng cái nhìn ra xa, trong một cõi mơ hồ,
vô định, trong một suy tư không rõ nét
b) Con người trong đoạn thơ của Nguyễn Đình Thi với tâm thế vui tươi, chủ động lắng nghe mùa thu giữa đất trời, tư thế làm chủ của con người vừa giành lại đất nước, vừa chiến thắng kẻ thù, giữa mùa thu tươi đẹp Mùa thu ở đây có sự hài hoà đẹp đẽ giữa con người với tự nhiên, cảnh vật, người với người sum họp vui vầy, đã hết những cảnh chia ly trong cái chớm lạnh thu về trước kia
4 Nguyên nhân tạo ra cái khác biệt độc đáo
hai tầng lớp người ở hai thời đại khác nhau: thời con người nô lệ và thời con người làm chủ
III Biểu điểm:
- Điểm 12: Nội dung bài làm đảm bảo đầy đủ các yêu cầu ở trên, tỏ ra hiểu
vấn đề, nắm vững trọng tâm và có cứ liệu giải quyết theo hệ thống luận điểm, có nhiều cảm nhận tinh tế và phát hiện sâu sắc; tình cảm chân thành Có thể còn sai sót nhỏ ở đoạn thơ trong bài ĐMTT vì bài này không được học trong chương trình cơ bản
- Điểm 8: Bài làm tỏ ra nắm được yêu cầu đề về nội dung và cứ liệu, giải
quyết theo hệ thống luận điểm, tuy nhiên ý có thể chưa thật toàn diện và mạch lạc Văn phong tốt, cảm xúc chân thành
- Điểm 6: Bài tỏ ra hiểu yêu cầu đề về nội dung Tuy nhiên chưa hình thành hệ
thống luận điểm một cách rõ ràng, phân tích cứ liệu chưa thật trọng tâm Văn phong tạm được, cảm xúc khá tốt
- Điểm 4: Bài sa vào diễn xuôi thơ, thiếu cứ liệu trọng tâm và xác đáng
- Điểm 0: Bỏ giấy trắng