số 6/2022 Năm thứ mười bảy NghèLuột HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH về THÀNH LẬP VĂN PHÒNG CÒNG CHỨNG Hồ Thị bảo Ngọc'''' Nguyễn Ngọc Huy1 * 2 1 Quy định của Luật Công chứng năm 2014 vê thành lập văn phòng công chứn[.]
Trang 1NghèLuột HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH về THÀNH LẬP VĂN PHÒNG CÒNG CHỨNG
Hồ Thị bảo Ngọc' Nguyễn Ngọc Huy1 *
1 Quy định của Luật Công chứng năm
2014 vê thành lập văn phòng công chứng
Trong thực tiên, giao dịch dân sự giữa các
chủ thê ngày càng đa dạng, phức tạp, dê phát
sinh tranh châp, đặc biệt là giao dịch liên quan
đến tài sản có giá trị lớn như bất động sản
Nhằm đảm bảo an toàn pháp lý, hạn che tranh
châp, việc xác lập giao dịch dân sự theo trình
tự thủ tục công chứng được các chủ thê ưu tiên
lựa chọn Vì lẽ đó, pháp luật công chứng ngày
càng hoàn thiện hon quy định vê bô nhiệm
công chứng viên, tô chức và hoạt động của các
tô chức hành nghê công chứng, trình tự thủ tục
công chứng, qua đó thực hiện tôt vai trò cung
câp dịch vụ công được Nhà nước ủy nhiệm
' Thạc sỹ, Giàng viên Cơ sở tại Thành phố Hồ Chí Minh, Học viện Tư pháp.
2 Thạc sỹ, Khoa Luật Dân sự, Trường Đại học Luật - Đại học Huế.
Tóm tắt: Theo quy định của Luật Công chứng (LCC) năm 2014, văn phòng công chứng là một trong hai mô hình của tổ chức hành nghề công chứng, được thành lập và hoạt động theo trình tự thủ tục do pháp luật quy định Nhăm đáp ứng nhu cảu xã hội, việc thành lập văn phòng công chứng đang có xu hướng tăng mạnh, đặc biệt sau khi bãi bò quỵ định thành lập văn phòng công chứng theo Quy hoạch tổng thể phát triển tẻ chức hành nghề công chứng do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Tuy nhiên, trong quả trĩnh triền khai áp dụng, LCC năm 2014 đã phát sinh một số tồn tại, hạn chế liên quan đến quy định về thành lập vẫn phòng công chứng Bài viết dưới đây phân tích quy định của pháp luật công chứng về thành lập văn phòng công chứng, chi ra một sổ tồn tại, hạn chế trong quy định pháp luật, qua đó đề xuất kiến nghị hoàn thiện quy định pháp luật vê thành lập văn phòng công chứng.
Từ khóa: Công chứng viên, công ty họp danh, văn phòng công chứng.
Nhận bài: 19/5/2022 Hoàn thành biên tập: 15/6/2022 Duyệt đăng: 28/6/2022.
Abstract: According to the provisions of the Law on Notarization in 2014, a notary office is one
of two models of notarial practice organizations, being established and operating according to the procedures prescribed by law In order to meet social needs, the establishment of notary offices
is strongly developing, especially after the abolition of the regulation on establishment of notary offices under the Master Plan on development of notarial practice organizations approved by the Prime Minister However, in the process of application, the Notarization Law 2014 has shown some shortcomings and limitations related to regulations on the establishment of notarial offices The following article analyzes the regulations of the notary law on the establishment of notary offices, points out some limitations in the legal regulations, thereby proposing recommendations
to improve the legal regulations on the establishment of notary offices.
Keywords: Notaries, partnership, notary office.
Date of receipt: 19/5/2022 Date of revision: 15/6/2022 Date of Approval: 28/6/2022.
thực hiện Trong đó, việc ban hành các quỵ định về thành lâp và tổ chức hoạt động của tổ chức hành nghề công chứng nhàm tạo ra môi trường hoạt động cho công chứng viên ngày càng được hoàn thiện và nâng cao
Từ thời điểm ban hành và triển khai Thông
tư số 574/QLTPK ngày 10/10/1987 cùa Bộ Tư pháp hựớng dân công tác công chứng nhà nước cho đên thời diêm áp dụng Nghị định số 75/2000/NĐ-CP ngày 08/12/2000’về’ công chứng, chứng thực, tô chức hành nghề công chứng được thành lập dưới hình thức các phòng công chứng Tuy nhiên, khi LCC năm
2006 có hiệu lực, ngoài mô hình phòng công chứng, pháp luật công chứng cho phép tô chức
Trang 2HỌC VIỆN Tư PHÁP
hành nghề công chứng được tổ chức thêm dưới
hình thức văn phòng công chứng Theo quy
định tại khoản 1 Điêu 26 LCC năm 2006, văn
phòng công chứng do công chứng viên thành
lập được tô chức và hoạt động theo loại hình
doanh nghiệp tư nhân hoặc công ty hợp danh
Công chứng viên đăng ký thành lập văn phòng
công chứng và đăng ký hoạt động phải tuân thủ
theo trình tự thủ tục luật định Có thê đánh giá,
mô hình vãn phòng công chứng ra đời đánh
dâu bước ngoặt xã hội hóa hoạt động công
chứng Văn phòng công chứng thành lập giúp
đa dạng hóa môi trường hoạt động cho công
chứng viên, xác lập quyên lựa chọn tô chức
hành nghề công chứng cho người yêu cầu công
chứng và giảm thiêu tình trạng kéo dài thời
gian giải quyêt hô sơ công chứng tại các phòng
công chứng
Kê thừa và phát triển từ LCC năm 2006,
LCC năm 2014 tiêp tục ghi nhận hai mô hình
hoạt động của tổ chức hành nghề công chứng,
gôm: phòng công chứng và văn phòng công
chứng Tuy nhiên, so với LCC năm 2006, LCC
năm 2014 có một sô thay đôi liên quan đến quy
định thành lập văn phòng công chứng Theo
quy định tại Điêu 22 của LCC năm 2014, mô
hình văn phòng công chứng được quy định
như sau:
“Điều 22 Văn phòng công chứng
1 Văn phòng công chứng được tổ chức và
hoạt động theo quy định của Luật này và các
văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan
đối với loại hình công ty họp danh.
Vãn phòng công chứng phải có từ hai công
chứng viên họp danh trở lên Văn phòng công
chứng không có thành viên góp vốn.
2 Người đại diện theo pháp luật của Văn
phòng công chứng là Trưởng Văn phòng
Trưởng Văn phòng công chứng phải là công
chứng viên hợp danh của Văn phòng công
chứng và đã hành nghề công chứng từ 02 năm
trở lên ”.
Như vậy, LCC năm 2014 không còn quy
định văn phòng công chứng được tô chức và
hoạt động theo loại hình doanh nghiệp tư nhân
Trường hợp văn phòng công chứng tô chức
theo loại hình doanh nghiệp tư nhân theo LCC
3 Điều 79 Luật Công chứng năm 2014.
o
năm 2006, công chứng viên phải làm hồ sơ chuyên đôi sang loại hình công ty hợp danh3 Ngoài ra, LCC năm 2014 cũng quy định rõ văn phòng công chứng không có thành viên góp vôn Quy định này được xây dựng góp phân đảm bảo tránh tình trạng những chủ thê không
là công chứng viên đâu tư thành lập văn phòng công chứng nhăm mục đích kinh doanh thu lợi nhuận, dẫn đến không thể hiên đúng bản chất của hoạt động công chứng, đông thời tác động đên vai trò xã hội của công chứng viên Bên cạnh đó, LCC năm 2014 còn đặt thêm điều kiện áp dụng riêng với Trưởng văn phòng công chứng về thời gian hành nghe nhằm đảm bảo năng lực chuyên môn của người đại diện theo pháp luật của văn phòng công chứng Cùng với việc sửa đôi, bô sung vê loại hình tô chức và điêu kiện áp dụng cho công chứng viên, LCC năm 2014 còn tiểp tục hoàn thiện về trình tự thủ tục đăng ký thành lập văn phòng công chứng Căn cứ theo quy định tại Điêu 23, Điêu
24, Điều 25, Điều 26 LCC năm 2014, việc thành lập và đăng ký hoạt động của văn phòng công chứng được thực hiện như sau:
- Công chửng viên nộp đơn đề nghị và xây dựng đê án thành lập văn phòng công chứng gửi ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, phê duyệt Đê án thành lập văn phòng công chứng cần xác định rõ sự cần thiết thành lập, dự kiến
về tổ chức, tên gọi, nhân sự, địa điểm đặt trụ
sở, các điều kiện vật chất và kế hoạch triển khai thực hiện, ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyên xây dựng và ban hành Quy định về tiêu chí xét duyệt hô sơ đê nghị thành lập văn phòng công chứng trên địa bàn tỉnh
- Uy ban nhân dân câp tỉnh xem xét, phê duyệt đê án thành lập văn phòng công chứng trong thời hạn 20 ngày kê từ ngày nhận đủ hô sơ,
ra quyêt định cho phép thành lập văn phòng công chứng hoặc thông báo băng văn bản việc từ chôi
ra quyêt định thành lập văn phòng công chứng
- Văn phòng công chứng đăng ký hoạt động tại Sở Tư pháp địa phương nơi đã ra quyết định thành lập văn phòng trong thời hạn 90 ngày kể
từ ngày nhận được quyết định Hồ sơ đang ký hoạt động của văn phòng công chứng gôm: đơn đăng ký hoạt động, giây tờ chứng minh vê trụ
Trang 3sở của văn phòng công chứng phù hợp với nội
dung đã nêu trong đê án thành lập và hô sơ
đăng ký hành nghê của các công chứng viên
hợp danh, công chứng viên làm việc theo chê
độ hợp đông lao động tại văn phòng công
chứng (nêu có) Trong thời hạn 10 ngày làm
việc kê từ ngày nhân đủ hô sơ đăng ký hoạt
động, Sở Tư pháp câp giây đãng ký hoạt động
của văn phòng công chứng; trường hợp từ chòi
phải thông báo băng văn bản và nêu rõ lý do
Văn phòng công chứng được hoạt động công
chứng kể từ ngày Sở Tư pháp cấp giấy đăng ký
hoạt động Trong trường hợp thay đôi một
trong những nội dung đã đăng ký, văn phòng
công chứng phải thực hiện đăng ký thay đôi tại
Sở Tư pháp
- Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày được cấp
giây đăng ký hoạt động, văn phòng công chứng
phải đãng báo trung ương hoặc báo địa phương
nơi đăng ký hoạt động trong ba sô liên tiêp
Nhìn chung, LCC năm 2014 quy định khá
cụ thê vê trình tự thủ tục thành lập văn phòng
công chứng, đồng thời nhấn mạnh vai trò quản
lý của Uy ban nhân dân câp tỉnh và Sở Tư
pháp Có thể đánh giá, việc thành lập và phát
triên mô hình văn phòng công chứng là nhu
câu tât yêu của xã hội, đảm bảo nâng cao hiệu
quả việc thực hiện chức năng “cung cãp dịch
vụ công do nhà nước ủy nhiệm thực hiện'" của
công chứng viên Đông thời, mô hình của văn
phòng công chứng giúp nâng cao quyên lựa
chọn môi trường hành nghề cho công chứng
viên, quyền lựa chọn đơn vị cung cấp dịch vụ
pháp lý của các chủ thể tham gia giao dịch dân
sự, đảm bảo cho an toàn pháp lý của giao dịch
dân sự trong thực tiễn
2 Một số tồn tại, hạn chế trong quy định
về thành lập văn phòng công chứng và kiên
nghị hoàn thiện pháp luật
Xuất phát từ nhu cầu tất yếu của đòi sống xã
hội, sự bảo hộ của Nhà nước và pháp luật, văn
phòng công chứng được thành lập với sô lượng
ngày càng tăng Trong đó, từ thời diêm Luật sô
28/2018/QH14 ngày 15 tháng 6 năm 2018 của
Quốc hội sửa đổi, bổ sung một số điều của 11
luật có liên quan đển quy hoạch, có hiệu lực kế
từ ngày 01 tháng 01 năm 2019, tô chức hành
nghê công chứng được thành lập không còn
phụ thuộc vào Quy hoạch tông thê phát triên tô chức hành nghê công chứng do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Với sự thay đôi trong cơ chế quản lý, nhu cầu thành lập văn phòng công chứng ngày càng tăng cao, đặc biệt là tại những địa phương có nen kinh tế phát triển, thị trường bât động sàn sôi động như: Hà Nội, Thành phô
Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai, cần Thơ Tuy nhiên, quy định của pháp luật vê việc thành lập văn phòng công chứng hiện vẫn đang còn một sô tôn tại, hạn chê, gây khó khăn cho công chứng viên tham gia thành lập vãn phòng công chứng, cụ thê:
Thứ nhât, việc xác định tiêu chí xây dựng
đề án thành lập văn phòng công chứng.
Theo quy định của LCC năm 2014, Uy ban nhân dân câp tỉnh ban hành tiêu chí xây dựng
đê án thành lập văn phòng công chứng Do đó, mỗi tỉnh/thành phô trực thuộc trung ương đang
áp dụng tiêu chí xây dựng đê án khác nhau Chăng hạn, căn cứ theo quy định về tiêu chí xét duyệt hồ sơ đề nghị thành lập văn phòng công chứng trên địa bàn Thành phô Hô Chí Minh (Kèm Quyết định số 13/2021/QĐ-UBND ngày 18/5/2021 của Uy ban nhân dân thành phô Hô Chí Minh), vị trí dự kiên đặt trụ sở văn phòng công chứng được tính mức diêm dựa trên các tiêu chí so sánh số tổ chức hành nghề công chứng đang hoạt động so với tô chức hành nghề công chứng trung bình; vị trí dự kiến đặt trụ sở theo từng quận, huyện, thành phô; dự kiên khoảng cách di chuyên băng đường bộ ngắn nhất đến tổ chức hành nghề công chứng đang hoạt động về tiêu chí tính điểm đối với công chứng viên, thang diêm được tính dựa trên vị trí của công chứng viên (công chứng viên hợp danh được 2 diêm); kinh nghiệm của công chứng viên (thời gian công tác pháp luật
từ 10-15 năm tôi đa được 1 diêm) Tuy nhiên, tại một số tỉnh thành khác, các tiêu chí ưên được quy định đơn giản hơn Căn cứ theo Quyết định
số 11/2019/QD-UBND ngày 28/6/2019 của ùy ban nhân dân thành phô Cân Thơ quy định tiêu chí xét duyệt hồ sơ đề nghị thành lập vãn phòng công chứng, vị trí dự kiên đặt trụ sở văn phòng công chứng được tính thang diêm theo diện tích sử dụng, tính ôn định sử dụng, hiện trạng nhà được dùng làm trụ sở , không đặt ra tiêu
Trang 4HỌC VIỆN Tư PHÁP
chí khoảng cách so với các tổ chức hành nghề
công chứng đang hoạt động hoặc vị trí phân bô
theo câp quận như tại Thành phô Hô Chí Minh
Ngoài ra, quy định vê thang điêm áp dụng khi
xét tiêu chí công chứng viên tại thành phô Cân
Thơ cũng dễ hơn so với Thành phố Hồ Chí
Minh Cụ thê, tiêu chí công chứng viên được
tính diêm theo sô lượng công chứng viên, kinh
nghiệm công chứng viên vê chuyên môn
nghiệp vụ (công chứng viên đã hành nghê từ
01 đên dưới 03 năm được tính 1 diêm) Với
sự khác biệt về tiêu chí đánh giá đề án, trong
thực tiễn, công chứng viên thường có xu hướng
nộp hồ sơ đê nghị thành lập văn phòng công
chứng tại các tỉnh thành phô có tiêu chí đơn
giản hơn Trước thực trạng trên, việc thành lập
văn phòng công chứng không phân bô đông
đều giữa các tỉnh thành, dẫn đen khó kiểm soát
trong công tác quản lý nhà nước, không đáp
ứng nhu câu của xã hội, đồng thời phát sinh
hiện tượng cạnh tranh không lành mạnh giữa
các tổ chức hành nghề công chứng
Để tránh tinh trạng trên, pháp luật công
chứng nên sửa đôi theo hướng “cụ thê hỏa
tiêu chí xét duyệt hồ sơ đề nghị thành lập văn
phòng công chứng". Theo đó, tác giả kiên
nghị nhà làm luật cần quy định trong nghị
định hướng dân thi hành luật công chứng các
tiêu chí bat buộc trong việc xây dựng đề án
thành lập văn phòng công chứng, số điểm tối
thiêu của môi tiêu chí Đê đảm bảo phù hợp
với điều kiện kinh tế - xã hội tại mồi tỉnh
thành, ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền và
nghĩa vụ trong việc triên khai đánh giá các
tiêu chí trên đoi với hồ sơ đề nghị thành lập
văn phòng công chứng tại địa phương Tương
tự với việc cụ thê hóa tiêu chí bô nhiệm công
chứng viên trong các quy định pháp luật, việc
cụ thê hóa tiêu chí xét duyệt hô sơ trong quy
định của đảm bảo thống nhât giữa các tỉnh
thành trong việc xem xét, ra quyêt định thành
lập văn phòng công chứng, đảm bảo quyên
tham gia thành lập văn phòng công chứng của
công chứng viên, tránh tình trạng phân bô văn
phòng công chứng không đồng đều, gây khó
khăn cho công chứng viên và cả người yêu
cầu công chứng
Thứ hai, quy định về thời hạn trả lời của
ủy ban nhân dân cấp tình về việc ra Quyết định thành lập văn phòng công chứng.
Căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điêu 23
LCC năm 2014, “Trong thời hạn 20 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ đề nghị thành lập văn phòng công chứng, Uy ban nhân dân câp tỉnh xem xét, quyêt định cho phép thành láp văn phòng công chứng; trường hợp từ chòi phải thông báo băng văn bản và nêu rõ lý do" Với
vai trò của cơ quan quản lý có thâm quyên xét duyệt và ban hành quyêt định thành lập văn phòng công chứng, Uy ban nhân dân câp tỉnh được quyên đánh giá các tiêu chí trong đê án thành lập văn phòng công chứng trong một thời hạn nhât định Tuy nhiên, trong thực tiên,
ủy ban nhân dân câp tỉnh xem xét việc thành lập văn phòng công chứng quá thời hạn theo quy định, làm ảnh hưởng đên quyên và lợi ích hợp pháp của công chứng viên, điên hình như trong trường hợp sau:
“Ngày 15/11/2015 bà Bùi Thị Hạ, hộ khâu thường trú tại tô 6 phường Phan Đình Phùng, TP Thái Nguyên, tỉnh Thải Nguyên
đã có đơn đề nghị thành lập văn phòng công chứng tới UBND tỉnh Thái Nguyên, dự kiên đặt trụ sở tại phường Quan Triều, TP Thải Nguyên theo loại hỉnh văn phòng công chứng
do hai công chứng viên thành lập được tô chức và hoạt động theo loại hình công ty hợp danh Sau khỉ nhận đơn và hổ sơ kèm theo; ngày 23/11/2015, ông Nhừ Văn Tâm - Phó chủ tịch Thường trực UBND tinh Thái Nguyên đã ký Văn bản sô 2402 gửi Sở Tư pháp, nêu rõ: UBND tỉnh Thái Nguyên “đồng
ý vê chủ trương cho phép thành lập văn phòng công chứng theo đề nghị của bà Bùi Thị Hạ, giao Sở Tư pháp căn cứ các quy định của pháp luật và quy hoạch lộ trình phát triển mạng lưới các tồ chức hành nghề công chứng trên địa bàn tỉnh đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, thâm định hồ sơ thành lập văn phòng công chứng của bà Bùi Thị
Hạ, tham mưu cho UBND tinh giải quyêt” Mặc dù đã giao cho Giám đốc Sở Tư pháp căn cứ nội dung công văn triên khai thực hiện, nhưng đến nay sau gần một năm nộp hồ
sơ, cũng từng ấy thời gian chờ đợi, công chứng viên Bùi Thị Hạ và các cộng sự vẫn
Trang 5chưa được Sở Tư pháp Thái Nguyên thẩm
định xong hô sơ thành lập văn phòng công
chứng'".
Từ tình huống trên có thể đánh giá, việc
ủy ban nhân dân cấp tỉnh đánh giá ho sơ quá
thời hạn đang gây thiệt hại cho công chứng
viên đăng ký thành lập văn phòng Căn cứ
theo quy định của LCC năm 2014, văn
phòng công chứng được tổ chức theo mô
hình công ty hợp danh phải có từ hai công
chứng viên hợp danh trở lên Trong trường
hợp kéo dài thời gian ra quyết định thành lập
văn phòng công chứng, một trong những
công chứng viên hợp danh đăng ký tham gia
thành lập văn phòng công chứng khác, ảnh
hưởng đên quyên của những công chứng
viên hợp danh còn lại Ngoài ra, trong đề án
thành lập văn phòng công chứng tại nhiều
địa phương, vị trí dự kiên đặt trụ sở văn
phòng công chứng phải được xác định rõ,
bao gôm diện tích, tính ôn định của trụ sờ
(thời hạn thuê ) Như vậy, trong trường hợp
công chứng viên đã thực hiện việc thuê trụ
sở tổ chức hành nghề công chứng, thời gian
kéo dài việc ra quyêt định thành lập văn
phòng công chứng sẽ gây thiệt hại cho công
chứng viên trong hợp đông thuê trụ sở Đê
đảm bảo quyên lợi của công chứng viên và
thực hiện đúng nghĩa vụ của ủy ban nhân
dân câp tỉnh, tác giả kiên nghị "bô sung thêm
quy định trong các văn bản hướng dẫn thi
hành Luật Công chứng, xác định trách
nhiệm của ủy ban nhản dân cấp tinh liên
quan đến thủ tục xét duyệt hồ sơ đề nghị
thành lập văn phòng công chứng, cơ chê xử
lý vi phạm nếu phát sinh sai phạm trong quá
trình xem xét, quyết định cho thành lập văn
phòng công chứng".
Thứ ba, quy định thu hồi Quyết định thành
lập văn phòng công chứng do không đủ so
lượng thành viên họp danh theo quy định.
Công chúng là hoạt động cung câp dịch vụ
găn liên với công chứng viên Do đó, công
chứng viên là yêu tô quyêt định của hoạt động
công chứng, bao gồm cung cấp dịch vụ và thực hiện nghĩa vụ bồi hoàn trong trường hợp phát sinh thiệt hại Xuât phát từ vai trò của công chứng viên, LCC năm 2014 đặt ra điều kiện ve
số lượng công chứng viên tối thiểu khi thành lập văn phòng công chứng Căn cứ theo quy định tại diêm d khoản 1 Điều 30 LCC năm
2014, trong trường hợp vãn phòng công chứng
đã được thành lập nhưng không còn đủ sô lượng công chứng viên tôi thiêu trong một thời hạn nhât định sẽ bị thu hôi quyêt định thành lập văn phòng Tuy nhiên, trong thực tiễn, số lượng công chứng viên được bô nhiệm và đủ điêu kiện trợ thành công chứng viên hợp danh vẫn còn thiếu so với nhu cầu thành lập văn phòng công chứng Qua hơn 06 năm thi hành LCC năm 2014, Bộ Tư pháp tô chức được 05 khóa đào tạo, bồi dưỡng nghề công chứng cho 5.272 người; bô nhiệm 3.235 công chứng viên Đên nay, cả nước đã thành lập 1.202 tô chức hành nghê công chứng, trong đó có 118 phòng công chứng và 1.084 văn phòng công chứng, tăng hơn 10 lân so với thời diêm trước khi thực hiện xã hội hóa công chứng45 Do đó, trong trường hợp văn phòng công chứng chỉ còn một công chứng viên hợp danh do có công chứng viên châm dứt tư cách hợp danh, công chứng viên hợp danh còn lại buộc phải tìm được một công chứng viên hợp danh khác trong thời hạn
06 tháng Với quy định này, tình trạng công chứng viên "luân chuyên" giữa các văn phòng công chứng trong một thời gian ngắn để không rơi vào trường hợp bị thu hồi quyết định thành lập khá phổ biển, dẫn đến tính thiếu ổn định trong công tác tô chức văn phòng công chứng
Từ thực trạng thiểu công chứng viên hợp danh, hoạt động quản lý văn phòng công chứng hiện đang phát sinh tình trạng mời công chứng viên tham gia hợp danh nhưng không thường xuyên hành nghê, chỉ hợp thức hóa vê mặt thủ tục tại
cơ quan quản lý, cạnh tranh giữa các văn phòng thông qua cơ chê nâng mức lương đê mời công chứng viên
4 https://baoxaydung.com.vn/thai-nguyen-kho-khan-trong-thanh-lap-van-phong-cong-chung-195031 html.
5 https://baochinhphu.vn/nhung-gam-mau-sang-toi-trong-hoat-dong-cong-chung-102299379.htm
(Xem tiếp trang 42)
o