Kỹ thuật sinh sản nhân tạo cá thát lát (Notopterus notopterus) ppt

Như vậy, có thể nói rằng chất lượng thức ăn đã tác động mạnh đến sự phát triển tuyến sinh dục của cá thát lát... Bụng cá phình to, gai sinh dục sưng và đầu mút hơi ửng - Bố trí cho sinh

Kỹ thuật sinh sản nhân

tạo cá thát lát

(Notopterus notopterus)

Cũng như một số loài cá giá trị thương phẩm trên thị trường

luôn cao như cá lóc (Channa striata), cá trê vàng (Clarias marcocephalus), cá rô đồng (Anabas testudineus), cá sặc rằn (Trichogaster pectoralis), cá thát lát (Notopterus

notopterus)có phẩm chất thịt ngon, khi chế biến được mọi

người ưa thích Giá cá nguyên con dao động từ 20.000 - 30.000 đồng/kg, thịt cá làm chả có giá từ 45.000 - 60.000 đồng/kg

Bảng1 : Liều lượng chất kích thích dùng trong thí nghiệm

TN

Loại CKT

Tổng liều CKT ( /kg cá cái)

1

LH - RHa +

80 microgam + 10 mg

DOM

2 HCG 9.000 IU

3

Não thuỳ

8 mg

4

Não thuỳ + HCG

2 mg + 6.000 IU

Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ của người dân đối với cá thát lát gia tăng Ðây là một trong những nguyên nhân góp phần tạo thêm sự khai thác quá mức làm cho nguồn sản lượng cá ngoài tự nhiên giảm sút nghiêm trọng, kích cỡ cá thương phẩm nhỏ dần Do đó, nghiên cứu kỹ thuật sản xuất giống nhân tạo cá thát lát, ương nuôi cá thương phẩm là việc làm thiết thực Từ đó, có thể cung cấp giống, chuyển giao công

nghệ cho người nuôi, bảo vệ phần nào nguồn lợi thuỷ sản nói chung, cá thát lát nói riêng

Kỹ thuật sinh sản nhân tạo

Nuôi vỗ cá bố mẹ

Cá bố mẹ được nuôi trong ao đất (300m2/ao), độ sâu mực nước từ 1,2m - 1,4m Mật độ nuôi vỗ : 0,5 kg/m2 đối với cá cái và 1 kg/m2 đối với cá đực với hai công thức thức ăn khác nhau tương ứng với hai thí nghiệm (TN) : TN I : 70% cám + 30% bột cá; TN II : 70% cám + 30% cá tươi xay nhuyễn

Ðể đảm bảo các yếu tố ảnh hưởng lên sự phát triển tuyến sinh dục tương đối đồng nhất giữa hai TN, ao ngăn ra làm hai, mỗi ngăn cho một TN

Hầuhết cá được chọn nuôi đều có tuyến sinh dục đang ở giai đoạn II Sau hai tháng nuôi, định kỳ một tháng kiểm tra sự thành thục của cá một lần

Như vậy, có thể nói rằng chất lượng thức ăn đã tác động

mạnh đến sự phát triển tuyến sinh dục của cá thát lát TN II

(70% cám + 30% cá tươi) đã đáp ứng tốt về nhu cầu dinh dưỡng của cá hơn là TN I (70% cám + 30% bột cá)

Bảng 2 : Tỷ lệ thành thục (TLTT) của cá thát lát cái ở hai

c á

n u ô i

v ỗ

S ố

c á

t h à n h

t

G i a i

đ o ạ n

t h à

TL TT (% )

( c o n )

h ụ c

( c o n )

n h

t h ụ

c

45

0

0

II

I

0

45

0

II

0

0 I

45

0

5

6

IV

0

12

5

IV

0

25

0

IV

0

36

5

IV

30

IV

66,

66

0 0 e

45

0

42

0

IV

- Giá thể : sử dụng xơ dừa đan lại thành từng tấm hình chữ nhật dài khoảng 6 cm, ngang 5 cm và khung sắt hình vuông phủ vải bố bên ngoài hoặc hình trụ dài có mặt cắt tam giác Giá thể được đặt trong góc của bể Trên mặt bể phủ bèo lục bình để tránh cá hoảng sợ

Chọn cá bố mẹ cho sinh sản

- Cá cái : thân không bị sây sát, không dị hình, khoẻ mạnh Bụng cá phình to, gai sinh dục sưng và đầu mút hơi ửng

- Bố trí cho sinh sản tự nhiên : sau khi tiêm CKT, thả cá vào

bể có đặt sẵn giá thể và phủ bèo lục bình trên mặt, cho dòng nước chảy nhẹ và liên tục đến khi kết thúc quá trình sinh sản

để tạo thêm sự hưng phấn đối với cá Tỷ lệ cá đực cái bố trí cho đẻ là 1/1

- Gieo tinh nhân tạo : cũng giống như hình thức trên, cá sau khi được tiêm CKT cho vào bể kích thước nước liên tục

nhưng không đặt giá thể và bèo Theo dõi và kiểm tra phát hiện trứng rụng đồng loạt, tiến hành giải phẫu lấy buồng tinh

cá đực, vuốt trứng vào thau nhỏ và áp dụng gieo tinh bán khô Tỷ lệ cá đực cái tham gia sinh sản : 1/2 - 1/3 Khi trứng

đã được cho thụ tinh xong, khử tính dính của chúng bằng dung dịch urê và tananh

Kết quả cho cá thát lát sinh sản

Trong sinh sản nhân tạo, không phải loài cá nào cũng phát huy tác dụng tốt như nhau với bất kỳ CKT sinh sản nào mà chỉ ở vài loại Do đó, ba loại CKT sinh sản : HCG, LH - RHa kết hợp với DOM và não thuỳ đã được thí nghiệm tiêm cho

cá thát lác sinh sản

* Kết quả cho cá thác lát sinh sản

Bốn TN đã được thử nghiệm tương ứng với bốn công thức về liều lượng CKT sinh sản khác nhau Mỗi TN lặp lại hai lần kèm theo có sự kích thích nước

Qua bốn TN đã được bố trí, kết quả của TN I tốt nhất, kế đến

là TN III, tiếp theo TN IV, sau cùng là TN II (Bảng 3 và Hình 1) Hay nói cách khác, đối với cá thát lát CKT sinh sản

như LH - RHa kết hợp với DOM, não thuỳ là phù hợp với

đặc tính sinh lý của chúng nên đã phát huy tốt hiệu quả kích dục

* Kết quả gieo tinh nhân tạo cá thát lát :

Cũng như hình thức bố trí cho đẻ tự nhiên, trong gieo tinh

nhân tạo thì TN I với loại CKT được chọn là LH - RHa +

DOM vẫn là TN tốt nhất, kế tiếp là TN III (KDT não thuỳ)

rồi đến TN IV (não thuỳ kết hợp HCG); cuối cùng TN II

Li

ều lượn

g

T.gia

Tỷ

lệ

Nhiệt

hiệu

ứng

(giờ)

sinh

sản

(

%)

độ

nước

(oC)

1

2

4

LH

-RH

a

80microga

m +

2

2

10

0

29

M

10 m

g

2

6

10

0

28

-2

9

6 C

G

00 I

3

28

8 m

g

2

4

66,

28

0

28

2 m

g +

G

60

00 I

U

2

4

66,6

6

29

Bảng 4 Thời gian hiệu ứng và tỷ lệ sinh sản của cá thát

lát (Gieo tinh nhân tạo)

CKT

sinh

s

Li

ều lượn

g (/

kg

cá cái)

T.gian

hiệu

ứng

Tỷ

lệ

sinh

sản

Nhiệt

độ

nước

(

giờ)

(

%)

oC)

1

1

2

LH

-RH

a

80microga

m +

2

4

10

0

29

28

G

90

00 I

ỳ

8 m

g

2

6

66,6

6

28

0

28

9

Não

thu

ỳ

2 m

g +

G

60

00 I

-3

0

Tóm lại, qua kết quả thu được từ hai hình thức sinh sản có

thể thấy rằng LH - RHa + DOM vẫn cho kết quả kích dục cao nhất đối với cá thát lác

Kết quả ấp trứng

Việc ấp trứng cá thát lác được tiến hành song song hai hình thức :

- Hình thức bố trí cho sinh sản tự nhiên : sau khi quá trình

sinh sản kết thúc, với cá bố mẹ ra kiểm tra và đem nuôi vỗ

trở lại; giá thể được mang ấp trong bể bạt cho nước chảy liên tục

- Hình thức gieo tinh nhân tạo : áp dụng ấp trứng trong bình weis Trước khi ấp, trứng được khử tính dính bằng phương

pháp carbamide

Ấp trứng

Kết quả ấp trứng cho thấy thời gian phát triển phôi của cá thát lác giữa hai hình thức ấp trứng chênh lệch nhau rất lớn (92 - 126 giờ của bể bạt so với : 58 - 98 giờ của bình weis) (Bảng 4 và 5)

Sự khác biệt về thời gian phát triển phôi giữa hai hình thức

ấp trứng có thể do một số nguyên nhân như sau : nhiệt độ và ánh sáng Nhiệt độ nước trong hệ thống bình weis được làm bằng thuỷ tinh nên ánh sáng mặt trời chiếu vào môi trường nước ấp trứng rất lớn, mặc dù nhà ấp trứng có mái che Trong khi đó, bể bạt đã nhận một lượng ánh sáng rất ít

Tỷ lệ thụ tinh (TLTT)

Trong nghiên cứu này, hình thức gieo tinh nhân tạo đã thu được kết quả về TLTT thấp hơn nhiều so với hình thức bố trí cho sinh sản tự nhiên Có lẽ do khi vuốt trứng cá cái, một số trứng chưa sẵn sàng thụ tinh cũng rụng nên dẫn đến TLTT thấp Hơn nữa, về khía cạnh sinh thái thì hình thức bố trí cho

sinh sản tự nhiên tương tự với việc cá bố mẹ tự bắt cặp sinh sản nên đã thu được TLTT cao hơn

Bảng 4 Kết quả ấp trứng cá thát lát bằng bể bạt

T

N

Nhiệ

t độ

nước

(

TLTT

(

%)

TLN

(

%)

Thời

gian

nở

(

Nhận

xé

t

oC)

giờ)

1

29

- 3

6

Nấm

thuỷ

m

i nh

2

Nấm

thuỷ

m

i í

t

2

29

- 3

0

33,3

3

35,7

1

12

0

Nấm

thuỷ

m

i í

t

28,

53,

11

2

Nấm

i í

t

3

30

- 3

thu

m

i í

thuỷ

m

i

t

4

29

- 3

2

Nấm

thuỷ

m

i í

t

- 3

1

m

thuỷ

m

i í

TLT

TLN

Thờ

Nhậ

t độ

nước

(oC)

T

(

%)

(

%)

i

gian

nở

(giờ)

n

xé

t

1

31

Cá

- 3

2

d

ị hình

nhiề

u

30

d

1

ị hình

í

t

2

30

- 3

d

ị hình

u

30

- 3

d

ị hình

n

u

3

30

- 3

d

ị hình

í

t

ị hình

í

t

4

29

-

25,3

44,9

9

8

Cá

d

0

hình

í

t

30

- 3

1

29,7

d

ị hình

Sốcá

mới

nở

Số

cá

tiêu

TLS(

%)

Thờigia

n tiê

u

noãn

hoàng

(c

hế

t noã

n hoàn

g (giờ)

on)

- 2

9

4.83

0

4.59

0

95,0

- 3

0

80

0

76

7

0

- 3

1

.92

0

.82

- 3

1

1.67

4

1.62

0

96,6

9

7

2

Tỷ lệ nở

Nhìn chung, trong thí nghiệm này, hình thức ấp trứng bằng

bể bạt cho kết quả tốt hơn là ấp trứng bằng bình weis (Bảng 4

và 5) Cá thát lát mới nở có bọc noãn hoàng rất lớn và có tập tính trú ẩn ở nơi tối nên khi ấp trứng bằng bình weis vì nước chảy liên tục làm cho cá mới nở yếu dần rồi chết Ðể khắc

phục tình trạng này, sau khi cá nở nên chuyển chúng từ bình weis ra bể bạt có dòng chảy nhẹ để chăm sóc

- Hai liều : 80 mg LH - RHa + 10 mg DOM/kg cá cái và 8

mg não thuỳ/kg cá cái có hiệu quả kích dục cao nhất đối với

cá thát lát

- Hình thức bố trí cho sinh sản tự nhiên cho kết quả cao hơn hình thức gieo tinh nhân tạo

- ấp trứng bằng bể bạt có dòng chảy nhẹ cho tỷ lệ nở

(49,88%) cao hơn ấp trứng bằng bình weis (37,87%)

Lê Thị Bình, Ngô Văn Ngọc, Khoa Thuỷ sản, ÐHNL Tp.HCM (Nguồn : KHKT Nông Lâm nghiệp số 1/2003)