“Chuẩn bị cho người học làm quen với phương pháp dạy- học, nội dung giảng dạy của giảng viên”.

“Chuẩn bị cho người học làm quen với phương pháp dạy-học, nội dung giảng dạy của giảng viên”.

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN

-

-

-MỤC LỤC

NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN………

MỤC LỤC………

TRÍCH YẾU ………

LỜI CẢM ƠN ………

DẪN NHẬP ………

A GIỚI THIỆU

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

I KHÁI NIỆM PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

II CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY, ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM CUẨ TỪNG PHƯƠNG PHÁP

C PHƯƠNG PHÁP HỌC

I KHÁI NIỆM PHƯƠNG PHÁP HỌC

II PHƯƠNG PHÁP HỌC HIỆU QUẢ

D XÂY DỰNG NỘI DUNG GIẢNG DẠY

I TÁM BƯỚC XÂY DỰNG MỘT GIÁO ÁN

II NỘI DUNG GIẢNG DẠY CỬA GIẢNG VIÊN

E KẾT LUẬN

TRÍCH YẾU

Nhằm giúp sinh viên nắm vững những kiến thức đã học được ở trường và ứng dụngcác kiến thức đó vào thực tế doanh nghiệp, nhà trường đã tạo điều kiện cho nhómchúng tôi tiếp xúc và học hỏi kinh nghiệm thực tế thông qua việc thực hiện các đề

án môn học Với đề tài “Chuẩn bị cho người học làm quen với phương pháp học, nội dung giảng dạy của giảng viên” Trong thời gian 9 tuần từ ngày 23/10/2012đến 25/12/2012 nhóm chúng tôi đã tiến hành tìm hiểu và viết báo cáo về bướcchuẩn bị cho người học Sau cuộc nghiên cứu, nhóm đã nhận xét, phân tích và đềxuất cho một số phuong pháp dạy và học, đồng thời nhóm cũng đưa ra được nhữngkết luận khách quan cho hoạt động thực tế trong quá trình chuẩn bị phương phápdạy và học cho một chương tình đào tạo

dạy-LỜI CẢM ƠN

Trong suốt thời gian 9 tuần đã qua, nhóm chúng tôi đã cố gắng để thực hiện thật tốtnhững việc cần phải làm đó là tìm hiểu, phân tích các phương pháp dạy và học, vàhoàn thành đề án, nhưng nếu không có sự giúp đỡ tận tình có lẽ chúng tôi không thể

tự mình hoàn thành bài làm Vì vậy, nhóm chúng tôi xin được gửi lời cảm ơn chânthành tới:

 Trường Đại học Mở TP.HCM đã tạo điều kiện giúp chúng tôi tiếp cận đượcmôi trường làm việc thực tiễn sớm hơn, qua đó giúp nhóm chúng tôi hiểuđược việc tiếp cận thực tế một cách tốt nhất cũng như không còn nhiều bỡngỡ cho công việc sau này của mình

 Thầy Vũ Thanh Hiếu – Giảng viên phụ trách bộ môn Đào tạo và phát trienrnhan viên đã nhiệt tình giúp đỡ nhóm chúng tôi trong suốt quá trình học tập

và thực hiện đề án này

Các nhóm bạn trong lớp đã cho nhóm ý kiến nhận xét khi nhóm thực hiện đề án.Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song do khả năng và thời gian có hạn cùng một vàiyếu tố khách quan khác nên không tránh hỏi sự khiếm khuyết nhất định về nội dung

và hình thức Nhóm chúng tôi rất biết ơn và mong nhận được những ý kiến trao đổi

và đóng góp của quý thầy cô

Một lần nữa nhóm xin chân thành cám ơn!

DẪN NHẬP

Khi nền kinh tế của đất nước ta chuyển sang vận hành theo cơ chế thị trường và hộinhập với nền kinh tế khu vực và thế giới, nhiều vấn đề được đặt ra đối với việc sảnxuất kinh doanh và công tác quản lý nhà nước Người ta đã bàn đến nhiều vấn đề:

về marketing, về tuyên truyền , quảng cáo và xúc tiến, về cạnh tranh và về đào tạo

và phát triển nguồn nhân lực…v.v Tất cả những vấn đề trên liên quan không chỉđối với các doanh nghiệp mà cả công tác quản lý nhà nước ở trung ương và địaphương Đối với nguồn nhân lực Việt Nam, trình độ tay nghề và trình độ nghiệp vụnghề nghiệp còn rất thấp Do đó vấn đề đào tạo nguồn nhân lực là một trong nhữngvấn đề hiện nay được nhà nước và doanh nghiệp quan tâm nhằm phát triển kinh tế

và hoạt động kinh doanh của mình, đồng thời làm cho nền kinh tế quốc gia đượcphát triển bền vững

Chính vì vậy, trong quá trình hội nhập, việc đòa tạo nguồn nhân lực lại càng trở nênquan trọng, nhân viên được coi như một tài sản quý giá của doanh nghiệp và là mộtyếu tố cạnh tranh của thời kỳ hội nhập Nhân lực là một yếu tố quan trọng đối vớicác tổ chức cũng như doanh nghiệp trong hoạt động kinh doanh của mình Xâydựng nguồn nhân lực cho doanh nghiệp, tổ chức là một cách thức nhằm gia tănghiệu quả công việc, từ đó tăng doanh thu cho doanh nghiệp, cũng như sự của kháchhàng Đào tao và phát tiển nguồn nhân lực là một môn học nhằm đưa đến nhữngyếu tố nền tảng về đào tạo và phát triển nhân viên, cũng như cách thức xây dựngmột chương trình đòa tao tốt nhất Đề tài sẽ là bước đi cụ thể từ quá trình học hỏi lýthuyết đưa vào thực tế một cách tốt nhất

A GIỚI THIỆU

Khi chuẩn bị cho người học làm quen với phương pháp dạy- học thì chúng tacần chú ý điều sau

Làm cho người học cảm thấy thoải mái, giảm thiểu căng thẳng Giải thích lý

do vì sao họ được tham gia vào khóa học.Tạo sự quan tâm, khuyến khích các câu hỏi, tìm hiểu những gì người học đã biết về việc này hay việc khác Giải thích khái quát toàn bộ nội dung khóa học và liên hệ nội dung (của khóahọc) với một số công việc người lao động đã biết.Đặt người học càng gần đến vị trí làm việc bình thường Đối với các khóa đào tạo công nhân, nhân viên thì phải giúp họ làm quen với các thiết bị, vật liệu, công cụ

Để làm được những điều trên thì theo nhận định của nhóm LG là phải chuẩn bị trước về những phương pháp dạy và người dạy phải hiểu được cần áp dụng phương pháp nào cho phù hợp với từng khóa đào tạo Từ đó chuẩn bị cho người học những phương pháp học tốt nhất

Nội dung bài giảng cũng là điều quyết định đến kết quả của một khóa đào tạo chính vì đó khi lập kế hoach đòa tạo thì người dạy phải chuẩn bị cho mình một bài giảng phù hợp với người học và đi xát với công việc thực tế của người học

Nhóm LG xin trình ba một số phương pháp giảng dạy và một phương pháp học hiệu quả Cùng với làm thế nào để xây dựng được một bài giảng tốt

B PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

I KHÁI NIỆM PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY

Bất kỳ phương pháp nào, dù là phương pháp nhận thức hay phương phápthực hành sản xuất, để thực hiện có kết quả vào đối tượng nào đó thì cũngphải biết được tính chất của đối tượng, tiến trình biến đổi của nó dưới tácđộng của phương pháp đó Nghĩa là phải nhận thức những quy luật kháchquan của đối tượng mà chủ thể định tác động vào thì mới đề ra những biệnpháp hoặc hệ thống những thao tác cùng với những phương tiện tượngứng để nhận thức và để hành động thực tiễn

Vậy thì phương pháp dạy học có đặc trưng gì khác với phương pháp nóichung? Cấu trúc của nó như thế nào?

Trong phương pháp dạy học, chủ thể tác động – người thầy giáo và đốitượng tác động của họ là học sinh Còn học sinh lại là chủ thể tác động củamình vào nội dung dạy học Vì vậy, người thầy giáo phải nắm vững nhữngquy luật khách quan chi phối tác động của mình vào học sinh và nội dungdạy học thì mới đề ra những phương pháp tác động phù hợp.

Từ đó có thể nhận thấy đặc trưng của phương pháp dạy học: người học làđối tượng tác động của giáo viên, đồng thời là chủ thể, là nhân cách màhoạt động của họ (tương ứng vói sự tác động của người giáo viên) phụthuộc vào hứng thú, nhu cầu, ý chí của họ Nếu giáo viên không gây chohọc sinh có mục đích tương ứng với mục đích của mình thì không diễn rahoạt động dạy và hoạt động học và phương pháp tác động không đạt đượckết quả mong muốn

Vì vậy, cấu trúc của phương pháp dạy học trước tiên là mục đích củangười giáo viên đề ra và tiến hành một hệ thống hành động với nhữngphương tiện mà họ có Dưới tác động đó của người giáo viên làm chongười học đề ra mục đích của mình và thực hiện hệ thống hành động vớiphương tiện mà họ có nhằm lĩnh hội nội dung dạy học

Trên cơ sở đó, ta có thể hiểu về phương pháp dạy học như sau:

Phương pháp dạy học là cách thức hành động có trình tự, phối hợp tươngtác với nhau của giáo viên và của học sinh nhằm đạt được mục đích dạyhọc

Nói cách khác phương pháp dạy học là hệ thống những hành động có chủđích theo một trình tự nhất định của giáo viên nhằm tổ chức hoạt độngnhận thức và hoạt động thực hành của học sinh nhằm đảm bảo cho họ lĩnhhội nội dung dạy học và chính như vậy mà đạt được mục đích dạy học.Phương pháp dạy học bao gồm phương pháp dạy và phương pháp học với

sự tương tác lẫn nhau, trong đó phương pháp dạy đóng vai trò chủ đạo,còn phương pháp học có tính chất độc lập tương đối, chịu sự chi phối củaphương pháp dạy, song nó cũng ảnh hưởng trở lại phương pháp dạy

Phương pháp dạy học là tổ hợp những biện pháp với tư cách là nhữngthành phần cấu trúc của nó, song việc phân như vậy cũng chỉ có tính chấttương đối Chẳng hạn giảng giải là phương pháp dạy học trong tiết họclĩnh hội tri thức mới nhưng lại là một biện pháp của phương pháp công táctrong phòng thí nghiệm Điều đó có nghĩa là trong những điều kiện nhấtđịnh, chúng có thể chuyển hoá lẫn nhau.

II CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY, ƯU VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA

mà học sinh đã thu lượm được một cách có hệ thống

Phương pháp thuyết trình thể hiện dưới hình thức giảng giải, giảng thuật

và diễn giảng phổ thông

 Giảng thuật là một trong những phương pháp thuyết trình, trong đó cóyếu tố miêu tả, trần thuật Giảng thuật không chỉ được sử dụng trongcác môn khoa học xã hội – nhân văn mà còn cả những bộ môn khoahọc tự nhiên Nó được sử dụng khi miêu tả những thí nghiệm, hiệntượng hoặc trình bày cuộc đời và sự nghiệp của nhà bác học lỗi lạc,những thành tựu nổi tiếng trong khoa học – công nghệ…

 Giảng giải là phương pháp dạy học bằng việc dùng những luận cứ, sốliệu để chứng minh một sự kiện, hiện tượng, quy tắc, định lý, định luật,công thức, nguyên tắc trong các môn học Giảng giải chứa đựng cácyếu tố phán đoán, suy lý nên có nhiều khả năng phát triển tư duy logiccủa học sinh Trong quá trình dạy học, giảng giải thường kết hợp vớigiảng thuật

 Diễn giảng phổ thông là một trong những phương pháp thuyết trìnhnhằm trình bày một vấn đề hoàn chỉnh có tính chất phức tạp, trừutượng và khái quát trong một thời gian tương đối dài (30-35 phút và

hơn thế), chẳng hạn như trình bày các trào lưu văn học ở một giai đoạnnào đó Phương pháp này đối với việc dạy học ở PTCS thường ít dùng

so với giảng thuật và giảng giải Khi dùng, nó thường kết hợp với haiphương pháp kia

Ưu điểm và hạn chế của phương pháp thuyết trình

 Phương pháp thuyết trình có những ưu điểm sau:

- Cho phép giáo viên truyền đạt những nội dung lý thuyết tương đốikhó, phức tạp, chứa đựng nhiều thông tin mà học sinh tự mìnhkhông dễ dàng tìm hiểu được một cách sâu sắc

- Giúp học sinh nắm được hình mẫu về cách tư duy logic, cách đặt

và giải quyết vấn đề khoa học, cách sử dụng ngôn ngữ để diễn đạtnhững vấn đề khoa học một cách chính xác, rõ ràng, xúc tích thôngqua cách trình bày của giáo viên

- Tạo điều kiện thuận lợi để giáo viên tác động mạnh mẽ đến tưtưởng, tình cảm của học sinh qua việc trình bày tài liệu với giọngnói, cử chỉ, điệu bộ thích hợp và diễn cảm

- Tạo điều kiện phát triển năng lực chú ý và kích thích tính tích cực

tư duy của học sinh, vì có như vậy học sinh mới hiểu được lờigiảng của giáo viên và mới ghi nhớ được bài học

- Bằng phương pháp thuyết trình, giáo viên có thể truyền đạt mộtkhối lượng tri thức khá lớn cho nhiều học sinh trong cùng một lúc,

vì vậy đảm bảo tinh kinh tế cao

Tuy nhiên, phương pháp thuyết trình còn có những hạn chế, nếu sửdụng không đúng có thể:

- Làm cho học sinh thụ động, chỉ sử dụng chủ yếu thính giác cùngvới tư duy tái hiện, do đó làm cho họ chóng mệt mỏi

- Làm cho học sinh thiếu tính tích cực trong việc phát triển ngônngữ nói

- Thiếu điều kiện cho phép giáo viên chú ý đầy đủ đến trình độnhận thức cũng như kiểm tra đầy đủ sự lĩnh hội tri thức của từnghọc sinh

 Những yêu cầu cơ bản khi sử dụng phương pháp thuyết trình

Khi sử dụng phương pháp này, giáo viên cần:

- Trình bày chính xác các hiện tượng,sự kiện, khái niệm, định luật,vạch ra bản chất của vấn đề, ý nghĩa tư tưởng, chính trị của tài liệuhọc tập

-Trình bày phải đảm bảo tính tuần tự logic, rõ ràng, dễ hiểu với lờinói gọn, rõ, sáng sủa, giàu hình tượng, chuẩn xác, xúc tích

- Trình bày phải thu hút và duy trì sự chú ý, gây được hứng thú,hướng dẫn tư duy của học sinh thông qua giọng nói, tốc độ nói, âmlượng thay đổi thích hợp, qua các mẩu chuyện vui đúng lúc, quacách đặt vấn đề và giải quyết vấn đề, kết hợp lời nói với điệu bộ,nét mặt, biết đưa những lời trích dẫn vào đúng lúc, đúng chỗ

- Trình bày phải đảm bảo cho học sinh ghi chép được những vấn đề

cơ bản và qua đó mà dạy cho họ biết cách vừa ghi vừa tập trungnghe giảng

b Phương pháp vấn đáp

Phương pháp vấn đáp là phương pháp giáo viên khéo léo đặt hệ thống câuhỏi để học sinh trả lời nhằm gợi mở cho họ sáng tỏ những vấn đề mới; tựkhai phá những tri thức mới bằng sự tái hiện những tài liệu đã học hoặc

từ những kinh nghiệm đã tích luỹ được trong cuộc sống, nhằm giúp họcsinh củng cố, mở rộng, đào sâu, tổng kết, hệ thống hoá những tri thức đãtiếp thu được và nhằm mục đích kiểm tra, đánh giá và giúp học sinh tựkiểm tra, tự đánh giá việc lĩnh hội tri thức

 Phân loại: Tuỳ theo cơ sở để phân loại , nên có những phương pháp

Vấn đáp củng cố là phương pháp giáo viên khéo léo đặt ra một câu hỏihoặc hệ thống câu hỏi nhằm giúp học sinh củng cố những tri thức cơ bảnhoặc giúp họ mở rộng, đào sâu những tri thức đã thu lượm được.

Vấn đáp tổng kết là phương pháp vấn đáp nhằm giúp học sinh khái quát,

hệ thống hoá những tri thức sau khi đã học một số bài, một chương, mộtbộ môn nhất định

Vấn đáp kiểm tra là phương pháp vấn đáp nhằm kiểm tra những tri thức

đã học, đã được củng cố, khái quát, hệ thống hoá Qua câu trả lời của họcsinh mà giáo viên có thể đánh giá và họ tự kiểm tra, tự đánh giá những trithức đã được lĩnh hội một cách kịp thời, nhanh gọn

- Dựa vào tính chất nhận thức của học sinh mà phân ra vấn đáp giải thích,minh hoạ, vấn đáp tái hiện, vấn đáp tìm tòi – phát hiện

Vấn đáp giải thích – minh hoạ là phương pháp mà giáo viên dặt ra nhữngcâu hỏi đòi hỏi học sinh giải thích và nêu lên dẫn chứng để minh hoạ, làmsáng tỏ cho sự giải thích của mình Trong câu trả lời của học sinh khôngchỉ đòi hỏi nhớ lại nội dung tri thức mà phải có sự cấu trúc lại tri thức để

có sự suy luận cần thiết

Vấn đáp tái hiện là phương pháp giáo viên đặt ra những câu hỏi đòi hỏihọc sinh phải nhớ lại những tri thức đã học và vận dụng chúng để giảiquyết những nhiệm vụ học tập trong hoàn cảnh đã biết

Vấn đáp tìm tòi – phát hiện là phương pháp mà giáo viên đặt ra nhữngcâu hỏi có tính chất vấn đề gây cho học sinh gặp phải tình huống có vấn

đề và qua đó họ có nhu cầu phải lĩnh hội tri thức mới để giải quyết vấn đềđó

Ưu điểm và hạn chế của phương pháp vấn đáp

 Nếu vận dụng khéo léo phương pháp vấn đáp sẽ có tác dụng quan trọng sau:

- Điều khiển có hiệu quả hoạt động tư duy của học sinh, kích thíchtính tích cực hoạt động nhận thức của họ

- Bồi dưỡng cho học sinh năng lực diễn đạt bằng lời những vấn đềkhoa học một cách chính xác, đầy đủ, xúc tích

- Giúp giáo viên thu được tín hiệu ngược từ học sinh một cáchnhanh, gon, kịp thời để kịp điều chỉnh hoạt động của mình và củahọc sinh Đồng thời qua đó mà học sinh cũng thu được tín hiệungược để kịp tjời điều chỉnh hoạt động nhận thức – học tập củamình Ngoài ra, thông qua đó mà giáo viên có khả năng chỉ đạohoạt động nhận thức của cả lớp và của từng học sinh.

Song nếu vận dụng không khéo sẽ dễ làm mất thời gian, ảnh hưởngđến kế hoạch lên lớp, biến vấn đáp thành cuộc đối thoại giữa giáoviên và một vài học sinh, không thu hút toàn lớp tham gia vào hoạtđộng chung Nếu câu hỏi đặt ra chỉ đòi hỏi nhớ lại tri thức một cáchmáy móc thì sẽ làm ảnh hưởng đến sự phát triển tư duy logic, tưduy sáng tạo của học sinh

Yêu cầu đối với việc vận dụng phương pháp vấn đáp

- Cần phải đặt câu hỏi cho toàn lớp rồi mới chỉ định học sinh trả lời.Khi một học sinh trả lời xong, cần yêu cầu những học sinh khác nhậnxét, bổ sung, sửa chữa câu trả lời nhằm thu hút sự chú ý lắng nghe câutrả lời của bạn với tinh thần phê phán Qua đó mà kích thích hoạtđộng chung của cả lớp

- Khi học sinh trả lời, giáo viên cần lắng nghe Nếu cần thiết đặt thêmcâu hỏi phụ, câu hỏi gợi mở dẫn dắt học sinh trả lời câu hỏi chính

- Cần có thái độ bình tĩnh khi học sinh trả lời sai hoặc thiếu chính xác,tránh thái độ nôn nóng, vội vàng cắt ngang ý của họ khi không thậtcần thiết Chú ý uốn nắn, bổ sung câu trả lời của học sinh, giúp họ hệthống hoá lại những tri thức đã thu được trong quá trình vấn đáp

- Không chỉ chú ý kết quả câu trả lời của học sinh mà cả cách diễn đạtcâu trả lời của họ một cách chính xác, rõ ràng, hợp logic Đó là điềukiện quan trọng để phát triển tư duy logic của họ

- Cần chú ý sử dụng mọi biện pháp nhằm thúc đẩy học sinh mạnh dạnnêu thắc mắc và khéo léo sử dụng thắc mắc đó để tạo nên tình huống

có vấn đề và thu hút toàn lớp tham gia thảo luận, tranh luận để giải