CHƯƠNG TRÌNH KHỐI CHUYÊN HOÁ CHƯƠNG TRÌNH KHỐI CHUYÊN HOÁ Phần Đại cương Vô cơ CHUYÊN ĐỀ HOÁ ĐẠI CƯƠNG Chuyên đề 1 Cấu tạo nguyên tử (chuyên đề đa mục tiêu) Tài liệu tham khảo chính 1 Hoá học vô cơ T1[.]
Trang 1CHƯƠNG TRÌNH KHỐI CHUYÊN HOÁ
Phần: Đại cương - Vô cơ.
CHUYÊN ĐỀ: HOÁ ĐẠI CƯƠNG
Chuyên đề 1: Cấu tạo nguyên tử (chuyên đề đa mục tiêu).
Tài liệu tham khảo chính:
1 Hoá học vô cơ T1 Tác giả: Hoàng Nhâm.
2 Bài tập hoá cơ cở Tác giả: Đặng Trần Phách.
Tài liệu phụ
1 Bài tập hoá đại cương Tác giả: Lâm Ngọc Thiềm - Trần Hiệp Hải
2 Hoá học T1 của MPSI và PTSI
3 Tuyển chọn các đề thi HSG Quốc Gia và Quốc tế
Mục tiêu: (1) Chuyên; (2) Thi đại học; (3) Phần học sinh đọc thêm.
Bài 1 Thành phần và cấu tạo nguyên tử.
1 Thành phần của nguyên tử
2 Kích thước nguyên tử
a Kích thước hạt electron, hạt proton
b Kích thước hạt nhân
c Kích thước nguyên tử
d Tỷ trọng hạt nhân
Bài 2 Hạt nhân nguyên tử Nguyên tố hóa học Đồng vị
1 Hạt nhân nguyên tử
a Điện tích hạt nhân
b Số khối
c Nguyên tử khối và khối lượng nguyên tử Đơn vị khối lượng nguyên tử
2 Nguyên tố hóa học
a Khái niệm
b Số hiệu nguyên tử
c Ký hiệu nguyên tử
3 Đồng vị
a Khái niệm
b Nguyên tử khối trung bình
c Một số ứng dụng của đồng vị
(1)(2) (1)(2) (1) (1) (1)(2) (1) (3) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2)(3) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2)
(1)(2) (1)(2) (1)
Trang 24 Sự tổng hợp các đồng vị.
Bài 3 Vỏ nguyên tử
1 Sự chuyển động của electron trong nguyên tử
a Theo quan điểm cũ
b Theo thuyết lượng tử
c Obitan nguyên tử
2 Các số lượng tử và ý nghĩa
a Số lượng tử chính (n) Số lớp electron
b Số lượng tử phụ (l) Phân mức năng lượng
c Số lượng tử từ (m) Số obitan trong nguyên tử
3 Cấu hình electron
a Các nguyên lý và quy tắc
b Cấu hình và sự phân bố electron trong obitan
c Cấu hình electron bền
4 Ý nghĩa của cấu hình electron
a Xác định tính chất
b Xác định vị trí
(1) (3)
(1)(2) (1) (2) (1)(2) (1) (1) (1) (1) (1)(2) (1)(2) (1)(2)
(1)(2) (1)(2)
Chuyên đề 2: Liên kết hóa học.
Tài liệu tham khảo chính:
2 Bài tập hoá cơ cở Tác giả: Đặng Trần Phách.
Tài liệu phụ
1 Bài tập hoá đại cương Tác giả: Lâm Ngọc Thiềm - Trần Hiệp Hải
2 Hoá học T1 của MPSI và PTSI
3 Hoá lý 1 Tác giả: Đào Đình Thức
4 Một số vấn đề chọn lọc của Hoá học Nhiều tác giả
Bài mở đầu Mục đích và phương thức liên kết Quy tắc bát tử.
Bài 1 Liên kết ion.
a Khái niệm và phân loại ion
b Sự tạo thành các ion đơn nguyên tử từ các nguyên tử
- Sự tạo thành cation
+ Sự tạo thành một số cation đơn nguyên tử(kim loại) nhóm A, B
+ Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tạo thành cation
- Sự tạo thành anion
+ Sự tạo thành anion từ các nguyên tử (phi kim)
(1)(2) (1)(2)
(1)(2) (1)(2) (1) (1)(2) (1)(2)
Trang 3+ Các yếu tố ảnh hưởng đến sự tạo thành anion.
c Sự tạo thành hợp chất ion Tính chất của hợp chất ion
Bài 2 Liên kết cộng hoá trị.
1 Thuyết Lewis và sự tạo thành liên kết cộng hoá trị.
a Sự hình thành một số phân tử đơn giản
- Sự tạo thành phân tử: H2, Cl2, HCl, N2
- Phân loại liên kết: đơn, đôi, ba, phân cực và không phân cực
- Ranh giới liên kết cộng hoá trị và liên kết ion Mối liên hệ độ âm điện
b Sự tạo thành liên kết cho-nhận: HNO3, CO
c Trường hợp vượt quá quy tắc bát tử: sự kích thích electron
2 Thuyết VB về sự tạo thành liên kết cộng hoá trị.
a Sự xen phủ các obitan trong phân tử: H2, HCl, Cl2
b Khái niệm về sự xen phủ trục và xen phủ bên Liên kết xichma; liên kết pi
c Sự lai hoá các obitan nguyên tử
- Lý do lai hoá
- Đặc điểm AO lai hoá: hình dạng và năng lượng => mục đích obitan lai hoá
- Sự phân bố các obitan lai hoá
3 Cấu trúc phân tử
- Mô hình VSEPR
- Cấu trúc phân tử và trạng thái lai hoá của nguyên tử trung tâm
4 Hoá trị của nguyên tố trong hợp chất cộng hoá trị.
5 Tính chất của liên kết cộng hoá trị.
- Góc liên kết và các yếu tố ảnh hưởng đến góc liên kết
- Độ dài liên kết và năng lượng liên kết Các yếu tố ảnh hưởng
- Mômen lưỡng cực của phân tử
- Sự phân cực hoá liên kết
- Momen từ của phân tử
Bài 3 Liên kết giữa các phân tử
1 Lực Van đer van
- Tương tác lưỡng cực
- Tương tác cảm ứng
- Tương tác khuếch tán
2 Liên kết hiđro
- Điều kiện sự tạo thành liên kết hiđro
- Phân loại liên kết hiđro và ảnh hưởng của liên kết hiđro đến tính chất của chất
(1) (1)(2)
(1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2)
(1) (3) (1) (3)
(1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3)
(1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3)
Chuyên đề 3: Định luật tuần hoàn
Tài liệu tham khảo chính:
Trang 41 Định luật tuần hoàn Tác giả: Nguyễn Duy Ái
2 Bài tập hoá cơ cở Tác giả: Đặng Trần Phách.
Tài liệu phụ
1 Bài tập hoá đại cương Tác giả: Lâm Ngọc Thiềm - Trần Hiệp Hải
2 Hoá học T1 của MPSI và PTSI
3 Hoá học vô cơ T1 Tác giả: Hoàng Nhâm
4 Một số vấn đề chọn lọc của Hoá học Nhiều tác giả
Bài 1 Bảng tuần hoàn
1 Nguyên tắc sắp xếp:
2 Khối (họ) nguyên tố
3 Chu kỳ Số nguyên tố trong chu kỳ
a Mối liên hệ giữa cấu hình electron và chu kỳ
b Đặc điểm chu kỳ Phân loại chu kỳ
c Sự phát triển của bảng HTTH
4 Nhóm nguyên tố
a Electron hoá trị
b Electron hoá trị và vị trí nhóm
c Một số nhóm nguyên tố thường gặp Tính chất hóa học
(1)(2)(3)
(1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2)(3) (3) (1)(2) (1)(2) (1)(2)(3)
Bài 2 Sự biến đổi tuần hoàn các nguyên tố hóa học.
1 Sự biến đổi số electron lớp ngoài cùng
2 Sự biến đổi bán kính
a Cách xác định bán kính
b Sự biến đổi bán kính theo chu kỳ
- Những nguyên tố nhóm A
- Những nguyên tử nhóm B Sự chắn và sự xâm nhập
c Sự biến đổi theo nhóm
- Những nguyên tố nhóm A
- Những nguyên tố nhóm B
d Bán kính ion So sánh bán kính nguyên tử và bán kính ion
e Bán kính ion và tính chất của các hợp chất
3 Sự biến đổi năng lượng ion hoá
a Năng lượng ion hoá và các yếu tố ảnh hưởng
b Các đại lượng năng lượng ion hoá Ảnh hưởng của cấu hình electron
c Sự biến đổi năng lượng ion hoá theo chu kỳ
- Năng lượng ion thứ nhất của nhóm A Chu kỳ nhỏ
- Năng lượng ion hoá thứ hai, thứ ba của các nguyên tố nhóm A
- Những nguyên tố nhóm B Ảnh hưởng của hiệu ứng xâm nhập
(1)(2)(3)
(1)(2) (1)
(1)(2) (1) (3)
(1)(2) (1) (3) (1)(2) (1) (3) (1) (1) (1)(2) (1) (3) (1) (3)
Trang 5d Sự biến đổi năng lượng ion hoá theo nhóm
- Nhóm A
- Nhóm B
4 Sự biến đổi ái lực electron
a Khái niệm về ái lực electron Các yếu tố ảnh hưởng
b Sự biến đổi ái lực electron (thứ nhất, thứ 2 ) theo chu kỳ, nhóm
5 Sự biến đổi độ âm điện
a Khái niệm độ âm điện
b Cách xác định độ âm điện (Muliken và Pauling)
c Sự biến đổi độ âm điện:
- Theo chu kỳ
- Theo nhóm A
- Theo nhóm B
6 Tính kim loại Tính phi kim
a Khái niệm về tính kim loại Tính phi kim
c Sự biến đổi tính kim loại và phi kim Mối liên hệ với độ âm điện
7 Tính chất axit-bazơ của một số hợp chất
a Hiđrua
- Phân loại hiđrua Phản ứng tổng hợp các hiđrua
- Tính chất axit-bazơ của các hiđrua Sự biến đổi
b Oxit
- Phân loại các oxit Phản ứng tổng hợp các oxit
- Hoá trị nguyên tố trong hợp chất oxit cao nhất
c Hiđroxit
- Khái niệm hiđroxit
- Sự biến đổi tính axit-bazơ của các hiđroxit (Theo nhóm và chu kỳ)
8 Sự biến đổi thứ cấp Sự biến đổi theo đường chéo
9 Định luật tuần hoàn
(1)(2) (1) (3) (1)
(1)(2) (1) (1)(2) (1)(2) (1) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1) (1)(2) (1) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)
Chuyên đề 4: Tinh thể.
Tài liệu tham khảo chính:
2 Bài tập hoá cơ cở Tác giả: Đặng Trần Phách.
Tài liệu phụ
1 Bài tập hoá đại cương Tác giả: Lâm Ngọc Thiềm - Trần Hiệp Hải
2 Hoá học T1 của MPSI và PTSI
3 Hoá học vô cơ Tác giả: Đào Đình Thức
4 Một số vấn đề chọn lọc của Hoá học Nhiều tác giả
Trang 6Toán bổ trợ: Xác định diện tích, thể tích hình lập phương, lục phương, hình cầu
Bài 1 Đại cương tinh thể.
1 Sự sắp xếp các quả cầu đặc khít
2 Số phối trí
3 Độ đặc khít và hằng số mạng
Bài 2 Tinh thể kim loại.
1 Mạng lập phương đơn giản: hình vẽ, số phối trí, độ đặc khít
2 Mạng lập phương tâm khối: hình vẽ, số phối trí, độ đặc khít, khối lượng riêng
3 Mạng lập phương tâm diện: hình vẽ, số phối trí, độ đặc khít, khối lượng riêng
4 Mạng lục phương: hình vẽ, số phối trí, độ đặc khít, khối lượng riêng
Bài 3 Tinh thể ion.
1 Mạng tinh thể CsCl: hình vẽ, số phối trí, độ đặc khít, khối lượng riêng, điều kiện bền
2 Mạng tinh thể NaCl: hình vẽ, số phối trí, độ đặc khít, khối lượng riêng, điều kiện bền
Bài 4 Mạng tinh thể nguyên tử và phân tử.
1 Mạng tinh thể nguyên tử.
a Tinh thể kim cương: hình vẽ, số phối trí, độ đặc khít, khối lượng riêng
b Tinh thể than chì: hình vẽ, số phối trí, độ đặc khít, khối lượng riêng
2 Mạng tinh thể phân tử Ví dụ nước đá, iot.
Tổng kết: mối quan hệ giữa liên kết và tinh thể.
(1) (1) (1)
(1) (1) (1) (1) (1) (1)
(1) (1) (1) (1)(2)
Chuyên đề 5: Cơ sở lý thuyết các quá trình hóa học.
Tài liệu tham khảo chính:
1 Cơ sở lý thuyết các quá trình hóa học Tác giả: Vũ Đăng Độ
2 Bài tập Hoá đại cương Tác giả: Trần Hiệp Hải
Tài liệu phụ
1 Bài tập hoá cơ sở Tác giả: Đặng Trần Phách
2 Hoá học T1 của MPSI và PTSI
3 Hoá học vô cơ Tác giả: Đào Đình Thức
Toán bổ trợ: Logarit, đạo hàm.
Vật lý bổ trợ: Nguyên lý I, II và nhiệt của quá trình.
Bài 1 Nhiệt hoá học.
1 Một số khái niệm nhiệt động
a Hệ nhiệt động: hệ đóng, hệ mở, hệ cô lập
(1) (3) (1) (3)
Trang 7b Quá trình nhiệt động Chu trình.
2 Nguyên lý 1 nhiệt đông lực học
a Phát biểu
b Biểu thức và đơn vị
3 Nhiệt hoá học
a Khái niệm
b Cách xác định nhiệt hoá học;
- Xác định trực tiếp
- Xác định gián tiếp: Định luật Hess
c Phân loại phản ứng hóa học và giản đồ năng lượng của phản ứng
d Hiệu ứng nhiệt trong các trường hợp: đẳng áp, đẳng tích
e Xác định nhiệt hoá học dựa vào các đại lượng nhiệt động:
- Sinh nhiệt
- Nhiệt cháy
- Năng lượng liên kết và sinh nhiệt nguyên tử
- Năng lượng mạng lưới
4 Nguyên lý II nhiệt động lực học
a Entropi
- Khái niệm và các yếu tố ảnh hưởng
- So sánh và dự đoán entropi
b Xác định entropi
- Entropi của một phản ứng hóa học
- Entropi của một quá trình chuyển pha: hoá lỏng, hoá hơi,
c Sự tự diễn biến của quá trình
- Tiêu chuẩn entropi
- Tiêu chuẩn biến thiên năng lượng tự do G
5 Biến thiên năng lượng tự do
a Ý nghĩa
- Đánh giá mức độ tự diễn biến của quá trình
- Đánh giá mức độ chuyển hoá của một trạng thái chất
b Xác định biến thiên năng lượng tự do chuẩn của phản ứng
c Dự đoán mức độ diễn biến của quá trình thông qua S và H
Bài 2 Tốc độ phản ứng.
1 Khái niệm về tốc độ phản ứng
a Tốc độ phản ứng trung bình
b Tốc độ biến đi, tốc độ tạo thành
2 Ảnh hưởng của nồng độ đến tốc độ phản ứng
a Thuyết va chạm
(1) (3) (1) (3)
(1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3)
(1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3)
(1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3)
(1)(2) (1) (3) (1) (3) (1)(2) (1)(2)(3) (1) (3)
Trang 8b Phương trình tốc độ phản ứng Bậc phản ứng Hằng số tốc độ phản ứng.
c Phản ứng đơn giản và phản ứng phức tạp
d Sự suy biến bậc của phản ứng
3 Động học của các phản ứng đơn giản
a Phản ứng bậc 1: phương trình tốc độ, phương trình động học, thời gian bán phản ứng
b Phản ứng bậc 2: phương trình tốc độ, phương trình động học, thời gian bán phản ứng
4 Ảnh hưởng của nhiệt độ đến tốc độ phản ứng
a Cơ sở: thuyết va chạm
b Hệ số nhiệt độ của tốc độ phản ứng
c Phương trình Areniuyt k = A.exp(-Ea/RT)
5 Ảnh hưởng của chất xúc tác đến tốc độ phản ứng
a Khái niệm chất xúc tác
b Bản chất của xúc tác
6 Ảnh hưởng của áp suất
7 Ảnh hưởng của diện tích tiếp xúc
(1) (3) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1)(2) (1) (3) (1) (3) (1) (3) (1)(2) (1) (3) (1) (3) (1)(2) (1)(2)
Bài 3 Cân bằng hóa học.
1 Phản ứng thuận nghịch và bất thuận nghịch
a Khái niệm
b Tốc độ phản ứng thuận nghịch
(1)(2) (1)(2) (1)(2)
2 Cân bằng hóa học
a Trạng thái cân bằng
b Đặc điểm của trạng thái cân bằng
c Hằng số cân bằng và các yếu tố ảnh hưởng
d Tổ hợp cân bằng
e Năng lượng tự do của phản ứng
f Mối liên hệ của hằng số cân bằng với G0
(1)(2)(3) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1) (3) (1) (3) (1) (3)
3 Ảnh hưởng nhiệt độ đến cân bằng
a Xét định tính
b Định luật Van't Hoff Tính H0, S0 của phản ứng dựa vào hằng số cân bằng
(1)(2)(3) (1) (1) (3)
4 Ảnh hưởng của áp suất chung
a Ảnh hưởng của áp suất
b Các cấu tử lạ
(1)(2)(3) (1)(2) (1)
8 Các bài tập về cân bằng và chuyển dịch cân bằng
a Các bài tập dựa vào hằng số cân bằng
b Các bài tập dựa vào nồng độ và nhiệt độ
(1) (3) (1) (3) (1) (3)
Trang 9Chuyên đề 6: Dung dịch
Tài liệu tham khảo chính:
1 Cơ sở lý thuyết các quá trình hóa học Tác giả: Vũ Đăng Độ
Tài liệu phụ
1 Bài tập Cơ sở lý thuyết các quá trình Tác giả: Vũ Đăng Độ
2 Hoá học vô cơ Tác giả: Hoàng Nhâm
3 Hoá phân tích T1, T2, T3 Tác giả: Nguyễn Tinh Dung
Bài 1 Dung dịch.
1 Khái niệm
2 Phân loại dung dịch
3 Nồng độ dung dịch
4 Sự pha trộn dung dịch
(1)(2)(3) (1)(2) (1) (3) (1)(2)(3) (1)(2)
Bài 2 Sự tăng nhiệt độ sôi, hạ nhiệt độ nóng chảy.
1 Sự tăng nhiệt độ sôi và nhiệt độ nóng chảy Định luật Raun
2 Áp suất hơi bão hoà
3 Áp suất thẩm thấu Định luật Van't Hoff
(1) (1) (3) (1) (3) (1) (3)
Bài 3 Sự điện ly.
1 Chất điện ly và chất không điện ly
2 Cơ chế điện ly
3 Độ điện ly Hằng số điện ly
4 Phân loại chất điện ly
5 Tích số tan
6 Phương trình ion và ion thu gọn
7 pH của dung dịch Chất chỉ thị axit-bazơ
(1)(2)(3) (1)(2) (1)(3) (1)(2)(3) (1)(2) (1)(2)(3) (1)(2)(3) (1)(2)(3)
Bài 4 Axit-bazơ
1 Thuyết Areniuyt
2 Thuyết Bronstet
a Định nghĩa
b Hằng số axit, hằng số bazơ Mối quan hệ
c Chất lưỡng tính và chất trung tính Mối quan hệ
3 Cân bằng trong các dung dịch:
a Axit mạnh, bazơ mạnh
b Axit yếu, bazơ yếu
c Hỗn hợp axit, hỗn hợp bazơ
(1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1) (3)
Trang 10d Dung dịch đệm.
4 Chuẩn độ axit-bazơ Điểm tương đương
5 Thuyết axit-bazơ của Lewis
(1) (3) (1)(2)(3) (1)(2)
Bài 5 Muối Phản ứng trao đổi.
1 Khái niệm và phân loại muối
a Khái niệm:
b Phân loại: muối trung hoà, muối axit, muối bazơ, muối phức, muối kép, muối ngậm nước
c Điều chế
2 Sự thuỷ phân của muối Môi trường của dung dịch
a Khái niệm về sự thuỷ phân
b Những yếu tố ảnh hưởng đến sự thuỷ phân.=> những ion bị thuỷ phân
c Môi trường của dung dịch muối:
- Muối của axit mạnh, bazơ yếu
- Muối của axit yếu, bazơ mạnh
- Muối của axit mạnh, bazơ mạnh
- Muối của axit yếu, bazơ yếu
- Muối axit
3 Tích số tan của muối Sự kết tủa các ion trong dung dịch
a Tích số tan và độ tan bão hoà
b Điều kiện kết tủa và hoà tan một chất ít tan
3 Phản ứng trao đổi ion
a Khái niệm
b Điều kiện xảy ra phản ứng trao đổi ion
- Sản phẩm phản ứng có chất kết tủa
- Sản phẩm phản ứng có chất điện ly yếu
- Sản phẩm phản ứng có chất bay hơi
=> Phản ứng xảy ra theo chiều làm giảm đi sự có mặt của các ion trong dung dịch
(1)(2) (1)(2)(3) (1)(2)(3) (1)(2) (1)(2) (1)(2)(3) (1)(2)(3) (1)(2)(3) (1)(2) (1)(2)(3) (1)(2)(3) (1) (3) (1) (3) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2) (1)(2)
Bài 5 Sơ lược về phức chất.
1 Khái niệm
a Phức chất
b Nguyên tử trung tâm, phối tử, phối trí
c Tên gọi
2 Một số đặc điểm và ứng dụng của phức chất
Chuyên đề 7: Phản ứng oxi hóa - khử
Tài liệu tham khảo chính:
1 Cơ sở lý thuyết các quá trình hóa học Tác giả: Vũ Đăng Độ