V A N H O C T H I E U N H I V A N H U N G Y E U C A U D O I U f f l S I O H U I C O COO flflOG s i r P H O I D 0 1 0 0 1 0 0 0 Van hoc thieu nhi (VHTN) da dang ve the loai, phong phu ve noi dung, hinh[.]
Trang 1V A N H O C T H I E U N H I V A N H U N G Y E U C A U
D O I U f f l S I O H U I C O C O O flflOG s i r P H O I D 0 1 0 0 1 0 0 0
Van hoc thieu nhi (VHTN) da dang ve the loai,
phong phu ve noi dung, hinh thuc; chua
dyng nhieu gia trj nhan van huang tai giao
dye vd hoan thien nhdn each con ngudi Vi the,
de giup SV tiep nhdn tdt nhung kien thuc cua hoc
phdn VHTN vdi phuang phap, kT ndng cho tre
mam non Idm quen vai tdc phdm vdn hoc, giang
vien (GV) cdn cd nhung dinh hudng cho SV ndm
duqc nhung net ddc trung cua VHTN ngay tu bdi
hoc ddu tien
1 Dgc trung cua VHTN
1.1 Ve noi dung:
a) La nhung sang tac phu hgp voi tam li lua
tuoi khac nhau cua tre em, dugc «nhin bdng ddi
mdt tre tha" vd xudt phdt tu cam xuc hon nhien,
trong treo, ty nhien «nhu tre tha" Moi ldn sang
tdc cho cdc em Id mdt ldn ngudi viet dugc «sdng
lgi" tudi tha cua minh vd hod ddng tdm hon vdi
tre tha The gidi xung quanh tre ludn vui tuoi,
trong treo Niem vui nhu Id mdt le song ty nhien
cua cdc em - tu each nhin, each nghe, each cam,
each nghT, tri tudng tugng
Mdt tdc phdm viet ve con ngudi hay dd vdt
chi dugc coi Id VHTN khi tdc gid biet «tre con
hod" nhung con vdt, dd vdt dy de ndi nen nhung
suy nghT cua chinh cdc em; cam thdng, chia se,
cam hod cdc em bdng nhung bdi hgc nhdn di
nhe nhdng md sdu sac: «Ngong khong chiu hoc/
Khoe biet chu roi/Vit dua sach ngugc/Ngong
cu tuang xudi/Cu gid dgc nhdm/Ldm vit phi
cudi/Vit khuyen mdt hdi/Ngong ai! Hgc IHgcl"
(Ngdng vd Vit - Phgm Hd)
b) Cd vai trd quan trgng trong viec gido dye
todn dien nhdn each tre em cd ve dgo due, tri tue
vd tinh cam tham mT CV lua tudi mam non, vdi
tdm hon ngay tha, trong trdng, chua cd nhieu
nhung trai nghiem cd nhdn, sy nhdn thuc ve the
gidi xung quanh mdi d muc cam tinh , nen viec
Hep xuc vdi ve dep lap lanh cua ngdn tu vd tri
tudng tugng phong phu trong cdc tdc phdm VHTN
se Id ca sd de cdc em rung ddng vd cam nhdn
O ThS HOANG TH| LAN*
dugc ve dep ve mdt the gidi bao la day dm thanh, mdu sac vd sy huyen bi Trong truyen cd tich, tre dugc gap dng But, bd Tien tdt bung vdi nhung phep bien hod than thdng, nhung ndng cdng chua xinh dep, nhung chang hoang tu thdng minn, can dam Cdn trong cdc truyen dong thogi, cdc em lgi dugc bdt gap ldi nhdn hod vd sy tudng tugng
vd cung phong phu cua cua cdc hinh tugng nghe thudt, d dd cdc con vdt, cd cdy, hoa Id hien len mdt each sinh ddng the hien tinh cam gdn bd sdu sac giua con ngudi vd thien nhien Tre tha vdn
dd sdn trong ddu tri tudng tugng phong phu nen khi gap nhung yeu td ki do, dep de trong cdc tdc phdm vdn hgc thi tri tudng tugng d tre cdng dugc thdng hoa, giup cdc em phdt trien tri tue vd thudng thuc cdi dep, tdm hon nhgy cam, tinh te hon
c) Phu hgp vdi thi hieu, tdm li cdc em vd hudng tdi cdi dep chan - thien - mT Tre em d lua tudi
mam non Id nhung «bgn dgc ddc biet" (chua biet dgc, biet viet, dugc tiep xuc vdi vdn hgc thieu nhi chu yeu Id qua ldi dgc, ke cua dng bd, cha me, thdy cd, ), cho nen VHTN viet cho cdc em phdi dgc biet quan tdm den ddc diem tdm li lua tudi vd
sd thich cua tre nhd Cdc em vdn rat yeu cdi dep, cdi tdt, cdi thyc; vi vdy cdc nhd van can ndm dugc ddc diem tdm li nay ciia tre de thoa man nhung nhu cdu dy mdt each ty nhien Nhung hinh tugng nghe thudt dep, gidu gid tri nhdn vdn ket hgp vdn dieu, nhgc dieu do cdc nhd van day cdng sang tgo trong tdc phdm se gdy dugc nhung an tugng sdu sac trong tdm hon tre tha, tdc ddng nhe nhdng den nhdn thuc, tu tudng tinh cam d tre
d) VHTN cd vai trd quan trgng trong viec phdt trien ngdn ngu cho tre VHTN nhu mdt ngudi bgn
ddng hanh cung tre tha, cung cap cho tre mdt vdn
tu ngu khong 16, ddc biet Id nhung tu ngu nghe thudt Khi tre thudng xuyen dugc tiep xuc vdi tdc phdm VHTN, vdn tu ngu cua cdc em phong phu
vd song ddng han Cdc em ty hinh thdnh cho minh khd ndng dien dgt vdn de mdt each mgch Igc, gidu
* Tnrtfng Cao dang sir pham trung uong Tap chi Giao due so 2 6 2 p 2 5 / 2 0 1 n
Trang 2hinh dnh vd bieu cam bdi dd dugc hoc each dien
dat sinh dong dy trong tdc phdm Ddi vdi tre mam
non, sg phdt trien ngon ngu a chu yeu qua hogt
dgng bdt chudc ldi noi, viec Idm cua cdc nhdn vdt
hodc nhung each diSn dat trong tdc phdm Chinh
qua trinh tre dugc nghe, doc ke dien cam truyen,
tha vd dugc true tiep tham gia vdo cdc hogt ddng
dgc, ke lgi truyen, tha se giup tre tich luy vd phdt
trien them dugc nhieu tu mdi Dieu nay giup gido
vien cd the d i ddng han trong viec ren luyen khd
ndng bieu cam trong ngdn ngu ndi, ngdn ngu
mieu td, ngdn ngu ddi thogi cho tre
e) Nhirng tdc pham tho, truyen cua tre tu viet
cho minh hay cua ngudi Ion viet cho cac em phai
hon nhien, vui tuoi, ngd nghmh vd trong sang
Nhung tdc phdm tha, truyen do chinh cdc em sang
tdc bao gid cung Id su the hien nhung xuc cam
chan thdnh, hon nhien, trong treo, nhu chinh bdn
tinh cua tre tha Qua cdi nhin «trong veo" dy, cudc
song xung quanh cdc em ludn trd nen hdp dan,
dep de, day sue song Vi dy: Dgc bdi tha «Gidn
song" ciia be Cam Tha, chung ta thdy hien len
mdt the gidi ki dieu vdi biet bao dieu li thu dudi
con mdt tre tha: «Ndm nam em lgi ve gian song/
Oi cdi song bien DdnglPhu sa ve nhudm hong/
Trieu len cung vdi sdng/Trieu reo nhu tre nhd/Em
od vdo Idng song menh mong"
Ngudi ldn muon viet cho cdc em phdi hgc
dugc sy hon nhien, ngay tha dy, phdi thyc sy
hod nhdp vdi cudc song tre tha, song het minh
vdi tudi tha mdi cd the tgo ra dugc sy cdng hudng
vdi tre tha vd mang lgi cho tdc phdm sy thdnh
cdng Vi dy: Bdi tha «Chu tho da nghi" (Phgm
Hd): «Thd day! Ai day? Meo d? Meo the ndo?
Minh khong trong thdy cgu/Nha dua khdc thi
sao?" khong chi the hien sy hon nhien, ngay
tha md cdn da nghi vd ngoc nghech cua chu tnd
Tho dung may ndi md cu ddi phdi nhin thdy ngudi
d ddu day ben kia chu mdi tin tudng dd chinh Id
bgn minh
1.2 Ve nghe thuat
a) Gidu chdt tha, chdt truyen Sd dT cdc tdc
phdm truyen viet cho tre em ldi cuon, hdp dan, cd
sue cam hod Ig lung, mgnh me dugc cdc em Id vi
ludn lap lanh chdt tha Chdt tha giup cho tre sau
khi dugc nghe dng, bd, cha, me ke chuyen, gap
sach lgi van thdy bao dieu ki dieu, «bdm chdt" lay
tdm hon, tinh cam vd chdt canh cho nhung udc
ma, khdt vgng cua tudi tha (truyen «Demen phieu
luu ki" cua Td Hodi Id mdt vi dy cy the)
Chdt truyen trong tha cung Id mdt trong yeu td
tgo nen hinh tugng cam xuc trong tha Moi bdi
tha viet cho tre em gdn nhu mdt mau truyen hodc chua day yeu td truyen Dieu dd khien cho cdc
em dS hieu, d i cam nhdn vd thudc Idng nhung
vdn tha Trong bdi «Chu bd tim bgn" (Phgm
Hd), cdc cdu tha, vdn tha dugc tdc gid viet ra bdng nhung tu ngu het sue ddi thudng de ke cho cdc em nghe mdt cdu chuyen ve tinh bgn day xuc
ddng vd tinh te: «Mgt trdi rue byi tre/Budi chieu
ve nghe mdt/Bd ra song uong nudc/Thdy bong minh nga ai/Bd chdo: «kia anh bgn/Lgi gap anh
d day!"/Nude dang ndm nhin mdy/Nghe bd cudi toet mieng "
b) Hdi hudc, di dam Moi mdt tdc phdm viet
cho cdc em deu chua dyng tieng cudi hdm hinh
vd tinh nghjch, hon nhien vd trong sang Cd the ndi trong tudi tha cua mdi chung ta, ai cung co nhung ki uc ve mdt Idng que binn dj, d dd chua dyng biet bao dieu li thu nay sinh tu chinh nhung
ky niem du tha cua minh vd bdt len nhung tieng cudi that sang khodi
Khdc vdi nhung tdc phdm cua tre ty viet cho minh, tha hay truyen cua ngudi ldn viet cho cdc
em phdi phdi tien tdi sy ket hgp hdi hod giua chdt tha vd chdt tre tha, phdi hon nhien, vui tuai, ngd nghmh Chung ta cd the d i ddng nhdn thdy
dgc trung dy trong bdi tha «Ngu roi" (Phgm Hd): «Gd me hdi gd con/Da ngu chua day ha?/
Cd ddn gd nhao nhao/Ngu cd rdi day g!" c) Ngdn ggn, trong sang, de hieu Neu nhu
tha, van viet cho ngudi ldn thudng hudng tdi cdi
gi dd cao xa, truu tugng thi tha, van viet cho cdc
em phdi ngdn ggn, sue tich, trong sang, de hieu
Sy ngdn ggn khong chi the hien d dung lugng tdc phdm md cdn the hien trong cd cdu van, cdu tha Trong van xudi thudng su dyng nhung cdu dan, ngdn, vua sue vdi khd ndng tiep nhdn cua tre nho; cdn trong tha, cdc nhd van thudng su dyng the tha
3 chu, 4 chu, 5 chu, rat gdn vdi ddng dao, vui nhdn, vua de dgc, d i thudc, de nhd
d) Gidu hinh dnh, van dieu, nhgc dieu Nhung
hinh dnh dep, rye rd cung vdi vdn dieu, nhgc dieu vui tuai se Idm cho tdc phdm them sinh ddng
vd cd sue ldi cuon, hdp dan cdc em Day Id mot trong nhung veu td khong the thieu trong trong tha viet viet cho cdc em
2 Nhung yeu cdu khi dgy hgc phdn «Vdn hgc thieu nhi" cho SV CDSP mam non
2.1 GV phdi cd nhung hieu biet vd kien thuc ve VHTN Trong hdu het cdc tdc phdm viet
cho thieu nhi thudng chua dyng nhieu yeu td ki
do, hoang dudng Vi vdy, khi dgy hgc VHTN, moi GV cdn phdi dinh hudng cho SV biet khai Tap chi Giao due so 262 p 2 - 5/201 n
Trang 3mac yeu td ki ao, hoang dudng trong cac tac
phdm VHTN de thoa man nhu cau tim kiem cai
dep vd phdt trien tu duy, tri tudng tuang phong
phu cho tre
Khong nhung the, tdc phdm VHTN ludn hudng
tdi sy hon nhien, vui tuai, ngd nghmh vd trong
sang Vi vdy, khi day phdn VHTN cho SV, ngudi
day cung phdi thdi dugc cdi hon nhien, ngay
tha, trong sang cua minh trong moi bdi giang thi
mdi cd the tim thdy sy ddng dieu trong cam thy
tdc phdm Day Id mdt vdn de khd ddi vdi GV vi
trong bdi canh xd hdi hien nay, vdi nhung trai
nghiem cudc song diin ra khd phuc tap d moi
con ngudi, khong phdi ai cung d l ddng tim thdy
duoc su ddng cam thuc su trong cam thu cdc tdc
phdm VHTN
2.2 Long yeu nghe, yeu tre Do ddc diem
tdm li lua tudi vd trinh dd nhdn thuc cua tre d dd
tudi mau gido rat han che (vdn ngdn ngu chua
nhieu, tre rat hieu ddng, nhieu khi khong vang
ldi ngudi ldn md thich Idm theo y thich rieng cua
minh ), vi vdy, GV vd SV cdn ndm dugc dgc
diem tdm sinh li cua tre d tung do tudi de cd
nhung phuang phap td chuc cdc hogt ddng Idm
quen vd tiep xuc vdi tdc phdm vdn hgc mdt each
hieu qua De Idm tdt dugc vai trd dd, GV dgy
hgc phdn VHTN cho SV khong chi «truyen nghe"
(nhung hieu biet ve tdm sinh Ti d tre, nhung kien
thuc ca bdn ve VHTN) md cdn phdi vun ddp, khai
day vd nudi dudng Idng yeu nghe, yeu tre cho
SV; ren luyen dugc tinh kien tri, nhan lgi, trong
mgi tinh hudng hgc tap cua tre
2.3 Biet su dung cdc PPDH thich hop trong
cdc hogt dgng cho tre Idm quen vdi tdc phdm
van hgc a trudng mam non Hudng dgy hgc
mdi «Hgc md choi, choi md hgc" dang dugc van
dyng khd triet de trong he thdng cdc trudng mam
non, nhdt Id cdc trudna, d dd thj ldn Gido vien td
chuc cdc hogt ddng de tre dugc chai mdt each ty
do trong mdi trudng vdt chdt phong phu d lap
hgc vd ngodi trdi, tre hgc qua sy giao tiep vdi
mgi ngudi vd vdi mdi trudng xung quanh Lap
hgc cd the chia thdnh nhieu «Gdc hgc tap" de tre
hogt ddng theo sd thich trong mdt khodng gian
tuy theo sy say me cua tre nhu: «Gdc choi ddng
vai theo chu de", «Gdc xdy dung, tao hinh", «Gdc
khoa hgc, todn hgc, van hgc" Gido vien Id
ngudi ho trg vd khuyen kich, ddng vien tre ty tim
hieu khdm phd, ndi ra nhung suy nghT vd tinh
cam cua minh
De giup cho SV sau khi ra trudng cd the thich
ung ngay dugc vdi cdng viec cua minh, ngay tu
Tap chi Giao due so 262 p a - 5/201 n
khi cdn ngoi hgc tren gidng dudng, GV dd phdi djnh hudng de SV tim hieu, ndm vung vd viet edeh vdn dyng nhung PPDH phu hgp trong cdc hogt ddng cho tre Idm quen vdi tdc phdm vdn hgc d trudng mdm non Cd rdt nhieu hinh thuc td chuc cho tre Idm quen vdi tdc phdm vdn hgc: su dyng cdc do dung true quan de minh hoa trong gid dgc ke truyen, tha cho tre; tap cho tre dgc, ke diin cam lgi tdc phdm truyen, tha; td chuc trd chai ddng kjch theo cdc nhdn vdt trong truyen (day Id mdt dgng trd chai ddc biet tre rdt yeu thich vd tich cue tham gia); hodc ket hgp cho tre Idm quen vdi tdc phdm trong mdt sd hogt ddng ngodi trdi Bdng nhung kien thuc ve VHTN, nhung phuang phap cho tre Idm quen vdi tdc phdm van hgc dd dugc trang bj, SV phdi ty xdc djnh dugc ddi tugng dgy hgc cua minh, lua chgn nhung tdc phdm sao cho phu hgp vdi tung dd tudi vd giai doan phdt trien cua tre cung nhu biet each van dyng linh hogt nhung PP vd bien phap
de tre Idm quen vd tiep xuc vdi cdc tdc phdm vdn hgc mdt each hieu qua vd thiet thyc
***
Dgy hgc phdn VHTN cho SV CDSP mdm non
cd nhung ddc trung khdc vai dgy hgc VHTN cho
SV cao ddng su phgm chuyen ngdnh tieu hgc, trung hgc ca sd vd trung hgc phd thdng ndi chung Gido vien mdm non khong chi cd kiet thuc VHTN, sy hieu biet xd hdi, khoa hgc, mT thudt, dm nhgc md cdn phdi Id «nhung ngudi lao ddng da ndng"; cd cd nhung net cua ngudi
me, cua nhd gido dye, ngudi nghe sT, ngudi y td De ddo tgo dugc ddi ngu GV cd nhung phdm chdt nhu vdy, chdc chan ddi hdi cdn phdi
cd sy ddu tu vd quan tdm han nua cua cdc ca quan lien ngdnh vd xd hdi •
Tai lieu tham khao
1 Bui Thanh Truyen - Tran Quynh Nga - Nguyen Thanh Tam Thi phap trong v5n hoc thieu nhi NXB
Gido due, H 2009
2 Cao Due Tie'n VSn hoc thieu nhi (sach chuin hoa
giao vien THSP mam non he 9+1 va 12+1) NXB Gido
due H.1999
3 La Thi B3c Li Giao trinh van hoc tre em NXB
Dgi hoc su phgm, 2006
4 La Thi Bac Li - Le Thi Anh Tuyet Phuong phap cho tre mam non lam quen voi tac pham van hoc
NXB Gido due, H.2009
5 "Ddi mdi ndi dung vd phuong phap dao tao gido vien
mdm non " (H6i nghi khoa hoc Trufjng CDSP Trung
uong) Ha Nfti, 2000