THONG TIN TRAO DOI CAC CACH TIEP CAN TRONG NGHIEN CUU GIAO DUC KY NANG Tl/dNG TAG XA HOI CHO HOC SINH KHIEM THI • • • 6 LTNH Vl/C GIAO DUC HOA NHAP • • • D 6 THI THANH THUY Tracing DHSP Ha Noi Cd rat[.]
Trang 1CAC CACH TIEP CAN TRONG NGHIEN CUU GIAO DUC KY NANG
Tl/dNG TAG XA HOI CHO HOC SINH KHIEM THI
• • •
6 LTNH Vl/C GIAO DUC HOA NHAP
• • •
D 6 THI THANH THUY Tracing DHSP Ha Noi
Cd rat nhieu each tiep can va quan Hgc thuyet phan tam tap trung nhan
diem trong nghien ciru ve giao due ky nang manh tam quan trgng cua mdi quan he giua
tuong tac xa hgi Phan nghien ciru nay se chu cha me va tre trong sy phat trien nhung nam
yeu gidi thieu mgt sd each tiep can va cac thang dau ddi ciia tre
nghien cQu Qng dung phd bien trong nghien Nhung tac gia chinh eua hgc thuyet
ciru giao due ky nang tuong tac xa hgi cho tre phan tam la: S Freud, Sullivan & Erikson
em ndi chung va tre khiem thj ndi rieng theo Theo S Freud, sy xa hgi hda dugc
sy phat trien cac mat xa hgi ciia con nguOi didn ra khi dya tre giai quyet mgt loat nhung
Ky nang tuong tac xa hgi la van de da mau thuan ben trong va dya tren nhung nhu
dugc cac nha tam ly hgc va giao due hgc chu cau sinh ly Viec giai quyet nhung mau thuan
y ty rat sdm d cac nude tren the gidi vi vai trd nay la mgt qua trinh dien ra lien tuc Ong tin
to Idn eiia nd trong sy hinh thanh va phat trien rang sy phat trien ciia loai ngudi dya tren ban
nhan each ciia eon ngudi Tuy nhien day lai la nang va cac ban nang nay chju anh hudng
linh vyc nghien cdu kha mdi me va vd cung bdi cau true hay md hinh ddng lye dugc ggi la
can thiet d Viet Nam linh hdn (tinh than) Nhung cau true phu thuoc
Cac hudng tiep can va ket qua nghien tiem an (cai tdi, cai ban nga va cai sieu ban
cQu yng dung phd bien tren the gidi duge gidi nga) ddng vai trd rat quan trgng trong viec giup
thieu se giup cac nha nghien eyu cd nhffng dya tre trai qua mgt loat cac giai doan phat
can cir huu ich trong viec tim ra bien phap giao trien, giai quyet nhung mau thuin ben trong
due eac ky nang tuong tac xa hgi hieu qua cho va nhung xu hudng tinh due ddi vdi ngudi cha
tre khiem thi trong giao due hda nhap (GDHN) (hoac ngudi me) khac gidi tinh vdi minh, va
1 Quan diem cua thuyet phan tam va cac cuoi cimg la sy dat duge khoai cam ciia ban
Trang 2Cac nghien ciru irng dung hgc thuyet
cua S Freud trong giao due tre khiem thj cho
thay sy gan bd giua tre khiem thj sa sinh va
cha me d nhung nam thang dau ddi la dac biet
quan trgng Bdi vi nhieu tre mu nhd tudi khdng
phai liic nao cung khdi xudng nhung hanh vi
xa hgi hoac phan Qng lai vdi nhung dau hieu
xa hgi tu phia cha me (vi du: mi'm cudi, dung
cham the chat), viec cac thanh vien trong gia
dinh tre khiem thj hgc nhOmg chien luge de tang
eudng mdi quan he tuang tac tich cue giua ho
va tre khiem thj la rat quan trgng
Herbert Harry Stack Sullivan (1953) da
phat trien quan diem ciia minh tir quan diem eua
S Freud bang each tap trung vao tam quan
trgng ciia mdi quan he ban be ddng trang lua
Cng dung quan diem ciia Sullivan trong
nghien cuu giao due tre khiem thj cho thay, viec
tre khiem thj dugc cung cap nhung ca hdi da
dang de tham gia cac hoat ddng kham pha mdi
trudng va chdi vdi nhung tre khac la rat quan
trong Nhung co hgi nay se khuyen khich tre
khiem thj hgc each tuang tac vdi nhung ngudi
khac theo each thye phii hgp vdi xa hgi
Erik Homburger Erikson (1963) dya
tren ca sd ciia hgc thuyet phan tam va cd tu
tudng hien dai ban Ong khdng nhan manh vao
tam quan trgng cua mdi quan he giua nhu cau
sinh hgc va xu hudng tinh due ma tap taing vao
kha nang cua tre de thiet lap cam giac manh
me ve ban than E Erikson cGng da chi ra trong
qua trinh phat trien, cae ea nhan thudng xuyen
phai ddi mat vdi nhieu khimg hoang, ma nguyen nhan la do khdng thiet lap duge sy can bang trong mdi quan he giua ca nhan vdi xa hgi
Tait (1972), Selma H Fraiberg (1977)
va Waren (1984) da ap dung md hinh ve sy phat trie'n ciia Erikson trong giao due nhung
ky nang tuang tac xa hgi cho tre khiem thj Ket qua nghien ciru ciia hg chirng minh ket luan rang tre mil nhd tudi thi dudng nhu hoan toan phu thuge vao nhung ngudi khac de kham pha va ket nd'i nhung thdng tin tir mdi trudng ben ngoai de nhung thdng tin dd trd thanh the gidi thye va y nghia Fraiberg luu y rang khdng
cd sy can thiep thi cha me ciia tre mu khd ed the ty tao ra mdi trudng thiic day sy tuong tac
xa hgi tich eye va kich thich cae boat ddng the chat cua tre
2 Cac nghien cifU theo quan diem cua thuyet nhan thufc ve xa hoi
Md hinh phat trien dao dire ciia Emile Durkheim cho rang nhung trai nghiem dau ddi ciia tre vdi gia dinh se tao tien de, co sd cho
sy phat trien ve mat xa hgi sau nay cua tre Gia dinh se djnh hudng cho tre ve sy phat trien nhung gia trj cung nhu giiip tre cam nhan, y thirc dugc ve ban than Nhung nhung trai nghiem d trudng hgc vdi thay cd giao va ban be se giiip tre cd sy nhan biet day dii ve xa hgi
Durkheim tap trung phan tfch nhung trd ngai ciia tre khiem thj khi lya chgn nhdm ban de gan bd Ong cho rang nhung tre it cd
Cd hgi tuong tac vdi nhung ban khiem thj thi
Trang 3tre se cd cai nhin tieu eye ve ngudi khiem thj
han so vdi nhung tre cd nhieu kinh nghiem,
tiep xue vdi tre khiem thi
Nhung nghien ciru eiia hai tac gia Ferrel
(2000) va Warren (1994) nhan thay rang [2]:
Bdi vi tre khiem thj cd khd khan trong viec nhan
biet mdi trudng xung quanh cung nhu cd han
che ve nhung trai nghiem nen tre cd the khd
khan trong viec tham gia vdi nhdm Va cGng
bdi vi tre khiem thi phu thuge nhieu vao sy giup
dd (cung cap thdng tin, trg giup ) cua nhung
thanh vien trong gia dinh va nhung ngudi Idn
nen cd the tre nhan nhieu anh hudng tryc tiep
ty nhQng suy nghi va nhQng gia trj cua ngudi
Idn ban la ciia ban be ddng trang lua
3 Quan diem cua thuyet hoc tap xa hoi
Thuyet hgc tap xa hgi dya co sd tren
nguyen tac ciia thuyet hgc tap hanh vi (kich thich,
phan Qng, cimg cd va khai quat hda) NhQng
tac gia eiia hgc thuyet nay cho rang hanh vi
cd the dQgc dieu chinh hoac duge hgc thdng
qua thao tac vdi mdi trudng Dieu nay cd the
giiip tre hgc nhung each phan Qng hoac nhung
hanh ddng phan hdi phu hgp bang each dua
ra nhung kich thich nhat dinh de goi ra nhung
phan Qng, phan hdi tich eye, cu the, sau dd su
dung nhung ciing cd de giiip tre hgc nhQng
hanh ddng nay
Nhung nghien cuu eiia Albert Bandura
(1977, 1979,1986, 1989), R Walters (1963) va
B.F.Skinner (1938,1957, 1976) da chQng minh
mgt each rd rang rang nhQng hanh vi ciia tre chiu anh hudng tryc tiep bdi nhQng ki'eh thich tfch eye va tieu eye va cd the ed nhQng thay ddi tich eye ve hanh vi thdng qua lam miu va phan hdi
Nghien cuu cua Kelly (1982) ve viec day nhQng ky nang tQOng tac xa hdi cho tre mil va tre nhin kem da sQ dung nhQng ngudi Idn lam ngudi dao tao va lam miu ve nhQng hanh
vi xa hdi trong nhQng tinh hudng khac nhau
4 Quan diem cua thuyet cac giai doan quan trong
NhQng nghien cQu chinh ciia Hariow
va Harlow (1962) da chOng minh tam quan trgng ciia sy tuong tac xa hdi trong sy phat trien ve mat xa hdi va anh hudng ciia cac giai doan quan trgng khung thdi gian ma ca nhan phai hgc nhQng hanh vi nhat dinh, dd la nhQng hanh vi quan trgng de ca nhan hda nhap d cae giai doan tiep theo trong qua trinh phat trien
Trong cac nghien cQu thye nghiem ciia hg, Hariow va Hariow (1962) nhan thay rang khi eon ngugi khdng duge lien he vdi ban
be ddng lya, tham chf neu hg dugc lien he vdi ngudi me, thi nhQng dieu ehmh ve mat xa hdi eua hg khi Idn len cung bj tri hoan Thdng qua nhQng quan sat ve sy tuang tac giQa hgc sinh khiem thj va ban sang ddng trang lua da cho thay nhQng ban che ciia nhung tuong tac xa hdi (vi du: tham gia nhQng boat ddng nhdm)
va sy duy tri Idng leo mdi quan he vdi cae ban ddng trang IQa
Trang 45 Quan diem cua thuyet cau triic nhan thu'c
Thuyet cau true nhan thuc (J Piaget)
cho thay nhQng tQdng tac vdi ban ddng trang
IQa la can thiet cho sy phat then ve xa hdi va
nhan thye
Kohlberg (1969) da phat trien thQ bac
cac giai doan phat trien va sy tudng tac vdi
ban ddng lya lam cho sy chuyen ddi qua cac
giai doan phat trien nay dugc dd dang Tre hgc
cac quy udc xa hdi thdng qua nhQng trai
nghiem, thdng qua cac vai trd vdi ngudi Idn,
vdi nhQng tre khac va thdng qua sy phat trien
nhan thye
Mot sd ket luan va nhan xet:
Cae ket qua nghien eyu da gdp phan
lam sang td nhieu van de mang tinh ly luan ve
tuong tac ndi chung va giao due ky nang
tuong tac xa hdi ndi rieng cho tre em, dac biet
la giao due ky nang tuong tac xa hgi cho hgc
sinh trong mdi trudng GDHN cd hgc sinh
khiem thj
Nhu vay ket qua ciia cac nghien cQu
mgt lan nQa khang djnh nhu cau dugc giao
due eac ky nang tuong tac xa hdi cho tre, dac
biet ddi vdi tre khiem thj (do ed nhQng anh
hudng ve ban che cua thi giac nen thudng cd
nhQng han che nhat djnh trong cae ky nang
tQong tac xa hdi de duy tri cac mdi tuong tac
xa hdi va cae mdi quan he vdi ban ddng trang
lua) la rat Idn Ddng thdi cac nghien cuu da
dua ra ggi y rang eac nha giao due va gia
dinh deu cd nhiem vu phdi hgp thue day cac
boat ddng, tao cd hdi de tre ed dugc nhieu trai nghiem da dang, tham gia cac hoat ddng tuong tac vdi ban dong trang IQa de khuyen khi'eh tre hgc duge cac ky nang tuang tac theo each thuc phii hgp vdi xa hdi TQ dd tre cd the hgc nhung hanh vi, nhQng quy tac Qng xQ xa hdi cung nhu nhung cam nhan ve ban than thdng qua tuong tac vdi ban ddng trang lua
TAI LIEU THAM KHAO
1 Karen E.Wolffe, Sharon Z Sacks, Karen L Thomas, Focused on; Importance and Need for Social Skills, American Foundation for the Blind (AFB Press), 2000
2 Robin Loumiet and Nancy Levack, Independent Living, volume 1: Social Competence, Texas school for the blind and visual impaired, 1991
3 Sharon Zell Sacks, Linda S Kekelis and Robert
J Gaylord-Ross, The development of social skills
by blind and visually impaired students, Expbratory Studies and Strategies, AFB Press, New York,
1997
4 Sharon Zell Sacks, Linda S Kekelis and Robert J Gaylord-Ross, The development of social skills by blind and visually impaired students Exploratory Studies and Strategies, AFB Press, NewYork 1997
5 E.H.Erikson (1982), The life cycle completed: Areview, New York: Norton