VĂN HỌC SỬ LỚP 10 NGỮ VĂN TỔNG QUAN VĂN HỌC VIỆT NAM

VĂN HỌC SỬ LỚP 10 NGỮ VĂN TỔNG QUAN VĂN HỌC VIỆT NAM Nắm được cách đại cương hai bộ phận lớn của văn học Việt Nam văn học dân gian và văn học viết MỤC TIÊU BÀI GIẢNG Giúp học sinh Nắm được một cách kh[.]

Nắm được cách đại cương hai bộ phận lớn của văn học Việt Nam: văn học dân gian và văn học viết.

MỤC TIÊU BÀI GIẢNG

1 Văn học dân gian

2 Văn học viết

CẤU TRÚC BÀI GIẢNG

1 Con người Việt Nam trong quan hệ với thế giới tự nhiên

2 Con người Việt Nam trong quan hệ quốc gia, dân tộc

3 Con người Việt Nam trong quan hệ xã hội

4 Con người Việt Nam và ý thức về bản thân

CÁC BỘ PHẬN HỢP THÀNH CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM

1 Văn học trung đại ( văn học từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX)

2 Văn học hiện đại ( văn học từ đầu thế kỉ XX đến hết thế kỉ XX)

Ô CHỮ

BÍ MẬT

Câu 1: Là một trong những bài thơ cảm động và xuất sắc nhất viết

về lãnh tụ Hồ Chí Minh (12 kí tự )

Câu 2: Nhà thơ xứ Huế, là cây bút có công xây dựng nền văn học

cách mạng ở miền Nam từ những ngày đầu (8 kí tự )

Câu 3: Là tác phẩm xuất sắc nhất của Kim Lân viết về đề tài người

nông dân trong thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp (4 kí tự )

Câu 4: Bài thơ gợi lại sự biến

chuyển của thiên nhiên lúc

giao mùa (7 kí tự )

Câu 5: Truyện Kiều của Nguyễn Du được viết bằng chữ … (3 kí

tự)

Câu 6: Nhà thơ quân đội trưởng thành từ hai cuộc kháng chiến

chống Pháp và chống Mĩ (8 kí tự )

Câu 7: Bằng lời trò chuyện, bài thơ thể hiện tình cảm gia đình ấm

cúng, ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương và dân tộc mình (9 kí tự )

Câu 8: Tên cô gái thanh niên xung phong trong một tác phẩm văn

học đã học ở lớp 9 (10 kí tự )

Câu 9: Tác phẩm khẳng định vẻ đẹp của những con người lao

động bình thường và ý nghĩa của những công việc thầm lặng (10 kí tự)

Câu 10: Bài thơ là lời nhắc nhở về những năm tháng gian lao đã

qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nước, bình

dị, hiền hậu ( 8 kí tự )

Câu 11: Thứ chữ sử dụng chữ cái La – tinh để ghi âm tiếng Việt

(7 kí tự )

Câu 12: Văn học viết là sáng tạo của cá nhân, tác phẩm văn học

viết mang dấu ấn của (6 kí tự )

Câu 13: Một trong những đặc trưng tiêu biểu của văn học dân

gian là tính (11 kí tự )

VĂN HỌC DÂN GIAN

VĂN HỌC VIỆT NAM

VĂN HỌC VIẾT

I CÁC BỘ PHẬN HỢP THÀNH CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM

- Đội 1: Tìm hiểu về thời gian ra đời và khái niệm ?

- Đội 2: Tìm hiểu về lực lượng sáng tác và chữ viết ?

- Đội 3: Tìm hiểu về đặc trưng ?

- Đội 4: Tìm hiểu về hệ thống thể loại ?

I CÁC BỘ PHẬN HỢP THÀNH CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM

THẢO LUẬN NHÓM

Thần thoại, sử thi, truyền

thuyết, truyện cổ tích,

truyện ngụ ngôn, ca dao, tục

ngữ, câu đố, vè, truyện thơ,

chèo

Là sáng tác của trí thức, được ghi

lại bằng chữ viết.

Tầng lớp trí thức

I CÁC BỘ PHẬN HỢP THÀNH CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM

VĂN HỌC DÂN GIAN

I CÁC BỘ PHẬN HỢP THÀNH CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM

- Từ TK X-hết XIX: văn xuôi, thơ, văn biền ngẫu.

-Từ đầu TK XX-nay: Tự sự, trữ tình, kịch.

Thần thoại, sử thi, truyền thuyết, truyện cổ tích, truyện ngụ ngôn, ca dao, tục ngữ, câu đố, vè, truyện thơ, chèo

Là sáng tác của trí thức, được ghi

lại bằng chữ viết.

Tầng lớp trí thức

Văn học dân gian và văn học viết có mối quan hệ như thế nào?

• Văn học dân gian và văn học viết có mối quan hệ mật thiết tương hỗ, cùng nhau phát triển

Văn học

I CÁC BỘ PHẬN HỢP THÀNH CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM

Mối quan hệ giữavăn học dân gian và văn học viết

• Văn học dân gian →Văn học viết

❖Chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm: lấy chất liệu từ bài ca dao Khăn thương

❖Con chim phượng hoàng bay về hòn núi bạc: lấy cảm hứng từ câu hò Bình

(Đất nước -Nguyễn Khoa Điềm)

Mối quan hệ giữavăn học dân gian và văn học viết

• Văn học viết →Văn học dân gian

Hỡi cô tát nước bên đàng Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi

(Bàng Bá Lân)

Tháp Mười đẹp nhất bông sen Việt Nam đẹp nhất có tên bác Hồ

(Giang Bảo Định)Mối quan hệ giữa

văn học dân gian và văn học viết

Văn học hiện đại

II QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC VIẾT VIỆT NAM

Văn học trung đại

II QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC VIẾT VIỆT NAM

Văn học hiện đại

Đội ngũ tác giả chuyên nghiệp, lấy việc

viết văn làm nghề Trí thức, nhà Nho, tầng lớp quý tộc

Chữ Quốc ngữ Chữ Hán, chữ Nôm

- Thực dân Pháp xâm lược nước ta → giao lưu văn hóa với các nước phương Tây.

- Cách mạng tháng Tám thành công, đất nước giành độc lập

- Công cuộc đổi mới 1986

Xã hội phong kiến chịu ảnh hưởng

của văn hóa phương Đông

Tả thực, chi tiết, đề cao tính sáng tạo, tính

II QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC VIẾT VIỆT NAM

Chữ Hán Chữ Nôm

II QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC VIẾT VIỆT NAM

Chữ Quốc ngữ

THI PHÁP:

• Nguyễn Du tả Kiều:

Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh

(Truyện Kiều)

→ Ước lệ, tượng trưng, lấy thiên nhiên làm chuẩn mực

• Nam Cao tả Chí Phèo

Cái đầu thì trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, cái mặt thì đen mà rất cơng

cơng, hai mắt gườm gườm trông gớm chết

(Chí Phèo)

.Tố Hữu tả: Rừng xanh hoa chuối đỏ tươi

Đèo cao nắng ánh dao gài thắt lưng

→ Tả thực, chi tiết, lấy con người làm chuẩn mực, làm trung tâm

II QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA VĂN HỌC VIẾT VIỆT NAM

Đội ngũ tác giả chuyên nghiệp, lấy việc viết

văn làm nghề Trí thức, nhà Nho, tầng lớp quý tộc

Chữ Quốc ngữ Chữ Hán, chữ Nôm

- Thực dân Pháp xâm lược nước ta → giao lưu văn hóa với các nước phương Tây.

- Cách mạng tháng Tám thành công, đất nước giành độc lập

- Công cuộc đổi mới 1986

Xã hội phong kiến chịu ảnh hưởng

của văn hóa phương Đông

Tả thực, chi tiết, đề cao tính sáng tạo, tính bản

ngã

Tính phi ngã, ước lệ, tượng trưng,

tính sùng cổ

công cuộc giải phóng dân tộc

hội, sự nghiệp CNH – HĐH đất nước

Cảm hứng yêu nước, nhân đạo và

Câu 1 Nền văn học Việt Nam do những bộ phận văn học nào dưới đây hợp thành?

A Văn học dân gian và văn học hiện đại

B Văn học dân gian và văn học viết

C Văn học dân gian và văn học trung đại

D Văn học trung đại và văn học hiện đại

Câu 2 Văn học trung đại Việt Nam được viết bằng loại văn tự nào?

Câu 3 Nhận định nào dưới đây nhận xét đúng về xuất xứ của chữ Nôm?

A Chữ Nôm là loại chữ cổ của người Việt, dựa vào chữ Hán để ghi âm tiếng Việt

B Chữ Nôm là loại chữ do người Việt cổ tự sáng tạo ra để ghi âm tiếng Việt

C Chữ Nôm là loại chữ cổ của người Việt, dùng chữ Hán để ghi các văn bản nói

D Chữ Nôm là loại chữ cổ của người Việt, dùng chữ Hán để ghi các văn bản viết

Câu 4 Đặc trưng thi pháp nào sau đây thuộc về văn học trung đại?

B Tính nguyên hợp D Tính cá thể

Câu 5 Văn học trung đại Việt Nam chịu ảnh hưởng nhiều nhất của văn học quốc gia nào?

Câu 6 Hai chủ đề lớn xuyên suốt văn học Việt Nam là gì?

A Căm thù giặc và tự hào dân tộc

B Yêu nước và nhân đạo

C Yêu thiên nhiên và yêu con người

D Tự hào về dân tộc và niềm lạc quan, ham sống

LÀM VIỆC NHÓM

Con người Việt Nam trong thế giới tự nhiên

Con người Việt Nam trong quan

hệ quốc gia, dân tộc

Con người Việt Nam trong quan

hệ xã hội

Con người Việt Nam

và ý thức bản thân

III CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VĂN HỌC

Con người

Thế giới

tự nhiên

Quan hệquốc gia, dân tộc

Quan hệ

xã hội

Ý thứcbản thân

III CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VĂN HỌC

1 Con người Việt Nam trong thế giới tự nhiên

images (1).jfif

III CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VĂN HỌC

1 Con người Việt Nam trong thế giới tự nhiên

❖Con người nhận thức, cải tạo, chinh phục thiên nhiên

❖Tình yêu thiên nhiên, con người và thiên nhiên là bạn tri âm

❖VHDG: ca ngợi sự tươi đẹp của thiên nhiên

❖VHTĐ: Thiên nhiên gắn bó với lý tưởng đạo đức thẩm mỹ của nhà Nho

❖VHHĐ: Thiên nhiên thể hiện tình yêu quê hương đất nước, yêu cuộc sống

và đặc biệt là tình yêu đôi lứa

→Quan sát TN→Tình yêu TN→hình tượng nghệ thuật

III CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VĂN HỌC

2 Con người Việt Nam trong quạn hệ quốc gia, dân tộc

III CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VĂN HỌC

2 Con người Việt Nam trong quạn hệ quốc gia, dân tộc

❖Con người có ý thức xây dựng quốc gia độc lập, tự chủ

❖Chủ nghĩa yêu nước

❖VHDG: Tình yêu làng xóm, quê cha đất tổ

❖VHTĐ: Niềm tự hào về truyền thống văn hóa dân tộc, lịch sử dựng

nước và giữ nước

❖VH cách mạng: Ý chí căm thù quân xâm lược, tinh thần hy sinh vì độc

lập tự do của tổ quốc

III CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VĂN HỌC

3 Con người Việt Nam trong mối quan hệ xã hội

❖Ước mơ về một xã hội công bằng, tốt đẹp

❖Tố cáo, phê phán thế lực chuyên quyền và bày tỏ niềm cảm thông vớinhững người dân bị áp bức

❖Tinh thần nhận thức, phê phán và cải tạo xã hội

III CON NGƯỜI VIỆT NAM QUA VĂN HỌC

❖ Con người xã hội (hi sinh, cống hiến)

❖ Con người cá nhân (hướng nội, nhấn mạnh quyền cá nhân, hạnh phúc

tình yêu, ý nghĩa cuộc sống trần thế)

=> Xu hướng chung của văn học là xây dựng một đạo lí làm người với nhiều phẩm chất tốt đẹp.

Hình thành mô hình ứng xử và mẫu người lý tưởng liên quan đến cộng đồng

4 Con người Việt Nam và ý thức về bản thân

HỘP QUÀ BÍ ẨN

Trong mỗi hộp quà ẩn

chứng một số điểm bí ấn Các em hãy trả lời đúng các câu hỏi để nhận về phần quà cho mình nhé.

1 điểm

cộng

2 điểm cộng

vỗ tay

1 điểm

cộng

2 điểm cộng

vỗ tay

Câu 1: Trong những tác phẩm sau tác

phẩm nào không phải của Văn học Việt

Nam?

A: Tam quốc diễn nghĩa

D: Truyện Kiều

C: Cung oán ngâm khúc

B: Đại Cáo Bình Ngô CHÚC MỪNG

Hết Giờ

START

3 6 9 12

Câu 2: Văn học viết Việt Nam ra đời từ

Hết Giờ

START

3 6 9 12

Câu 3: Văn học dân gian là do ai

sáng tác?

C: Người bình dân và phổ biến

theo lối truyền miệng

Hết Giờ

START

3 6 9 12

Câu 4: Văn học Việt Nam gồm mấy bộ

Hết Giờ

START

3 6 9 12

Câu 5: Văn học Việt Nam từ đầu thế kỉ

Hết Giờ

START

3 6 9 12

Câu 6: Dòng nào sau đây khái quát

được chính xác nhất hai chủ đề lớn

xuyên suốt văn học Việt Nam?

A: Yêu nước và nhân đạo

Hết Giờ

START

3 6 9 12

Tổng kết

• Ghi nhớ: SGK

• Bài tập về nhà:

- Em hãy sơ đồ hóa quá trình phát triển của

văn học viết Việt Nam.

- Soạn bài: Hoạt động giao tiếp bằng ngôn

ngữ

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Xin chân thành cảm ơn tác giả các tài liệu:

1 Đỗ Kim Hồi.(1998) Giảng văn Văn học Việt Nam Hà Nội: Giáo dục.

2 Nguyễn Phước Bảo Khôi (2015) Tự ôn tập hiệu quả môn Ngữ Văn Hồ

Chí Minh: Đại học Sư phạm

3 Tài liệu từ các nguồn:

http://lib.hcmussh.edu.vn/; www.iss.edu.vn