TIM HIEU KIEN THL/C NHUNG RM HOC GIRO DUC DOC DRO • • • TRONG TRRNH DRN GIRN VICT NRAA PH\N IIONCISON TrudnsDHSPIIaNoi Cd nha nghien cQu da nhan xet Trong vay sau nhung gid hpc tren ldp neu ket hpp ne[.]
Trang 1NHUNG RM HOC GIRO DUC DOC DRO
• • • TRONG TRRNH DRN GIRN VICT NRAA
PH\N IIONCISON TrudnsDHSPIIaNoi
Cd nha nghien cQu da nhan xet: Trong vay sau nhung gid hpc tren ldp neu ket hpp
nen van hda dan toe tranh dan gian duge coi cho hoc sinh di thuc te d cac lang nghe se nhu vien nggc quy sang ngdi trong chuoi nggc giup cho hpe sinh cam nhan dupe phan nao nghe thuat tao hinh Vien ngoc ay duoe tao tinh tdng the trong sang tao van hda dan gian
nen bdi ban tay thd rap nhung day tai nang Nen ed d!nh hudng eu the tQ nhung hoat dpng
eiia nguoi ndng dan trong lang xa ndng thdn tren, bdi ngoai yeu to ngdn ngir tao hinh thuin
Viet Nam xua Tranh dan gian dupe tao ra bdi Tuy, tranh dan gian cdn mang lai cho hpe sinh
tap the, su ddng thuan trong each nghT va nhung th thUc dan gian dugc the hien trong
each lam ciia cdng ddng, vi vay hieu qua tha'm tranh thdng qua he thdng cae bieu tugng van
my ciia nd that de cam nhan, that gin gui vdi hda, eae md tip tao hinh Khi xem tranh ta thay
moi thdi dai, eae bieu tupng van hda dupe the hien dan da,
Tranh dan gian da dupe lua ehpn va mpc mac DP la Ipn, ga, hoa la Vi du trong
dua vao chuong trinh my thuat d cac trudng bue Dai Cat con ga tuong trung cho nam due
phd thdng da lau, tuy nhien nhung gpi y tQ tri tinh quy la: Van, Vd Dung, Nhan, Tin Van: Bd
thue van hda trong tranh van ehua dupc quan Idng dep, mao ga gidng nhu mu canh chuPn
tam dung muc, Giao due tha'm mT khong don eiia quan van Vo: Cua ga Dung: Dam chien
thuan la cam thu ve dep ngdn ngu nghe thuat, dau mpt each quan tir, mat ddi mat Hinh
neu biet each khai thac nhung gia tri van hoa tupng Ca chep tuong trung cho giau co, tri
an tang trong tung tae pham thi hieu qua giao Idn, gap hpi se vuot vu mdn hPa rPng Riia
due se duoe nang cao hon Can luu y la gia tri tupng trung cho sdng lau, tham tram sau sac
tha'm my eiia cac tae pha'm chi dupc the hien Mai - Lan - Ciic - Tnic dupc coi la quan tQ, djnh
mdt each trpn ven khi dat nd d trong mpt khung hudng cho con ngudi tu tu than Ngoai ra,
canh, mdt khdng gian va mdt mdi trudng ciJ the nhung dd vat trong tranh cung cd tinh bieu
My thuat dan gian van dang edn duoe tuong: Thap biit cd y nghTa tri thQc, sQ phong
sang tao rat smh ddng tai eae lang nghe, Vi luu di vdi hinh tuang biu afpu va tui thd chudng
Trang 2TIM HIEU KIEN THlJC
khanh cd nghTa la dao lam ngudi Nhu vay,
cac bieu tupng van hda dan gian da dupe cu
the hda bang cac md tip tao hmh dan gian
Tranh dan gian cung cap th thirc ve
mdi trudng tu nhien va mdi trudng song eua
con ngudi: Giao vien eung hpe sinh cd the tim
hieu cac loai eay cd, ddng vat hoac cac kien
true ndng thdn than thupc nhu dinh, ehiia, nha
d, lang tam., cac trang phijc eiia quan dan,
xiem y ciia cac than nQ cung nhQ cac trd chai
dan gian Cae sinh hoat thuong nhat eung dupe
the hien rat sinh ddng, dd la Chan trau tha
dieu va Chan trau thoi sao (Ddng HP), moi quan
he cdng sinh trong Ndng nhan (Odng Hd) ve
dep tmh te trong To nff (Hang Trdng), Thg cay
vai con bd va Thg eay vdi con trau (Hang
Trdng) Giao vien ed the khai thae theo
nhieu hudng, su da dang tri thue trong mdi
trudng sdng dupe the hien sinh dpng trong
tranh Qua dd hpc sinh thay dupe quan niem
tha'm my eiia ngudi xua khdng bi bo hep bdi
cac dmh kien ha khae eua xa hpi phong kien
Ngoai ra, tranh dan gian edn giao due
cae th thUc ve giao tiep u'ng xir Tinh tha'm my
cdn the hien rd d each giao due cpng ddng
-giao due bang tae pham nghe thuat Cach thuc
tao hinh co ban la gay cudi de tao su Idi cudn
cho ngudi xem (dien hinh la phong each tranh
Ddng Hd) Vi du nhu nghjch canh trong tranh
Danh ghen, su hdi hpp lo au eua ehu re Chupt
dpi lap vdi dang ngPi chdm che ciia dng Meo
trong Dam euai Chudt, canh tupng ldn xpn
den tQc cudi trong Thay do Cdc, chat tru tinh
lae quan trong HUng dira Trong tranh HUng
dira cd ddi cau tho di dom: Khen ai kheo dung nen di/a I Day treo day hUng cho vira tdng nhau, dung la tho hpa song ddi Tri thuc
ve giao tiep ung xu duoc xem la mue tieu ldn
trong cae ddng tranh dan gian Nhung su viec
didn ra hang ngay co the da quen mat nhung
dudi each bieu hien cd sue truyen cam bang ngdn ngu my thuat lam cho ngudi xem bat len
tieng eudi sang khoai, sau do la suy ngam ve
eae mpi quan he giua eon ngudi vdi nhau
Day chinh la nhung bai hoe giao due rat co y
nghTa,
Thdng qua tranh dan gian ngudi ta edn biet den eae th thUc ve phuang thUe san xuat va luu truyen: Tranh dan gian edn eung
cap cho hpe sinh nhung thdng tin dpc dao ve chat lieu va each chd bien tu nhien de tao ra
nguyen lieu cho viee sang tao Phuong thue
san xuat cpng dPng, tinh doan ket tap the
trong sang tae eung la mpt bieu hien eua
tranh dan gian
Vdi each tidp can neu tren, giao vien
se giup hoc sinh xay di/ng dupe tu duy tieh
cue chu dpng khi nhin nhan thifc te sinh ddng
bang tdng the cae moi quan he, Khi hpe sinh
duoc dmh hudng giao tiep vdi cae tac pham
nhu vay thi bai hpc giao diic se phat huy tac
dung eao hpn
Trang 3Cau hoi: De nghi thay (cd) cung cap cho
chung em nhifng hieu biet ve phifdng phap
dieu tra trong day hpc mdn Dao du'c d tieu
hgc
PGS TS NguySn Hud Help Trifdng DHSP
Ha Npi, tra ldi:
Chung tdi da nhan dupc mpt sd cau
hdi lien quan den phuang phap dieu tra nhu: Y
nghTa, ndi dung, phuong tien, thtifi gian, phuong
phap phdi hpp, su chuan bi ciia giao vien, each
giao nhiem vu eau hdi cho hpc sinh, hinh thQc
td chQc, each danh gia ket qua dieu tra, nhung
sai lam can tranh dd'i vdi giao vien khi van
dung phuong phap nay Sau day la nhung
hieu biet co ban ve cae van de tren:
1 Y nghla ciia phifdng phap dieu
tra
Td chQe dieu tra la phuong phap td
chuc cho hpc sinh tim hieu thuc trang mpt sd
van de thuc tidn trong eupe sd'ng cua cac em
lien quan den bai dao dQc
Chung ta biet, giao due dao dQc cho
hpe sinh tieu hpe gdp phan td chuc eupe sdng
ciia tre, do dd, phai gan bai hpc dao dQc vdi
thuc tidn xung quanh eae em Phuong phap
dieu tra bao dam duoc ddi hdi dd Khi tham
gia viee dieu tra, hpc sinh phai tham nhap va
nghien cuu thuc te, quan sat hien trang de cd
dupc nhung thdng tin, sd lieu can thiet va xac
djnh nguyen nhan, va tQ dd, de ra nhQng bien
phap giai quyet Vi du, khi day bai dao dQc
GiU gin trudng lap sach dep, giao vien cd the
yeu eau hpe sinh dieu tra mdt sd khu vuc khae
nhau trong trudng (phdng hpc, san trudng, khu
ve sinh, vudn trudng ) de phat hien ra nhung ndi saeh dep, nhung npi ehua saeh dep, nguyen nhan, tu dd, de xuat bien phap khac phuc nhung npi ehua saeh dep
Oieu tra la eau ndi quan trpng giup hpc sinh van dung kien thue dao dQc vao eupe sd'ng,
md rpng hieu biet ve thue tidn cude song xung quanh, hda nhap cdng ddng xa hpi, gan viec hpc tap d nha trudng vdi thuc te xa hpi phong phu Qua dd, cae em hinh thanh dupc thai do trach nhiem doi vdi nhung van de ma xa hpi dang quan tam giai quyet, djnh hudng eho viee thuc hien hanh vi dao dQc ciia minh mpt each thich hop, mang tinh tu giac cao
Ngoai ra, dieu tra cdn giup hpc sinh hinh thanh mdt sd ky nang sdng nhu: ky nang lap ke hoach, lam viee theo nhdm, phat hien
va giai quyet van de, tu danh gia edng viec ciia minh
2 Noi dung dieu tra cua hoc sinh
Chung ta biet, mpt chuan mirc hanh
vi dao dQc thudng ed hai thanh phan la hanh
ddng hay thai do va doi tugng Vi du: Chuan
muc hanh vi Giu gin trudng lap sach dep cP thanh phan thu nhat la giir gin, thanh phin thQ hai la trudng ldp Khi dieu tra, hpc sinh tim hieu doi tugng ma khdng phai hanh dpng, tue
la npi dung dieu tra lien quan ehii ydu den
nhung su vat theo bai dao dQc NhQ vay, khi didu tra theo bai Giir gin trudng ldp sach dep,
hpc sinh tim hieu xem, trudng ldp eiia minh co sach dep khdng, nhQ'ng noi nao sach dep,
.^6
Trang 4GIAI DAP THAC MAC
nhung nai ehua saeh dep chQ khdng phai
dieu tra xem trong ItJp minh, nhung ban nao
biet giu gin trudng ldp sach dep, nhQng ban
nao edn gay mat ve smh trudng ldp
Thdng thudng, khi dieu tra, hpe sinh
can lam rd 3 npi dung cu the:
Thuc trang cua su vat dupe dieu tra
- Nguyen nhan cua thuc trang dP
- Bien phap khac phuc neu su vat dd
ehua td't
Vi du: Khi hpc bai GiU gin trudng ldp
sach dep, hpc sinh can tim hieu:
NhQng khu vuc trong trudng minh
sach dep, nhQng noi bi d nhidm Vi du: Cae
ldp hpe sach se, vudn trudng dep de, cdn khu
ve sinh thi hdi ham
- Nguyen nhan ciia tinh trang d nhiem
d nhQng noi dd Vi du: Ldp hpc saeh se nhd
dupe hpe sinh cac ldp lam ve sinh, vudn trudng
dep de nhd dupe thudng xuyen cham sPe,
cdn khu ve sinh hdi ham do mpt sd ban hpc
sinh di ve sinh khdng dpi nudc
Ldp:
Nhdm:
PHI^U DlSU TRA
Bai: Biet an thuang binh liet sl
Cac em hay dieu tra, tim hieu ve nhung gia dinh thuang binh, liet sTtai rdi sau
dd, ghi rd ket qua vao phieu nay
- Bien phap khae phuc nham lam cho nhung noi d nhiem trd nen saeh dep Vi dij: Odi vdi khu ve sinh, nha trudng can cap nudc day du, gan bie'n nhac nhd mpi ngudi di ve sinh xong thi dpi nude
3 NhiJtig loal phUdng tien co the sir dung khi van dung phUdng phap dieu tra
Phudng tien dupe sQ dung cho dieu tra cu the la:
Phieu dieu tra: Can ed phieu dieu tra dupe thiet ke thich hpp dd giup hpc sinh ghi lai ket qua cho de dang va thuan Ipi Phieu dieu tra la mpt bao dam quan trpng cho thanh cdng ciia viee van dung phudng phap nay Phidu dieu tra cd the dupc hpe sinh npp lai eho giao vien hoac lam co sd dd viet bao cao trinh bay trudc ldp
Vi du, ddi vdi bai Biet an thuang binh,
liet sl, phieu dieu tra cd the dupc thiet kd nhu
sau:
Stt Hp gia dinh
thifdng binh, liet si
Hg ten thu'cfng binh, liet si
Hoan canh gia dinh
Nhifng cdng viec can giup dd
Nhan xet cua thay (ed giao) Chu ky cua cae nha dieu tra
Trang 5- May anh, may tmh may chieu: Ndu
dieu kien cho pnep hpe smh co the su dung
may anh de chup lai nhumg su vat, hien tupng
ma cac em quan sat duoc Vi du: Khi tim hieu
hoan eanh cua mot sd gia dinh thuong binh,
liet sy, hoe sinh cd the chup mpt so hue anh
ve ngdi nha, nhung vat dung trong nha, tam
bang To quoe ghi edng dd'i vdi liet sy eanh
vudn tuoc cua gia dmh do Sau nay, cac em
cd the chieu nhung buc anh do tren ldp eho
eae ban cung xem
- Phieu bao cao: Ngoai ra, cd the can
cip cho cac em ca Phieu bao cao de eae em
viet bao eao ket qua dieu tra va se trinh bay
trude ldp
4 Ve thdi gian, phUdng phap td chii'c
dieu tra
Ve thdi gian, eP 3 phuang an thirc
hien viee dieu tra
Trudc khi hoe bai dao due, Hpe smh
tien hanh dieu tra khi ehua hoe bai dao due,
Vi du, tuin sau mdi hpc bai GiUgin trudng lap
sach dep nhung tuan nay giao vien da td
ehue cho cae em dieu tra tinh hinh ve sinh
mpt so khu vuc khac nhau trong trudng,
Trong khi hoc tiet 1 hay tiet 2 bai dao
due, Phuang an nay dupc van dung doi vdi
nhung bai dao due lien quan den nhung dd'i
tuong trong trudng gan trudng, Vi du, viee dieu
tra theo bai Giu gin trudng ldp sach dep cung
cd the duoc tien hanh trong khi hoc tiet 1
- Sau khi hpc tiet 1 hay tiet 2: Thdng
thuong, viee dieu tra eiia hoc sinh thudng
dupc tidn hanh vao thdi gian ngoai gid len ldp giua cac tiet dao ddc Cu the la, sau khi hpc xong tiet 1, cac em duoc giao vien giao nhiem vij dieu tra Vao thdi gian ngoai gid len ldp thich hpp, hpc smh tht/c hien nhiem vu dieu tra eua minh
-I Neu ddi tuong dieu tra d ngay trong
trudng (vi du bai Giu gin trudng ldp sach
dep ) hay gin trudng (vi diJ, bai GiU trat tu ve sinh nai edng cdng ), hpe sinh ed the thuc
hien viee dieu tra vao gid ra choi, sau gid hpc t- Neu ddi tuong dieu tra xa trudng, gan dia ban dan eu noi cae em d (vi du, bai
Biet an thuang binh liet si ), thi cac em tien
hanh dieu tra vao thdi gian ranh rdi nao dd, nhu thu bay, ehu nhat,
5 Cac hinh thut td chdckhl van dung
phUdng phap dieu tra
Ve hinh thuc td chuc, ed 3 phuong an: Theo td, theo nhdm va ca nhan
Noi chung, dieu tra la edng viec nen
cd sir phdi hop eiia hpc sinh vdi nhau, cho
nen, nen td chQc cac em theo nhdm, theo to
Vi du, khi dieu tra ve cac gia dinh thuong binh, liet sT, nen td chQc theo nhdm gdm nhung hpc smh cung dia ban dan eu, Viec td chQc theo nhom, td edn co tac dung giao due to Idn hinh thanh d cac em nhung net tinh each tich cue nhu biet phan edng nhiem vu cho nhau, biet phoi hop, hop tac vdi nhau, biet giup dd hoan thanh cdng viee chung
Odi vdi bai dao due lien quan den quan
he gia dinh, giao vien cd the td chuc theo hmh
^S
Trang 6GIAI DAP THAC MAC
thuc ca nhan Vi du, khi day bai Cham lam
viec nha, giao vien yeu eau hpc sinh tim hieu
nhung edng viee nha ma mdi thanh vien trong
gia dinh minh thudng lam
6 Sir phdi ket hdp lan nhau giu'a
cac phi/Png phap dieu tra
Phuang phap dieu tra cd the dupc
van dung phdi hpp vdi mpt so phuang phap
khac nhau Cu the la, trudc khi giao nhiem vu
dieu tra sau tiet 1, giao vien nen van dung
nhung phuong phap day hpe thieh hpp (nhu
phuong phap thao luan nhdm ) de cac em ed
duoe nhung tri thQc can thiet ve ehuan mue
hanh vi cho viec dieu tra nhu su can thiet,
each thuc hien chuan mue hanh vi Neu cac
em ehua hpe bai dao due thi giao vien neu rd
y dd, muc dieh eiia viee dieu tra phuc vu eho
viec hpc tap bai dao due cu the
Sau khi dieu tra xong, hpc sinh cd the
bao cao ket qua trude ldp (khi dd, can van
dung phuang phap bao eao) Nhin ehung, 2
phuong phap dieu tra va bao cao nen di vdi
nhau - sau dieu tra thi cd bao eao Vi du: sau
khi dieu tra ve mpt so gia dinh thuong binh,
liet sy sau khi hpe tiet 1, hpe sinh bao cao ket
qua dieu tra vao tiet 2 nham xay dung kd
hoach giup dd nhung gia dinh gap khd khan
theo kha nang eua minh
7 NhuYig npi dung giao vien can
chuan bi trong qua trinh van dung phUdng
phap dieu tra
Trong qua trinh ehuin bj, giao vien can:
- Xac oinh muc dich eiia viec dieu tra:
Vi du, khi day bai Biet an thuang binh liet sJ
(ldp 3), giao vien cd the td chQc eho eae em tim hieu nhung gia dinh thuong binh, liet si gan noi minh d nham mue dieh tim hieu hoan canh cua hp va tu dd, dinh hudng, xay dung
ke hoach giiip dd nhung gia dinh gap khd khan theo kha nang eua cac em,
Xac djnh npi dung dieu tra: Giao vien can can cQ vao tinh chat ciia bai dao due, kha nang va kinh nghiem eua hpc sinh, dieu kien thuc td xung quanh de xae djnh edng viec dieu tra eho phu hpp Vi du: Viec dieu tra eae gia dinh thuang binh, liet sy co the gdm 2 npi dung co ban la hoan eanh gia dinh, nhung edng viee can dupc giup dd
- Du kidn ket qua dieu tra cua hpe sinh, nhu nhung thdng tin cu the, cac loai phieu can hoan thanh (nhu Phieu dieu tra, Phieu bao cao)
- Chuan bj Phieu dieu tra: Phieu dieu tra can dupc thiet ke thich hpp de giup hpe sinh ghi lai ket qua cho thuan lai va sau nay npp lai eho giao vien hay trinh bay trude ldp
- Ngoai ra, giao vien edn phai du kien thdi gian, each tien hanh dieu tra ciia hpc sinh, dja diem, phPi hpp cae luc luong giao due de hd trp hpe sinh thifc hien viec dieu tra
va danh gia kdt qua Vi du: Khi td chQe eho
hpe sinh dieu'tra theo bai Biet an thuang binh
liet sJ, giao vien nen tinh den su phoi hop vdi
gia dinh de gia dinh giup hpc sinh edng viec
39
Trang 7nay cho thuan Ipi
8 Cac budc tien hanh dieu tra cho
hoc sinh
Bude nay thudng tidn hanh trudc khi
hpc sinh thifc hien nhiem vu dieu tra, vi du
vao eudi tidt 1 bai dao due, Khi do, giao vien
giup hoe sinh nam vung:
- Ndi dung dieu tra,
- Cach tien hanh, each ghi chep,
- Dja diem dieu tra,
- Yeu cau ve ket qua, san pha'm
Thdi gian va thdi han hoan thanh,
Sau dd, giao vien phat phieu dieu tra
eho cae em,
9 Viec hoc sinh can lam khi van
dung phUdng phap dieu tra
Theo nhiem vu dieu tra dupe giao,
hoe sinh can tim hieu nhung thdng tin cin
thiet qua ngudi Idn, tiep can hien trudng de
CO duoc ket qua trung thuc, chinh xac theo
yeu ciu Vi du, khi dieu tra ve eae gia dinh
thuong binh, liet sT g i n noi d eiia minh (bai
Biet an thuang binh liet si), cac em can hdi
trude eha me - trong thdn xdm minh, cd
nhung gia dinh thuong bmh, liet sT nao Sau
dd, hpc sinh den cac gia dinh dP de tim hieu
nhung thdng tin can thidt theo nhiem vu nhu
hoan eanh gia dinh hp, nhung kho khan hp
gap phai trong cupc song
- Sau khi dieu tra xong, cae em hoan
thanh cac phieu theo yeu eau nhu phieu dieu
tra, phieu bao eao (ndu can, de npp lai eho
giao vien hoac bao cao, trinh bay trudc ldp)
10 Kiem tra va danh gia ket qua dieu tra cua hoc sinh khi van dung phUdng phap dieu tra
Giao vien cd the true tiep quan sat viec lam eua hpe sinh hay phoi hpp vdi gia dinh, dpi ngu tu quan cua eae em de kiem tra viee dieu tra, Viec danh gia ket qua dieu tra ciia hpc sinh ed the dupc tien hanh theo mpt sd each nhu:
Hoe sinh sQ dung kdt qua dieu tra
de lien he trudc ldp Vi du: Sau khi dieu tra
theo bai Giu gin trudng lap sach dep, hpc
sinh lien he, trong trudng minh nhung noi saeh dep, nhung noi ehua saeh dep
- Hpe sinh npp ket qua dieu tra (Phieu dieu tra), giao vien ghi nhan xet vao phieu rdi tra lai eho hoc sinh
Hpc sinh ndp phieu dieu tra, giao vien nhan xet cdng khai trude ldp
- Hpe sinh bao cao trude ldp, ldp thao luan va rut ra ket luan Vi du: Sau khi dieu tra eae gia dinh thuong binh liet sy, hpc sinh bao cao va ldp thao luan de du kien ke hoach giup
dd mpt sd gia dinh gap khd khan
11 Nhufng sal lam ma giao vien can tranh khi sir dung phi/dng phap dieu tra
Khi sQ dung phuong phap nay, nhung sai lam ma giao vien can tranh la:
- Npi dung dieu tra khdng phu hpp vdi bai dao dQc, 'ha nang, kinh nghiem cua hoc sinh tieu hpc, dieu kien thifc te xung quanh, thieu tinh hien thuc Vi du, khdng nen yeu
40
Trang 8l i l A I D A P T H A C MAC
cau cac em dieu tra nhung su vat, hien tupng
qua xa noi hpe smh sdng, hpe tap
- Cdng viee dieu tra phai khdng cd tac
dung giao due thiet thuc Vi du, neu yeu cau
hpc sinh dieu tra ve viec tung ban trong cd
nhung hanh vi gi lien quan viec giu gin trudng
ldp sach dep (bai GiU gin trudng ldp sach
dep) thi cd the gay mat doan kdt trong ldp
- Khdng cd Phieu dieu tra cho cae em
lam cho hpe sinh khd khan, lung tQng khdng
nhung trong viec ghi ket qua dieu tra ma edn thieu can eu de bao eao trudc ldp (cae em ed the khdng nhd hdt nhung gi ma minh da tim hieu duoc)
Thieu bien phap kiem tra viee thue hien cua hpe smh va khdng danh gia kdt qua, hay danh gia khdng kjp thdi, thie'u khach quan
dd lam nay sinh mpt sd hien tupng tieu cue nhu su gia tao, benh hinh thUe, su chan nan d cac em
Cau hoi: De nghi thay (cdjphan tich vai trd
cda chd viet va viet chu'trong ddi sdng van
hda hien nay va van de sif dung i/y khi viet
GVC Oao Phu Quyen • TrUdng DHSP Ha
Npi tra ldi:
Ve van de eae ban hdi, ehung tdi xm
tra Idi nhu sau:
I Chur viet va viet chiir trong ddi sdng van
hoa Viet Nam
1 Viec tim ra ehu viet lam cho van
hda, van mmh cua loai ngudi phat tnen vuot
bac Khi ehua ed ehu viet, viec truyen thu tri
thUe, day nghe, kinh nghiem sdng eua ngudi
biet cho ngudi chua hieu biet bj nhieu han ehe
Khi cd ehu viet hieu suit eiia cae viee truyen
thu tren dupe nang cao gap nhieu lan, Trong
xa hpi nhtimg ngudi hpc gidi, dd dat eao, nhifng ngudi thay, ngudi bidt chu dupc tdn vinh, coi trpng Nhung ngudi dd dat cao dupc bd nhiem
giu cae ehue vu quan trpng giup eho xa hoi dn dinh, phat trien Vj tri ngudi thay duoc tdn vinh, nhung ngudi thiy cd nhieu cdng dQc dupe nha nude va nhan dan lap den thd (nhu Khdng TQ, Chu Van An) Mpt ngudi tdt, mpt cpng dPng td't, mdt xa hpi tdt la mdt nguoi, mpt cpng ddng, mpt xa hdi tdn trong ngudi thay - ngudi mang lai eho ea nhan va cpng
dong, xa hpi chu viet va tri thUe dd vuon len Cae cu ngay xua rat ton trong ehu viet Ngudi ta xin ehu cac cu Nghe de ve khac chu thd tu hoac treo trong nha, Saeh quy duac giu can than de truyen eho con, chau, Nhung tc
41
Trang 9giay cd chif viet dupe coi trpng, khdng bj dung
vao nhung viec lam lang ma tdi chQ vidt (nhu
dung gdi qua sang, dung trong cdng viec ve
sinh)
NhQng ngudi thay ngay xua rat chQ y
luyen chQ Ai cung viet dep va ehuan Hpc trd
nhQng ngay dau tdi trudng dupe hpe chQ va
luyen viet chu Chu phai viet dep va ehuan
Nhung hpe trd viet au, ehu xau, giQ vd khdng
saeh dep thudng bj thay phat nghiem khac
Mdi lan bj phat phai dat tay len mat ban, de
thiy vut cho miy thudc ke rat dau de nhd ma
cd gang viet ehu eho tdt va giu vd saeh se,
hpe hanh can than Cach day dd lam eho hpc
trd ludn cd y thQc ren luyen viet chQ dep Ngay
nay each day dd khdng cdn dupc duy tri va
tinh trang hpc smh viet xau kha phd bien Khdng
it ngudi tQ chd khdng coi trpng chQ viet din
den khdng coi trpng npi dung bai viet, kien thQc
nam lo mp, tim each quay cdp khi kiem tra, thi
cQ, khong chu y nang trinh dp minh ngang
tam vdi diem sd va bang cap minh co dupc
2 Day hpe trd viet ehu dep, can than
la mpt trong nhung viee day lam ngudi Hpc
trd tQ chd cd ne nep viet chu can than, ghi
chep va trinh bay vd dep tdi chd yeu thich hpc
hanh, cham chi, tiep thu va didn dat tdt bai
hpe va sau nay se trd thanh nhung ngudi lam
viec cham ehi, can min, khdng lam viec qua
loa, dai khai Hp dung chQ viet de trinh bay tot
edng viec, Nhung ngudi sang tac van thd lam
ra cac ang van tho hay, de cao dupc tinh
ehan, thien, my, mang lai \a ich cho cdng ddng
Ope cac sang tae ngay xua ta khdng
he thay ngudi ed tri thue dung chQ de viet cac chuyen thd tue, thieu van hda Ngay nay, tren mang Internet ta thay rat nhieu eau thd tuc, kem van hda Oi dpc phd phudng ngudi ta gap rat nhieu bien hieu vidt sai chinh ta, nhieu ngudi coi la ehuyen binh thudng, chang ai mudn gdp y
Ope sach bao nudc ngoai ta khdng
he gap trong cau viet nao ed de vai chQ Viet vay ma trong nhieu td bao eiia ta hien nay, ke
ea bao dien tir, dai truyen hinh ed xen nhieu
tQ Anh, My Mpt ed mat mui de coi quang cao
thuoc Vitamin tren tmyen hinh da dpc Vitamin
E thanh Vitamin 0 Chang le am e khdng ed
trong tieng Viet: Khi e chuyen sang dpc thanh
a sao khdng dpc ca tQ vitamin theo tieng Anh!
Viec lam nay the hien su tu ti dan tpc, khdng tdn trpng tieng Viet Vay ma chang thay vj tdng bien tap bao, cac co quan quan ly bao ehi, xuat ban chan chmh
II Van de sii dung cac chiir i/y irorxg tieng
Viet
ChQ viet tieng Viet vua la ky hieu ghi
am vj, vQa bieu dat y nghTa ciia tQ, vua mang sac thai van hda cua dan tpc
Trong tieng Viet, cung mpt am l\l nhung
CO hai chQ cai /' va y la do bat nguon ttf ngudn
gde lieh sir va van hda eua tieng Viet Viet Nam
42
Trang 10GIAI OAP THAC MAC
nam trong vung van hda phuang Ddng nen van
hda ciia dan tpc rat coi trpng tinh ddi ximg, hai
hda Su ddi xQng hai hda ay the hien trong rat
nhieu ITnh vuc
Chang han, trong my thuat cd nhieu bQc
tranh dep la do d cac buc tranh ay ed su hai hoa
ve ngudi va eanh, bd tri cae kien tmc, mau sae
Trong kien tmc, xay di/ng ngudi ta ludn
chii y tdi yeu td phong thiiy, am duong hai
hda Mpt ngdi chua phia sau cd nui, phia tmdc eo
sdng hoac hd Ngdi nha xay can ddi theo true
bac - nam hoac ddng - tay Nha bo tri sao cho
cac yeu td anh sang, dp am, nhiet dp va su
luu thdng khdng khi hai hda Ngudi song trong
c^e ngdi nha dP se khde manh
Trong cac bai hjch, eao, eau ddi, van
tho xua rat chu y tdi su ddi xQng ciia y va tu
So lupc vai net nhu vay de thay ydu
td hai hda trong van hda Viet rat quan trpng
Nhung ngudi dau tien xay dung bp chQ cai va
ehu q joc ngQ Viet la nhung ngudi rat gidi Khi
xay dirng ehu qudc ngu hp hieu sau sac van
hPa Viet Bdi vay, trong bp chu cai tieng Viet
cung mpt am III lai co hai chQ cai i/y bieu thi
Chu cai y dQpc dung de vidt cac tu
can chu y tdi su dd'i xung, hai hda de the hien
y nghTa td't dep, nghiem tQc cua tQ, Chang
han, vdi cac tQ ehi ddng hp Ly, ly tri, ly thuyet,
ty le ngudi ta deu dung chu y
V i d y
Trieu Ly, Ly Qudc Su, Ly Thai To,
Ly Thudng Kiet Ly Tu Trgng
Ly do, ly luan, ty thuyet, vat ly, dia
ly, tamly, lyljeh
Ty le, ty trgng, ty khoi, ty so
Cac ehu / va y hay ( va y trong cac
ehu ly, ty tren eo su can ddi am duong hai
hda qua true hoanh
Trong eae tQ quy, quy (nhu quy dinh
quy hoach, quy khach, quy men, yeu quy )
ngudi ta dung chu y de the hien nghTa dep eua
tQ Dung nhu vay giQa ehu q va chu y co su
doi xirng vdi nhau qua chQ u {hay qua tmc tung
di qua giua ehu u)
Trong tin ngudng dan gian, rua la mpt con vat linh thieng trong tu linh: long, ly, quy,
phupng Rua sd'ng lau, nam vQng chai tren
mat dat nen rua tupng trung cho su trudng
tdn, ben vung Trong chu quy (rua) hai chu q
va y hai ben ehu u tao ra hinh dang so luac 11
tua hinh cai ban chieu theo phuang ngang, the hien the vQng chai
Co nhieu ngudi tiiy tien dung ehtf /
thay the ehu y Tham ehi trong dien van khai
mac hp da vidt cae eau nhu: Kinh thua qui
khach!, Thua qui vi dai bieu!, Cac dng, ba qui men! Hp khdng ehu y la qui khae vdi quy
ChQ q di vdi vin ill se dpc la [kuf], edn chQ q
di vdi van iiy se dpc la [kwi^] Viet nhu ho neu
dpc dung theo ky hieu phien am se la: Kinh
thua [cui] khach!, Thua [ciii] vi dai bieu!, Cae dng, ba [cui] men! Cau thua giri tU chd tran
trpng bien thanh khdng tran trpng