HUOlNG DAN OUAN I?^ Sl>DUN# II ^ v >? DO DUNG DO CHOI, THIET Bj DAY HOC TRONG CHUONG TRINH GIAO DUC MAM NON MOI ThS Phan Dong Phuang Viin Khoa hgc Gido due Viit Nam Ddi vdi giio dye mam eie thdng tin[.]
Trang 1HUOlNG DAN O U A N I?^. S l > D U N # II
^ _ -v >?
DO DUNG DO CHOI, THIET Bj DAY HOC
TRONG CHUONG TRINH GIAO DUC MAM NON MOI
ThS Phan Dong Phuang
Viin Khoa hgc Gido due Viit Nam
Ddi vdi giio dye mam eie thdng tin hpe tgp vi thuc nhat, li nhu cau tfl nhien khdng non, thiet bi dgy hpe, do dung day qui trinh nhgn thfle, Unh the thieu ddi vdi cupc sdng hang
dp ehdi (DD DC) ludn rat can hpi vi phit trien cua hpc sinh ngiy cua tr^ Cd the ndi, dd ehdi thiet eho sfl phit trien cua tre ndi chung vi cua tr^ mam non li "ngfldi bgn than thiet", la "sich Vdi die thu cua nginh hpc ndi rieng Thiet bi, do dflng dgy giio khoa" cua tr^, khdng cd dd
mam non, tre "choi mi hpc, hpc hpe, die bift li do ehdi ddi vdi ehdi, tr^ khdng ed phUdng tifn
bang ehdi" tuy tflng tinh hudng tre em ehinh li ddi sdng cua vi mdi trUdng de hogt dpng, de
cu the, nhieu khi do ehdi cdn ehung, li sich giio khoa eua phit trien
dflde sfl dyng nhfl mpt logi dd tre mam non Dd ehdi khdng chi li niem dung dgy hpc vi ngflde lgi Vi DD DC li nhflng phfldng vui, li kho biu, niem ao fldc,
d lfla tudi niy tre linh hpi eie tifn vit dung vi thiet bi het tfl hio eua mpi dfla tre mi kien thfle chu yeu thdng qua sfle can thiet ddi vdi vifc td ehinh trong qua trinh ehdi vui ehdi, qua giao tiep trong chflc ddi sdng sinh hogt eho tre vdi dd ehdi tre em ed the trii sinh hogt hing ngiy, die bift trong cic trfldng mam non nghifm nhflng kinh nghifm
qua tiep xue vdi do vit vi eie Ddi vdi tr^ mam non vui eua minh, biy td suy nghi vi
ddi tfldng xung quanh Ngoii ehdi li hogt ddng de chiem linh tinh eim cua minh vdi xung
ra, cic hinh thfle hpc tip cua vi phit trien Trong khi ehdi tre quanh Lue niy do ehdi ddi vdi tre mam non lgi rat Unh hogt hogt ddng het minh vi ehu ddng tre nhfl li bgn, nhfl li ddi tfldng
vi da dgng nhfl hpe theo nhdm nhfl trong cude sdng thfle Chdi giup tre lim quen vdi the gidi, nhd, hogt ddng ci nhin hoac li dip tdt de tre phit hifn, tham hpc cich flng xfl, ddn nhin vi theo tip the ldp, hogt ddng dd the gidi xung quanh, kieh xfl ly thdng tin
trong cic gdc, hogt ddng ngoii thich tinh td md, dc quan sit, Nhieu nghien cflu da trdi, Trong trfldng mam non, khi nang phin doin, tri tfldng chflng minh rang tat ei mpi sfl cac DD DC, thiet bi dinh cho tfl(?ng Thdng qua hogt dpng trd phit trien deu dflgfc tang cfldng hogt dpng cua tre chinh li ddi ehdi cua tre se thfle sfl li eon thdng qua hinh vi chdi dua eua sdng cua chflng DD DC vi dfldng giup tre hinh thinh vi tre, tfl nhflng thing dau ddi eho thiet bi dinh cho tre can cd mat phit trien nhin cich khi dim tdi khi tre da di hpc Vi trong trong hogt ddng thfldng xuyen bao 2 yeu eau: Cd sfl tieh cflc dd, mdi mdn dd chdi, mdi trd cua tre, phu hdp vdi cic hinh hogt dpng eua tre vi ed DD DC chdi lgi ed nhflng tic dpng thfle hogt dpng giio dye tre dip kich thich tre hogt dpng khic nhau Sau mdi lan tiep xue flng nhu cau efla chfldng trinh Nhfl viy, DD DC gifl mpt vdi dd ehdi vi trd ehdi, sfl dyng ddi mdi giao due mam non vai trd rat quan trpng, nd khdng cic DD DC, tre se trd nen khep
1 Dd dung do chdi va vai nhflng dem lgi ngudn vui hing leo hdn, xuat hifn nhflng hinh trd cua DD, DC vdi tre Mam ngiy eho tre, mi edn li phflong ddng ehdi mdi me hdn, nhflng non tifn khdng the thieu trong eac nhu cau Uen ket tap hdp ban
Thdng qua nhflng quan hogt ddng vui chdi, hpc tip eua be de tgo ra nhieu tinh hudng nifm cd ban tren cd the hieu tre d trfldng mam non Nghia li, chdi vi chia se kinh nghifm vdi
do dung dgy hpe chfla dflng do chdi vdn li thfl tre yeu thieh nhau
Nhdn bdi ngdy 1/2/2012
TAP CHi imtr BI GIAO DUC sfi 78 - 2/2012 • 19
Trang 2II H I / O N G DAN QUAN it SI) DUNG
a Giup tre phdt trien ndng
lUc nhdn thiic
Khi tiep xue vdi DD DC tre
linh hpi nhflng hieu biet ve the
gidi xung quanh qua lim quen
vdi cac dge diem be ngoai eua
vit (cau tao, hinh dang, kich
thflde, miu sac ), dan dan
tr^ tiep xue vdi nhflng chi tiet
nhfl be mgt nhan hay rip/xu xi;
chat lifu cflng hay mem, cdng
dyng, ieh lpi eua ehung; tre ed
the phat hifn nhflng dac diem
ben trong ciia vgt (cic bp phan,
chat Ufu ) Tfl nhflng hieu
biet ban dau ve sfl vgt, hifn
tfldng tr^ cd the ly giai dfldc
nhieu dieu khic nhau, tr^ ed
the rut ra nhflng kinh nghifm
rieng cho minh Chang hgn,
khi chdi vdi mpt bp khdi hinh,
tre se tfl rflt ra cho minh nhflng
nhin xet quan trpng nhfl: khdi
trdn lan dfldc cdn khdi vudng
thi khdng
Khi chdi vdi eie DD DC
tre hinh thinh mpt so ki nang:
lfla chpn cic ehi tiet, hinh dpng
be, cam nim, gap xep, trinh
biy Chinh thdng qua DD DC
tre phit trien cic giac quan,
biet sfl dyng cic giic quan
trong qui trinh tim hieu sfl vgt,
hifn tfldng Qui trinh tiep xflc
vdi DD DC tre cd nhieu cd hpi
sfl dyng thinh thgo cic ki nang
thao tic vdi dd vgt, do chai, hpc
eich sang tgo ra ehung
Hoat dpng vdi DD DC cic
thao tic tfl duy nhfl quan sat,
so sanh, phan nhdm, phin tich,
tdng hg'p, khii quit hda d mdi
dfla tre ciing dan dflgfc hinh
thinh Nhfliig thao tic niy phit
trien theo hfldng Unh hoat trong
qui trinh Ire tiep xflc vdi eac DD
DC khic nhau, se tgo cho tr^ thdi quen tim tdi sing tgo, vgn dyng trong hpe tgp say niy
Nhfl vgy, DD DC ddng vai trd rat quan trpng trong vifc phat trien nang lfle tri tuf eua tre, ehuan bj cho eudc sdng sau niy
b Khdi gdi khd ndng sdng tgo
Ben cgnh vifc phit trien
ky nang nhgn thfle cho tri, DD
DC cdn tgo nen nhflng thfl thach tri tuf Khi tham gia vio cac tinh hudng chdi ddi hdi tre phii lam quen vdi nhflng suy nghi da dgng, de xuat nhflng ciu hdi vi tri ldi phu hdp vdi tinh hudng vi ddi tflgfng, trd can cd nhflng hogt dpng sing tgo vi phong phu hdn Vi dy trong tay tre ed mpt khdi gd ddn giin cung ed the dem lgi eho tre mpt hogt dpng hap dan giup trd phit trien tfl duy, khi nang phdi hgfp tay-mat, khi nang sing tgo cung nhieu dieu khic nfla
c Tgo cd hgi kich thich phdt trien ngdn ngd d tri
Mdi sfl vgt hifn tfldng, DD
DC thfldng gin vdi mpt tfl, cym tfl nhat djnh nhim bieu dgt mpt y nghla nio dd Vifc tiep xue vdi cic DD DC giflp tre linh hpi mpt sd tfl vflng ed Uen quan, ten gpi cua chung,
md rpng nhgn thfle vi nhflng hieu biet ve ngdn ngfl bieu dgt sfl vgt hifn tflgfng xung quanh
Trong khi chdi, tre khdng chi sfl dyng DD DC de tfl ndi vdi dd chdi cua minh nhfl mpt bgn chdi, mi tre cdn trd chuyfn, trao ddi vdi bgn cflng
chdi, bgn ben cgnh, giao tiep bing"ldi Tre khdng chi gpi ten
dd vgt, hinh dpng vdi do vgt
mi edn tfl trii nghifm nhflng eim xue, tinh cim eua minh
d Giup tre phdt trien van dgng
Ddi vdi cic logi DD DC ddi hdi trd vgn dpng, leo treo vi chgy nhiy ngoii trdi nhU eau trfldt, du quay, bdng, vdng, ggy,
dd ehdi xiy dflng, lap ghep , qui trinh chdi niy tre dfldc van dyng cd bap vi cic hogt dpng kheo leo cua minh, tre cd nhieu
cd hpi tfl trii nghifm nhflng xue eim, nhu cau hogt dpng cua ci nhin, cic DD DC ngoii trdi giflp trd phat trien cac cO ldn, dieu hda nhip tim vi cic
td chat van dpng nhfl: nhanh, mgnh, kheo leo, giiip cho tre khde mgnh, cd the thich nghi vdi cic dieu kifn sdng
Chdi vdi cac dd chdi lap
ghep, do chdi gia dinh, dat nan,
keo giflp trd ein bing sfl phat trien nhgn thfle \a vgn dpng Trong khi tiep xue vdi DD DC
ay, trd trd nen ham thich vi kien tri, khi nang vgn dpng tinh cung cic cd nhd cua ddi tay, sfl tinh mit cung dflgJc ren luyfn hdn Hogt dpng vdi cic dd chdi trong cic gdc chdi trd dan hfldng tdi vfla tii tgo nhflng kinh nghifm
mi trd di thay trong eudc sdng ximg quanh, vfla tgo nen nhflng cich chdi mdi trong sfl dung
DD DC Vifc sang tgo nen nhflng md hinh, kieu ding khac nhau thdng qua do dung do chdi cd trong tay, trd thfle chat
li da dfldc lim quen dan vdi each chdi cd sing kien rieng tfl
20 • TAP CHi THI^BIGlAO Dgc-sd 78-2/2012
Trang 3H U O N G D A N O U A N LlsCr DUNG II
dd hmh thinh nhflng thdi quen
sing tgo trong cic trd chdi,
hflng thfl khdng ngflng trong
vui ehdi Dieu niy chinh li sfl
ldn len eua trd, li hifu qui cua
DD DC ddi vdi sfl phit trien eua
trd trong cic trfldng mam non
e Giup tre phdt trien tinh
cdm dgo dUc, ky ndng giao tie'p
xd hgi
DD DC ed y nghia quan
trpng dpi vdi tflng lfla tudi eua
trd nhim phit huy tinh hifu
qui eao trong qui trinh trd ehdi
de phit trien Vifc cung cap
dflng logi DD DC eho trd tlieo
lfla tudi se giflp eho trd phit
trien ei nhflng ky nang cflng
lan mem, nhflng hgt gidng dau
tien quan trpng nhat ddi vdi sfl
phit trien tinh than cua trd Dd
li nhflng ky nang dien dgt bang
ngdn ngfl, biy td cim xflc, ky
nang hpgt ddng nhdm, chia se
trich nhifm, chia sd y tfldng
vdi mpi ngfldi, sfl thfldng Ifldng
v i cdng tic
Khi hogt ddng vdi do ehdi,
trd se dfldc giao tiep vdi cic
bgn choi ben cgnh, eie bgn
ciang nhdm, cung ldp Trong
hogt ddng nay, trd khdng chi
don thuan chdi vdi dd ehdi de
the hifn v i phin i n h nhflng
an tfldng, nhflng bieu tfldng,
nhflng kinh nghifm cua chung
tfl the gidi xung quanh, m i trd
cdn bieu Id rat rd thii dp, tinh
cam cua chflng ddi vdi cic DD
DC m i trd dflgfc sfl dung Vi du:
ddi vdi do chdi l i hup be tre be
im, hdn hit, ning niu, eho an,
t i m rfla cung nhfl the hifn
cic hinh vi flng xfl vdi eie ban
cung chdi nhfl nhfldng nhjn
bgn, khdng tranh giinh do choi, Hogt dpng vdi DD DC giup trd tiep xue vdi cic dieu kifn v i cic chuan mfle tham
my dgo dflc trong xi hpi, dvic^c
trii nghifm cac xflc cim, tinh eim trpng giao tiep, hpc hdi, hieu biet, ren luyfn ve cic ky nang giao tiep vi danh gii cic hinh vi van hoa xa hpi thdng qua hogt dpng niy
2 Djnh hfldng nghifn
cflu, trang bi dd dung d6 chdi
phu hg'p vdi chfldng trinh Giio dye mam non
Vdi vai trd cua DD DC ddi vdi trd mam non d i neu tren, vifc nghien cflu v i trang bi DD
DC eho trd can dflde quan tim nham dip flng vdi Chfldng trinh giio due mam non Dd li:
- Dd ehdi v i hoe Ueu phai dim bio tang cfldng thfle hinh, trii nghifm, kieh thich tinh tieh cflc, ehu ddng vi sing tgo cua trd trong hogt dpng
Do ehdi v i hpe lifu phye
vu cho cic linh vflc giio due trong chfldng trinh, dim bio sfl phit trien toin difn cua trd:
the chat, nhin thfle, ngdn ngfl, tinh eim, ki nang xa hdi va tham mi
- Dd choi v i hpc Ufu phye
vu chp vifc td chflc thfle hifn cic npi dung, cic ehu de giio due trong chfldng trinh
Dd ehdi v i hpe lifu phii
da dgng ve chflng logi, cd the sfl dyng trong cic trd ehdi v i cic hogt ddng khic nhau, vfla thda man nhu eau hogt ddng e i nhin, vfla ldi cudn trd tham gia vio cic trd chdi v i hoat ddng theo nhdm
Dd ehdi vi hpc Ufu vfla phu hdp vdi truyen thdng van hpi din tpc, vfla tiep cgn vdi thinh tflu khoa hpc ki thuat hifn dgi
Dd chdi sfl dyng trong
n h i vi dd chdi ngoai trdi Tang cfldng dd chdi vi hpc lifu tfl lim bang nguyen vat Ufu san cd, de tim d dia phfldng
Tdm lgi, ddi vdi trd mam non, DD DC, hpe Ufu vfla li ngudn tri thfle, vfla li phfldng tifn chuyen tii thdng tin Vi viy, cung vdi viee ddi mdi npi dung, phfldng phip chim sde giao dye trd thi vifc dip flng mpt eich ddng bd thiet bi,
DD DC dfldc coi la mdt trong nhflng yeu td quyet dinh sfl thinh cdng eua chfldng trinh
v i chat Ifldng cham sde giao due trd Ddi mdi phfldng phip cham sde giio dye trd can ket hop ddng thdi vdi vifc tang cfldng v i ning eao chat Ifldng
DD DC, thiet bi dgy hpc de phit huy tinh nang ddng, sing tgo, linh hogt eua trd vi efla giio vien
Tii lifu tham khio
1 Bp Giao dye vi Dao tao, Chfldng trinh Giio dye mam non, NXB Giio due, 2010;
2 Vifn Khoa hpc Giio due Vift Nam, PhUdng tifn day hpc mdt sd van de ly luin vi thfle tien, NXB Giao due 2011
3 Trung tim giio due mam non, Suy nghi ve thiet bi, do ehdi trong ddi mdi npi dung, phUdng phap giio dye mam non, Ki yeu Hpi tim ly giio due nam non, 12/2003;
TAP CHi THIFF BI GIAO DUC - SO 78 - 2/2012 • 11