m NGHIEN CUU OUY TRINH DAY HOC KIEU BAI REN LUYEN NGHI THtfC LDfl NOI TRONG GIAO TIEP iJNG xur CHUONG TRINH TIENG VIET TIEU HOC Vide day hpe t ieng ban ngd t rong t rudng phd thdng ndi chung va t rudn[.]
Trang 1m NGHIEN CUU
OUY TRINH DAY HOC KIEU BAI REN LUYEN NGHI THtfC LDfl NOI TRONG GIAO TIEP iJNG xur - CHUONG TRINH TIENG VIET TIEU HOC
Vide day hpe t i e n g ban n g d t r o n g t r u d n g
p h d t h d n g ndi c h u n g va t r u d n g t i l u hoc ndi
ridng d n h i l u nudc hidn nay d a n g ed n h i l u ddi
mdi d Viet Nam, n h d n g n a m g i n day, ndi d u n g
day hpc t i l n g Viet k h d n g cdn qua thidn ve cung
c i p t r i thUe Vidt ngCr hpe nda ma da chu y d e n ren
k i n a n g s U d u n g n g d n n g d Theo eau trUe c h u a n g
t r i n h , ki nang ndi t r o n g m d n Tieng Viet d t i l u hoc
bao g d m cae ki nang: sCl dung nghi thac Idi ndi
(NTLN), dot vd trd Idi cdu hdi, thudt viec, ke chuyin,
phdt bleu thuyet trinh Cac ki nang nay d i u duoc
rdn luydn cho hpc sinh tU ldp 1 d i n ldp 5 theo
n h d n g mUe do ydu e i u phu h p p vdi Ida t u d i ,
t r o n g d d sil dung NTLN \a m p t ndi d u n g hoan
toan mdi dupc day d nha t r u d n g t h e o c h u a n g
t r i n h va cd t i n h he t h d n g
Dtia vao each p h a n loai eae hanh vi n g d n
ngU cua J.L.Austin g d m p / i d n x u ' ( b u p c t d i , t u y e n
an); hdnh Xit {ra Idnh, k h u y e n bao); cam ket {hUa
hen, t h i nguyen); ang xd (xin Idi, cam o n , khen
ngpi, chuc mUng, chia b u d n , p h d p h a n ) ; trinh
bdy ( k h i n g d j n h , p h i i d i n h , nhan xet, bao cao
y k i l n , tranh luan) va t h d n g qua khao sat ndi
d u n g day hpe NTLN t r o n g sach giao khoa t h i
cac NTLN d u p c day 6 cac l d p 1, 2, 3 dupe ehia
lam hai giai d o a n (3 giai d o a n d i u (ldp 1, 2), hpc
sinh chi dupe lam q u e n va hpc eae NTLN d o n
gian, t h d n g t h u d n g n h u chao h d i , xin Idi, g i d i
thieu v l b i n than ihugc phgm tru giao tiep ang
xi/lhi len l d p trdn, NTLN cd lien q u a n den eae
cudc h p p (to ehUe, xay d u n g e h u o n g t r i n h , d i e u
k h i l n va phat bieu t r o n g cudc hpp), g i d i t h i d u
cae boat d d n g eua t r u d n g , dia p h u o n g , t a p ndi
Idi giai t h i c h , tan t h a n h hay bac b d m p t van d l
CO t i n h c h i t n g h i thUe b a n t h u p c phgm tru giao
tiip tr'inh bdy N l u n h u viee rdn ki n a n g g i a o t i e p
vdi cae NTLN t d i t h i l u , d o n g i i n eho hpe sinh
dat nen m d n g van hda va each Ung x U v a n hda
eho hpc sinh (tU t i e u hpe) t h i vide rdn ki n a n g
t r i n h bay t r o n g g i a o t i l p p h u c v u d d i sdng va
ThS DANG T m i i TAM
Sai hoc Sli pham Thai Nguyen hpc tap sd g i u p cac e m t t i t h i c h Ung duot' cdng vide hpc t a p , v d i cudc s d n g hang nj Day la n h d n g d d n g g d p rat Idn ciia phanni
Tap lam van t r o n g viec h i n h t h a n h nhan ck\t
ban linh cho hpc sinh t i e u hpc
Cdu true kieu bai t a p rin NTLN trong f tiep dng xd t h u d n g g d m m p t Idi trao hay Idi4
cung cd khi bai tap g d m 2 hoac 3 eau mieu tali hudng giao tiep, sau d d yeu cau hpc sinh duJ mdt NTLN phu hpp
Vi du 1: Ndi Idi ddp cua em:
- Cd Idm an chi giup chdu nhd bdc Hon! ddu a
- Rdt tiec cd khdng biet, vi cP khdng p/idi/iji dddy [4,58]
Mi du 2: Em quin chii'c do maa trong ldp,ifi Igi tradng delay Bdc bdo visdp dinghi, thdy mi vdo, bdc md cda not: "Chdu vdo di!" Em se dif thi ndo?[4,76]
Kieu bai t a p nay t h e hidn rd n h i t dac tni
eua bai tap giao tiep, cd muc dich rdn luyentli
hpc sinh tao lap NTLN p b u h o p vdi mue dichga tiep, ngOf canh giao t i e p va vai giao tiep Qua4 ren eho hpe sinh eae ki nang ep ban eiia hpi thm
ki nang trao d a p Idi, kt nang t u o n g tac va kina»
d u y tri hdi t h o a i Dua vao dae t h u eiia gid IK
t i l n g me de, vide day hpe sinh bai tap silduf NTLN t r o n g giao t i l p Ung xif nen t i l n hanh thi cac bude sau:
* Su'dfc 1: Tao hodn cdnh giao tiep
Day la hoat d d n g n h i m kich thich sUtbn
k h o i d a y b d n g t h u cua hpc sinh v l c h i i d l s i p h i Giao vien (cung vdi hpc sinh) van dung phUtf phap t h u c hanh giao t i e p de tao cae tinh hu6 giao t i e p hoac gpi lai n h d n g hieu biet da c6( cac em ed lien quan d i n bai hpc m d i Hpe sinh
cd t h e ed dupe Idi ndi t u nhidn khi eae em thifc
"sdng" trong t i n h h u d n g giao tiep dd Hoat do nay rat da dang, t h u d n g bat d i u vdi nhdng k thdc hoc sinh da b i l t hoac b i t dau tU kinh nghi
ZZ • KHOA HOC GIAO OUC
Trang 2NGHIEN ClJfU Q
san t h a n hoe sinh tu dO sd k i t ndi vdi bai hoc
MTLN m d t each t u nhien
Cd rat nhidu each d l giao vidn huy d d n g
i g trai nghiem ca nhan cua hpe sinh Od cd
a t i n h h u d n g d o giao vidn xay d u n g nen ma
h u d n g ay thuan c h i l u hoac nguoe c h i l u d l
1 gia sir phan Ung cua hpe sinh trong n h i l u
3ng an khae nhau Od eung cd the la nhdng
b u d n g cua cbinh boe sinh da gap, da lam, da
ig kien trong thtic t l cude sdng cua cac em
u n g ed t h i la m d t bUe tranh, m d t bai tho, m p t
: h u y d n do giao vien sUu t a m de cho cac em
'dpc, d a n h gia Idi ndi va hanh d d n g cua cac
I vat Cd t h i ndi, hoat d d n g nay rat da dang,
n g b i t d i u vdi n h d n g k i l n thdc hpe sinh da
hoac b i t d i u tU kinh nghidm cua ban t h a n
5inh tU dd sd k i t ndi vdi bai hpe day NTLN
each t u nhidn
i/i d u , t r o n g bai day "Cdm an, xin loi" [3, 38],
vidn cho hpc sinh q u a n sat t i n h h u d n g giao
' d n g xif vdi mdt hpe sinh t r o n g ldp: giao vidn
m d t bpc sinh m a n g c u d n t r a n h d t u d d dua
"Ran giao vidn, sau d d giao vidn ndi Idi cam
Cd cam on em" Khi giao vidn nhan c u d n
* i tU tay hoc sinh, giao vidn vd y lam roi, va
't'di xin Idi: "Cd xin Idi", sau d d bpc sinh nhat
f'liup cd Hpe sinh tra Idi eSu hdi cua giao vien
hat hidn ra ldi cam o n va Idi xin Idi t r o n g t i n h
i i g trdn
iiHdi: Khi cd dUpe ban m a n g g i u p bUc tranh,
mil gi?
itTra Idi: Cd ndi:"Cd cam o n em"
iHdi: Khi cd danh roi bdc tranh ma ban mang
( cd ndi gl?
Jra l d i : C d n d i : " C d x i n Idi"
j;- Hpe sinh nghe giao vien gidi thidu ndi d u n g
t d i
Cung vdi bai day "Cdm an, xin loi" n h u tren,
vidn ed t h i eho hpe sinh t a p d d n g vai ndi Idi
.iOn eua cac nhan vat t r o n g m d t bai t h o hoac
cau chuydn de hpc sinh vUa hpc vUa ehPi
d bude nay, giao v i l n ed g i n g d d n g vidn hpe
ndi theo suy n g h i ridng cua m i n h va eang
u hpe sinh dupc ndi cang t d t d l tat ea hpc
d i u dupe khdi d d n g , kham pha bai bpc b i n g
n kinh n g h i d m va cam xue cua m i n h Bude
at quan t r p n g vi thtic c h i t day la budc tao i n
g cho hoc sinh d l cae e m sU d i i n g eae NTLN
) tinh b u d n g Bdn canh d d , t h d n g qua budc
nay, giao vidn cung xac djnh dupc thtic trang k i l n thUe va kT nang sd d u n g NTLN cua hpc sinh trudc khi vao van de m d i
* Bade 2: Nhan biet kien thdc, ki ndng
bdi hpc
O l hpc sinh cd t h i n h a n b i l t k i l n t h d c , ki
n a n g mdi cua bai hpc, tU d d n a m d u p c each sU
d u n g cae NTLN t r o n g hoat d p n g giao t i l p , giao vidn e i n dua ra ndi d u n g k i l n t h d c ki nang ciia bai, sau d d g i u p eae em t i e n hanh giai q u y e t m d t vai t i n h h u d n g giao t i l p t r o n g sach giao khoa
N h d n g ndi d u n g day bpc NTLN k h d n g phai qua
xa la d d i vdi hpe sinh t i e u hoc bdi n h d n g nghi thUe nay da d u p e cac em t h u e hidn va c u n g kha
q u e n t h u d c t r o n g cude sdng d d i t h u d n g Chinh
vi vay, d i l u q u a n t r p n g nhat la giao vidn phai xae d j n h , lua e h p n cac t i n h h u d n g p h u hpp vdi
d i l u kidn, h o a n eanh va t a m li eua hpc sinh, g i u p hpc sinh h i l u rd t i n h h u d n g g i a o t i l p d l cac em
I t i a e h p n Idi ndi p h u h o p vdi n g h i thUe giao t i l p
Vi d i i , d t i l t day "Cdm an, xin loi" trdn, sach
giao khoa dua ra bai tap:
Ndi Idi cdm an eita em trong nhCtng tradng hgp sau:
a) Bgn cung ldp cho em di chung do maa b) Cd gido cho em magn quyen sdch
c) Em be nhdt hg chiec bilt roL
Trong m d i t i n h h u d n g t r e n , nhan vat ndi Idi cam o n giCr cac vai khae n h a u : a) n g a n g hang (ndi vdi ban bd); b) n g u d i n h d t u d i ndi vdi n g u d i trdn (ndi vdi ed giao); c) n g u d i trdn (anh / chj) ndi vdi vai n g u d i d u d i (em nhd) Oe g i d d u n g vai t r o n g g i a o t i l p , giao vidn can ndu eau hdi eho hpc sinh lUa c h p n each xUng h d p h u h p p
t r o n g m d i t i n h h u d n g (xUng hd t d / / r d minh
t r o n g t r u d n g h o p t h U nhat), xUng em hoac con
t r o n g t r u d n g h p p t h U hai, xUng anh/chi t r o n g
t i n h b u d n g thU ba) Ngoai ra, giao vidn c i n g i u p hpe sinh b i l t t h i hidn t h a i d d d u n g mifc khi ndi vdi tUng d d i t u p n g giao t i l p : t d n t r p n g , le phdp vdi n g u d i t r d n ; vui ve, boa nha vdi ban be; an
e i n vdi ngUdi be bon Vdi bai t a p t r e n , giao vien cho hpc sinh d d n g vai d u a ra Idi cam o n t r o n g
t d n g t i n h h u d n g nhU sau:
- T i n h h u d n g 1;
A: Maa to Idm, bgn di chung do maa vdi minh cho khdi adt nhe!
B: Tdt qud, cdm an cdu
- T i n h h u d n g 2:
Trang 3m NGHEN CUU
A- Cd cho e-r maan quyen sdch 'Cdc dif^ hgc
sinh gidi Tterg Vie:' r^a em van thich ndy
B: di, re, er (Jl, c em cdm an cd a
- T i n h h u d n g 3:
A- Chi ai, cdi but ctja chi rai ddy ndy
B: Ciic ch' ^tn chi com on em
Su d u n g / s a i t ' o i g loi ndi hoc sinh tao ra can
phai d u p c xem vet <3anh gia t r o n g sU so sanh
vdi cac chuan mtic cua nghi thUe giao t i l p Giao
vidn t d chuc d l hoe sinh phan tich ti m i mde d p
d u n g d i n va p h u h o p cua tUng Idi ndi t i d u b i l u
da ndu ra so vdi dCr kien da m d ta va ydu c i u thtic
hidn Khi thuc hidn budc nay, giao vidn ndn d j n h
h u d n g cho hoe sinh nhU: da thtic hidn d u n g ydu
c i u bai tap c.^'Jj k i t qua da p h u h o p vdi mUc d p
nao vdi dCr kidn bai t a p ve miJC dich giao t i l p , vai
giao tiep n g d eanh giao t i e p va ndi d u n g giao
t i l p Cd t h e dua vao vide tra Idi cac cau hdi sau
d l d a n h gia c h i t lupng cua Idi ndi ma hoe sinh
tao ra:
- Cach d u n g cac dai tU xung hd, cac trp tU
trong Idi ndi ed phu hop voi vai giao t i l p khdng?
- Ldi ndi cd p h u h o p vdi mijc dieh ndi khdng?
(each d u n g tU, each t h i hidn n g d d i e u khi ndi )
- Ndi d u n g Idi ndi cd phu h o p vdi d l tai giao
t i l p khdng?
Trong p h i n rut ra k i t luan, tuy theo t r i n h dp
hpe sinh ma giao vien h u d n g dan cac e m ghi n h d
va van dtjng t r o n g qua t r i n h giao tiep cua m i n h
mdt each n g i n g p n , t u nhidn, nhe nhang C h i n g
ban, trong bai tap ed ndi d u n g ndi Idi cam o n , giao
vidn ed t b i hdi: n g u d i khac g i u p d d m i n h , m i n h
cd b i l t o n hp khdng? B i l t Pn hp, em pbai ndi gi?
"• Bo'd«c 3: Thi/c hdnh tinh huong mdi
Day la bude tao eo hdi cbo n g u d i hpe t h u c
hanh d d n g vai, van d u n g k i l n thUc va k i nang
vap giai q u y l t t i n h b u d n g m d i sau khi hpc sinh
da tich luy t h e m nhCfng k i l n thUe, kT nang eua
bai hpe NTLN k h d n g t h i d u p c h i n h t h a n h ehi
qua v i l e nghe g i a n g va x e m giao vidn lam mau
ma phai t h d n g qua cae boat d p n g t u o n g tac vdi
n g u d i khae N h i l u NTLN d u p e h i n h t h a n h t r o n g
qua t r i n h hpc sinh t b i o luan, d d n g vai v d i cae
ban khi t h u c hien cae t i n h h u d n g giao t i l p T r o n g
khi thUe h a n h , hpe sinh cd d i p d u p e t b i bidn eae
trai n g h i d m ciia m i n h , d u p c d a n h gia, xem xet
va nhin nhan each sir d u n g NTLN cua ban, qua
d d cae em se tich luy d u p e n h d n g k i n h n g h i d m
sdng cho m i n h Thuc h a n h van d u n g g i u p cae em
lidn t u d n g d i n nhCrng t i n h h u d n g t u o n g tiit gan gui ma cae e m da d u a c trai nghiem hoi dupc quan sat, c h d n g k i l n O d cd t h d la caci hudng giao t i e p t h t i c sti (chao thay c d gian ban khi vao ldp, lue ra vl ) hoac t i n h huong dinh (hoc sinh n g d i t r o n g l d p n h u n g dow) dng ba, cha me, n g u d i Idn t u d i , cac em nl trong cac k h u n g canh k h d n g gian khae nhag luydn tap cac NTLN (chao d n g ba, cha melit hpc va luc di hpc v l ; yeu e i u , d e n g h i mptvj^
dd ) Vide d u a ra t i n h h u d n g g i a o t i l p mdi!
tren bien d d i cac t i n h h u d n g eu n h u n g vlri nguyen ehu d l g i a o t i e p la t h i c h h o p , nhim!
cho tidt day d d n h a m c h a n , d u y t r i hUng thiil tap cua hpc sinh
Vi d u : hoat d d n g thtic hanh cua t i l t hpcQ
an, xin loi, giao vien cd t b i cho hpe sinh thifc hi
b i n g nhu'ng each sau:
- each 1: Giao vidn dua ra m p t vai tinh huo mdi cho hpe sinh t a p ndi Idi cam o n , xin loi
- each 2: Cho tUng cap hpe sinh choi tr6d
on, xin Idi: mdi cap lay m p t d d d u n g hpctapd*
bi trudc d l choi t r d nay t h e o cae t i n h hu6ng|
djnh Tmh h u d n g I: A vdy Idm rai but ciioboi ndi: Td xin loi vi dd vd y Idm rai but cua bgn.li hudng 2: B dagc A cho magn vdchep bdi, BnM
an bgn dd cho minh magn vd i
- each 3: Cbo bpc sinh q u a n sat eae tranhdi
day, trao ddi d l ndi Idi c i m o n d n g (ba) thichk
t r o n g tUng t i n h h u d n g ( d i n t h e o [2,162])
H • KHOA HOC GlAO DUC
Trang 4Cd t h i ndi, budc thUc hanh van d u n g chinh
/dc d a n h thUe va y t h d c hda cae ki nang giao
b i n g Idi ma hoc sinh t h u nhan dupc m p t each
bidn qua cupc sdng hang ngay cua tre Od la
t r o n g nhCfng li d o c i t nghTa cho sU t i l n bd
t h eua hoc sinh Nd k h i n g d i n h su d u n g d i n
q u a n d i l m day t i l n g qua giao tiep, day tieng
CO sd khai thac va phat trien vdn tieng me de
cd eua hpc sinh
'* Budc 4: Van di/ng kien thdc, kindng
cae hoat d p n g van d u n g n h i m xem xet hpc
': cd t h i ap d i i n g k i l n thUe, ki nang da hpc
cac t i n h hudng CIJ t h i h a n g ngay dUoc hay
i g , bao gdm eae t i n h b u d n g t r o n g gia d i n h
rong cpng d d n g O i l u nay d e m lai y nghTa
giao diie, eho gia d i n h va c p n g d d n g Oay la
c tao eo hdi cho hpc sinh tich hpp, m d rpng
an d u n g eae k i l n t h d c va kT nang cd dagc
cae t i n h h u d n g m d i NTLN c b i dupc hinb
ih kbi n g u d i hpe dupe trai n g h i d m qua eae
h u d n g thtic t l va dupe luyen tap, thifc hanh
<ng xuydn, lidn tiie, 6 l d p eung n b u d nha va
lOi khac Hpc sinh c h i cd ki nang khi cac em
m vide d d ehU k h d n g c b i ndi v l v i l e d d Kinh
d m ed dupe khi hpc sinh banh d d n g d d n g
rong eae tinh h u d n g da d a n g g i u p eae em de
J sif d i i n g va d i l u c h i n h cac NTLN p h u h p p
loan canh thifc t l , qua d o phat t r i l n t i n h ddc
'a sang tao Giao vidn can cho hpc sinh t h i l t
h t d chdc thuc hidn cae boat d d n g t r o n g va
)i g i d bpc sao cbo hpc sinh cd co hdi t h i hidn
<ng ca nhan, t u trai n g h i d m va biet phan tieh
n g h i d m sdng cua c b i n h m i n h va eua n g u d i
de tU d d tranh d u p e eae Idi t h u d n g gap
•; giao t i l p
\/l d u : Hoat d d n g cudi cua t i l t hpc Cdm an, xin
iao vidn giao nhidm vu cho hpe sinh v l thue
I, van d u n g d nha, t i l t hpe sau se kiem tra Cd
h i l u hinh thUc d l h u d n g dan hpe sinh thue
van d u n g Cd t h i cho hpc sinh suu t a m eae
;buydn, cac bai van, bai t h o t r o n g d d ed sif
cac Idi cam on, xin Idi t r o n g cac t i n h h u d n g
1; hoac ed t h i cbo cac e m :
I- Xay d t i n g t i n h h u d n g ndi Idi cam On, Idi xin
^ xay d u n g cae nhan vat ndi Idi c i m on, Idi
i
• xay d u n g Idi cam o n , Idi xin Idi phu hop eho
ihan vat
TU cac t i n h h u d n g , cac cau chuydn dupc hpc sinh lay tU thtic t l ddi sdng, qua vide t i m hieu, ren luydn, eae e m dupe luydn t a p kT nang sd d u n g NTLN, rdng hon la kT nang giao tiep de rdi lai giup eae em van d u n g giao t i l p t d t hon t r o n g cudc sdng o a y chinh la p h u a n g phap day hpc theo quan diem giao t i l p : day b i n g hoat d d n g va qua hoat d d n g ma c h u a n g t r i n h day hpc Tieng Viet da djnh h u d n g
Bdn bude co ban ndu trdn la n h d n g gpi y day
kieu bai Rin luyen NTLN trong giao tiep dng xiJ
T i l n hanh t h e o p h u o n g b u d n g nay, t i l t hpc nhe nhang, vui ma ed ieh Hpe sinh vUa hpc vda choi, choi ma hpc Cac em n i m rat nhanh cac quy t i e
va nghi thUe giao t i l p b i n g Idi TU l i n thue hanh
d d n g vai lan thU nhat (kham pha) den thUe hanh
d d n g vai l i n sau ( k i t ndi/van dung) da cd sti t i l n
bd rd ret Cac em d d n g vai nhan vat da b i l t each SLf d i i n g cac NTLN va t b i hien thai dd, net mat, cd ehi eho phu hpp
Tuy tUng NTLN, t d n g giai doan hpe tap eua hpe sinh, t u y tUng ddi t u p n g hpc sinh cu t h i giao vidn cd the van d u n g q u y trinh day hpe theo eae bude ndi trdn m d t each chu d d n g , linh hoat, sang tao n h i m thtic hidn t d t nhat mue dieh, ydu
c i u cua t d n g bai hpe
TAI LIEU THAM K H A O
1 Bd Giao diie & Oao tao, Chaong trinh mdn Tieng Viet d tieu hgc Ha Ndi, 2006
2 Bd Giao due & Oao tao, Hadng ddn hgc tdp Tieng Viet 2, tap 1 (sdch thCr nghiim) Ha Npi, 2010
3 Nguyen Minh T h u y l t (chu bidn), Tran Manh
Hudng, Ld PhUPng Nga,Tran Hoang Tuy, Tieng Viet
2, tap 1, NXB Giao due Ha Ndi, 2003
4 Nguyen Minh T h u y l t (chii bidn), N g u y i n
Thj Hanh, Nguyen Trai, T r i n Hoang Tuy, Tieng Viet
2, tap 2, NXB Giao diic Ha Ndi, 2003
5 Austin, J.L., How to Do Things with Words,
Oxford University Press, 1962
SUMMARY
The article presents the procedure for teaching of Language protocol drill in behavior communication - primary Vietnamese language subject by steps: creating context; recognition of lesson knowledge, skill; practice in new context; application of knowledge, skills