C Q NGHIÉN coti ^ QUAN RÉ GIUfA CÀC THÀNH PHÀN CÙA QUA TRÌNH DAY HOC THEO QUAN DIÉM DAY HOC TlTONG TÀC TICH CUC 1 Dàt vàn de Càc quan diém day hoc tich epe luòn co nhùng bièn phàp cu thè hUóng dén vié[.]
Trang 1QUAN RÉ GIUfA CÀC THÀNH PHÀN CÙA QUA TRÌNH DAY HOC THEO QUAN DIÉM DAY HOC TlTONG TÀC TICH CUC
1 Dàt vàn de
Càc quan diém day hoc tich epe luòn co nhùng
bièn phàp cu thè hUóng dén viéc nàng cao chat
lupng, tàng hléu qua cùa qua trình day hgc Tuy
nhién, vàn tón tal mot so vàn de ma nguòl day va
nguòl hge ehua khai thàe hét
Trong bài viét này, ehùng tói xem xét mÓi quan
he giùa muc tièu, ehuàn dành già, mói truòng day
hge, chat lupng va hiéu qua cùa qua trình day hge
theo quan dlèm day hge tuong tàe tieh eUc {TTTC)
nhàm khai thàe tói da eàe khia canh eó Ipi eho vièe
nàng eao chat lupng va hléu qua eùa qua trình day
hge (QTDH)
2 Quan diém day hoc tUòng tàc tich cUc
2.1 Tinh tich cUc hgc tàp
Tfeh cuc (aetive, positive) dupe dùng vói nghTa là:
"Chù dóng, hUóng hoat dòng nhàm tao ra nhùng thay
dói, phàt trién; hàng hàr vói cóng vièe" [4].Theo tàe già
Thài Duy Tuyén thì tfeh eUe"là khài niém biéu thj nò lue
eùa ehù thè khi tUUng tàe vói dói tupng" [11, tr 463]
Tfnh tfeh eUe hpe tàp thè hién qua càc càp dò
t ù thàp lén cao nhù: bat ehuóe; tim tòi; sàng tao
Dùa trén két qua nghièn cùu eùa nhà tàm If hoc V.P
Simonov, tàc già Tran Luàn rùt ra còng thùe xàe djnh
mùe dò nhàn thùc eùa hge sinh nhUsau:[9, tr.15]:
Mùc dò nhàn thùe eùa hpe sinh:
T=NKK^,-Kj^)+{TP^-TPjj], trong dò, N là nhu càu nhàn thùc;
K^ va Kj^ làn lùpt là tri thùc càn thiét va da eó de glàl
quyét vàn de; TP^ va TP^^ làn lupt là tri thùe phUòng
phàp eàn thìét va dà eó de giài quyét vàn de
Vi vày, màc dù (K^^-K^J khóng Iòn, nhung hléu
(TP^j-TPg^) thóng thuòng rat lón, nén tÓng trong
ngoae vuóng eùng lón, do dò hpe sinh khòng eò
nhu eàu nhàn thùc, nghTa là T khóng thè này sinh
(theo phàn tfeh trén) Vày, de hge sinh tham già tfeh
cuc vào bài hge, eàn trang bj bÓ sung cho hg eàe
thành phàn TP thich hpp, sao cho hiéu (TP^-TP J là
nhó nhàt [7]
2.2 Dgy hoc tUang tàc tich cUc
Co nhièu càch phàt blé'u khàc nhau, nhung eò thè
hléu viéc day hpe theo quan dlèm day hgc TTTC là:
Dgy hgc TTTC là qua trinh dgy hge co su tuang
toc nhièu chiéu giùa ba nhàn tó chù dao góm thày,
trò va mòi truàng dgy hgc, trong dò trò là trung tóm
ThS NGUYÉN CAM THANH
àuge khai day tinh tich cuc, thày là ngUdi tó ehùc, huóng dàn, giùp da trò thUe hién nhiém vu hoc tàp, mói trUòng dóng vai trò ành hUòng, thich nghi dói vói thày va trò
2.3 Mòi tnfdng trong dgy hgc theo quan diem dgy hgc TTTC
"Mòi truòng theo quan diém sU pham hoc tuong tàc là nhùng diéu klèn cu thè va da dang eOa day hoc do ngUòi day tao ra, tó ehùc eho ngUòi hoc hoat dòng, thfeh nghi, trèn nén tàng nhùng Iùa ehon dùng dan, phù hop vói yéu càu dat ra eho ngUòi hoc nhàm dat dupe eàe nhiém vu day hpe" [5] Mòi truòng khòng phài là mot yéu tó tTnh, bàt dòng ma phài là mot thành tó thuóe eàu trùc hoat dòng day hoc, nò khòng ehi ành huòng dèn ngUcfi day, nguòi hoc, diéu quan trgng là nò làm thay dói nguòi hoc, nguòi day nhàm dàm bào sU thfeh nghi cùa ngUòi day, nguòi hpe vói mói truòng, va ngùpc lai, chfnh nguòi day, ngUòl hgc eùng làm thay dói mòi truòng [11]
Trèn thUe té, rat khó khai thàe tat càc càc yéu lo eùa mói trUÒng néu trén Vi vày, ò day ehùng tòl ehi xem xét mói truòng day hgc trong lóp hoc vói hai yéu
tó chinh cùa sU tUOng tàe là hoat dòng day va hoat dóng hoc Hai yèu tó này sé kéo theo sù thay dói cùa eàe yéu tÓ khàc thuóe eàu trùc hoat dóng day hoc (HDDH), tao nén chat lUpng mòi cho cà he day hgc Nhu vày, mói truòng day hgc ma yèu tó trpng tàm là eàe nhlém vu hge tàp thòng qua hoat dòng hpe, dà thuc su gàn vói nói dung day-hpe va sUthieh nghl eùa nguòi hpe trong mòi truòng NgUòi day tó chùe hoat dòng day sé tinh toàn trUòc diéu kién mói trUòng cho phù hpp (sàp xèp bàn ghè, chuan bj tài liéu hgc tàp, phupng tién truc quan, phuong tién ki thuàt phuc vu day hoc ) Trong qua trình day hoc, ngUòi day eó the tàe dòng, diéu chinh mói truòng theo nói dung hoc tàp, nhjp dò hgc tàp (thay dói bau khòng khi lóp hoc, cung càp thém t u liéu day hgc eàn thiét, kieh thfeh tinh tò mò )
2.4 Muc tiéu dgy hgc va chuan dành già
M u c t i è u là t u y é n b ó ve n h ù n g g i hgc sinh phài
hièu rò, n à m v ù n g va l à m duge sau m ó n / chUòng/
bài hpe M u c t i è u day hge n h à n m a n h két qua cuòi
c ù n g cùa bài day ma hge sinh phài d a t d U p c
Trang 2NGHIEN cDuca
Theo BenJanvin S.BIoom [2], mue tièu giào due
là eàe phUOng thùe, nhò dò ehùng ta eó thè tao nèn
su thay dói cùa hge sinh trong qua trình giào due
NghTa là càc phuong thùc giùp hpe sinh thay dói t u
duy, tinh eàm va hành dóng eùa minh
Muc tièu day hgc là mò hình két qua trong
tucftig lai cùa HBDH, trong dò mue tièu day hpe xuàt
hién truóe va chi phói toàn bó HDDH, truóc hét là
viéc xàc djnh nói dung va phUPng phàp day hoc
Càc Ioai mue tiéu dièn hinh: Mue tièu tri thùe;
mue tièu hành vi; muc tiéu phàt trién Trong day hpe
truyén thóng, mue tiéu tri thùc dupc de cao Trong
day hoc hién dal, mue tiéu phàt trien ngày càng
ehiém uu thè Muc tiéu co càc càp dò (muc tiéu tóng
quàt, muc tiéu trung gian, mue tiéu cu the) Vièe xàe
djnh mue tiéu cu thè phài dàm bào hai ehùc nàng:
* Chi dao vièe tó chùe hoat dòng day hoc;
* Là chuàn de dành già khàch quan két qua
day hgc
Dành già va day hpe co mói quan he gàn bó
chat che vói nhau NgUÒi day Ilén tue dành già ngUòl
hoc theo muc tiéu hgc tàp de quyét djnh diéu khién,
diéu chinh trong day hoc; dóng thòi anh ta dành già
chfnh bàn thàn minh {eàe khàu chuàn bj, thiét ké bài
day, tó chùe HDDH ) nhàm muc dfch thay dói, dlèu
ehinh de nàng cao chat lupng day hpe
Oành già là mot phàn cùa còng tàe day hge, sé
khòng thè eó day va hgc chat lùpng, néu khòng eó
dành già phù hpp, dàng tin cày
Tiéu chuàn dành già két qua hpe tàp cùa ngùòl
hge là mot khàu rat quan trgng trong quy trình dành
già Hién nay ngùòl ta thuòng sÙ dung If thuyét
Bloom de xày dùng chuàn dành già, tàt nhién là co
su diéu chinh cho phù hpp vói t i n h hinh giào due
mòi quóc già, phù hpp vói tùng món hoc cu the
Mói quan he chuàn dành già - muc tiéu - ehùc
nàng giào due dupe trình bay ò so dò 1
= fe^ Chiìc «fing Clio dve
Pti&i min
Giiodvdng
Sadó 1: Quan he chuàn dành
già-muc tiéu - chùe nàng giào due
Dành già ehuong trình dào tao, ehuong trình
mòn hgc, hoàe bài day eó chat luong va hiéu qua truóe hét phài thòa man dupc nhùng yèu càu ve ehuong trình dào tao, yéu eàu dàt ra trong Luàt Giào due, yèu eàu eùa ngành
- Viéc dành già ehuong trinh dào tao, chuong trình món hoc, bài day cùng theo nhièu eàeh tiép eàn cu thè nhu: Dành già bàn thàn (nói dung) eùa ehuong trình, món hpe hoàe bài day; dành già tùng khia canh; dành già qua trình thue hièn; dành già trén két qua; dành già tóng thè
- Xày dung ehuàn dành già phài eó nguyén tàe nhàt djnh, viéc sùdung phUòng phàp dành già phài tuong ùng vói cóng cu dành già thich hop Trén co so dò, chuàn dành già cho bài day cu thè ehinh là eàe tièu ehi de dành già Nhò vào càc tiéu chi này ngùòl day dói chiéu de biét dupc bài day cùa minh eó dat chuàn hay ehUa, phàn nào hay khàu nào chUa dat, de eó hUóng dlèu ehinh thich hpp
2.5 Chat lugng, hiéu qua dgy hgc
- Day hoc: "Day hpe là khài niém chi hoat dòng
chung cùa nguòi day va nguòi hge, hai hoat dóng này song song tón tal va phàt trièn trong cùng mot qua trình thóng nhàt" [3, tr.SO]
-Chat lupng day hpe Truòc hét, chat lupng theo tièu chuàn Viét Nam (TCVN-ISO 8402) là: "Tàp hpp eàe dae tinh cùa mot thuc thè (dói tupng) tao eho thue thè (dói tUpng) dò khà nàng thoà man nhùng nhu eàu dà néu ra hoàe nhucàutièmàn"
Vày, chat lupng day hpe duac dành già qua mùe
dò dat dupc eàe mue tièu day hge dà de ra, thUe hién day dù eàe nhiém vu day hpe Ò nhà truòng là day tri thùe, day phuong phàp, day thài dò
Ba nhiém vu day hge co bàn là day thài dò, day tri thùe, day phuong phàp eó mói Ilén he chat che vói nhau, tàc dóng va ho trp làn nhau trong qua trình day hge NhU vày, chat jupng day hoc là
huóng nói va phài dat dUge S ehi tiéu sau [1, tr.23]:
Tri thùc; kt nàng, phUPng phàp; thài dò; thè chat; hanh phùc
-Hléu qua day hgc Hiéu qua là: „Két qua mong muón, cài ma con nguòi ehò dpi va huòng tòl; nò eó nói dung khàc nhau ò nhùng ITnh vUe khàe nhau Trong san xuàt, hiéu qua eò nghTa là hì^u $uàt nàng suàt Trong kinh doanh, hiéu qua là lai suàt, loi nhuàn Trong lao dòng nói chung, hièu qua lao dóng là nàng suàt lao dóno, dupc dành già bang so lupng thòi gian hao phi de san xuàt ra mot don vj san phàm, hoàe
là bang so lUpng san phàm dUpc san xuàt ra trong
Trang 3mot don vj thòi gian" [4]
Vày, hièu qua day hgc bao góm hai yéu tó [ 1 ,
tr.23]:Dàp ùng dùng va kjp thòi càc yéu eàu kinh té,
xà hói, va chi phi sù dung tói uu thòi gian, sùc lUc,
tài chinh eùa thày, trò, nhàn dàn va nhà nùóc Do
dò, hièu qua day hge là huóng ngoai Tiéu ehuàn
eùa qua trình day hpe eó chat lupng va hièu qua
theo cóng nghè dào tao chinh là tièu ehuàn day
tòt - hpe tòt
Trong thòi dai ngày nay, vlée thUc hién day dù
càc mue tièu va nhiém vu day hpe là mot diéu kién
eàn nhung chua dù de dupe ggi là day tòt, hge tòt
Diéu kién cuc kì quan trgng là phài thuc hién eàe
nhiém vu dò vói ehi phi sù dung tÓi uu thòi gian,
sue lue, tài ehinh cùa thày, trò, nhàn dàn va nhà
nuóe [8]
2.6 Moi quan he muc tiéu, chuan dành già,
mòi trUòng dgy hgc, chat Ivepng, biéu qua qua
trình dgy hgc theo quan diém dgy hgc tucmg tàc
tich cUc
Dành già két qua thue eùa QTDH chfnh là xem
xét nò co dat dupc muc tièu day hpe de ra khóng
De thUe hièn mue tièu dò eàn phài eò phUPng phàp
day va phuong phàp hoc, cu thè ò day ehinh là vlée
day - hge phài "tUong tàe tfeh eUc" De eó dupe chat
lupng va hièu qua thì day hoc "tupng tàe tieh cUe"
nhàt thiét phài eó mói truòng day hge "tuong tàc
tfeh cuc" QTDH eó chat lUpng va hléu qua là phài
thòa man eàe tiéu ehi cùa chuàn dành già de ra
Mói quan he eàe khài niém trèn eó thè phòng theo
s ò d o 2
ChStlironggt *^
Hi^qua ^
MÒITHlràNGDAYHOC
Dayrioctucmglacb'ctKvc
Sa 303
Quan he giùa càc thành phàn trèn theo so dò
2 nhusau:
- Quan he giùa mue tiéu - ehuàn dành già vói chat tupng/hiéu qua eùa QTDH Oày là quan he ràng buóe, bòi qua mue tièu - chuàn dành già dupc xàc dinh ban dàu, ta sé nhin thày chat lupng/hléu qua trong dò, va ngupe lai, eàe tiéu ehi làm nén chat lupng/ hiéu qua phài dupe thè hién qua muc tiéu -ehuàn dành già;
- Quan he mue tièu - ehuàn dành già vói day hpcTTTC Néu dàt càu hòi: muc tiéu day hge sé hoàn thành bang eàeh nào thì eàu tra lòi sé là day hoc theo quan diem day hpe TTTC Nguoc lai, day hoc theo quan dlèm này se luòn dàp ùng dùpc dòi hòi eùa mue tiéu de ra;
- Quan he mue tiéu - chuàn dành già vói mói truòng day hpe TTTC Rò ràng de thUe hién dUpe muc tiéu day hge thi eàn phài eó hoat dóng day-hge trong mòi truòng phù hpp vói yèu eàu eùa quan ^ è m day hpcTTTC Ngupc lai, néu co mòi trUòng day hpcTTTC thuc su de tó ehùc qua trình day hpe theo quan diém day hpcTTTC thì sé dat dUpe mue tièu de ra;
- Quan he day hpe TTTC vói chat luong/hléu qua eùa QTDH Dói chiéu quan diem day hpcTTTC vói khài niém ve chat lupng/ hléu qua QTDH ta thày hoàn toàn phù hpp;
- Quan he day hpcTTTC vói mói trUòng day hoc theo quan diém day hge TTTC Sodò 3 eho thày mói truòng là mot thành tó thuóe càu trùc HDDH, nò khóng ehi ành huòng dén nguòl day, ngUòl hge ma eòn làm thay dói nguòl hpe, nguòl day nhàm dàm
bào su thfeh nghl eùa ngUÒi day, nguòl hpe vói mói
truòng, ngupc lai chinh ngUòl day ngUòi hgc eùng làm thay dói mói truòng
- Quan he mòi truòng vói chat lupng/hiéu qua cùa QTDH.Tai so dò 2, ta thày ben trong mòi truòng day hgc eó hai yéu tó chinh cùa sutuong tàc là hoat dóng day tUong i ^ g vói hoat dòng hoc sé kéo theo
su thay dói càc yèu tó khàc thuóe eàu trùc HDDH, tao nén chat lupng mòi cho cà he day hpe
Trang 4NGHIÉN CUU CQ
Mói quan he giùa eàe thành phàn trèn day rat
màt thiét va co tàe dóng qua lai, làm ành hUòng,
thay dói làn nhau xung quanh két qua cùa QTDH
Chi eàn tàe dóng vào mot thành phàn trong so dò
3 eùng khién cho tàt eà eàe thành phàn con lai thay
dói theo
3 Két luàn
Day hpe TTTC dàc biét làm già tàng già tri
eàe mói quan he qua lai giùa nguòl day, nguòì
hge va mòi t r u ò n g trong QTDH Oè nàng cao chat
lupng day va hpe theo quan diém này eàn thiét
phài quan tàm d ù n g mùc tòi tàt cà eàe thành
phàn mue tièu - ehuàn dành già, mòi truòng day
hpe, chat l u p n g / hléu qua cùa QTDH theo quan
diém day hpcTTTC, dóng thòi xem xét mói quan
he giùa ehùng vói nhau bòi viéc tàc dòng Ò mot
thành phàn nào dò sé làm eho két qua chung cùa
QTDH thay dói
TÀI LIÈU THAM KHÀO
].lèKhànhBÌng, Phuang phàp dgy hgc Dai hgc,
tàp 1,Truàng DHSP Ha Nói, 2002
2 Benjamin S.BIoom va eàe còng su, Nguyèn
tàc phàn hai mue tiéu giào due : lành vuc nhàn thùe
(Doàn Vàn Diéu dich), TrUòng DHSP TP HCM, 1994
3.0Ó NgpcDat, Tiép càn hién dai hogt dòng dgy
hge - NXB DHQG Ha Nói, 1997
A.httpV/dietionary.bachkhoatoanthu.gov.vn
5 NguyènTht Bich Hanh, Luàndnf/énsrg/dodue /jpc, Truòng DHSP Ha Nói, 1994
6 Kharlamov I F, Phàt huy tinh tich cùe hgc tàp
cùa hge sinh nhuthè nào, tàp 2, NXB Giào due Ha
Nói, 1997
7 Nguyén Vàn Khói, Nguyèn Thj Thu Ha, Vàn
dung quan diém, tieh eUc hogt dóng hgc tàp eùa hgc sinh nhù thè nào? Truàng DHSP Ha Nói, Thòng bào
khoa hge (so thàng 6), 1999
8 Luu Xuàn Mói, Li luàn dgy hge Dgi hgc NXB
Giàoduc, 2000
9 Tran Luàn, Mot huóng nghièn cùu triin khai
dgy hgc nèu van di vào thùc tién, tap chi Nghìén cùu
giàoduc, (so4), 1999
10 Nguyèn Quang Thuàn (djch), Jean-Mare
Denommé et Madelelne Roy: Tién tói mot phuang
phàp sù phgm tugng toc, NXB Thanh nièn Ha Nói,
2000
11.Thài Duy Juyèn, Phuang phàp dgy hge truyén
thóng va dói mói, NXB Giào due Ha Nói, 2007
SUMMARY
The author analyses the objectives-evaluation standards,teachingenvironment,quality/effectiveness
of teaching process and their relationships aeeording
to the Interactive teaching point ofview
IIIIIIIIIIMIinillllllllMIIIIIIIIMMIMUIinillllllllMIIMIIIIIIIIIIIIIIIIIIMIIIIIIIlMIIMinillllllllllllllllinilllllllllllIMlillllllllllMIIIM
Tir DUY LAI VE CHE DO CHÌNH SÀCH., (Tiép tfìeo trang 13)
oecd.org/publishlng/corrigenda
8 Pham Dò Nhàt Tìén (2011) Dòng lue nhà
giào duól góc nhìn so sành va bài toàn màt d ó n g
lue eùa glào vién p h ó t h ó n g Vièt Nam hièn nay,
Bào cào t h a m luàn tal Hói nghi ve che dò, chinh
sàch dói vói dói ngù giào vién phÓ thòng do Ùy
ban Vàn hóa, Glào due, Thanh nièn, Thiéu nièn va
Nhi d ó n g eùa Quóc hói t ó ehùc ngày 18/5/2011
tal Ha NÓI
9 UNESCO (1966) Reeommendation coneerning
the Status of Teachers Paris: UNESCO
UNESCO/ILO (2009) Jolnt ILO/UNESCO
Committee of Experts on the Application of
Recommendations coneerning Teaching Personnel,
Report, 10"" Sesslon, Paris
10 VSO (2002) What makes teacher tick?,
London: VSO
11 Vù Trgng Ry (2011) Thuc trang lao dòng
su pham eùa giào vién phó thóng hién nay Bào
cào trình bay tal Hòl thào khoa hgc "Mot so vàn de
ve thuc trgng dòi ngù gido vièn phó thòng", Ha Nói,
10/3/2011
SUMMARY
Recognizing on the one hand the cruciai role
of teachers in human resources training meeting the demands of the new stage of development
of the country, and on the other hand the actual manifestation of teachers losing motivation in their professional aetivities, it is recommended in thispaper
to identify teacher development as a priority in the implementation of the Vietnam Human Resources Development Strategie Pian (2011-2020), and to rethink the process of teacher policy development so
as to ensure an appropriate batanee between v/hat is required from teachers and iv/iat shalt be abte to offer
to them