NGHIÉN CdU O TÀN MAN DOI DIÉU TRÉN DirdNG DI TÌM TRIÉT LÌ CHO NÉN GIÀO DUC NlfdC NHÀ GS NGUYÉN DÌNH CHU Dùng là trong cuòc song cùa dàt nUóc hòm nay, khòng mot ngành nào lai dUòc xà hói, bào chi, dàc[.]
Trang 1TÀN MAN DOI DIÉU TRÉN DirdNG DI TÌM TRIÉT LÌ CHO NÉN GIÀO DUC NlfdC NHÀ
GS NGUYÉN DÌNH CHU
Dùng là trong cuòc song cùa dàt nUóc hòm
nay, khòng mot ngành nào lai dUòc xà hói, bào chi,
dàc biét càc bàe thùc già, ké cà Viét kiéu ò nude
ngoài quan tàm, bàn luàn nhieu nhu vói ngành
giào due SÒ dT t h è là bòi giào due là quóc sàch
hàng dàu Bòi giào due dung eham truc tièp dén
quyén Ipì cùa mpI nhà, cùa toàn dàn ma nguyén
vpng chung rat mUe chinh dàng là làm sao dua
dupc nén giào due eùa n U ò c n h à v u p t q u a y é u kém
vUOn lén ngang tàm càc nén gtào due tién tién
trong khu vue va thè g\àì
Trong nói dung góp y cho giào due vón rat
phong phù va da dién, vào nhùng nàm gàn day,
nói lén, chù yéu t ù mot so tri thùc eó tén tuoi là càn
co triét li giào due Vón là mot ngUòi gàn bó vói su
nghiép giào due cùa nuòc nhà hon 60 nàm qua, tòi
eùng dà suy nghT ve vàn de triét li cho giào d u e Khi
tién hành bàt eù mot de tài khoa hoc nào, tòi cùng
phài dàt lén hàng dàu nhièm vu là eó tao eho dUpc
mot khài niém cóng cu chù lue de t ù dò x ù li de tài
Trong truòng hpp này chfnh là khài niém triét li Nói
mot càch khàc, muón eó nói dung triét li giào due
mot càch dich dàng, trUóc hét phài giói thuyét sao
eho thàt tuòng minh nói hàm cùa khài niém triét If
Di làm vièc này, trong thuc télao dóng tuduy, khóng
bièt bao nhiéu càu hòi dà vut day trong dàu tòi:Triét
li là gì? Triét li va triét hoc là mot hay là hai màc dù
trong tiéng Phàp thì ehi eó mot t ù là philosophie ma
ta thì eó cà hai? Cùng nhu tiéng Phàp ehi eó mot t ù
humanisme ma ta thi eó ba t ù nhàn dao, nhàn vàn,
nhàn bàn Vày lién quan giùa triét li va triét hoc là gì?
Co phài triét hoc thì dòi hói co he thóng li thuyét,
he thóng khài niém quy mò bé the trong khi triét li
thì ehi là mot vài càu nói nào dò sàu sàc, co tàm khài
quàt va co y nghTa triét hoc? Triét li lai eó triét li cao
siéu va co triét If giàn don, triét li bàe hoc va triét li
blnh dàn.Trong thuc tièn, sU khàc nhau giùa càc Ioai
triét li dà là the nào?
Trong giói nghièn cùu vàn hoc thuòng eùng nói
dén khài niém triét li, vi n h u Ò Nguyèn Blnh Khiém
vói càc càu thO; Duac thài thàn thich chen ehón din
/ That thihuang lungoành màt di hoàe già Thàt eó
tanh tao rudi mói dàu / Gang khóng màt md kién
bò ehi Ò Truyén Kiéu cùa Nguyèn Du là triét li tài
ménh tuang do, Tu là cól phuc tinh là giày oan, Xua nay nhàn djnh thóng thién cùng nhiéu Ù vàn hoc
dàn gian, dàc bièt là thành ngù dàn gian vói nhùng
càu n h u: idi nói dgi màu, Lai nói chàng mot tién mua / Lua Idi ma nói cho vùa long nhau Mot sunhin là chin sulành Vày càch vàn dung khài niém triét li cùa
gìòi nghièn cùu vàn hoc eó gìùp duoc kinh nghièm
gì eho viéc tim triét li giào due?
Trong hoc thuyét Nho giào cùng dà eó nhùng
ménh de nhU: nhàn bàt hoc bàt tri li (nguòi ma khòng hoc thi khóng biét le phài), du bat hgc bàt thành nhàn (ò tuoi àu tho ma khóng hoc thi sé khóng thành nguòi), hge nhi bàtyém hói nhàn bat quyèn-{hgc khóng biét ehàn day nguòi khòng biét mói), tién giàc giàe hàu giàe {ngUòi bièt trUòe day nguòi bièt sau), hgc nhi thài tàp chi bàt diéc duyét ho (hoc ma luòn eò tàp thì khòng vui sao), tién hoc le hgc hgc vàn (hoc lé truóc hoc vàn sau) Mac dù it ai
nói dò là triét If giào due cùa dao Nho nhUng khàch quan eò dàng eoi là triét li giào due thàm ehi là triét
li giào due eao sièu khóng? Lièu là ngày nay ehùng
ta eò the nói dupc gì cao hon ve triét li giào due so vói nhùng ménh de dò mae dù ehùng ta vàn phài
bó sung thém diéu này diéu no eho phù hpp vói yéu càu va khà nàng mói cùa thòi dai? Ngay vói Phàt
giào eùng co ménh de tugiàcgiàctha khòng dàng
eoi là triét li giào due sao?
Nói rièng trong Ijeh sÙ giào due Vièt Nam ta hàng ngàn nàm tam tinh t ù ngày co Vàn mièu quóc
t ù giàm va nhà Thài hoc cùng che do thi cu theo Han hoc xua duòi che dò phong kién va dàu thè
kl XX duòi che dà thuc dàn nùa phong kién dà co hai móc son chói loi là nén giào due ò thòi dai Lé Thành Tóng {1460 - 1497) va hièn tupng Dóng Kinh nghTa thue nàm 1907 dù ehi tón tai dUpc chin thàng (3/1907 dén 12/1907) Vói triéu vua Le Thành
Tóng, làn dàu tièn trong Ijch sÙ Viét Nam eó Chiiu khuyén hgc va t ù dò là nhiéu chfnh sàch, nhiéu
bièn phàp tich cuc de phàt trién giào due ruc rò Lieh sù thi cù theo che dò Han hoc trong 844 nàm (tù 1075 dén 1919) eó 45 trang nguyén thi trìèu
Le Thành Tòng eò 9 vj, co 2894 tién sT thì triéu Lé Thành Tóng eó 502 vj Thành qua giào due rUc rò dò
là san pham cùa mot t u tUòng vT dai cùa dàt nuòc
Trang 2CQ NGHIÉN Cljru _
ma tuòng nhu mot di ehua thày trò lai khòng chi
trèn phuong dién li thuyét ma quan trong hon là
ò thuc tièn ràng: "hién tài td nguyén khi cùa quóc
già Nguyén khi thinh th) thè nude manh rói tén cao,
nguyèn khi suy thì thinUócyiu róixuóng thàp Vi vày
càc dùng thành de minh vuang ai khòng lày viéc boi
dudng nhàn tài, kén chgn ké si, vun tràng nguyén khi
tàm vièc dàu tièn Kè si quan he vói quóc già trgng dai
nhuthi, eho nén qui chuòng kè si khóng biét thè nào
là cùng" (Thàn Nhàn Trung).TrUòng hpp Bang Kinh
nghTa thue thi lai chói loi ò mot trang thài khàc
Truòe hét Ò ngay cài tén truòng Dóng Kinh nghTa
thuc vón là mó phòng tén truòng Khành Cfng nghTa
thue (Keio Gijuku) cùa Nhàt Bàn do PhùcTraeh Dy
Càt (Fukuzawa Yukiehi: 1835 - 1901) thành làp t ù
nàm 1858, nhUng y nghTa con eao hon Bòi Khành
Cfng là tén eùa vuong triéu trUòc khi co Minh Trj
duy tàn ma nhà truòng muón lày dò làm ehó dua
Con Dòng Kinh là Thàng Long cù, kinh dà vàn vàt
cùa tó quóc Viét Nam Nhu thè ehò dua Ò day là dàn
toc eó hàng ngàn nàm vàn hién
Tu tuòng giào due bao trùm cùa truòng Dòng
Kinh nghTa thue là nhàm xoay chuyén nén giào due
co truyén cùa dàn toc vón thién ve sàch vó nhe ve
thue té sang mot nén giào due thuc nghiép gàn vói
sU song, vi su song Bóng Kinh nghTa thue khòng ehi
là mot truòng hoc dàt tai nhà so 4 phó Hàng Bào tai
Ha Nói ma con là eà mot phong trào co chi nhành
ó mot so dia phUOng kèm theo hình thùe eàe hiéu
buon khóng chi co ^ nghTa kinh té ma truóc hét là y
nghTa t u tuòng
Bòng Kinh nghTa thuc thue chat là mot phong
trào duy tàn eó y nghTa eàeh mang ve vàn hóa va
t u tuòng trong dò eó su phé phàn ehóng lai nhùng
t u tuòng lac hàu, nhùng hù tue dang càn trò buóe
tièn cùa dàt nuòc, di dòi vói viéc tièp thu nhùng
t u tuòng mói me, tién bó chù yéu là cùa giai càp
t u san thòi ki con eó vai trò càch mang Ò càc nUòc
Au My, dua trén mot tinh thàn dàn toc vùng chàì,
mot bàn ITnh vàn hóa tinh ròng Nói lai dói diéu
ve hai cài móc chói loi trong Ijch sù giào due eùa
nuòc nhà là de dàt vàn de: hòm nay chùng ta di tim
trìèt li cho nén giào due nuóe nhà, liéu eó thè khai
thàe dupc gì ò hai móc son chói loi dà dupc khàng
djnh 100% dò? Chù truòng chàm lo dào tao kè si de
t r ò thành hién tàt là nguyèn khi eùa quóc già, chù
trUòng xày dung cho dàt nuòe mot nén giào due
thue nghiép song song vói vièc tièn hành mot cuóc
eàeh mang vàn hóa t u tuòng tién bó, tinh tùy cho
dàt nUóc phù hpp vói dà tièn chung eùa thè giói
hién dai khóng là triét li sao?
Lai nói tiép ve nén giào due cùa nUóe nhà trong thòi dai Ho Chi Minh thi eùng dà eó nhùng
khàu hiéu dieh dàng nhU: Gàn nhà truàng vài cuòc song, TrUàng ra truòng làp ra làp, Thay ra thày trò
ra trò Hai tot: day tot hgc tot, kè cà khàu hiéu dUpc lày lai cùa tién nhàn là Tìén hge té hàu hge vàn
thì dò ehua phài là triét If sao ma phài di tim cài khàc? Bành ràng eó thè bó sung Rói nùa trong li thuyét giào due quen thuóe ò thòi nay dà eó eàe thuàt ngù, càc khài niém nhU: muc tièu giào due, phUòng chàm giào due, ke eà tutUÒng Iòn eùa giào due trong dò co t u tuòng giào due eùa Ho Chi Minh
{vi nhU: Mgi nguòi déu duoc hgc hành) liéu eó lién
quan nhU thè nào dén khài niém triét li ma chùng
ta dang muón t i m thém là gì?
Lai dupc nghe mot so vi eho biét UNESCO eùng
dà dua ra triét li giào due, dai y góm càc nói dung: 1) Phài coi giào due là mot then chót hàng dàu trong viéc giài quyét eàe vàn de cùa cupe sÓng xà hói 2) Hoc, hoc mài, hpe suót dòi 3) Giào due eò bón cai tru là: hgc de biét - hgc de làm - hoc de ehung song
- hge de tón tai Vày thi Viét Nam ta trong khi di tim triét li eho giào due sé tiép thu gì ò day va eó gì là khàc?
Chùng ta van quen che bai nén giào due dUòi thòi phong kién là giào diéu, sàch vò Diéu dò eó phàn dùng Nhung xin dùng quèn di mot sUthàf vò eùng Iòn lao ma ngày nay xem ra cùng khòng de gì
eó duoc nhu thè là chfnh nén giào due dò dà thuóc
ve mot phuong thùc tói Uu eho mgi quóc già, cho muón dòi là tao he thóng chàp chinh eho quóc già bang con duòng hgc vàn là co bàn, dUa trén nguyèn
tàc tói thupng nhàn bàt hgc bat tri ti nhU trén dà
nhàe tòi Cù nhìn vào chuyén thi huang thi hói thi dình, dàc biét là thi dinh va dpe kT càc bài vàn sàch thi dinh eùa càc vj trang nguyèn, bang nhàn, thàm hoa, hoàng giàp cùa eàe cu ngày trùòc, ké eà eàeh
ra de thi trong càc kì thi dinh dò, khóng chùng phài nói là cha òng t h u ò truòc, ò phUòng dién này khón hon con chàu bay giò nhiéu Hày hiéu dùng tinh thàn eùa chù nghTa Màc de hièu dùng ràng dUói che
dò phong kién eó thUpng tàng kién trùc phong kién gàn vói bàn chat eùa giai càp phong kién thóng tri con co thupng tàng kién trùc cùa dàn toc, eùa nhàn dàn duòi che dò phong kìén, hai trang thài thUpng tàng kién trùe dò co quan he vói nhau, nhUng khóng phài là mot Màt khàc, cùng dùng nhìn giai càp phong kién theo quan diém giai càp thó thién, thì sé thày rò kinh nghièm tói uu cùa nguòi xUa trong viéc dùng giào due gan n h u là then chÓt so mot trong viéc xày dUng lue lupng chàp chinh vón là thành
6-KHOAHOCGlAODyC
Trang 3NGHIÉN couQ phàn quyét djnh sinh ménh quóc già, cùng là sinh
ménh toàn dàn Nói qua lai chuyén xua mot ehùt
nhu vày de hòi ràng nò khàc gi diéu ma UNESCO co
nói sau này? ChUa ké là ò day khóng phài nói ma
là làm thuc su Làm khòng chi mot làn ma làm suót
gàn ngàn nàm Vàn biét eó chuyén con vua thì lai
làm vua, nhung xin nhò cho ràng con vua t r ù mot so
truòng hpp chù nói chung cùng phài hgc ra hgc Cù
dpe kT lich sù ma xem
Phài chàng lai co hién tupng này: ta cùng dà eó
triét li giào due, dù eó thè ehua day dù va chua ggi
nò là triét li, nhung do nhàn thùe ehua thàt day dù y
nghTa, già tri sàu sàc cùa nò, dàc biét là bàt lue trong
khi thue hién nò ma rói quay ra eho nò ehua phài là
triét li Vi nhu vói khàu hiéu Tièn hgc lé hàu hgc vàn
ma trong mày chuc nam qua hàu n h u khóng mot
trUòng trung hgc co so, trung hoc phó thóng nào
trèn dàt nuóc lai khòng néu lén nhung gàn day trén
bào ehi lai dà eó nguòi eho rang khàu hiéu dò khóng
hpp thòi nùa Vày eó dùng là nò khóng hpp thòi nùa
k h ò n g ' Hay là do khòng hiéu hét, hiéu dùng ma
eùng là bàt tUc vói nò
Ò day, qua eó vàn de rat lón thuòc dòi song vàn
hóa va t u tuòng Viét Nam ma tièe ràng dén hòm nay
nguòi Viét Nam ta nói ehung, trong dò eó cà t r i thùc
vàn chua nhàn ra mot càch tUòng minh can thiét Ay
là ehò trong thòi co trung dai, phuong Dóng trong
dò eó Viét Nam ta dà eó mot truyén thóng dùc tri
rat eao dep NhUng dén thòi eò euòe dung dò vói
phUòng Tày thi dà bì phuong Tày àp dào theo quy
luàt cùa su àp dào là: manh nèn àp dào dugc, yéu
nén bj àp dào NhUng kè manh khòng phài cài gi
eùng hay NgUpc lai, kè yéu khóng phài cài gi eùng
dò Co diéu mot khi dà co su àp dào thì cài hay cùa
kè yéu eùng thành thàt bai NgUpe lai, cài d ò cùa kè
manh cùng thành chién thàng Su thàt dà dièn ra
trèn dàt nUóc ta t ù khi co cuòc dung dò vói phUòng
Tày cho dén nay it nhiéu là n h u thè' Truyén thóng
due tri bj coi rè, bj lanh nhat là do su àp dào dò Ay
là chUa nói dén mot sU thàt nùa là viéc thay chù viét
Han Nòm bang chù quóc ngù La-tinh hóa tuy dUa
dén lòi l'ch rat lón nhUng cùng dà tao ra mot su gìàn
càch Ijch sù khóng kém phàn tai hai cho dòi song
vàn hóa va tinh thàn cùa dàt nuóe, làm cho hàu the
hièu can hiéu sai di nhiéu già tri cùa qua khù Tinh
hiéu qua thap cùa khàu hiéu Tién hgc té hàu hgc
vàn trong thuc tién giào due nUòc nhà hién nay, co
nhiéu nguyèn nhàn trong dò co nguyén nhàn là khi
• Xem: Nguyén Oình Chù : Suàp dào cùaphuang TàydÓìvdipht/ang
Nghièn cijfu Oòng Nam A so 3(20) 1995
quyén dao dùc dà tan loàng khòng con nhU xùa nùa Màt khàc thi khà nàng eàm thùe eùa ngUòi thòi nay, truòc hét là eàe nhà lành dao giào due, nguòi
de ra khàu hiéu dò, ké dén càc thày eò giào, ngUòi thue hién khàu hiéu dò, cùng lai khóng dù euòng dò vói khàu hiéu dò nùa Do dò ma cù muón di tìm cài khàc NghT nhu thè dùng khóng?
Tói ehUa eó diéu kién de tim hièu nhùng gì dà dupc coi là triét li giào due trong càc giào trình giào due hgc cùa càc truòng Bai hpe sU pham, Cao dàng
su pham, Trung hpe sU pham va Ò càc sàch bào khàc nhung thUc té cùng dà bàt gap mot vài y kién eùa mot vài vi eó tén tuoi Vi nhu eò vj thi nói ràng triét
li giào due là chuyén dào tao ra màu ngUc^ gì: tudo, bièt suy nghl ed suy nghidgc làp, sàng tao hay eh! biét chap hành, vàng Idi, phuc tùng, hét sue de bào7 Co vj lai nói triét li giào due là: tiéu hge thuàn Viét, dgi hoc phài hai nhàp Co vj lai che d u thào chién lupe cùa Bò
Giào due va Bào tao ehUa phài là triét l i Thù thàt
là tói muón hòi lai q u ^ vj dà ràng: nói nhU càch t h ù nhàt thi khàc gi truòc day dà nói, eó diéu ggi là mue riéu giào due ehù khóng ggi là triét li giào due ma thòi? Con nói nhu j? t h ù hai thi xin hòi sao tièu hgc lai ehi thuàn Viét ma khòng hòi nhàp, ngupc lai sao dai hge lai ehi hói nhàp ma khóng thuàn Viét? Con
y t h ù ba thì chàc là bào in nhàm t ù ehò muón nói chién lupe chua co triét li chù dàu lai nói chién lupe
là triét li Hai khài niém dò eó lién quan vói nhau chù dàu là mót^
Tù làu tói vón quan niém nghièn cùu khoa hoc
tà Recherche tue là phài tim di tìm lai, làt di làt lai
bang eàeh truòe bàt cù mot vàn de gi thuòc pham
vi nghìén cùu cùng phài t u dat ra nhùng càu hòi de
t u tim càu tra lòi cho minh n h u t h è de qua dò ma tim dupc cài gì dò ggi là két qua khoa hgc Khòng biét eó ai sé cho tòi là da su, là chuyén ve ràn thém ehàn cho ràc rói khòng nhung vài tòi thi dà khóng the khàc va cùng khòng giàu gi quy vj tòi dà làm nhu thè ma vàn chua dù sue di dén két qua gi thàt cu thè
va he thóng ve triét li giào due nUóe nhà.TrUòe tinh hinh dò, tói dà tam gàc lai vàn de de chuyén sang
mot huòng nghT khàc là vàn di khoa hgexà hói nhàn vàn vói/cho nin giào due hién thài cùa nude nhà Ò day, tói dà viét ba bài^ xin dupc lupe thuàt nhùng y
chinh nhu sau:
' Xem: Phan Hong Giang: VS mot de àn giào due tri già 70 ngàn ty
Tran Hu\j Dung Vietstudies 13/6/2011
' Xem : Nguyèn Dình Chù: Khoa hocxà hai va nhàn vàn vói/cho nén
giào due hièn thòi cùa dàt nHóc I, il, ili Tap chi Khoa hoc xà hói va
nhàn van Nghé An, càc so 4,5 va 6 nàm 2010
Trang 4^ Bài h Dàt van de, vói nhùng y chfnh: cài thiéu
nhdt d càp dò vi mó nhat cùa nèn giao due hién thài
cùa dat nuóc chinh tà thiiu mot nin tàng khoa hgc
xà bòi nhàn vàn thuc su vùng choc, dich dàng càn eó
nhàt Mot dàt nude muón phàt triin ben vùng nhàt
thiit phài ed mot nin tàng khoa hgc xà hai nhàn vàn
ben vùng Mot nèn giào due muón phàt trién cho ra
phàt triin, cùng vày, phài cà mot nin tàng khoa hgc
xà hai nhàn vàn vùng choc, dich dóng Cài goi là khoa
hgc giào due hién eó à nuòc ta dù eó thành tuu này
ng nhUng chua dàp ùng àuge yéu càu này Trong nói
dung giào due, vói thài hién dgi, tàt nhién phài coi
khoa hgc tu nhién cóng nghé tà mOinhgn, là dòng tue
chinh nhung àùt khoàt khóng phài là nèn tàng Khoa
hgc xà hói nhàn vàn mòi tà nèn tàng va dóng vai trò
diiu tièt trong phàt triin
BàilhNhùng vari ffecu the cùa khoa hge xà hói
nhàn vàn ma nèn giào due phài duong dàu góm:
• Vàn di giù gin bàn sàc dòn toc trong còng
cuóc hai nhàp thégidi;
• Vdn de dao dùc trong thòi dai làm giàu;
• Vàn de nhàn càch trong hoàn cành quy iuàt
cgnh tranh sinh tón dà va dang ra sue hoành hành;
• Vàn di nhàn càch trong hoàn cành eó su trai
day cùa dòi song tàm linh;
• Vàn di nhàn càch trong hoàn cành dang eó
su trai day cùa con nguài cà thi (l'Individu)
Bài III: Tri thiìc va vàn de tUduy vói nhùng y
chinh: Chi loài ngUàì mói co tu duy Vói loài nguài, tu
duytà góc ré quyitdinh chdtiugng cùa mgi hành vi Tù
nguyén Udo ma ànuóc ta gàn day trong l(hàt vgng dot
mòi nói chung, dang eó trào lUu dói mài tu duy nhung
xem ra vi ca bàn chUa trùng vàn de Dói mói tu duy
nèu muón thuc sucóynghìa làn lao tà phài bang mgi
càch no lue phan dàu:
• Phàt trién nàng lue tu duy trùu tugng khoa
hgc (diéu ma nuóc ta chUa co truyén thóng);
• Phàt triin nàng tue tu duy triit hge {cùng là
diéu ma dàn toc ta chUa eó truyén thóng);
• Làm sao nhàn thùe àuge tuòng minh va hièn
thuc hóa àuge ménh di "Tòi t u duy ày là tói tón tai"
(Je pense done je suisj cùa Descartes Vói dàt nude,
ehùng nào chua co tu duy ca thè ehàn chinh này cho
mgi nguài thì khà bé nói dén su phàt triin nhanh
chàng va cao dò Odi vài su nghiép giào due cùng vày,
khòng giài quyit àuge vdn di tu duy cà thè mot càch
dùng dàn thì khó long nói din chat tugng cài càch
giào due dich thue DT nhién, muón eó dupc t u duy
eà thè trong nhà truòng truòc hét phài eó t u duy cà
the trong xà hói Vói dàt nUóc muón eó dUpc diéu eò
bàn này phài eó vai trò tién giàc eùa dói ngù tri thùc
8 «KHOA HOC GIÀO DUC
cùng vói vai trò tién phong thùc hién eùa giào diic Nhiéu nàm qua, trong càc trUòng hgc dà eó khàu hiéu khuyén khi'ch suy nghT dóe làp cùa hpe sinh nhung xem ra chua vào dàu cà bòi trUòe hét chua
dù trình dò nhàn thùc tói Uu tói eàn ve vàn de tu duy cà thè Va quan trong hon là xà hói vùa chua tao diéu kién vùa hình nhu khóng muón vi chua nhàn thùe dupc tuòng minh y nghTa cùa vàn de Xin thap huong càu nguyén cho dàt nuòc som co dUòc diéu
co bàn va vó cùng trong dai này de giào due dupc
nhò, dàt nuóc dugc nhò
Hành trình di tìm triét li cho giào due nuóe nhà vói tòi dang ò trang thài mó mam, chao dào va tam phài ré nèo nhU thè Tuy nhién, tói xin co mày y kién
sau day :
1) Truòc hét vàn là phài coi trong vièc giói thuyét nói hàm khài niém triét li sao cho thàt tuòng minh, eho thàt t u giàe, eó he thóng chat che de co dupc mot khài niém còng cu dàc lUe tói da eho vièc trién khai nói dung vàn de Xin nhò cho ràng két qua di tim triét li giào due Viét Nam cùa ehùng ta
co dupc xà hòi chàp thuàn hay khóng, chàp thuàn nhiéu hay it, bàt dàu là tÙ cóng vièe giói thuyét khài flìém góe này Mat khàe lai phài y thùe day
dù ràng tìm ra triét hpe dieh dàng là quan trgng nhùng quan trgng hon con là phài tìm eho dUpc con duòng hièn thue hóa triét If vón là diéu vó eùng khó khan vi ò day sé dung phài vàn de quan
he giùa giào due vói euòe song cùa xà hói ma dàng
ra dà phài dupe nghièn cùu mot càch dàc biét cóng phu nhung ehùng ta lai chUa he dàt ra de nghièn cùu cho ra nghièn cùu
2) Trong khi xày dUng Triét If giào due Vièt Nam hòm nay, càn eó y thùc kè cà nàng lue day dù trong viéc tiép thu t i n h hoa t u tUòng giào due cùa dàn toc, cùa phuang Dóng eó trung dai trong dò eó t u tuòng giào due cùa Nho giào ma theo tói là nò eó thè co diéu bàt càp vói thòi dai ngày nay dà dành
ma con là vói thòi dai nò tÓn tai nhUng cài dUpc eùa nò thi lai là vò djch trong thành tuu tao ra màu ngUòi ehàn quàn t ù , khòng de gì co trong Ijch sù nhàn Ioai ò phuong dién nhàn càch* Bé tiép thu dUòc tinh hoa t u tuòng giào due dò eùa dàn toc va phuòng Dòng trong lich sù, càn biét, ké eà sudùng eàm vupt qua nhùng rào càn Dò là su vàn dung thó thién, phi lieh sù, phi thuc tièn If thuyét giai càp
* Xem : Nguyèn Oình Chù ; Hòm nay vói Nho giào Sàch Nho giào
à Vi?t Nam - Vién Nghièn cùxj Hàn Nóm Vrét Nam, Vién
Havard-Yenchrng Hoa Ky, NX8 Khoa hoc xà h ò i 2006
(Xem tiép trang 31)
Trang 5ucouQ
D P h ù Yèn
Càu 10:Tó kin ó D y em eho là dùng
S o n g bang co dièn tfeh Iòn nhàt vùng Duyén
hai Nam Trung Bó?
D a Quàng Nam D b Khành Hoà
D e Blnh Djnh D d Phù Yèn
Dàp àn càu TN: Cl:c; C2: b; C3: d; C4:
lh,2e,3d,4c,5b,6a,7g; C5: b; C6: d; C7: e; C8: a; C9:
Quàng Nam, Quàng Ngài, BìnhBjnh, Phù Yèn, Khành
Hoà, Phan Rang, Phan Thìét; CI 0:c
NI Két luàn
TÙ thuc tè giàng day ó truòng Phó thóng co so
Thùc nghlém-Hà Nói eho thày, viéc àp dung hình
thùe kiém tra va thi trac nghièm dà nàng eao mot
buóe chat lupng hoc tàp eùa HS, góp phàn cu thè
hoà chù truong ma Bg Glào due va Dào tao dua ra
trong nhùng nàm gàn day : Dói mói noi dung va
phUtfng phàp day hoc phài g i n lièn vói vièc dai
mói vice kiém tra va dành già
Két qua thuc nghièm ó càc khói lóp 6,7,8,9
truòng Phó thòng co sóThUc nghièm - Ha Nói nàm
hpe 2009 - 2010 eho thày chat lUpng hoc tàp cùa HS
dà dupe nàng eao Kién thùe ma HS thu nhàn dUpc
sàu han, vùng chàc han, giò hoc trò nén sòl noi hòn,
hùng thù hgc tàp eùa HS vói món hpe cùng dupe
nàng lén mot bùòc
TÀI LIÉU THAM KHÀO
1 Nhiéu tàc già S6/f cdc/óp 6,7,8,9 NXB Giào dyc2010
2 Pham Quang Tién, Nguyén Thj Lan, Pham Thj
Hoà Binh Sùdung Bài tàp trac nghièm dia li trong dgy hgc va kiém tra danh già két qua hgc tàp cùa HS THCS
KI yèu hòi thào khoa hpe "€)óì mòi phuong phàp day hoc va phuong phàp dành già dói vói Giào due phó thóng, Cao dang va Dai hpe sU pham" Bai hpe SU pham Ha Nói 11/2006
3 Pham Quang Tién{Chù bién) Thiit ki mó-dun trae nghièm giào due mòi truòng qua mòn dia ti lòp 6
va 7 NXB Giào due 2008
SUMMARY
77ie author points to the pros and cons of the questions used in assessing tower secondary students; concretely multiple ehoicetests and essays, and designs the Geography test for Grade 6 and 9, combining these questions
llllllllliniMIIMMIIMIIIIMIIIMMIIIIIIinillinUMIIIiniMllllllilllIIIIIIIIIIIIIMIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIllllllllMIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIMIIIIIIII^
TAN MAN odi DIÉU ' • • • (Tiép theo trang 8)
li thuyét hình thài xà hot t ù n g gay tàe hai khóng
nhò trong tình hình hoc thuàt nuòe nhà nhieu
nàm thàng Màt khàe, cùng càn thùc t i n h truóe su
àp dào eùa phuong Tày dói vói phUPng Dòng trèn
phuong dién vàn hóa va tinh than trong dò eó Viét
Nam ta, kè eà sU gìàn càch Ijch sÙ n h u dà nói qua
trén day
3) Dóng y là chùng ta phài ra sùc tìm kiém de
eó triét lì glào due Vièt Nam vói hòm nay va mal sau
sao cho tói Uu Nhùng xin n h ò cho ràng t ù l i thuyét
dèn thuc tièn vàn là mot khoàng eàeh rat lón, rat
vòng vèo Do dò, eùng d ù n g qua ky vgng ò triét
li giào due dù dò dà là tói Uu trèn phuong dién If
thuyét, dù ràng li thuyét thì eùng khóng chi là mot
so ménh de, mot sÓ phuong ngón n h u dà thày ma
con phài dupc dièn glàl cóng phu t i mi dén noi dèn
ehón B é ho trp vào tàe dung cùa triét ii giào due,
song song vói vàn de xày dung triét If giào due, rat
càn, rat càn dàt vdn de khoa hgc xà hai va nhàn
vàn vòi/cho nén giao due hién tbdi cùa dàt nUdc
Co t h è khàng djnh ràng vàn de khoa hoc xà hòl va
nhàn vàn eòn quan trgng hon, càn thìét hon eà vàn
de trìèt li Triét li là nói dung ehù chót nhùng khóng phà) là tàt eà eùa vàn de khoa hpe xà hòl va nhàn
v à n V ó l n é n g i à o d u c h i é n thòi eùa dàt nuòe, muón tién lén vùng chac nhàt thiét phài co mot nèn tàng khoa hgcxà hói va nhàn vàn vùng chàc hon nhùng
gi dang eó
4) Cuoi eùng, tòl muón xin q u i v j dang tìm trìèt
li cho glào due nuòe nhà hày xem cupe hành trình di tìm cùa tói là mot truòng hpp thuc tè eàn dupc chi bào, góp y, rùt kinh nghlém, ke cà dói thoai Dùpc nhu thè thi hàn khóng ehi co Ipi cho tói ma con eó
lpl chung
SUMMARY
The authorpresents some thoughtson philosophy
of education However the author believes that the guest for philosophy of Vietnamese education is stilt
at the "groping stage" therefore there shall be more contributions from other researehers