NGHIEN cuU & UNG DUNG , CDI P m ]\m\ T I lK 50 DO TJ;OH(i ilimDiiiLiauTi mmm 1 Ddt van de Cdc so dd trong phan Dja li kinh tl xa hgi (KT XH)"dgi euong idp 10 nhdm the hien mgt cdch trye quan cae kien[.]
Trang 1, CDI P m ]\m\ TIlK 50 DO TJ;OH(i
ilimDiiiLiauTi mmm
1 Ddt van de
Cdc so dd trong phan Dja li
kinh tl - xa hgi (KT - XH)"dgi
euong idp 10 nhdm the hien
mgt cdch trye quan cae kien
thiic tuong ddi triru tugng
Thdng qua cae so dd, nhiing
dau hi?u bdn chat cua sy vdt,
hien tugng dia li vd mdi quan
h? giiia chung duge trinh bay
mgt each ro rang, cy the
Trong thyc te hien nay, khi
day hgc cdc so dd, gido vien
(GV) thudng roi vao mgt sd
trudng hgp sau:
+ GV giang gidi so dd,
trinh bay kien thuc va cae mdi
hen he tren sa dd
GV yeu cdu HS theo
thi triln khai ngi dung sg do
dl day hgc ede ngi dung khde ciia bai
+ Nhieu so do cd ngi dung khd ddi vdi HS Khi HS ehua hieu cy the, thi cdc em se trinh bdy theo yeu cau cua GV mgt each mdy mdc, khien cudng, tham chi cdn bi sai lam Vi dy:
sa do Cac nhan td dnh hudng tdi sy phat trien va phan bd cdng nghiep (bai 31), so dd Mgt sd hinh thuc chu yeu ciia
td chdc lanh thd edng nghiep (bdi 33), so dd Cdc nhdn td dnh hudng den su phat trien
va phdn bd cae ngdrih dich vy (bai 35), so dd Tdc dgng eiia eac nganh kinh te din ngdnh nhdm tim hilu so do va trinh giao thdng van tai (bdi 36}
bdy trude ldp
+ GV yeu cdu HS fra ldi
eau hdi kem theo so dd d saeh
gido khoa
Nhin ehung, mdi each deu
ed uu diem vd han ehe rieng;
ddng thdi cdn tinh den sy phii
hgp vdi ddi tugng HS Tuy
nhien, can nhin nhdn so do
theo mgt sd hudng sau:
Trong nhieu trudng hgp, ddi vdi nhiing so dd nay, GV phai tim each thieh hgp de giiip ede
em hieu dugc ngi dung (mgt phan hay todn bd) so dd, trude khi yeu cau cae em cd nhiing viec ldm cy the khac vdi so do
Viec khai thdc cdc so dd SGK nham tgo mgi co hgi vd dieu kien thugn lgi de HS hogt
- Nhieu so do SGK ed mdi ddng tieh eye, ehii dgng, sang
quan he kha chat che vdi cae tao, tranh thuyet trinh, nhdi
ngi dung khde ciia bai, ehiing
khdng tdn tai cd Igp trong bdi
Vi du: So dd Cac ngudn lye
(bai 26) ed mdi quan he vdi
cae kien thirc d myc I ciia bdi,
so dd Co cau nen kinh tl (bdi
26} cd mdi quan he vdi cae
kien thdc cu the d myc II eua
bdi Neu tim cdeh lien he, ed
Ngay nhgn bai 11/6/2012; Ngay duyet dang 28/6/2012
nhet mdt ehieu
2 Ggi y each day sg d6 d m$t so bai theo hudng phdt huy tinh tich circ hgc tap cua
HS
2.1 Sa do Cdc nguon luc (Bdi 26)
Khi dgy bdi 26, chgn so
do ndy de vua dgy hge ve cac
(OOMC LflP 10
Nguyen Giang Chdu
Truang DHSP - DH Hue
ngudn lye, vira phdt trien din khdi ni^m ngudn lue (muc 1)
vd vai trd eiia cdc ngudn lyc ddi vdi phdt trien kinh tl (myc 3) GV cd the td ehiic d ^ thoai ggi md theo nhug cau hdi sau:
- Dya vao sa dd, eho biet
cd nhiing ngudn luc ndo (vi tri dja li, ty nhien, kinh te - xa hgi)? Trong mdi ngudn luc, co nhiing yeu td ndo? (ke ten cu the theo so dd Luu y, GV kit hgp giai thich them ve cdc yeu
td eua ngudn lye kinh te - xa hgi)
- Trong sd cdc ngudn luc
do, ngudn lyc ndo chi cd 6 trong nude? (vi tri dia li va tu nhien), ngudn lyc nao cd ca
d trong nude va ngodi nirdc? (kinh te - xa hdi)
- Tai sao ggi dd la nhiing ngudn lyc? (vi chiing co the dugc khai thac nham phuc vu cho vi^c phdt trien kinh te cua mgt lanh thd nhat dinh^ Sau dd, GV yeu cau moi
HS dya vao cdc eau tra ldi tren, neu khai niem ve nguon lye (Luu y: Khdng yeu cdu HS dge theo ngi dung myc 1 SGK Yeu edu HS ehi neu dugc cac ddu hi?u CO bdn duge rut ra tir cdc cau tra Idi Id dat yeu cau) Tilp tue, GV td ehirc dam thoai Cae cdu hdi Id:
- Ngudn luc "Vi tri dia Ii"
cd vai trd nhu the nao ddi v6i phdt triln kinh te?
Ngudn luc 'Tu nhien"
Trang 2cd vai trd nhu the ndo ddi vdi
phdt trien kinh t l ?
- Ngudn lye "Kinh te - xa
hgi" cd vai trd nhu the nao ddi
vdi phdt trien kinh te?
2.2 Sa do Ca cdu nen kinh
ti (Bdi 26)
Cdch khai thae so do ndy
tuong ty cdch da ldm ddi vdi
so do Cae ngudn lyc (d 2.1)
Tuy nhien, cd thi cho HS ldm
viec nhdm hai em vdi cdc eau
hdi tuan ty sau:
- Dua vao so dd, cho bilt
e a cau nen kinh te dugc hgp
thanh bdi nhirng bg phan ndo?
Chung cd mdi quan h? vdi
nhau khdng? Hay lay vi dy
lam ro mdi quan he (neu ed)
Tiep ndi cau trd ldi cua HS ve
eau hdi nay, GV yeu eau HS
dua vao dd de dinh nghTa the
nao ggi Id c o eau nen kinh te
(Lim y: HS ehi can neu dugc
hai dau hieu c o ban: Co cau
nen kinh te bao gdm c a cau
ngdnh kinh te, c o eau thanh
phdn kinh te, co cau lanh thd;
Cac bg phan nay cd mdi quan
he hiru c a vdi nhau)
- Tilp tyc yeu eau HS tririh
bdy cae bg phdn cua co eau
nganh kinh te, eae bd phdn eua
CO cdu thanh phan kirih te, eua
eo eau lanh thd va mdi quan
he giiia cdc bg phan trong mdi
loai CO eau vdi nhau Tii dd,
neu dinh nghTa co cdu ngdnh
kinh t l , e o cau thanh phan
kinh te, co cau lanh thd (Luu
y, sau khi trinh bdy ndi dimg
CO cdu ngdnh kinh te, td chiic
cho HS Idm viec vdi bdng 26
va trd ldi cau hdi SGK)
2.3 Sadd Cdc nhdn to dnh
huong t&i phdt trien vd phdn
bdnong nghiep (Bdi 27)
Ndi dung s a do nay tuong
ddi phuc tgp ddi vdi nhieu HS
Neu td ehue lam vi?e vdi tat
cd ndi dung so dd thi khd ed the dgt yeu eau Cd the chia thanh 7 nhdm nhd, mdi nhdm ldm vi?c vdi mdi d eua so do, phdn tich cdc tac dgng ciia nhan td duge trinh bay trong
6 dd ddi vdi phdt trien vd phdn
bo ndng nghiep Chang han, nhdm 1 phan tich tde dgng eua dat (quy dat, tinh chat dat vd
dg phi) den phdt trien vd phan
bo ndng nghiep Cdng viec
M O T S 6 HtNH THtC < III' \\\U COA
ndy chi dien ra trong thdi gian ngan, sau dd tren c a sd tilp ndi y kien eiia dgi difn mdi nhdm, GV sua ehira, bd sung, ket lugn ede y diing Ddng thdi, yeu cau HS neu vl dy de ehiing minh dnh hudng ciia ede nhan td tren ddi vdi phan
bd ndng nghi?p
2.4 Sa do Cdc nhdn to dnh huong toi s^ phdt trien vd phdn bo cong nghiep (Bdi 3 J)
Cdch hudng dan HS khai thdc so dd ndy tuang ty each
T 6 CHOC LANH TH6 CONG NGHI6F
mOi (tifim dfln cir
- Gfltn 1 den 2
nguyin
-li#u cdng
I hole viing
DAm ha>, c6 vi Iri
ibaia It^ (gdn cdng hiin qufSc Ifl lAn
gin sAn bay)
- TSp trung mong
a6^ nhiiu c i c xi
nghifp vdr khA
nSng hop tdc sin
I - Gin vin do th)
I v£ni va I6n cA vj tn dia l< thu|n l(^,
! - Bao giJm khu
I cdng nghifp d i ^
• nhiiu if nghifp
1 cflng nghifp c6 mtli
hen lif cb$t chS vi
r0ng liin
- Bao gdm <ita nghifp tmng li cdng nghjf p CO • lifn hf v^ sin a lirong ddng v a
qui Irinh hlnb AA
c6og nghifp
- C6 m^t vAi 1 ^ cdng nghtfv d v£u tfo nfo b ^ chuyfn mdn ha4
phvc vu v l bA a ^ Mfe
Hinh 33-SaM mdi t6 hinh thin: i6 <Aiic Unh Og c£ng nghifp
Trang 3lam ddi vdi so do tren (myc
2.3)
2.5 So do Cong nghiep ca
khi vd sa do Cong nghiep hod
chdt (Bdi 32)
Yeu cdu HS so sanh de chi
ra dugc su khac bi?t giira ede
phan nganh ciia cdng nghiep
CO khi vd cac phdn nganh ciia
edng nghiep hod chat
2.6 Sodd Mptsd hinh thuc
chu yeu ciia to chuc lanh tho
cong nghiep (Bdi 33)
Ngi dung bdi 33 tgp trung
chil yeu vao vi^e to chdc cho
HS hogt dgng de phdn bi?t
dugc mgt sd hinh thuc td chuc
lanh tho ndng nghiep: diem
cdng nghiep, khu edng nghi?p
tap trung, trung tam cdng
nghiep, viing cdng nghiep
Yeu eau ndy eua bai duge
thuc hien qua so dd Mdt sd
hinh thuc chu yeu eua td chuc
lanh thd cdng nghiep (sa dd Id
gic) va so do mdt sd hinh thuc
td ehuc lanh thd cdng nghiep
(so do cdu tnic - hinh 33)
Viee khai thdc so dd (Idgic)
Mdt sd hinh thue chii yeu eua
td ehue lanh thd cdng nghiep
nen dugc tien hanh theo nhdm
nhd Ldp hgc dugc ehia thdnh
nhieu nhdm nhd, mdt sd
nhdm duge giao nhi^m vu so
sdnh "Diem cdng nghiep" va
"Trung tdm edng nghiep" (ve
dac diem vi tri, dac diem cau
tnic ben trong lanh thd, dac
diem lien he ben ngoai); mgt
sd nhdm khde dugc giao nhi?n
vy so sanh "Khu cdng nghifp
tap trung" vdi "Vimg edng
nghiep" (ciing vdi ngi dung so
sanh nhu ede nhdm tren)
Ket hgp khai thdc so dd nay
vdi so do cau true cd the dugc
tien hanh theo hai phuong an
+ Phuang dn 1: Trong qud trinh ldm vi?e vdi so do, GV yeu cau HS vua xern so do Id gic, vua xem so dd hinh 33 (GV nen ehi ro vj tri ciia cdc hinh thire) de thay ro mgt cdch trye quan hinh thue to chiic tuong irng Cdeh ndy nen thyc
hi^n doi vdi ede \6p HS hgc
lyc trung binh ho^c yeu
+ Phuong dn 2: Sau khi
HS phan biet dugc ede hinh thuc ciia td ehue lanh thd edng nghi?p (theo so d6 Idgic), GV yeu cau cdc em vgn dyng de dien ten ede hinh thuc vdo diing vj tri d hinh 33 Phuang
dn ndy ddnh cho eac ldp cd hge lye khd
2.7 Sa do Cdc nhdn to dnh huong den su phdt then
vd phdn bo cdc ngdnh dich vu (Bdi 35)
So dd ndy the hien ten cua nhan td tdc ddng (ben trai) va khia egnh eua ngdnh dich vy chiu sy tac ddng dd (ben phdi)
Trong sd ede mdi lien h? theo ehieu ngang cua so dd, cd mgt
sd mdi lien he tuong ddi phuc tgp, chang hgn nhu tae dgng ciia trinh dg phdt trien kinh te
va nang sudt lao dgng xa hgi den ddu tu, bd sung lao dgng eho ngdnh dich vy
Cdeh td chuc hoat dgng vdi
sa do ndy nen duge tidn hanh theo nhdm nhd, mdi nhdm phdn tieh anh hudng eiia mgt yeu td den mgt khia canh ciia ngdnh dich vu, vi dy: nhdm 1 phan tich dnh hudng eua trinh
dg phdt trien kinh tl vd ndng suat lao dgng xa hgi din ddu
tu bd sung lao d^ng eho nganh dieh vu; nhdm 2 phan tich dnh hudng eua quy md, co cau dan
sd din nhjp dg phdt trien va co cau nganh djch vy, Sau khi dgi di?n moi nhdm trinh bay kit qud ldm vi$e eua nhfim minh, GV bo sung, siia chih, kit lugn cac y diinp Ddng
thdi, Ac giiip HS ndm chSc
kiln thue vira hgc, GV nSn yeu cau HS eho mgt sd vi dfi thyc te ve ede moi lien h? do
Vi dy, do cd nhieu bdi tdmd^
md du lich bien d miln Trung phat trien mgnh hon nhieu noi khac; hay d eac thdnh pho I(in nhu Hd Ngi, TP Ho Chi Minh, dan ddng, nhu cau tieu thu ldn vd cd nhieu nhu cau khac nhau, nen ngdnh dich vu phat trien vdi nhjp dg cao vd co cau
da dgng
2.8 Sa do Tdc dpng cua cdc ngdnh kinh te den ngdnh giao thong van tdi (Bdi 36)
Diem gdy nhieu y kien tranh cdi eho G V trong thuc t^ hi?n nay Id so dd nay co hai nhdnh vdi ngi dung tac dpng khdng cung ehieu Trong khi nhanh ben phdi cua so do neu
tac dgng thuan chieu, n^m U
cdc ngdnh kinh te trang hi co
sd vat kl thudt cho ngdnh giao thdng van tdi, thi nhdnh ben trai neu tac dgng nguge lai, vdi nghTa la ede nganh kinh te
cd nhiing nhu cau ve van tai ddi hdi nganh giao thdng v§ii tdi phai dap iing, nhu vdy la
da the hien sy tdc ddng Bi
thdng nhat, can phdi Itfu y hai dilm: thd nhdt, eac nganh kinh tl vua trang bi eg sd vai chat cho ngdnh giao thdng van tdi; ddng thdi vira la Idiach hdng eua giao thdng van tai
Sy phdt triln vd phdn bd cila
n g i ^ giao thdng van tai phu thuge rdt nhieu vao cd hai khia
Trang 4canh dd Thu hai, khdng nen
hieu may mdc "khdch hang" la
am chi "ngudi", ma phdi hilu
"khach hang" nghia la: cdc
nganh kinh t l la khach hang
eua giao thdng van tai; nguyen
lieu, nhien Heu, san pham, lao
ddng eiia cae nganh kinh t l
ehinh la ddi tugng cua giao
thdng van tai, ddi hdi nganh
ndy phai ddp ung Viec ddp
iing yeu eau ve khdi lugng,
eu li, thdi gian, tdc do van
chuyen, eua cdc nganh kinh
te ddi hdi nganh giao thdng
van tdi phdi lya chgn eac loai
hinh van tai, hudng vd cudng
do van chuyen phu hgp
Viec hudng ddn HS khai
thae so do nay ed the duge
tien hdnh theo nhdm nhd
(hoac nhdm hai em) Trong
mdi nhdm nhu vay, cdc em
dya vao so dd va kien thue da
hge, phan tieh tac ddng cua
eae nganh kinh te (ehii y di
sau vao nganh edng nghiej))
tdi su phdt trien va phdn bd,
eiing nhu hogt ddng cua nganh
giao thdng van tdi Chi khi cdc
em thyc hien xong, trinh bay
y k i l n trudc Idp, GV mdi tap
trung lam ro eae y can thiet
Trong thuc t l khi day hgc
ede so dd nay, nhieu GV da
tap trung phan tieh ndi dung
so dd, quen mat viec td ehdc
hoat ddng eua cae em vdi so
dd, ddn d i n HS rdt thu ddng
trong hgc tgp
2.9 Sodd Tdi nguyen thien
nhien (Bdi 41)
Cd t h i k i t hgp ddm thoai
vdi viee xdy dung sa dd theo
hudng sau:
- Hoat ddng 1: Yeu eau mdi
HS k l ten mdt logi tdi nguyen
Khi ghi len bang ten tai nguyen
md HS ke (vi dy: quang sat, sue gid, dat, ), GV chii y bd tri ghi theo nhdm d bang (vi dy: nhiing tai nguyen khdi phye dugc, ghi chung mgt nai;
nhiing tdi nguyen khdng khdi phye dugc ghi rieng mgt noi khde, nhung chu y tuong ung vdi logi khdi phue duge) Khi thdy tdn cdc loai tdi nguyen
ma HS ke da du eac logi ed thi bi hao kidt, khdng hi hao kiet, GV dung lgi, ehuyen sang hogt ddng khde
- Hogt dgng 2: Yeu cdu HS ndi ro eae logi tai nguyen nam trong "khu vyc" dd khdi phuc dugc hay khdng khdi phye duge, cd the bi hao kiet hay khdng bi hao kiet
- Hogt ddng 3 Yeu cau HS dat ten cho tdi nguyen khu vue dd (dya vdo khd nang
cd the bi hao kiet trong qua trinh su dyng cua con ngudi
Thdng nhat eae ten ggi la: "tai nguyen cd the hi hao kiet",
"tai nguyen khdng bi hao kiet", "tai nguyen khong khdi phye duge", "tdi nguyen khdi phue dugc"
- Hoat ddng 4: GV dimg phan khoanh d ten eae loai tai nguyen, sau dd dung miii ten ndi eac d vdi nhau Yeu eau
HS trao ddi ve viec xac lap cae mdi lien he giiia eae loai tai nguyen, hoan thdnh so dd
Viee day hgc lihu vgy dugc diln ra theo eon dudng quy nap, xudt phat td nhung hieu biet eua HS, ket hgp kien thdc eua cae em da cd vao vide ndm cae kiln thdc mdi Sa dd trong SGK lue nay ed y nghia
d l HS ddi ehieu so do ty xay dyng tren Idp vdi chiing, phat hien cae diem khde nhau, hoac
khdng chinh xdc (neu cd)
3 Ket luan chung Vi?e day hgc vdi cdc so do SGK cd nhieu cdeh thdc khde nhau Tuy thugc vdo sdng tgo ciia GV, tren co sd phu hgp vdi doi tugng HS vd tuan thii nguyen tac dgy hgc tich eye hod hoat dgng hge tgp ciia HS,
md cd nhilu cdch thue dua
d i n hi?u qua eao
Tuy nhien, dii dgy hge theo cdch ndo, ciing trdnh sy gidng gidi, phan tich so dd theo kilu
"dge thoai" cita GV Dya vdo ngi dung so dd, GV cd the yeu edu HS so sanh eae ndi dung tuong ung nhau de phan biet chung, hoae td ehue thdo luan nhdm de phan tich eae mdi lien he tren so dd Trong mgt sd trudng hgp thich hgp,
ed the tan dyng kien thuc eae
em da cd de xay dung so dd, qua do eac em hieu sau them kien thuc vd thay dugc y nghia thyc te ciia sodd
Han che ldn nhdt cua so dd
la tinh mdy mdc cua cdc mdi lien he theo lanh thd (vi dy: Tgi diem A, cu quy md dan sd ddng, thi dieh vy phdt trien Chua han nhu vay) Ddng thdi, so dd khdng neu duge
su phan bd cua cdc ddi tugng dia li Vi vay, khi dgy hge vdi eae so dd, GV nen luu y HS v l tinh cu the cua ddi tugng dia
li trong timg khdng gian dia li nhat dinh
Tai lif u t h a m khao
1 L8 Thdiig (Tdng Chu bien),
Sdch gido khoa Dia li 10, NXB
Giao due, 2010
2 Nguyen Ddc Vu, Pham Thi
Sen, Bdi mat phuang phdp day hpc dia li trung hpc pho thong,
NXB Giao due, 2004