Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị Trấn

Sáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị TrấnSáng kiến kinh nghiệm, SKKN Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị Trấn

I THÔNG TIN CHUNG

1 Tên sáng kiến: Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh

đại trà ở Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị Trấn

2 Đồng tác giả

2.1 Họ và tên: Công Thị Linh

Năm sinh: 19/11/1990

Nơi thường trú: Hưng Phong- Bản Bo- Tam Đường- Lai Châu

Trình độ chuyên môn: Cử nhân Cao đẳng

Chức vụ công tác: Giáo viên

Nơi làm việc: Trường THCS Bản Bo

Điện thoại: 0972083869

2.2 Họ và tên: Hoàng Thị Huyền

Năm sinh: 06/9/1987

Nơi thường trú: TT Tam Đường- Lai Châu

Trình độ chuyên môn: Cử nhân Đại học

Chức vụ công tác: Giáo viên

Nơi làm việc: Trường THCS Thị Trấn

Điện thoại: 0984983557

Tỷ lệ đóng góp tạo ra sáng kiến: Công Thị Linh : 50%

Hoàng Thị Huyền: 50%

3 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Lịch sử trong nhà trường

4 Thời gian áp dụng sáng kiến: Từ tháng 10 năm 2017 đến ngày 24

tháng 3 năm 2018

5 Đơn vị áp dụng sáng kiến

Tên đơn vị:Trường THCS Bản Bo

Địa chỉ: Trường THCS Bản Bo-Xã Bản Bo-Tam Đường - Lai Châu

Tên đơn vị:Trường THCS Thị Trấn

Địa chỉ: Trường THCS Thị Trấn - TT Tam Đường - Tam Đường - Lai Châu

II NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến

Lịch sử là môn học có đặc thù riêng đó là những gì đã diễn ra trong quá khứ Học lịch sử học sinh không được mắt thấy, tai nghe như những môn học khác hơn nữa lại có rất nhiều những sự kiện, con số Vì thế trong quá trình giảng dạy giáo viên cần có những biện pháp thích hợp để học sinh hứng thú với môn học, không sợ học lịch sử và nắm bắt được nội dung bài học ngay ở trên lớp Đồng thời, việc ôn tập cũng có vai trò rất quan trọng trong việc giúp học sinh nhớ, hiểu lịch sử một cách chính xác

Nhận thấy vai trò của việc ôn tập và xuất phát từ nhu cầu học tập của học sinh, chất lượng của bộ môn đồng thời sự tương đồng của hai trường THCS Bản

Bo và THCS Thị Trấn về chất lượng học sinh qua quá trình giảng dạy chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà ở trường THCS Bản Bo, THCS Thị Trấn” Với việc chọn đề tài này chúng tôi muốn chia sẻ những kinh nghiệm ôn tập của mình đối với môn lịch sử lớp 9 Đồng thời cũng mong muốn nhận được sự đóng góp của bạn bè, đồng nghiệp để chúng tôi có được những biện pháp ôn tập hiệu quả, phù hợp nhất nhằn nâng cao chất lượng môn Lịch sử nói chung

2 Phạm vi triển khai thực hiện

Lớp 9 Trường THCS Bản Bo, Trường THCS Thị Trấn

3 Mô tả sáng kiến

3.1.1 Hiện trạng vấn đề trước khi áp dụng giải pháp mới

* Thuận lợi

- Học sinh có đầy đủ sách giáo khoa

- Một số em có khả năng nắm bắt sử liệu tốt, biết so sánh đánh giá sự kiện lịch sử

- Đội ngũ giáo viên dạy lịch sử khá đồng đều ở các khối lớp, tham gia đầy

đủ các chuyên đề đổi mới phương pháp do Sở, Phòng tổ chức

- Có đồ dùng dạy học tương đối đầy đủ như hệ thống tranh ảnh, lược đồ, máy chiếu

- Phòng giáo dục, Ban giám hiệu nhà trường quan tâm đến quá trình đổi mới phương pháp, chú trọng dạy học theo đối tượng vùng miền, có nhiều biện pháp nâng cao chất lượng, luôn tạo điều kiện để giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ

* Khó khăn.

Là giáo viên trực tiếp giảng dạy lịch sử ở bậc THCS nhiều năm, đặc biệt

là nhiều năm dạy lịch sử lớp 9 tôi thấy:

- Đa số học sinh không thích học môn Lịch sử vì cho rằng đây là môn phụ, nhiều sự kiện nên khó học, khó nhớ

- Nhận thức của học sinh không đồng đều

- Đa số học sinh học vẹt để đối phó với các kì kiểm tra chứ không nắm bắt được bản chất của các sự kiện

- Kết quả học tập của học sinh còn thấp đặc biệt là ở bài kiểm tra cuối kì

và thi tốt nghiệp hàng năm

- Giáo viên còn lúng túng , đôi khi còn chưa phù hợp trong việc hướng dẫn học sinh ôn tập, chỉ giao câu hỏi và yêu cầu các em học thuộc chính vì thế học sinh học tiết ôn tập có cảm giác nặng nề, mệt mỏi, không hứng thú Đồng

thời giáo viên chưa tạo được động lực cho các em ôn tập dẫn đến hiệu quả chưa cao

- Cơ sở vật chất như lớp học,phòng bộ môn, mẫu vật, băng đĩa hình về các sự kiện lịch sử phục vụ cho giảng dạy còn thiếu thốn

- Vì điều kiện kinh tế còn khó khăn nên nhiều gia đình chưa quan tâm đến việc học tập của con em mình

3.1.2 Ưu, nhược điểm của giải pháp cũ

* Ưu điểm

- Giáo viên và học sinh không mất nhiều thời gian nghiên cứu, chuẩn bị nội dung ôn tập mà chỉ cần ôn tập theo nội dung câu hỏi đã có sẵn trong sách giáo khoa

* Nhược điểm

- Phương pháp ôn tập cũ còn chung chung, chưa cụ thể, chưa chú trọng đến việc ôn tập thường xuyên, liên tục

- Giáo viên chỉ chú trọng ôn tập khi có tiết ôn tập trong nội dung chương trình và đến cuối kì dẫn đến việc quá tải, áp lực đối với học sinh

- Nội dung kiến thức còn dài trải, chưa có hệ thống

- Học sinh ghi nhớ một cách máy móc, chưa hiểu bản chất, chưa có sự liên hệ so sánh theo trình tự nên rất mau quên

Bảng khảo sát kết quả trước khi áp dụng sáng kiến (cuối tháng 9 năm 2017)

học sinh

3.2 Mô tả giải pháp sau khi có sáng kiến

3.2.1 Điểm mới của sáng kiến

Trước khi tiến hành áp dụng sáng kiến này chúng tôi chưa có phương pháp ôn tập cụ thể cho học sinh, mới chỉ chú trọng đến việc ôn tập trước kì kiểm tra mà không tiến hành thường xuyên Hơn nữa học sinh cũng chưa biết cách ôn tập nên chỉ học những nội dung thầy cô cho ôn tập một cách máy móc, không hiểu rõ bản chất vấn đề vì thế chất lượng môn học còn thấp

Xuất phát từ thực trạng trên chúng tôi tiến hành đưa ra thử nghiệm những biện pháp ôn tập cụ thể, bài bản và tiến hành thường xuyên trong mỗi tiết học, sau mỗi chương, mỗi kì Với những biện pháp cụ thể này học sinh cũng đã có được cách ôn tập phù hợp, hiệu quả hơn, Lịch sử không còn là những con số khô khan cứng nhắc nữa vì thế chất lượng bộ môn cũng được nâng lên

3.2.2 Biện pháp thực hiện ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh đại trà

ở trường THCS Bản Bo, THCS Thị Trấn

Biện pháp1: Những biện pháp ôn tập cơ bản

* Ôn tập theo sự kiện lịch sử

Để học sinh dễ dàng ghi nhớ được các sự kiện lịch sử cơ bản bước đầu tiên chính là ôn tập theo sự kiện Ôn tập theo phương pháp này giúp học sinh nắm bắt các sự kiện lịch sử một cách có hệ thống

Đối với biện pháp này giáo viên hướng dẫn học sinh ôn tập thường xuyên trong các tiết Sau mỗi bài học giáo viên khái quát những sự kiện quan trọng và

có thể yêu cầu học sinh liệt kê ngay vào vở Và sau khi kết thúc một chủ đề học sinh có thể nắm bắt được những sự kiện quan trọng nhất

Ví dụ Những sự kiện lịch sử Việt Nam tiêu biểu từ 1945 đến 1954

- 6/1/1946: Tổng tuyển cử cả nước bầu Quốc hội khóa I

- 6/3/1946: Kí Hiệp định Sơ bộ

- 14/9/1946: Kí Tạm ước với Pháp

- 23/11/146: Tiền Việt Nam được lưu hành trong cả nước

- 19/12/1946: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược bùng nổ

- 10/1947: Chiến dịch Việt Bắc

- 9/1950: Chiến dịch Biên giới

- 2/1951: Đại hội đại biểu lần thứ II của Đảng

- 1954: Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ

- 21/7/1954: Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí kết

* Ôn tập tổng hợp giai đoạn.

Lịch sử được chia thành từng giai đoạn, mỗi giai đoạn lại có nhiều sự kiện lịch sử Để học sinh có thể hệ thống hóa kiến thức từng giai đoạn lịch sử cụ thể thì phương pháp dạy tổng hợp giai đoạn rất phù hợp Khi kết thúc mỗi giai đoạn lịch sử (chủ đề theo nội dung chương trình) giáo viên nên khái quát lại những nội dung chính của giai đoạn đó Khi ôn tập giáo viên nên tổng hợp theo từng giai đoạn, trong mỗi giai đoạn cần nêu những nét chính, có so sánh, đánh giá, nhận xét

Ví dụ:

Sử Việt Nam có thể tổng hợp một số giai đoạn sau:

- Việt Nam trong những năm 1919 - 1930: Chia làm 2 giai đoạn nhỏ: giai đoạn từ 1919-1925 và giai đoạn từ 1925-1930, khi ôn tập giáo viên cần cho học sinh so sánh đánh giá về quy mô, diễn biến, hình thức, tính chất của hai giai đoạn từ đó rút ra sự phát triển vượt bậc của phong trào công nhân Việt Nam và nhấn mạnh sự ra đời của Đảng cộng sản Việt Nam, ý nghĩa của sự kiện này

- Việt Nam trong những năm 1930 - 1945 cần chú ý đến đường lối, lực lượng, diễn biến của từng giai đoạn cụ thể Chuyển biến của phong trào cách mạng khi có Đảng lãnh đạo

Việt Nam từ 1945 đến 1954: trong giai đoạn này cũng cần chú ý đến sự thay đổi trong đường lối kháng chiến của ta, so sánh cán cân lực lượng giữa ta

và địch để thấy từ năm 1950 cuộc chiến chuyển sang giai đoạn có lợi cho ta Những quyết định đúng đắn, linh hoạt, sáng tạo của Đảng mà đứng đầu là Hồ Chủ tịch đã đưa đến thắng lợi năm 1954

* Ôn tập theo trình tự logic bài

Đối với một số bài có cấu trúc khá giống nhau, giáo viên nên dạy theo trình tự logic bài giúp học sinh nắm bắt bài theo một trình tự hệ thống Ôn tập theo phương pháp này có thể sử dụng ở một số bài như: bài 25 và 26, bài 27, 28,

29 Biện pháp này giáo viên có thể hướng dẫn học sinh ôn tập sau khi kết thúc giảng dạy những kiểu bài giống nhau này

* Ví dụ: Các bài 25 và 26:

Chiến dịch Việt Bắc, chiến dịch Biên giới

+ Âm mưu của thực dân Pháp

+ Chủ trương của ta

+ Diễn biến

+ Kết quả

+ Ý nghĩa

* Hoặc đối với các bài 27, 28, 29

Hoàn cảnh ra đời "Kế hoạch Nava", "Chiến tranh đặc biệt", "Chiến tranh cục bộ" "Việt Nam hoá chiến tranh"

- Nôi dung:

+ Tính nguy hiểm, điểm yếu

- "Kế hoạch Nava", "Chiến tranh đặc biệt", ''Chiến tranh cục bộ" , "Việt Nam hoá chiến tranh" từng bước bị phá sản như thế nào?

+ Bước đầu bị phá sản

+ Phá sản hoàn toàn.

* Ôn tập bằng sơ đồ tư duy

Biện pháp này có thể sử dụng ở hầu hết các bài, các mục trong chương trình Mục đích của việc sử dụng sơ đồ tư duy là giúp học sinh ghi nhớ đầy đủ, chính xác nội dung những mục quan trọng không bỏ xót đơn vị kiến thức

Chẳng hạn khi ôn bài 18 Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời giáo viên có thể

sử đụng sơ đồ tư duy như sau:

Với việc sử dụng sơ đồ tư duy trong việc khái quát nội dung, ôn tập bài học giúp học sinh có thể nắm được toàn bộ nội dung cơ bản của bài Biện pháp này còn có thể áp dụng khi ôn tập từng câu hỏi cụ thể, bằng những sơ đồ đơn giản hơn Chẳng hạn với câu hỏi “Ý nghĩa lịch sử của việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930” học sinh có thể sử dụng sơ đồ tư duy hình cây đơn giản để nắm bắt và ghi nhớ

* Ôn tập theo phương pháp kể chuyện, xem phim tư liệu

Những mẩu chuyện nhỏ, những đoạn phim ngắn về cuộc đời, sự nghiệp của một nhân vật hay một sự kiện có tác dụng không nhỏ trong việc giúp học sinh ghi nhớ kiến thức Vì vậy trong quá trình dạy học chúng tôi thường sưu tầm những câu chuyện nhỏ trong cuốn tư liệu lịch sử lớp 6, 7, 8, 9 và những cuốn truyện trên thư viện nhà trường, những đoạn phim tư liệu để lồng ghép vào trong bài học đặc biệt là trong các tiết ôn tập

Chẳng hạn khi dạy bài Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược kết thúc (1953-1954), mục III, phần 2 Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ giáo viên sưu tầm những câu chuyện trong cuốn “Kể truyện Lịch sử Điện Biên Phủ”

để kể cho học sinh nghe về chủ trương của Đảng đặc biệt là kế hoạch tác chiến

do Đại tướng Võ Nguyên Giáp đề ra, sự hi sinh của bộ đội ta khi “khoét núi, ngủ hầm”, hay những câu chuyện về những tấm gương hi sinh anh dũng trong chiến dịch như Tô Vĩnh Diện, Phan Đình Giót để làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu” Qua những câu chuyện đó Lịch sử không còn là những con số khô khan, cứng nhắc mà thực sự là những câu chuyện dễ nhớ, để lại ấn tượng sâu sắc

Hay khi dạy về chiến dịch Biên giới thu đông năm 1950, cùng với việc sử dụng lược đồ trên máy chiếu giáo viên cho học sinh xem những hình ảnh tư liệu

về việc Bác Hồ khảo sát trận địa để đưa ra những quyết định đúng đắn giúp quân

ta giành thắng lợi trong chiến dịch này

Biện pháp 2: Kiểm tra, đánh giá

Để biết được mức độ nhận thức và hiểu bài của học sinh thì khâu kiểm tra đánh giá có vai trò rất quan trọng Qua việc kiểm tra để nắm bắt được những phần còn thiếu, hạn chế của từng học sinh

Việc kiểm tra được tiến hành thường xuyên trong mỗi bài, qua bài kiểm tra thường xuyên, định kì

Và để kiểm tra được toàn diện chúng tôi thường kiểm tra vào những tiết

ôn tập được nhà trường sắp xếp thêm Vì nhận thức và lực học của học sinh trong lớp là không giống nhau nên trong quá trình kiểm tra chúng tôi tiến hành phân chia học sinh thành các nhóm khác nhau tương ứng với lực học của các

em Đầu tiên phân chia lớp thành các nhóm học sinh có trình độ nhận thức giống nhau (giỏi, khá, trung bình, yếu) và giao nội dung tương ứng với mức độ nhận thức của mỗi nhóm Trong mỗi nhóm lại chia thành các nhóm nhỏ hơn để các

em tự kiểm tra nhau dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ, theo dõi của giáo viên

Đối với phần ôn tập kiểm tra học kì chúng tôi chia ra mỗi tiết kiểm tra một vài câu với những hình thức kiểm tra phong phú như vấn đáp, viết ra giấy, điền khuyết

Trong quá trình kiểm tra, đánh giá chúng tôi rất chú trọng đến việc động viên, khích lệ, tuyên dương những em học sinh yếu có tiến bộ trong học tập nhằm tạo động lực cho các em tiến bộ hơn

4 Hiệu quả do sáng kiến đem lại

Qua việc áp dụng một số biện pháp trong ôn tập môn Lịch sử 9 cho học sinh, chúng tôi nhận thấy học sinh đã có tiến bộ, đạt được kết quả cao hơn Và quan trọng nhất là chất lượng bài kiểm tra của học sinh đã được nâng lên Chúng tôi tiến hành khảo sát vào 20 tháng 3 năm 2018 có được kết quả như sau:

Bảng số liệu so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng sáng kiến

Trườn

g

Trước khi áp dụng sáng kiến (tổng số học sinh 90)

Sau khi áp dụng sáng kiến (tổng số học sinh 90)

THCS

Thị

Trấn

10 =

11,1%

15 = 16,7%

25 = 27,8%

40 = 44,4 %

18 = 20%

22 = 24,5%

30 = 33,3%

20 = 22,2

%

THCS

Bản Bo

8 =

8,9%

15 = 16,7%

27 = 30%

40 = 44,4%

16 = 17,8%

21 = 23,3%

28 = 31,1%

25 = 27,8

%

5 Đánh giá về phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến

Sáng kiến này tôi đã áp dụng có hiệu quả tại khối lớp 9 trường THCS Bản

Bo, trường THCS Thị Trấn và có thể áp dụng đối với các đơn vị trường trực thuộc phòng Giáo dục và Đào tạo Tam Đường cùng có chung thực trạng

6 Các thông tin cần được bảo mật: Không

7 Kiến nghị, đề xuất

Đối với Phòng GD

Đề nghị các cấp quản lý giáo dục hỗ trợ tài liệu, sách tham khảo bổ sung cho thư viện nhà trường để giáo viên và học sinh mượn đọc tham khảo học tập tích luỹ kiến thức phục vụ tốt cho học môn Lịch sử

Đối với nhà trường, tổ chuyên môn:

Nhà trường kết hợp với tổ chuyên môn tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên

đề nhiều hơn nữa để giáo viên được trao đổi, học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn và phương pháp dạy học phù hợp, hiệu quả

Đối với GV:

Giáo viên thường xuyên tự bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ của mình, tìm tòi phương pháp ôn tập và rèn kĩ năng tốt nhất cho HS

Trên đây là nội dung, hiệu quả của nhóm tác giả do chính chúng tôi thực hiện không sao chép hoặc vi phạm bản quyền Trong sáng kiến còn gì thiếu sót, rất mong được sự đóng góp ý kiến để hoàn thiện hơn

XÁC NHẬN CỦA CƠ QUAN, ĐƠN VỊ

ÁP DỤNG SÁNG KIẾN

TÁC GIẢ SÁNG KIẾN

Công Thị Linh

Hoàng Thị Huyền