KINH ĐIỂN MÁC LÊNIN, Tư TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI PHÁT HUY VAI TRÒ, TIEM năng CỦA TRÍ THỨC TRONG PHÁT TRIEN ĐẤT NƯỚC PHỒN VINH, HẠNH PHÚC THEO QUAN DIEM Hồ CHÍ MINH PGS, TS NGUYỀN THỊ KIM[.]
Trang 1KINH ĐIỂN MÁC - LÊNIN, Tư TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
PGS, TS NGUYỀN THỊ KIM DUNG
Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng
ThS NGUYỄN THỊ NHỮ YẾN
Trường Chính trị tỉnh Bình Thuận
♦ Tóm tăt: Trí thức Việt Nam là một tâng lớp xã hội rộng lớn, đóng vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực của đời sổng xã hội Trong sự nghiệp cách mạng, Hồ Chỉ Minh luôn coi trọng giác ngộ trí thức, khơi dậy ở họ tinh thần yêu nước, tiềm năng cách mạng, giáo dục, tập hợp
họ vào hàng ngũ cách mạng Quan điểm Hồ Chỉ Minh về vai trò, tiềm năng của trí thức không chỉ có ỷ nghĩa lý luận, mà còn có ỷ nghĩa thực tiền trong xây dựng, phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
♦ Từ khóa: Trí thức; Trí thức Việt Nam; Hồ Chí Minh.
Ngày nhân' 09-06-2022 Ngày thấm định' 29-06-2022 Ngày duyệt đăng: 03-08-2022
dân chủ, biết được lịch sử cách mạng, nhất là lịch sử cách mạng Pháp, nên dễ hấp thu được tinh thần cách mạng Cũng vì vậy lúc đã hiểu biết, trí thức ta dễ theo cách mạng”1 Người còn xác định: Lực lượng chủ chốt của cách mạng là công nhân và nông dân Nhưng cách mạng cũng rất cần có lực lượng của trí thức Không có những trí thức tham gia cách mạng, tham gia kháng chiến thì công việc cách mạng khó khăn thêm nhiều Bởi vì: “Để hoàn thành nhiệm vụ ấy, ngoài việc quân sự
ắt phải phát triển kinh tế Cho nên cần có
1 Quan điểm của Hồ Chí Minh về vai
trò, tiềm năng của trí thức trong sự nghiệp
cách mạng
Trí thức là một bộ phận trong lực lượng
cách mạng
Trí thức Việt Nam là một tầng lớp xã hội
rộng lớn, đóng vai trò quan trọng trong mọi
lĩnh vực của đời sống xã hội Nói về vai trò
của trí thức, Hồ Chí Minh nhận định: “Trí
thức Việt Nam có đầu óc dân tộc và đầu óc
cách mạng Vì cũng có đầu óc dân tộc và vì
có học thức nên xem được sách, biết được
28 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN, số 4 (20) 2022
Trang 2KINH ĐIÉN MÁC - LÊNIN, Tư TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÊ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
những người chuyên môn thông thạo về công
nghệ và nông nghiệp
Cần phát triển giao thông vận tải, cho nên
cần có những kỳ sư thông thạo việc đắp
đường, bắc cầu
Cần giữ gìn sức khỏe của nhân dân, cho
nên cần có thầy thuốc
Cần đào tạo cán bộ cho mọi ngành, cho nên
cần có thầy giáo, V.V
Do đó, lao động trí óc có nhiệm vụ rất quan
trọng trong sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc,
ưong công cuộc hoàn thành dân chủ mới để tiến
lên chủ nghĩa xã hội”2 Chính vì vậy, trí thức là
“một bộ phận trong lực lượng cách mạng”3
Trí thức là von quý của dân tộc
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, trí thức
không chỉ là một bộ phận trong lực lượng cách
mạng, mà còn là “vốn liếng quý báu của dân
tộc”4 Không có trí thức hợp tác với công nông
thì cách mạng không thể thành công và sự
nghiệp xây dựng một nước Việt Nam mới sẽ
không hoàn thành được
Dưới chế độ thực dân phong kiến, trí thức
bị bóc lột cả về vật chất lẫn tinh thần, về vật
chất, chúng dành cho trí thức một chút ít
quyền lợi để mua chuộc, biến trí thức thành
những người làm thuê, về tinh thần, chúng
làm cho trí thức xa rời thực tế, xa rời nhân dân,
sinh hoạt tuy có chút phong lưu, nhưng tinh
thần mờ mịt Dưới chế độ dân chủ mới, Đảng
và Chính phủ rất quý trọng trí thức, bởi vì để
xây dựng một nước Việt Nam mới, cần có trí
thức để phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội Hồ
Chí Minh khẳng định: “Trí thức không bao giờ
thừa, chỉ có thiếu trí thức thôi”5 Trí thức phục
vụ nhân dân bao giờ cũng cần, “kháng chiến
kiến quốc cũng cần, tiến lên chủ nghĩa xã hội
càng cần, tiến lên chủ nghĩa cộng sản lại càng
cần Bởi vì xã hội tương lai là một xã hội
không có phân biệt giữa trí óc và chân tay Vì văn hóa ngày càng cao lên, thì thói quen của trí thức ngày càng hợp với lao động”6 Cách mạng rất cần trí thức và chỉ có cách mạng mới biết trọng trí thức Những trí thức đáng trọng
là những trí thức hết lòng phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân “Đảng, Chính phủ và nhân dân ta rất yêu quý trí thức Yêu quý những trí thức gắn liền lý luận với thực hành, những trí thức thật lòng thật dạ phụng sự nhân dân, phụng sự kháng chiến Yêu quý những trí thức đoàn kết thành một khối với nhân dân, những trí thức của nhân dân”7
Trong sự nghiệp cách mạng, Hồ Chí Minh luôn coi trọng giác ngộ trí thức, khơi dậy ở họ tinh thần yêu nước, tiềm năng cách mạng ở họ, giáo dục, tập hợp họ vào hàng ngũ, làm cho họ thực sự là một bộ phận trong lực lượng cách mạng Hồ Chí Minh đã có những sách lược tài tình để đoàn kết và sử dụng lực lượng của trí thức, những người có tư tưởng tiến bộ, có tâm huyết với dân với nước Chứng thực là trong cuộc kháng chiến, kiến quốc, lực lượng trí thức đã đóng một vai trò quan trọng, vừa tham gia vào công việc kháng chiến, cùng với bộ đội và nhân dân hy sinh cực khổ, vừa tham gia vào cõng cuộc xây dựng xã hội mới, tiêu biểu như: Nguyễn Văn Tố, Nguyễn Mạnh Hà, Hoàng Minh Giám, Vũ Trọng Khánh, Cù Huy Cận, Phạm Ngọc Thạch, Huỳnh Thúc Kháng, Trần Đại Nghĩa, Đặng Văn Ngữ, Trần Hữu Tước, Tôn Thất Tùng Có những trí thức trở thành những nhà cách mạng chuyên nghiệp, như Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Trần Huy Liệu, Lê Văn Hiến Họ đã đem tài đức ra giúp dân, giúp nước, tham gia vào công cuộc giải phóng dân tộc và chấn hưng đất nước
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẼN, số 4 (20) 2022 29
Trang 3KINH ĐIỂN MÁC - LỂNIN, Tư TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Ngày nay, nước ta đang trong giai đoạn
phát triển mới, hướng tới xây dựng đất nước
phồn vinh, hạnh phúc, việc tiếp tục phát huy
vai trò, tiềm năng của đội ngũ trí thức trong
xây dựng đất nước là rất cần thiết
2 Vận dụng quan điểm của Hồ Chí
Minh về vai trò, tiềm năng của trí thức
trong xây dựng, phát triển đất nước phồn
vinh, hạnh phúc
Thực tiễn phát triển của các nước trên thế
giới chứng minh rằng, tri thức là nguồn lực
quan trọng nhất thúc đẩy sự phát triển bền
vững của xã hội Cùng với đó, khi thế giới
đang bước vào cuộc Cách mạng công nghiệp
lần thứ tư, vai trò của đội ngũ trí thức ngày
càng quan trọng Trong bối cảnh hiện nay,
nước nào làm chủ được tri thức, làm chủ được
thông tin và những ý tưởng sáng tạo, những
công nghệ cao và khoa học hiện đại, thì nước
đó sẽ giành được lợi thế lớn trong cạnh tranh
quốc tế Sự vươn lên nhanh hay chậm của mỗi
quốc gia trong thế giới hiện đại phụ thuộc chủ
yếu vào nguồn nhân lực chất lượng cao, mà trí
thức và nhân tài là nhân tố hàng đầu quyết
định sự thành công của mọi chiến lược phát
triến Việc phát huy vai trò và tiềm năng của
trí thức, nâng tầm trí tuệ của dân tộc lên tầm
cao mới là nhiệm vụ đặt ra cho Đảng, Nhà
nước và nhân dân ta
Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, Đảng
và Nhà nước ta luôn khẳng định trí thức Việt
Nam là vốn quý của dân tộc, là nhân tố quyết
định hàng đầu đối với sự phát triển của đất
nước: “Trí thức Việt Nam là lực lượng lao
động sáng tạo đặc biệt quan trọng trong tiến
trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa
đất nước và hội nhập quốc tế”8 Xây dựng đội
ngũ trí thức vững mạnh là trực tiếp nâng tầm
trí tuệ của dân tộc, sức mạnh của đất nước, nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng và chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị Đầu
tư xây dựng đội ngũ trí thức là đầu tư cho phát triển bền vững
Trước yêu cầu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và phát triển đất nước, Đại hội XIII của Đảng yêu cầu: “đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao, ứng dụng tiến bộ khoa học
và công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhất là những thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thực hiện chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế; huy động, phân bổ, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực, tạo động lực để phát triển kinh tế nhanh và bền vững”9
Phát huy vai trò, tiềm năng của trí thức là nhằm tạo ra một đội ngũ trí thức có trình độ chuyên môn sâu, có phẩm chất chính trị vững vàng, có bản lĩnh khoa học đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn Đe có nguồn tiềm năng khoa học dồi dào trong tưong lai, việc chăm lo, phát triển trí thức là một tất yếu Xây dựng đội ngũ trí thức có chất lượng chuyên môn, phẩm chất chính trị, bàn lĩnh khoa học đáp ứng nhu càu của thực tiễn đổi mới và ngang tầm với tiêu chuẩn quốc tế là một hướng đi quan trọng, cần xây dựng cơ cấu đội ngũ trí thức hoàn chỉnh với các thế hệ khoa học liên tục phát triển là phương hướng tích cực để tích lũy và tái sản xuất mở rộng tiềm năng của trí thức ở nước ta
Để phát huy vai trò, tiềm năng của trí thức trong xây dựng, phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc theo quan điểm Hồ Chí Minh cần thực hiện một số giải pháp sau:
Thứ nhất, tạo động lực vật chất và tinh thần cho trí thức phát huy vai trò, tiềm năng của mình
30 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIÈN, số 4 (20) 2022
Trang 4KINH ĐIỀN MÁC - LÊNIN, Tư TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Đảng ta chỉ rõ: Muốn cho khoa học và công
nghệ trở thành động lực của sự phát triển thì
trước hết phải tìm ra động lực cho sự phát triến
ở bản thân khoa học và công nghệ Động lực
này nằm ở lợi ích của những người nghiên
cứu, phát minh và ứng dụng có hiệu quả khoa
học và công nghệ Những động lực thúc đây
trí thức phát huy tiềm năng của mình bao gồm
động lực vật chất và động lực tinh thần
Động lực vật chất là những tác động của lợi
ích vật chất nhằm giải quyết nhu cầu thiết yếu,
bảo đảm đời sống và điều kiện làm việc của trí
thức Đời sống và điều kiện làm việc của đa số
trí thức hiện đang còn gặp nhiều khó khăn, ảnh
hưởng đến tiềm năng sáng tạo của họ Do vậy,
nâng cao mức sống vật chất và điều kiện làm
việc của trí thức là cần thiết để tạo ra những
điều kiện thuận lợi cho quá trình tái sản xuất
mở rộng năng lực lao động khoa học
Hàng hóa sức lao động của trí thức là một
thứ hàng hóa đặc biệt, nó cần phải có một thị
trường đặc biệt Tính chất ấy đòi hỏi Nhà nước
có vai trò quyết định trong việc quản lý, định
hướng, sử dụng, khai thác tiềm năng của trí
thức Nhà nước cần có những giải pháp điều
chỉnh và hoàn thiện việc đãi ngộ đối với trí
thức, thể hiện trong các chính sách, chế độ tiền
lương, phụ cấp chuyên môn, nhuận bút Phải
xác định rõ tiêu chuẩn sử dụng và đãi ngộ trí
thức, phải thỏa mãn cả hai yêu cầu là đức và
tài, trọng dụng tài năng, tạo điều kiện để mọi
năng lực khoa học có thể phát triển
Những kích thích của lợi ích vật chất chỉ có
thể phát huy vai trò động lực cho hoạt động
sáng tạo của người trí thức khi nó gắn bó và
được hỗ trợ bởi động lực tinh thần Động lực
tinh thần là những lợi ích nhằm thỏa mãn nhu
cầu tinh thần của trí thức và có sức thúc đẩy
mạnh mẽ quá trình phát huy tiềm năng của họ
Động lực tinh thần của trí thức thể hiện ở sức cuốn hút và lực thúc đẩy từ lý tưởng mà họ phục vụ, từ tình cảm của họ với dân tộc, nhân dân, từ lòng yêu nước, niềm tin vào chế độ, tình yêu thương con người, ý thức trách nhiệm công dân; là nhu cầu nhận thức để phát triển
và hoàn thiện năng lực trí tuệ, là khát vọng sáng tạo, nhiệt tình cống hiến và cả những yếu
tố tình cảm, thói quen, lương tâm và lòng tự trọng nghề nghiệp Động lực này thường trực và tiềm ẩn trong mồi người trí thức Nó tạo nên khát vọng cống hiến, sáng tạo và sức mạnh vượt qua khó khăn trong cuộc sống Tác động của động lực tinh thần với quá trình hiện thực hóa tiềm năng cúa trí thức là rất to lớn Do vậy, cần có cơ chế để phát huy động lực tinh thần, vừa khuyến khích tính tự giác, tính tích cực xã hội chủ nghĩa của trí thức: nghề nghiệp được tôn vinh, nhân cách sáng tạo được tôn trọng và có điều kiện phát triển, những tìm tòi, sáng tạo được lắng nghe, được bênh vực, bảo lưu, những trăn trở với sự nghiệp, với tiền đồ của đất nước được đồng cảm, giúp đờ
Thứ hai, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng,
sự quản lý của Nhà nước trong phát huy vai trò, tiêm năng của trí thức
Vai trò lãnh đạo của Đảng đối với trí thức thể hiện thông qua đường lối, chính sách phát triển khoa học và công nghệ, trong việc xác định quan điểm và phương hướng phát huy tiềm năng của trí thức Đảng định hướng xây dựng đội ngũ trí thức, xây dựng các chính sách khuyến khích tiềm năng của trí thức, phát huy
tự do tư tưởng, tạo mọi điều kiện cần thiết cho hoạt động của trí thức; tổ chức cho trí thức tham gia vào quá trình hoạch định đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước qua hệ thống các chương trình nghiên cứu khoa học;
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẼN, số 4 (20) 2022 31
Trang 5KINH ĐIỂN MÁC - LÊNIN, Tư TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
bảo đảm các điều kiện, phuong tiện để giúp trí
thức hiểu biết đúng đắn và đầy đủ đường lối,
chính sách của Đảng, tiếp cận với thực tiễn
của đất nước, nâng cao giác ngộ chính trị và ý
thức trách nhiệm với dân tộc; vạch trần và đấu
tranh với âm mưu lôi kéo trí thức của các thế
lực phản động Đường lối, chính sách của
Đảng phải được hoạch định trên cơ sở khoa
học Những tri thức khoa học cần được chuyển
hóa thành sức mạnh thông qua quá trình học
tập, rèn luyện và thực sự cầu thị của Đảng
Đảng cần thu hút vào tổ chức của mình những
trí thức ưu tú có đủ phẩm chất và năng lực, tạo
ra một đội ngũ trí thức cách mạng của Đảng
Chính họ sẽ là những người trực tiếp làm cho
tư tưởng của Đảng trở thành tư tưởng trong
toàn xã hội
Đảng cần có chính sách ưu đãi, tiếp nhận,
bố trí công việc hợp lý cho những sinh viên trẻ
tài năng sau khi tốt nghiệp, thực sự trọng dụng
những nhân tài trẻ, mạnh dạn giao việc và có
kế hoạch bồi dường họ thành nguồn cán bộ;
lựa chọn những trí thức giỏi chuyên môn và
có tư duy chiến lược về các cơ quan tham mưu
của Đảng để đào tạo nguồn cán bộ quản lý
hoặc làm công tác tham mưu chiến lược cho
Đảng Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối
với quá trình phát huy tiềm năng của trí thức
như một nhu cầu khách quan Nó được hiện
thực hóa trong công tác quản lý Nhà nước
Việc sử dụng, phát huy tiềm năng của trí
thức gắn với việc đổi mới hệ thống cơ chế,
chính sách của Nhà nước đối với trí thức Việc
ban hành cơ chế, chính sách của Nhà nước
phải nhằm tạo điều kiện cho trí thức có thể
phát huy được hết tài năng, lòng ham mê công
việc nghiên cứu khoa học, giải phóng tư duy
để trí thức tự do sáng tạo Cơ chế, chính sách
của Nhà nước phải trở thành động lực thúc đẩy
ý chí vươn lên của trí thức, hướng tới những ước mơ và mục đích cao cả và những giá trị nhân văn tốt đẹp Cơ chế, chính sách của Nhà nước phải gắn chặt với quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi trí thức, của tập thể đội ngũ trí thức,
đề cao vai trò trách nhiệm của mồi trí thức đối với công việc, đối với tập thể, đối với cộng đồng xã hội, cao hơn hết là đối với quốc gia, dân tộc Chính sách của Nhà nước phải thể hiện được sự đánh giá và trọng dụng của đơn vị, của cộng đồng xã hội đối với những trí thức có cống hiến xứng đáng Hệ thống cơ chế, chính sách của Nhà nước đối với trí thức phải đảm bảo phát huy tính dân chủ, đi đôi với trách nhiệm của mỗi cá nhân, đồng thời phải hết sức linh hoạt, thích ứng với từng hoàn cảnh cụ thể, thích ứng với mọi tài năng phát triển Nhưng điều quan trọng
là chính sách đó phải thể hiện sự tin dùng, dân chủ, tôn trọng đối với trí thức, tạo điều kiện thuận lợi cho trí thức phát huy hết tài năng sáng tạo
Nhà nước phải có kế hoạch bố trí, sử dụng hợp lý đội ngũ trí thức nhằm phục vụ cho mục tiêu chiến lược; có chính sách đãi ngộ và tôn vinh trí thức xứng đáng với công sức và trí tuệ của họ; có môi trường khoa học thuận lợi cho
sự phát triển, đảm bảo hoạt động sáng tạo của
hí thức Cần có các quy chế nhằm đảm bảo cho hoạt động khoa học, phát huy được tư duy độc lập, sáng tạo của mồi cá nhân, khuyến khích tranh luận, tìm tòi khoa học, trân trọng những kiến giải khác nhau về học thuật Nhà nước nên là người đặt hàng và mua các công trình nghiên cứu có giá trị cao của các nhà khoa học cần kiện toàn và phát triển các hội nghề nghiệp của trí thức, tạo môi trường thuận lợi để các hội này tập hợp mọi trí thức đóng góp công sức, trí tuệ phục vụ đất nước
32 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN, số 4 (20) 2022
Trang 6KINH ĐIỂN MÁC - LÊNIN, Tư TƯỞNG HÒ CHỈ MINH VÈ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
Thời gian gần đây, nhiều người lo lắng
trước tình trạng một số trí thức khoa học, có
năng lực chuyển sang khu vực liên doanh, tư
nhân hoặc ra nước ngoài, mà ta coi như một
hiện tượng “chảy máu chất xám” Neu để tình
trạng này xảy ra quá nhiều đến mức trong các
cơ quan nhà nước bị cạn kiệt nhân tài thì cũng
rất nguy hiểm, lúc đó đất nước sẽ bị yếu đi và
nguy cơ lệ thuộc vào nước ngoài là khó tránh
khỏi Trong những năm qua, nhiều địa
phương, cơ quan cũng đã có nhiều chính sách
“trải thảm đỏ” mời các trí thức giỏi về làm
việc, nhưng chỉ được một thời gian ngắn, số
cán bộ trí thức giỏi lại “ra đi”, vấn đề này cần
phải được xem xét lại trong việc sử dụng trí
thức Phải chăng chúng ta chưa thực sự trọng
dụng trí thức, trọng dụng nhân tài, hay chính
sách thu hút nhân tài vẫn còn mang tính hình
thức, nói không đi đôi với làm Hiện tượng
này đặt ra cho các nhà quản lý cần suy nghĩ,
nghiên cứu tham mưu cho Đảng, Nhà nước
ban hành và thực hiện chính sách sử dụng và
đãi ngộ trí thức hợp lý
Để tiếp tục hoàn thiện công tác quản lý đối
với trí thức, cần hướng tới hai lĩnh vực cơ bản
là công tác quản lý và cơ chế quản lý, hai lĩnh
vực này luôn có quan hệ mật thiết với nhau
Công tác quản lý là chiếc cầu nối vững chắc
giữa nhu cầu của sự nghiệp đổi mới và phát
triển khoa học Để làm được điều đó, công tác
quản lý cần phải bám sát nhu cầu của thực tiễn
đổi mới, định hướng cho hoạt động khoa học,
giúp Đảng và Nhà nước hiện thực hóa các nhu
cầu thực tiễn với khoa học, nắm vững được trữ
lượng, chất lượng của tiềm năng và những khó
khăn, thuận lợi của quá trình hiện thực hóa
tiềm năng, cần tiến hành thường xuyên việc
khảo sát đội ngũ trí thức và phân loại nhân lực
khoa học để quản lý phù hợp về cơ chế quản
lý, cần tiếp tục tiến hành cơ chế “đấu thầu” khoa học một cách công khai; tiếp tục hoàn thiện các khâu: đăng ký, thuyết minh đề tài, phân bổ kinh phí và quản lý việc triển khai nghiên cứu Tổ chức thực hiện đề tài nên theo phương thức liên ngành, huy động được nhiều năng lực khoa học tham gia hoặc tư vấn cho
đề tài Cần xác định được hệ tiêu chuẩn để đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học, phân định được mức độ đóng góp khoa học khác nhau và cần nghiêm khắc với những công trình nghiên cứu hời hợt, thiếu tính khoa học Thách thức trong quá trình phát triển đang đòi hỏi chúng ta phải có nhận thức đầy đủ trong phát huy nguồn lực con người Phát huy tiềm năng của đội ngũ trí thức cũng có thể coi
là một giải pháp để từ đó phát huy nguồn lực con người Chính đội ngũ trí thức sẽ phải trả lời cho câu hỏi làm thế nào để nguồn lực con người Việt Nam trở thành yếu tố cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước
Thứ ba, có chính sách khuyến khích, thu
hút trí thức ở nước ngoài về nước tham gia xây dựng, phát triển đất nước
Đảng và Nhà nước ta luôn đánh giá cao tầm quan trọng của đội ngũ trí thức Việt kiều đối với sự nghiệp xây dựng đất nước Lịch sử đã ghi nhận những đóng góp to lớn và vô cùng quý báu của trí thức kiều bào ta trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc trước đây cũng như trong công cuộc xây dựng đất nước hiện nay
Nét nổi bật của trí thức Việt kiều về chuyên môn tập trung chủ yếu trong lĩnh vực khoa học chuyên ngành, khoa học cơ bản, ngành công nghệ cao và một số ngành kinh tế mũi nhọn, như: toán, tin học, viễn thông, điện tử, vật liệu mới, chế tạo máy, điều khiển học, sinh học, vật lý, quản lý kinh tế, Không ít người đã
CHỦ NGHĨA XÃ HỘI - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN, số 4 (20) 2022 33
Trang 7KINH ĐIÊN MÁC - LÊNIN, Tư TƯỞNG HÒ CHỈ MINH VÈ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI
đạt được vị trí quan trọng trong các cơ sở kinh
tế, khoa học hàng đầu trên thế giới Tiềm lực
tri thức của Việt kiều là tài sản quý giá của đất
nước, tài năng về tri thức và tài chính của đội
ngũ này cũng rất lớn, cần được phát huy và tạo
điều kiện cho họ đóng góp xây dựng quê
hương, đất nước và làm giàu cho mình
Đảng và Nhà nước ta đang thực hiện nhiều
chủ trương, chính sách tạo điều kiện thuận lợi
cho Việt kiều đầu tư làm ăn ở Việt Nam
Hưởng ứng chủ trương của Đảng và Nhà
nước, nhiều Việt kiều, trong đó không ít các
nhà trí thức đã về nước công tác, nghiên cứu
khoa học, giảng dạy hoặc đầu tư sản xuất kinh
doanh Song, nhiều trí thức Việt kiều vẫn còn
băn khoăn chưa yên tâm về Việt Nam làm ăn
lâu dài do tình trạng không tương xứng giữa
cơ chế chính sách với việc thực thi chính sách
Điều này cho thấy môi trường của nước ta
chưa thực sự hấp dẫn thu hút trí thức Việt kiều
về làm ăn sinh sống và làm việc Để tạo lòng
tin và tăng thêm sức hấp dẫn thu hút trí thức
Việt kiều về nước góp sức người, sức của xây
dựng đất nước, trong thời gian tới Đảng và
Nhà nước cần cụ thể hóa một số chính sách
tạo điều kiện cho trí thức Việt kiều phát huy
tiềm năng về làm việc tại Việt Nam
Thứ tư, bản thân trí thức cần nồ lực vươn
lên, đem hết tài năng và nghị lực để cống hiến
cho đất nước
Trí thức Việt Nam có đặc điểm chung, đó
là những con người có lòng yêu nước nồng
nàn, có đạo đức, có tinh thần yêu và dam mê
khoa học, có tấm lòng trung thực, dũng cảm,
bao dung, thông cảm, chia sẻ với mọi người;
có tính độc lập suy nghĩ, có ý thức kỷ luật cao,
luôn có ý thức vươn lên trong lao động và sáng
tạo, Tuy nhiên, trí thức cũng còn những hạn
chế, như thiếu óc thực tế, phân tích; tinh thần
phê và tự phê chưa cao; biết làm ăn lớn nhưng chưa lâu bền, thiếu tầm nhìn xa Hiện nay,
do chịu tác động tiêu cực của mặt trái cơ chế thị trường, nên một số trí thức có xu hướng chạy theo lối sống hiện đại phương Tây, chỉ thích hưởng thụ, tiêu xài, sống thực dụng hơn Trí thức Việt Nam hiện nay cần xây dựng cho mình những nhân cách cao đẹp, phù hợp với đặc điểm và yêu cầu phát triển của xã hội Việt Nam Đó là con người sống có lý tưởng cao đẹp, có đạo đức cách mạng trong sáng, có
ý chí kiên cường vươn lên vượt qua mọi khó khăn thừ thách; có tư duy sáng tạo và óc thực tiễn; có tác phong công nghiệp; có ý thức tổ chức và kỷ luật cao; có tinh thần trách nhiệm với công việc; có lòng nhân ái yêu thương con người; có tinh thần hợp tác giúp đỡ lẫn nhau;
có hoài bão lớn lao, có tư tưởng và hành động phát huy tiềm năng của dân tộc và con người Việt Nam, phấn đấu xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, phồn vinh, hạnh phúc, sánh vai với các cường quốc trên thế giớiO
1 ,5,6,7 JJ0 QJ Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H., 2011, tập8, tr.54; 56; 59; 297.
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H., 2011, tập 7, tr.71-72.
3 HỒ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H., 2011, tập 10,tr.378.
4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb CTQG, H., 2011, tập 5,
tr.184.
8 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Hội nghị lần thứ
bảy Ban Chấp hành Trung ương, khóa X, Nxb CTQG,
H., 2008, tr.34.
9 Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Dại hội đại biểu toàn quốc lần thứXIII, Nxb CTQGST, H., 2021, tập 1,
tr.200-201.
34 CHỦ NGHĨA XÃ HỘI - LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN, số 4 (20) 2022