T A M Li HOC • SINH l i HOC LIJA TU6l NHONG VEU TO C0 BAN ANH HlldNG DEN TINH GACH CIJA SIIVH VIEIM DAIM TOC DAO ThS NGUYEN H A I THANH Tlnh each cua con ngudi anh hudng va chiu st/ chi phdi cua nhieu[.]
Trang 1T A M Li HOC • SINH l i HOC LIJA TU6l
NHONG VEU TO C0 BAN ANH HlldNG DEN TINH GACH
CIJA SIIVH VIEIM DAIM TOC DAO
ThS NGUYEN H A I THANH
Tlnh each cua con ngudi anh hudng va chiu st/
chi phdi cua nhieu yeu id Ngoai nhCfng yeu td
ehung nhu dieu kien dia li, phong tyc, lap
quan, tinh each cua sinh vien dan tgc (SVDT) Dao
cdn chiu anh hudng bdi nhung dieu kign ehu quan va
khach quan eua ban than timg sinh vien (SV) Viec
chi ra duoc nhirng yeu td eo ban anh hudng den sy
hinh thanh tinh each cila SVDT Dao cd vai trd quan
tamg ddi vdi giao dye ntiii chung, ren luyen nghe nghiep
ndi rieng
1 Nhun^ yeu to chu quan thugc ve SVDT Dao
Von hieu blet-Qa sdSVDT Dao sinh ra d nong
thdn, vung niii, nai cd dieu kien kinh te cdn rat khd
khSn, CO sd ha tang, giao thong tuong ddi kem phat
trien, viec cap nhgt thdng tin hang ngay rat hgn che
Nhieu tap quan ton tai lau ddi chua hi xda bd nhutao
hon, dm dau mdi Ihay cung, da lam cho nhan IhUc
etJa SV it nhieu bj anh hudng Ngoai ra, ddi ngu
giangvieneaetardng chuyen nghiep dmidn nui phan
idn la giao vien viing xudi len cdng tac hogc ngudi
DTkhacnen SL/hieu biel ve van hda, phong tyc, tap
quan cua ngudi Dao bi han che, dan den trong qua
Irinh dgy hgc khong phal huy dugc anh hudng etja
Tinh njt re, cham thich^ting vdi hoat tidng hge tap
trong mdi ta/timg eao dang, dgi hge (CD,DH} cung
anh hudng khdng nhd den nhan thii'c va ketqua hgc
hieu biet cua SVDT Dao vecac vain de chinh tri, kinh
te, xahgi cdn han hep
Sutu dudng: Nhi/ng nam gan day, sd luong
SVDT Dao theo hge tai eae trudng dai hgc, cao
d^ng tren ca nudc dang gia tang nhung vln rat it
so vdi td'ng sd hge sinh DT Dao lot nghiep trung
hoc phd'thdng hang nam Tai rnglsdIrudng cao
dang supham mien nui phia Bac nhu Ha Giang,
Cao Biing, Lao Cai ti l§ SV ngudi Dao chiem
khoang 6,5% tren long sdSV toan trudng (nam
hgc 2012-2013)
Oac diem tlnh each chung eua SVDT it ngUdi laajt
re, nhut nhat, chua tu tin trong hge tap, giao tie'p va trong cac hogt ddng xa hgi Tuy nhien, nhd su IU tu SVDT Dao dadan dan khae phuc dugcphan nao nhung hgn chelrong tinh each dechij tJdng hda nhap vao cac mdi quan he xa hdi Hien nay, SV ngudl Dao it lin vao cac hign tugng me tin dj doan, cae luc Igiac hau cua dja bao ngucri Dao cac quan diem ve nep sdng van hda ngay cang cdgang, nd lue vugt mgi khd khan, ham hge hdi de lam chu kien thuc, nhgy ben, Ihieh ung vdi eae dieu kien xa hgi dang ngay eang thay doi
2 Nhirng yeu to'khach quan
Giao due cua gia dinh: Gia dinh ngudi Dao
cho den nay van la gia dinh Iruyen thdng gom nhieu the he ciing chung sdng (thudng la tu 3 den 4 thd he) Day la yeu id quan trgng va anh hudng nhieu den viee truyen thy lai eho the he sau nhii'ng net van hda, phong luc, tap quan cua DT Tinh each cham ehl trong lao dgng, that tha trong eac mdiquan he,
tinh than doan ket, gin bd trong cgng ddng, d SV
nhien, cha me, ngudi than eua SV ngudi Dao hien dat cua con cai nen van de hgc lap deed tri IhiJc, ren luyen nghe nghiep, cd cdng an viee iam trong luang lai ehua dugc quan tam nhieu
Giao due cua nha trudng la yeu id quan trgng
anh hudng rat Idn tdi tinh each eua SVDT Dao Nhiing diJclinh nd1 bat nhucan cu lao ddng,cham ehi,Irung thue sdm dugc hinh thanh dSVva dugc ren luyen, giao, ban be cung nhu trong hogt ddng nghe nghiep, lam cho SV ngudi Dao thehien rd tinh than hda ddng, cham ehi trong hgc lap Thdng qua giao dtic cua nha
(ki2-7/20.13) ~
* Tning Tam tbong tin Khoa hpc, Hpc vi$n Chinh trj • Hanh chlih quoc ga Ho Chi Minb
Tap chi Gido due so 314 27
Trang 2ta/dng, nhung gia tri, ban sle rieng cua ngudi Dao
khdng bj mat di ma dugc SVDT Dao nhan tbi/c rd,
van dung mgt each sang tao vao cac hoat hoal ddng
cae hogt dgng xa hgi, tich cue ren luyen nghe nghiep,
cOa DT minh
Van hda dan tdc: DT Dao cd nhiing net vSn hda
rat rieng so vdi cac DT khac Chang hgn, tue cudi hdi;
dnhdm Dao do, ed dau dugc cha mg, anh chj em, hp
hang dua den nha trai; dnhdm Dao Thanh Y, khi nha
dau ra khoi ct/a roi mdi trao cho ben nha trai Thay tao
CO vi Iri quan trgng Irong viec cung ma va lam chay
Lam nha mdi phai xem tuoi va lam le chgn dat Theo
tmyen thdng, lat ea dan dng da den ludi tfudng_ thanh
deu phai qua le cap sac, nhi/ng ngudi khi chet chua
eho ngudi dd Ngudi Dao quan niem, ai sinh ra trudc
thi ngudi dd theo tht/ bgc ia anh hoac chj cua ngudi
sinh sau trong ddng hg Trong an udng, ngudi Dao
thich an thi!luge, cac mdn thjt say khd, udp ehua; sau
khi an xong kieng dedtia ngang mieng batvidd la
dau higu trong nha cd ngudi chet Ve trang phuc, dan
dng ngudi Dao thudng cd hai loai ao: ao ngan mac
quan bang vai nhudm cham, cat kieu "chan que" Phy
nuDao mac ao theu hoa, vay vai cham, gau vay in
hoa van bing sap ong, deo nhieu do trang st/c bang
bac.Trong quan he xa hdi, d thdn xdm tdn tai chu yeu
cdtajyen thdng thuc hien theo 10 Dilu nguyen, 10
Dieu the, 10 Oieu cam Nhi/ng gia tri van hda truyen
trd thanh nhung yeu Id cd tinh dae ta/ng, co ban eua
ngUCflDao
Ngudi Dao thudng sdng thanh tung ban, tdng lang
nho d lung chirng niJi Tinh than doan kel, hda ddng
vdi ddng hg cung nhu vdi eae DT khac, linb can cu
chju anh hudng rat manh bdi nhimg net tinh each dd
Hg rait cham ehi trong cac hogt dgng lao dgng, tinh
linh that tha, chat phac, hien lanh, niem nd trong giao
tiep Khac vdi nhi/ng ngudi Dao ban dja, vdi tucach la
va thuc hign kha nghiem liic nhirng itic le dgp da chu
ddng khdng theo nhi/ng hu tuc lac hau, thuc hien theo
nep sdng mdi cua xa hdi hign dai,
Su giao thoa giua van hda truyen thd'ng cua
ngudi Dao vdi cac gia tri van hda hien dai: SM ngu&i
Dao la dai dien cho mgt nhdm xa hdi ngudi Dao cd trinh
do tri thuc eao Qua lan_p kinh nhan thiJC, nhung gSfif van hda tnjyen thdng van duc;c ho thyc hien, song KSfti canh dd, SV ngudi Dao con t i ^ nhan gia tri van hoa cfe cac DT khac va gia trj van hoa hien dai cua cac nu|c trong khu vut va tren ttiegidi Sucap nhat thudng xuyfin
cac Iri thuc mdi da lam cho hg thay 6a ve nhan thuc
Trong cac md'i quan he xa hgi, n ^ ngudl Dao thudng sdng khep kin thi SV lai chu ddng trong viec thiS lap cac mdi quan he xa hgi, tich cue hdi nhap Ngoai ra, Internet cae phuang lien tnjydn thdng dang lam thay da nhan thut: cila SVngudiDao, nhu dm dau biet dai eac CO sdy
te, van dgng ngudi than trong gia dinh tich cue thuc hien theo nep sdng mtii, khdng cdn hoan toan thychi|n theo eac yeu cau cua thay mo, Ihay tao mac du trong nhan Ihiic hg van eoi dd nhu nhiing yeu td tam linh quan trgng Irong ddi sdng tinh than
Qua trinh giao luu, hda nhap vdi cac DTkhac
Hien nay, SVDT Dao dang theo hgc d nhieu ta/dng CD,DH,chtJ yeu d khu vuc p h i a s l c d o d d h o p t i a j chti ddng thich ting va hda nhap vdiSV cac DT khac
ve nhieu mat Su chu ddng liep nhan cac gia trj van hda mdi da lao nen sugiao thoa trong tinh each gii?a SVDT Dao vdiSV cae DT khae, Chang han, tinh cgng ddng, su hi sinh vi ddng hg ctia ngudi Dao se giao thoa vdi tinh linh hoat, chu dgng trong giao tiep; tinh tinh tich ct/c hgc tap, ren luyen nghe nghiep;tutudng
de cao vai trd cua gia lang, tn/dng ban, de cao uy quyen cija Ihay mo, Ihay tao, dan xen vtji tinh thugng tdn ciJa phap lual, coi viec thuc hien theo phap lugt han la hanh dgng theo nhiing tyc le ed tinh nguyen Ihuy khdng edn phii hop vdi dieu kien xa hgi hien nay Nhu vay, qua trinh giao luu va hda nhap vdi SV cac
DT khae lam cho tinh each SV ngudi Dao cd sUthay ddi, de thich iing vdi dieu kien sdng mdi, nhung thiet che xahgi mdi
Thue tien CNH, HDH a nudc ta da tao cho SV noi
chung va SV DT Dao nhiing gia trj mdi trong nhan thiic
va trong hoat dgng nghe nghiep SVDT Dao von chi quen vdi cac hoat dgng san xuat ndng nghiep taiyln thdng, eac hoat ddng lao dpng cdlinh thu cdng thi hi$n nay, hg dugc tiep can vcS cac thanh tuu khoa hgc kT thuat, nhiing tri thire khoa hgc hign dgi venhieu IFnh viJC khae nhau Dieu dd ddi hdi ban tiian mdi SV phai co khoa hgc va eac kien thu'c Hen quan den hoat dgng nghe nghiep Ben cgnh dd, hg cdn phai thay doi nhan thi/c ve mdt sdtuc le khdng edn phii hgp nhlm thich ung vdi Idi sdng edng nghiep, tinh can cu, ehiu khd;
(Xemii^^ngSI)
28 Tap chi Gido due so 314
-(ki2-7/2013)